№ბს-330(კ-21) 31 მაისი, 2023 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს „ე...ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 თებერვლის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური; მესამე პირი (სასკ 16.2) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2016 წლის 3 ივნისს შპს „ე...მ“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შემდეგ, მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2016 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილების (შპს „ე...ს“ საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ), სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 31 ივლისის შემოწმების აქტისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 12 აგვისტოს №... საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურისათვის დასარიცხი გადასახადების გადაანგარიშება და ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ე...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ე...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 თებერვლის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2016 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 31 ივლისის შემოწმების აქტისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 12 აგვისტოს №... საგადასახადო მოთხოვნის, ანგარიშვალდებულ პირებზე საქვეანგარიშოდ გაცემული თანხების 2013 წელს ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად ჩათვლისა და ამავე წელს გამოსაქვით ხარჯებში ასახვის და სამივლინებო თანხების ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად მიჩნევის შედეგად დამატებით დარიცხული საშემოსავლო გადასახადის შესაბამის პერიოდში გამოქვითვებში ჩაურთველობის ნაწილში, ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 თებერვლის განჩინებით შპს „ე...ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 12 აგვისტოს №... საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად, შპს „ე...-ს “ (ს/ნ ...) გადასახდელად დაერიცხა სულ 1062900 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შემოწმების აქტზე, რომლითაც ირკვეოდა, რომ 2010 -2013 წლებში სალაროდან პერიოდულად გაცემული იყო დიდი ოდენობის თანხები თანამშრომლებზე საქვეანგარიშოდ, რომელთა ნაწილი შესამოწმებელ პერიოდებში ჩამოწერილი იყო გახარჯულად და უკან დაბრუნებულად, მაგრამ 2013 წლის 1 ნოემბრის მდგომარეობით ნაშთად რიცხულმა თანხამ შეადგინა 1597819 ლარი. გამოძიებით დადგინდა (მოწმეთა დაკითხვის ოქმები), რომ ანგარიშვალდებულ პირებს ზემოაღნიშნული თანხა ფაქტობრივად არ გააჩნდათ და დახარჯული ჰქონდათ. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, თავად აპელანტი ადასტურებდა, რომ ანგარიშვალდებულ პირებზე საქვეანგარიშოდ გაცემული თანხების, 2011-2013 წლების განმავლობაში ხარჯვის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია არ იყო წარმოდგენილი, რასაც ხსნიდა იმ გარემოებით, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის პალატის 2020 წლის 25 თებერვლის განაჩენით შპს „ე...ს“ 50%-იანი დამფუძნებელი და მისი დირექტორი რ. ჩ-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 220¹ მუხლის პირველი ნაწილით. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტის ზოგადი მითითება არ აკმაყოფილებდა მტკიცების იმ სტანდარტს, რაც შეიძლება დაშვებულ და გაზიარებულ ყოფილიყო სასამართლოს მიერ და რაც ეჭვქვეშ დააყენებდა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სასამართლოს მისცემდა აპელანტის პოზიციის შეფასების შესაძლებლობას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ე...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 31 ივლისის საგადასახადო შემოწმების აქტით დგინდება, რომ 2010-2013 წლებში საწარმოს პასუხისმგებელ პირებს საქვეანგარიშოდ გატანილი აქვთ თანხები, რომელიც არ არის გახარჯული, ან დაბრუნებული, რის გამოც აღნიშნული ოპერაცია ჩათვლილი იქნა ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად. 2013 წლის 1 მდგომარეობით ნაშთად რიცხულმა თანხამ შეადგინა 1 597 819 ლარი. გამოძიებით დადგენილია (მოწმეთა დაკითხვის ოქმები), რომ ანგარიშვალდებულ პირებს ზემოაღნიშნული თანხა - 1597 819 ლარი ფაქტიურად არ გააჩნიათ და დახარჯული აქვთ. ანგარიშვალდებულ პირებზე რიცხული თანხა სსკ-ის 101-ე და 103-ე მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით განხილული იქნა ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად და დაექვემდებარა საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრას 2013 წლის ნოემბრის თვეში. საწარმოს დამატებით დაერიცხა 319 564 ლარი (1 597 819 *20%). 1 597 819 ლარი განხილული იქნა 2013 წლის გამოსაქვით ხარჯად.

