საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
საქმე №ბს-779(2კ-22) 22 მარტი, 2023 წელიქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები - 1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია (მოპასუხე); 2. ი.ბ-ა (მესამე პირი)
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - თ.დ-ე
მესამე პირი - სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 მარტის განჩინება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
თ.დ-ემ 2021 წლის 19 აპრილს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 12 მარტის №272 ბრძანების ბათილად ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით თ.დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 12 მარტის №272 ბრძანება. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ი.ბ-ამ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 მარტის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ი.ბ-ას სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ი.ბ-ამ.
კასატორი ი.ბ-ას მითითებით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე არასწორად იქნა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, არ იქნა გათვალისწინებული როგორც საქმეში არსებული მტკიცებულებები, ასევე საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნები, რამაც, საბოლოოდ, დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება გამოიწვია. ი.ბ-ას განმარტებით, თ.დ-ის მიერ წარმოებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შედეგად, ერთმანეთს ფუნქციურად დაუკავშირდა ორ სხვადასხვა საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებზე არსებული ფართები. სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილებით თ.დ-ეს ნება დაერთო ...ის ქ. №7-ში, მის საკუთრებაში არსებულ შიდა ფართში კარის ღიობის მოწყობაზე და არა ...ის ქ. №7-სა და №5-ს შორის არსებულ მზიდ კედელში კარის ღიობის მოწყობაზე. ზემოხსენებული №5212882 გადაწყვეტილებით ი.ბ-ას საკუთრების უფლებას ადგება ზიანი, ვინაიდან თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მომიჯნავე მიწის ნაკვეთიდან მოხვედრა და გადაადგილება თ.დ-ის ფართში გაჭრილი ღიობის მეშვეობით არის შესაძლებელი. ამასთან, კასატორის განმარტებით, შენობების სიძველიდან გამომდინარე, მზიდ კედელში კარის ღიობის მოწყობით, შენობების მდგრადობას შეექმნება რეალური საფრთხე. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ, ნაგებობების უსაფრთხოების საკითხთან დაკავშირებით, უპირობოდ გაითვალისწინა ექსპერტიზის დასკვნა და განმარტა, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი სათანადო მტკიცებულება, რაც საინჟინრო-ტექნიკური თვალსაზრისით უტყუარად დაადასტურებდა მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს - კონკრეტულ საპროექტო სამუშაოებსა და შენობების კონსტრუქციული მდგრადობის მოსალოდნელ შემცირებას შორის. კასატორის - ი.ბ-ას განმარტებით, სადავო სამუშაოებით ირღვევა სამეზობლო მიჯნის ზონაში ღიობის მოწყობის წესები და დაგეგმილი სამუშაოები უშუალო და პირდაპირ გავლენას ახდენს საპროექტო შენობის თანამესაკუთრეთა კანონიერ ინტერესებზე.
კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის განმარტებით, უნდა შეფასდეს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით ხომ არ ირღვევა კანონმდებლობის ის დანაწესი, რომლის თანახმადაც, აკრძალულია ერთი შენობის განთავსება ერთზე მეტ მიწის ნაკვეთზე. ასევე, შესაფასებელია სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელებით ხომ არ ირღვევა სამეზობლო საზღვრის მხარეს მიჯნის ზონაში ღიობების მოწყობის ამკრძალავ ნორმათა დანაწესი. არ არის შეფასებული, ხსენებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელების შემთხვევაში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან არსებულ სამეზობლო საზღვართან მიმართებით უზრუნველყოფილი იქნებოდა თუ არა სამეზობლო საზღვრის მხარეს ღია ნაწილის მოწყობის მარეგულირებელი ნორმების მოთხოვნათა დაცვა.
ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მითითებით, არსებობდა სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამოდ მიჩნევის საფუძველი, ვინაიდან აღნიშნული გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგებოდა სადავო საკითხის მომწესრიგებელი კანონმდებლობის მოთხოვნებს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ი.ბ-ას საკასაციო საჩივრები.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ი.ბ-ას საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.
განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 12 მარტის №272 ბრძანების კანონიერების შეფასება.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში არსებულ ტერიტორიაზე არქიტექტურულ-ქალაქთმშენებლობითი პროცესების მართვას, დადგენილი წესით სამშენებლოდ მიწის ნაკვეთის გამოყენების პირობების დადგენას, არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმებასა და მშენებლობის ნებართვის გაცემას მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად ახორციელებს (ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 თებერვლის №13-35 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების 1-ლი და მე-3 მუხლები).
განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2020 წლის 24 ნოემბერს სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს წარედგინა №AR1790573 განცხადება, რომლითაც მოთხოვნილ იქნა პირველი კლასის სამშენებლო სამუშაოების დადასტურება, კერძოდ, ... საკადასტრო კოდით დარეგისტრირებული შენობა-ნაგებობის თ.დ-ის კუთვნილი ფართიდან, ... საკადასტრო კოდით დარეგისტრირებული შენობა-ნაგებობის თ.დ-ის კუთვნილ ფართში გასასვლელი კარის, ღიობის მოწყობის შესაძლებლობა. განცხადებასთან დაკავშირებით არქიტექტურის სამსახურს წარედგინა: 1) ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიხედვით ... საკადასტრო კოდით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩაზე, პირველი ჩიხის №5-ში მდებარე 480 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა ნაგებობა საერთო ფართით 428,56 კვ.მ, რომლის თანამესაკუთრეებს წარმოადგენდნენ ი.ბ-ა, ე.გ-ა, გ.თ-ე და თ.დ-ე იმგვარად, რომ ი.ბ-ას საკუთრებაში ფიქსირდებოდა მე-3 სართული საერთო ფართით 157.39 კვ.მ და სარდაფის სართულზე №2 სათავსო ფართით 32 კვ.მ, ე.გ-ას საკუთრებაში - მე-2 სართული, გ.თ-ის საკუთრებაში - პირველ სართულზე არსებული 41,73 კვ.მ ფართი, ხოლო თ.დ-ის საკუთრებაში - პირველ სართულზე არსებული 94.48 კვ.მ ფართი და 16 კვ.მ სარდაფის ფართი; 2) ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიხედვით ... საკადასტრო კოდით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №7-ში მდებარე 280 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობები საერთო ფართით 139,70 კვ.მ, რომლის თანამესაკუთრეებს წარმოადგენდნენ თ.დ-ე, მ.თ-ე და დ.გ-ა იმგვარად, რომ თ.დ-ის საკუთრებაში ფიქსირდებოდა „ლიტ ა“-ს პირველი სართული, მ.თ-ის საკუთრებაში - №3 შენობა-ნაგებობა („ლიტ ბ“) საერთო ფართით 71,25 კვ.მ, ხოლო დ.გ-ას საკუთრებაში - „ლიტ ა“-ს მე-2 სართულის დაშენება საერთო სასარგებლო ფართით 57,45 კვ.მ; 3) არსებული მდგომარეობის ამსახველი ფოტოსურათები; 4) საკადასტრო გეგმები, რომლებიც ასახავდა ... და ... კოდებით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთებისა და მათზე არსებული ნაგებობების მდებარეობას მომიჯნავედ; 5) საპროექტო გეგმა და ფოტომონტაჟი; 6) სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2020 წლის 19 ოქტომბრის №006187320 ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად, ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩაზე მდებარე, ... და ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებული, თ.დ-ის მიერ მითითებული, მისი კუთვნილი საცხოვრებელი ფართების საერთო ტექნიკური მდგომარეობა იყო დამაკმაყოფილებელი და აღნიშნული ფართების დასაკავშირებლად დასაშვები იყო 2.10x1.1მ. სიდიდის კარის ღიობის მოწყობა, რომელიც უნდა შესრულებულიყო გაძლიერებითი სამუშაოებით სპეციალურად დამუშავებული პროექტის მიხედვით. ამავე დასკვნის მიხედვით, საპროექტო კედელი, რომელიც ... და ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებზე არსებული ნაგებობებისათვის წარმოადგენდა საერთო კედელს, იყო მზიდი კედელი, რომელსაც ეყრდნობოდა გადახურვები; 7) ქალაქ თბილისში, ს/კ ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე, აგურის კედელში მოსაწყობი ღიობის გაძლიერების კონსტრუქციული პროექტი.
სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილებით თ.დ-ის 2020 წლის 24 ნოემბრის №AR1790573 განცხადება დაკმაყოფილდა და დადასტურდა წარდგენილი საპროექტო ფოტომონტაჟის მიხედვით ქალაქ თბილისში, ...ის №7-ში, თ.დ-ის საკუთრებაში არსებულ შიდა ფართში კარის ღიობის მოწყობის შესაძლებლობა.
საქმეზე დადგენილია, რომ 2020 წლის 7 დეკემბერს ი.ბ-ამ №19/01203421123-01 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 12 მარტის №272 ბრძანებით ადმინისტრაციული საჩივარი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილება და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევის შემდგომ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ზემოხსენებულ სადავო ბრძანებაში ასევე მიეთითა, რომ: ა) შესათანხმებლად წარდგენილი სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შედეგად ხდება ორი სხვადასხვა საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე არსებული ფართების ერთმანეთთან ფუნქციურად დაკავშირება და ფუნქციურად მათი გაერთიანება. ამდენად, უნდა შეფასდეს, ხომ არ ირღვევა დანაწესი, რომლის თანახმადაც, აკრძალულია ერთი შენობის განთავსება ერთზე მეტ მიწის ნაკვეთზე; ბ) მიწის ნაკვეთებს, რომლებზეც არსებული ნაგებობის რეკონსტრუქციასაც ითვალისწინებს სადავო აქტი, გააჩნიათ სამეზობლო საზღვარი და დაგეგმილი სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შედეგად კარის ღიობის მოწყობა ხდება სამეზობლო საზღვარზე. ამდენად, შესაფასებელია სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელებით ხომ არ ირღვევა სამეზობლო საზღვრის მხარეს მიჯნის ზონაში ღიობების მოწყობის ამკრძალავ ნორმათა დანაწესი.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობებსა და შენობა-ნაგებობის მიმართ ძირითად მოთხოვნებს, მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და მშენებლობის ზედამხედველობის ნორმებს, სამშენებლო სამართალდარღვევათა ცალკეულ სახეებსა და პასუხისმგებლობის ზომებს, ისევე, როგორც სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოების წესებს საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი განსაზღვრავს. ხსენებული კოდექსის 93-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია მშენებლობის შეტყობინება ან მშენებლობის ნებართვა, გარდა ამ მუხლის მე-3 და მე-6 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა (შენობა-ნაგებობაში ან/და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ სამშენებლო დოკუმენტაციაში უმნიშვნელო ცვლილების შეტანის ან/და სამშენებლო სამართალდარღვევის გამოსწორების მიზნით მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის განმახორციელებელი ადმინისტრაციული ორგანოს მითითების/დავალების ან სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე შესასრულებელ სამუშაოების შემთხვევები, რაც არ საჭიროებს ნებართვას).
საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 96-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვის, გარემოს დაცვის, აგრეთვე მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და ექსპლუატაციაში მიღების თვალსაზრისით, შენობა-ნაგებობები იყოფა 5 კლასად და მათ შორისს I კლასის შენობა-ნაგებობად მიიჩნევა შენობა-ნაგებობა, რომელიც ხასიათდება უმნიშვნელო რისკით. „მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების წესისა და პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილების №1 დანართის მიხედვით, I კლასის შენობა-ნაგებობას მიეკუთვნება ანტრესოლის, კიბის, ვიტრინის, კარის, ფანჯრისა და სხვა ღიობების მოწყობა/დემონტაჟი.
სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 94-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობა, ამ კოდექსით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, ექვემდებარება მშენებლობის მარტივ შეტყობინებას. „მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების წესისა და პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილების 22-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მშენებლობის მარტივი შეტყობინება უნდა მოიცავდეს: ა) ინფორმაციას მიწის ნაკვეთის ან/და შენობა-ნაგებობის საკუთრების შესახებ; ბ) არქიტექტურულ ესკიზს; გ) საჭიროების შემთხვევაში წინასაპროექტო კვლევის შედეგებს; დ) წინასწარ გადაწყვეტილებას (არსებობის შემთხვევაში).