ამავე შემოწმების აქტიდან ირკვევა, რომ 2010-2013 წლებში სალაროდან დიდი ოდენობით თანხები გაცემულია თანამშრომლებზე საქვეანგარიშოდ. ამ ნაწილში, როგორც დავების განხილვის საბჭომ, ასევე თბილისის საქალაქო სასამართლომ არ მიიჩნია მოსარჩელის მიერ წარდგენილი არგუმენტაცია საკმარისად, რითაც უგულებელყო მოსარჩელე მხარის უფლებები და ის სრულად დაეყრდნო მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს უსაფუძვლო განმარტებებს.

რაც შეეხება სამივლინებო ხარჯებს, შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 06 სექტემბრის №7545 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითების „სამივლინებო ხარჯების საგადასახადო შემოწმების შესახებ“ მე-7 პუნქტის სამივლინებო ხარჯების საგადასახადო ანგარიშგების ძირითადი პრინციპების თანახმად „თუ პირი იყენებს შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის დარიცხვის მეთოდს, 2011 წლის 1 იანვრიდან სამივლინებო ხარჯების გაწევის მომენტად ითვლება დაქირავებულისათვის თანხის გადახდის მომენტი“. 2010 წლის 1 ივნისიდან 2010 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით გაცემული 51195 ლარი შემოწმებით განხილული იქნა 2010 წლის ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად, რაზედაც დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი თანხით 12798,75 ლარი. საშემოსავლო გადასახადის თანხა ჩართული უნდა იქნას 2010 წლის გამოსაქვით ხარჯებში მოგების გადასახადის გასაანგარიშებლად. 2011 წელს გაცემული 19 545 ლარი შემოწმებით განხილულია 2011 წლის ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად, რაზედაც დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი თანხით 4886,25 ლარი. საშემოსავლო გადასახადის თანხა ასევე ჩართული უნდა იქნას 2011 წლის მოგების გადასახადის გასაანგარიშებლად გამოსაქვით ხარჯებში. 2012 წელს გაცემული სამივლინებო თანხები 133 995 ლარი, რომელიც შემოწმებით განხილულია 2012 წლის ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად და დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი თანხით 33498,75 ლარი, საშემოსავლო გადასახადის თანხა ასევე ჩართული უნდა იქნას 2012 წლის მოგების გადასახადის გასაანგარიშებლად გამოსაქვით ხარჯებში. 2013 წლის ნოემბრამდე გაცემული 11 055 ლარი განხილულია 2013 წლის ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად და შესაბამისი საშემოსავლო გადასახადი ჩართული უნდა იქნას 2013 წლის მოგების გადასახადის გასაანგარიშებლად გამოსაქვით ხარჯებში თანხით 2763,75 ლარი. სულ 2010-2013 წლის 1 ნოემბრამდე პერიოდში სამივლინებო თანხების ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად განხილვის შედეგად დამატებით დარიცხული საშემოსავლო გადასახადის თანხა შეადგენს 53 947 ლარს (215 790/0,8*20%). შესაბამისად მოგების გადასახადი ამ ნაწილში შემცირებული უნდა იქნას 8092 ლარით (53947*15%), მოსარჩელის მოთხოვნა იყო, რომ ანგარიშვალდებულ პირებზე 2013 წლის 1 ნოემბრის მდგომარეობით ნაშთად რიცხული 1 597 821 ლარი განხილული ყოფილიყო 2011 წლის ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად და ჩართული ყოფილიყო 2011 წლის მოგების გადასახადის გამოსაანგარიშებელ გამოსაქვით ხარჯებში და დაქირავებულთათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯები, რომლებიც განხილული იქნა ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად და დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი, საშემოსავლო გადასახადის თანხა ჩართული იქნას იმ პერიოდის გამოსაქვით ხარჯებში, როდესაც მოხდა მათი დარიცხვა. შესაბამისად, უნდა გაუქმებულიყო საგადასახადო მოთხოვნა №..._12/08/2014. თუმცა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნები და სრულიად გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვა წარიმართა იმგვარად, რომ კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა ერთ-ერთი მოსამართლის მიუკერძოებლობის საკითხი. კერძოდ, როგორც სხდომაზე გახდა ცნობილი ერთ-ერთი მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი გახლდათ მოსამართლის ძმა (აღნიშნულის თაობაზე თავად მოსამართლემ განაცხადა). საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსამართლემ არ შეიძლება განიხილოს საქმე ან მონაწილეობა მიიღოს საქმის განხილვაში, თუ ის: ა) ამ საქმეში თვითონ წარმოადგენს მხარეს, ან მას ამა თუ იმ მხარესთან საერთო უფლებები ან ვალდებულებები აკავშირებს; ბ) ამ საქმის ადრინდელ განხილვაში მონაწილეობდა მოწმედ, ექსპერტად, სპეციალისტად, თარჯიმნად, წარმომადგენლად ან სასამართლო სხდომის მდივნად; გ) მხარის ან მისი წარმომადგენლის ნათესავია; დ) პირადად, პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაინტერესებულია საქმის შედეგით, ან თუ არის სხვა ისეთი გარემოება, რომელიც ეჭვს იწვევს მის მიუკერძოებლობაში, ე) ამ საქმეში მონაწილეობდა მედიატორად; საკასაციო სასამართლო განმარტავს: სსსკ-ის 31-ე მუხლში ჩამოთვლილია _ მოსამართლის (სასამართლოს შემადგენლობის) აცილების საფუძვლები, რომელიც გამომდინარეობს საქმის მიუკერძოებელი განხილვის ინტერესებიდან. თუ ინტერესებიდან. თუ არსებობს მოსამართლის აცილების ზემოაღნიშნულ მუხლში ჩამოთვლილი - აცილების ერთ-ერთი საფუძველი, მოსამართლეს ეკრძალება განიხილოს საქმე ან მონაწილეობა მიიღოს მის განხილვაში და იგი აცილებული უნდა იქნას. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „ე...ს“ საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ე...ს“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის 04.08.2014 წლის №5405/15-04-03/1 წერილით, ამავე სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტს ეცნობა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის თბილისის მთავარი სამმართველოს პირველი სამმართველოს წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის №092291113003 საქმესთან დაკავშირებით, 2013 წლის 02 დეკემბრის გამომძიებლის დადგენილების საფუძველზე შპს ,,ე...-ს“ (ს/ნ ...) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის სპეციალურ გამოკვლევათა და ექსპერტიზის დეპარტამენტში ჩაუტარდა 2010 წლის 01 ივნისიდან 2013 წლის 25 ნოემბრამდე საანგარიშო პერიოდის ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების სიზუსტის შემოწმება, რომლის შედეგები დეტალურად არის აღწერილი 2014 წლის 31 ივლისის რევიზიის აქტში. აუდიტის დეპარტამენტს ეთხოვა წარმოდგენილი მასალების გათვალისწინებით შესაბამისი ბრძანების და საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემა.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის თბილისის მთავარი სამმართველოს პირველი სამმართველოს 2014 წლის 31 ივლისის რევიზიის აქტის თანახმად: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის მიმართვის საფუძველზე, ამავე სამსახურის სპეციალურ გამოკვლევათა და ექსპერტიზის დეპარტამენტმა, სისხლის სამართლის №9291113003 საქმესთან დაკავშირებით, გამოძიების მიერ წარდგენილ მასალებზე დაყრდნობით მიმდინარე დოკუმენტური რევიზიის ფარგლებში ჩაატარა შპს „ე...“-ს 2010 წლის ივნისიდან 2013 წლის 25 ნოემბრამდე პერიოდის ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების შემოწმება. შემოწმებით, ასევე შესწავლილ იქნა საქვეანგარიშო თანხებისა და დივიდენდების გაცემის საკითხები. შემოწმების შედეგად, მიჩნეულ იქნა, რომ შპს „ე...ს“ ბიუჯეტში გადასახდელად უნდა დაკისრებოდა სულ 894 407 ლარი, მათ შორის ძირითადი თანხა 596 271 ლარი და ჯარიმა 298 136 ლარი. გადასახადის სახეების მიხედვით: საშემოსავლო გადასახადის ძირითადი თანხა 547 083 ლარი, ჯარიმა 273 542 ლარი, სულ 820 625 ლარი (დანართი№3-ში მითითებული თარიღების მიხედვით). დღგ-ს ძირითადი თანხა 49 188 ლარი, ჯარიმა 24 594 ლარი, სულ 73 782 ლარი (დანართი №2-ში მითითებული თარიღების მიხედვით). მოგების გადასახადი უნდა შემცირებულიყო 3 621 ლარით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 11 აგვისტოს №36686 ბრძანების - ,,გადასახადების/გადასახდელების და საგადასახადო სანქციების თანხების დარიცხვის/შემცირების შესახებ„ თანახმად: 1) შპს ე...ს“ (...) საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის შესაბამისად, ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა სულ 890785 ლარი, მათ შორის: ძირითადი გადასახადი 592649 ლარი, ჯარიმა 298136 ლარი; 2) შპს ე...ს“ დაერიცხა მიმდინარე გადასახდელები 3621 ლარი და შეუმცირდა მიმდინარე გადასახდელები 3621 ლარი; 3) დასარიცხი/შესამცირებელი გადასახადები/გადასახდელები შპს ე...ს“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე უნდა ასახულიყო ბრძანების დანართში მითითებული გადასახადების /გადასხდელების სახეებისა და გადახდის ვადების მიხედვით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 12 აგვისტოს №... საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად, შპს „ე...ს“ (ს/ნ ...) გადასახდელად დაერიცხა სულ 1062900 ლარი, მათ შორის: დღგ - 93754 ლარი (ძირითადი - 49 188, ჯარიმა - 24 594, საურავი – 19 972); მოგების გადასახადი: -(-)3620 ლარი; საშემოსავლო გადასახადი - 972 473 ლარი (ძირითადი -547 982, ჯარიმა - 273 542, საურავი-151 849); სოც. დაზღვევის გადასახადი - 24 ლარი (საურავი); ქონების გადასახადი - 250.26. (საურავი); სხვა გადასახადები (გაუქმებული) – 19 ლარი საურავი); მიწა - არასასოფლო - 42.14. (საურავი). საფუძველი: საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლი, ბრძანება №36686, თარიღი 11.08.2014 წელი.

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 11.08.2014 წლის №36686 ბრძანება და ამავე დეპარტამენტის 12.08.2014 წლის №... საგადასახადო მოთხოვნა შპს „ე...მ“გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში და მოითხოვა: 1) ანგარიშვალდებულ პირებზე 2013 წლის 01 ნოემბრის მდგომარეობით ნაშთად რიცხული 1 597 821 ლარი განხილვა 2011 წლის ხელფასის სახით ანაზღაურებად და ჩართვა 2011 წლის მოგების გადასახადის გამოსაანგარიშებელ გამოსაქვით ხარჯებში; 2) დაქირავებულთათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯები, რომლებიც განხილულ იქნა ხელფასის სახით გაცემულ ანაზღაურებად და დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი, საშემოსავლო გადასახადის თანხის ჩართვა იმ პერიოდის გამოსაქვით ხარჯებში, როდესაც მოხდა მათი დარიცხვა; 3) 12.08.2014 წლის №... საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმება.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2016 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით (საჩივარი№8826/2/14) შპს „ე...ს“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს: ა) მხედველობაში არ მიიღოს სამეურნეო ოპერაციები, რომლებსაც არა აქვს არსებითი ეკონომიკური გავლენა; ბ) სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 79-ე მუხლის შესაბამისად, საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელია: ა) რეზიდენტი ფიზიკური პირი; ბ) არარეზიდენტი ფიზიკური პირი, რომელიც შემოსავალს იღებს საქართველოში არსებული წყაროდან. მე-80 მუხლის პირველი ნაწილით განისაზღვრება, რომ რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის. ამასთან, საგადასახადო კოდექსი ადგენს, რომ რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება საქართველოში არსებული წყაროდან და საქართველოს ფარგლების გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან. ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ნებისმიერი ფორმით ან/და საქმიანობით მიღებული შემოსავალი, კერძოდ: ა) ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლები (მუხლი 100.1; 100.3.