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ 36-ე მუხლი ადგენს საზიარო
კედელთან დაკავშირებულ ნორმებს. დასახელებული მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, სამეზობლო საზღვარზე საზიარო კედელი/ღობე უნდა განთავსდეს შესაბამისი მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეთა ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე. ამავე მუხლის მე-7 პუნქტის მიხედვით კი, შენობის რეკონსტრუქციისას, მეზობლების ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე, შესაძლებელია საზიარო კედლის/ღობის დანგრევა კანონმდებლობის დაცვით.
საკასაციო პალატა მიუთითებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებულ „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესებზე“, რომლის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მიჯნის ზონა წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილს, რომელიც მიწის ნაკვეთის სამეზობლო საზღვრებიდან დაშორებულია 3.0 მეტრ მანძილზე ნაკლებით, ხოლო ამავე მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად, მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში განთავსებულად ითვლება შენობა ან მისი ნაწილი, რომელიც სამეზობლო საზღვრიდან 3.0 მეტრზე ნაკლები მანძილით არის დაშორებული. მე-11 პუნქტის თანახმად კი, შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსება მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში დასაშვებია სამეზობლო საზღვრის მხარეს ღიობის, ასევე აივნის, ერკერის და ტერასის გარეშე. ეს პირობა არ ეხება ამ მუხლის მე-12, მე-13 და მე-14 პუნქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებს. დასახელებული ნორმების საფუძველზე დგინდება, რომ მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში, სამეზობლო საზღვრის მხარეს, შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსებას ღიობის აივნის, ერკერის ან ტერასის საშუალებით, გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, განმარტოს, რომ ზემოთ დასახელებული ნორმის მიზანია ე.წ. „ჩაუხედავობის პრინციპის“ დაცვის უზრუნველყოფა, რომელსაც მნიშვნელობა ენიჭება საცხოვრებელ სახლებს შორის დისტანციის დაცვის სავალდებულოობის გამო, რაც კავშირშია პირის პირადი ცხოვრების უსაფრთხოების დაცვისა და საცხოვრებლით მშვიდობიანად სარგებლობის უფლებასთან - გაუმართლებლად არ მოხდეს მომიჯნავე შენობა-ნაგებობის შიდა საცხოვრებელ სივრცეში შეჭრა.
საკასაციო პალატა მხარის ყურადღებას ამახვილებს მასზედ, რომ წინამდებარე შემთხვევაში სამეზობლო მიჯნის ორივე მხარეს არსებული ფართის მესაკუთრე ერთი და იგივე პირი - თ.დ-ეა. აღსანიშნავია, რომ სწორედ საკუთრებაში არსებული ფართების დაკავშირება გახდა კარის ღიობის მოწყობის ინიციატივის საფუძველი. ორ მომიჯნავე ფართს შორის თავისუფლად გადაადგილებისთვის მესაკუთრეს ხელი ეშლება საკუთრების საკუთარი მიხედულებისამებრ გამოყენებაში. მოცემულ შემთხვევაში კი, ე.წ. „ჩაუხედავობის პრინციპის“ დარღვევის არსებობა პრაქტიკულად გამორიცხულია, რის გათვალისწინებითაც სადავო შემთხვევაზე, №14-39 დადგენილების 30-ე მუხლით დადგენილი მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის განთავსების წესების გავრცელებით დაუსაბუთებლად შეილახება მოსარჩელე თ.დ-ის საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით განმტკიცებული საკუთრებით დაუბრკოლებლად სარგებლობის უფლება.
საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონზე, რომლის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მფლობელობაში არსებული მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსები (სარდაფები, სხვენები და ა.შ.), ხოლო ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების შემადგენელი მიწის ნაკვეთი, სახლის ნაწილი და ის შენობა-ნაგებობები, დანადგარები, საინჟინრო ქსელები, მოწყობილობები, რომლებიც არ არის ინდივიდუალური საკუთრება, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას (საერთო საკუთრებას) წარმოადგენს (მე-4 მუხლის პირველი პუნქტი; მე-5 მუხლის პირველი პუნქტი). ამავე კანონის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას წარმოადგენს: ა) მიწის ნაკვეთი; ბ) ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მომსახურებისათვის განკუთვნილი შენობა-ნაგებობები და საინჟინრო-კომუნიკაციური მოწყობილობა და გაყვანილობა; გ) მრავალბინიანი სახლის მზიდი და შემომზღუდავი არამზიდი (ფასადის) კონსტრუქციები (საძირკვლები, კარკასი, კედლები, საერთო სარგებლობის აივნები, სართულშუა გადახურვები, პარაპეტები (მოაჯირები), ლავგარდანები (კარნიზები), საწვიმარი მილები და ა. შ.); დ) მრავალბინიანი სახლის ვესტიბიულები, სადარბაზოები, დერეფნები, კიბის უჯრედები, სარდაფები, სხვენები, საქვაბეები, ტექნიკური სართულები, სახურავები, ლიფტები, სხვადასხვა დანიშნულების შახტები, არხები, ნაგავგამტარები, ბუნკერები და ა. შ., რომლებიც არ იმყოფება ინდივიდუალურ საკუთრებაში; ე) სატრანზიტო გაყვანილობა (მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტი). ამავე კოდექსის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, სხვა შემთხვევაში კი, ქალაქთმშენებლობითი ღონისძიებების განხორციელებისას, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრების საერთო ქონების განვითარების პირობები განისაზღვრება საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის შესაბამისად (მე-10 მუხლი). კოდექსის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თანხმობის გარეშე შესაძლებელია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც გავლენას ახდენს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაზე, თუმცა არ ითვალისწინებს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართობის გაზრდას ან/და ახალი ინდივიდუალური საკუთრების საგნის წარმოშობას.
მოცემულ შემთხვევაში, არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილებით დადასტურდა შესაძლებლობა, თ.დ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ორი სხვადასხვა საკადასტრო კოდის მქონე შენობა-ნაგებობის ფართის საზიარო კედელში, რომელიც წარმოადგენდა შენობა-ნაგებობის მზიდ კედელს, მოწყობილიყო კარის ღიობი. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, არქიტექტურის სამსახურისათვის წარდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2020 წლის 19 ოქტომბრის №006187320 ექპერტიზის დასკვნის მიხედვით, კონკრეტული პროექტით დაგეგმილი სამუშაოების განხორციელება დასაშვებად იქნა მიჩნეული და არ ყოფილა გამოვლენილი მტკიცებულება, რომ განსახილველი სამუშაოები ხელყოფდა შენობა-ნაგებობის მდგრადობას. ხსენებული ექსპერტიზის დასკვნით დასტურდება, რომ განხორციელდა სადავო ფართების ვიზუალური გამოკვლევა, მათი ტექნიკური მდგომარეობისა და კედელში კარის ღიობის მოწყობის შესაძლებლობის დადგენის მიზნით. ვიზუალური კვლევით მიღებული შედეგების ანალიზის საფუძველზე, ექპერტიზის ბიურომ დაასკვნა, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. №5-ში და №7-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართების საერთო ტექნიკური მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია; აღნიშნული ფართების დასაკავშირებლად დასაშვებია 2.10x1.1 მეტრი სიდიდის კარის ღიობის მოწყობა, რომელიც უნდა შესრულდეს გაძლიერებითი სამუშაოებით სპეციალურად დამუშავებული პროექტის მიხედვით. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი სათანადო მტკიცებულება, რაც საინჟინრო-ტექნიკური თვალსაზრისით უტყუარად დაადასტურებდა მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს - კონკრეტულ საპროექტო სამუშაოებსა და შენობების კონსტრუქციული მდგრადობის მოსალოდნელ შემცირებას შორის.
ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის ინდივიდუალური საკუთრების ფართში მზიდ კედელში ღიობის მოწყობა ვერ ჩაითვლება საერთო სარგებლობის მზიდი კედლის ისეთ განვითარებად, რაც მნიშვნელოვნად ცვლის ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს ამხანაგობის წევრთა მიერ სართო ქონების გამოყენებაზე, მით უფრო, კედლის ღიობის გაძლიერებითი სამუშაოების განხორციელების შემთხვევაში, განსახილველი სამუშაოებიც არ საჭიროებდა ამხანაგობის წევრთა თანხმობას, არამედ, დამოკიდებული იყო მხოლოდ საპროექტო ღიობით დაკავშირებული ინდივიდუალური საკუთრების ფართების მესაკუთრის ნებაზე, რის გამოც მისი განხორციელება უნდა წარმართულიყო საერთო წესით საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის შესაბამისად. ხსენებული კოდექსისა და მშენებლობის საკითხებზე სხვა საკანონმდებლო აქტის ნორმათა დარღვევა კი არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილებით დადასტურებული სამშენებლო სამუშაოებით არ დგინდება, ასევე, არ დასტურდება, რომ ამ გადაწყვეტილებით რაიმე სახით შეიზღუდა საზოგადოების ინტერესი ან/და საჩივრის ავტორის ინტერესი თუ უფლება. დაუსაბუთებელია სადავო აქტის დასკვნები მასზედ, რომ ორი შენობა-ნაგებობის საზიარო კედელში ღიობის მოწყობას შესაძლებელია გამოეწვია მათი ერთ ნაგებობად გადაქცევა და ორ საკადასტრო ერთეულზე ერთი ნაგებობის განთავსების აკრძალვის დარღვევა, რამეთუ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ 29-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „გ“ პუნქტი ზუსტად განსაზღვრავს, თუ რა მიიჩნევა ერთ შენობად მიწის ნაკვეთზე შენობის განთავსებისას და მისი მახასიათებლები არ არის დაკავშირებული ღიობის არსებობასთან. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა პრეტენზიას მასზედ, რომ თ.დ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ორი სხვადასხვა საკადასტრო კოდის შენობა-ნაგებობის ფართის საზიარო მზიდ კედელში კარის ღიობის მოწყობა გამოიწვევს მათ ერთ ნაგებობად გადაქცევას, რითიც დაირღვევა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ 29-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული ორ საკადასტრო ერთეულზე ერთი ნაგებობის განთავსების აკრძალვის პრინციპი.
საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილება, რომელიც ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 12 მარტის №272 გასაჩივრებული ბრძანებით, წარმოადგენს აღმჭურველ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია თუნდაც კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირთა კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. სააპელაციო პალატა განმარტავს, რომ აღმჭურველი აქტით დაინტერესებულ მხარეს გარკვეული უფლებები ენიჭება. აღნიშნულიდან გამომდინარე საჭიროა მათი უფლებების დაცვის განსაკუთრებული გარანტიების შექმნა. ასეთი აქტის ბათილად ცნობისათვის ერთ-ერთი აუცილებელი პირობაა, დაინტერესებულ პირს ჰქონდეს აღნიშნული აქტის მიმართ კანონიერი ნდობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა, რამეთუ ამ აქტის საფუძველზე მან განახორციელა კონკრეტული ქმედებანი. კანონიერი ნდობის გარდა, კანონმდებლობა ასეთი აქტის ბათილად ცნობის შესაძლებლობას უშვებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციული აქტი არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირთა კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. ამასთან, აუცილებელია ეს დარღვევა იყოს არსებითი ხასიათის, ანუ სხვა პირთა უფლებებისა და ინტერესების დაცვა შეუძლებელი უნდა იყოს მოცემული ადმინისტრაციული აქტის გაუქმების გარეშე. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას მასზედ, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 3 დეკემბრის №5212882 გადაწყვეტილებით, ი.ბ-ას კანონიერ უფლებებზე/ინტერესზე პირდაპირი და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანის მიყენების ფაქტი არ დასტურდება და შესაბამისად, არც სადავო აქტის ბათილად ცნობისადმი მისი კანონიერი ინტერესის არსებობა დასტურდება. ამდენად, საჩივრის განმხილველ ორგანოს გასაჩივრებული აქტის კანონმდებლობასთან შეუსაბამობის მხოლოდ იმგვარი შემთხვევა შეეძლო მიეჩნია აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლად, თუ არსებული შეუსაბამობიდან გამომდინარე იზღუდებოდა რაიმე სახის უფლება ან ინტერესი.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან ი.ბ-ას მის საკასაციო საჩივარზე 30.06.2022წ. №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ი.ბ-ას (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით,
დ ა ა დ გ ი ნ ა
1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ი.ბ-ას საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 მარტის განჩინება.
3. ი.ბ-ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 30.06.2022წ. №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: ბ. სტურუა
მ. ვაჩაძე
გ. აბუსერიძე