ა). ამავე კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილი განმარტავს, რომ ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან. ამასთან, 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება საგადასახადო აგენტს, რომელიც არის იურიდიული პირი, საწარმო/ორგანიზაცია ან მეწარმე ფიზიკური პირი, კერძოდ: ა) პირი, რომელიც დაქირავებულს უხდის ხელფასს, გარდა ამავე მუხლით დადგენილი შემთხვევებისა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ როგორც შემოწმებით დადგინდა მომჩივანს მთელ შესამოწმებელ პერიოდში უფიქსირდება თანამშრომლებზე სალაროდან დიდი ოდენობის თანხების გაცემა, რომელთა ჩამოწერა და ზოგჯერ გარკვეული ოდენობით დაბრუნება ფიქსირდებოდა, თუმცა 2013 წლის 1 ნოემბრის მდგომარეობით ნაშთად რიცხულმა თანხამ შეადგინა 1597819 ლარი. ამასთან, გამოძიების მიერ წარდგენილი დოკუმენტებით, კერძოდ, დაკითხვის ოქმებით დადგინდა, რომ ანგარიშვალდებულ პირებს ზემოაღნიშნული თანხა ფაქტიურად არ გააჩნდათ და დახარჯული ჰქონდათ. გამოძიებით დადგენილ იქნა, რომ ანგარიშვალდებულ პირის ნაშთად რიცხული 1597821 ლარი გახარჯული იყო და თანხის ფაქტიური ნაშთი საწარმოს არ გააჩნდა 2013 წლის 1 ნოემბრის მდგომარეობით. ამიტომ, შემოწმებით, საქვეანგარიშოდ გაცემული თანხა ხელფასის სახით გაცემულად ჩაითვალა 2013 წლის ნოემბერში და როგორც მიღებული შემოსავალი დაიბეგრა საშემოსავლო გადასახადით. ამასთან, ვინაიდან შესამოწმებელი პერიოდი არ მოიცავდა 2013 წლის მოგების გადასახადს, აქტში აღინიშნა, რომ 1 597 821 ლარი საწარმოს უნდა აესახა 2013 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაციის გამოსაქვით ხარჯებში. საგამოძიებო სამსახურის წარმომადგენელმა საბჭოს სხდომაზე დამატებით განმარტა, რომ თანხების გაცემა ეტაპობრივად ხდებოდა და აღნიშნულს ადასტურებდა დაკითხვის ოქმები. ამდენად, აღმოჩენის მომენტში თანხები ჩაითვალა ხელფასის სახით გაცემულად, ხოლო მომჩივანს აქტითვე მიეცა წინადადება 2013 წლის მოგების გადასახადის მიზნებისათვის მისი ხარჯებში ასახვის თაობაზე, რაც მოცემულ ეტაპზე არ ჰქონდა განხორციელებული.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო საფუძვლიანად მიიჩნევს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებას, რომ მითითებული საქვეანგარიშოდ გაცემული თანხების ხელფასის სახით გაცემულად მიჩნევა, მისი საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთით დაბეგვრა და ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვა შეესაბამება საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებს.

სამივლინებო თანხების ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად მიჩნევის თაობაზე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ როგორც შემოწმების აქტიდან ირკვევა, საზოგადოება სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებს აწარმოებდა საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში, სამუშაოთა შემსრულებელ პერსონალზე საწარმოს ბრძანებების საფუძველზე სამსახურებრივი მივლინებების, სადღეღამისო ხარჯების ანაზღაურების მოტივით გაცემული იყო სამივლინებო თანხები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში არ შედის - დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ განსაზღვრული ნორმის ფარგლებში, თუმცა, „დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის №220 ბრძანების პირველი პუნქტის შესაბამისად, ქვეყნის შიგნით დაქირავებულის მივლინებისას, დადგენილი ნორმების ფარგლებში გაანგარიშება ხდება სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად დამქირავებლის ბრძანებით მუდმივი სამუშაო ადგილის ფარგლებს გარეთ გამგზავრებისას/მივლინებისას. განსახილველ საქმეში კი, საგადასახადო ორგანოს მიერ მიჩნეულ იქნა, რომ მუდმივ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა ადგილი, სადაც დასაქმებულები ფაქტობრივად ასრულებდნენ სამშენებლო სამონტაჟო სამუშაოებს, შესაბამისად, მათ მიერ მიღებული თანხები განხილულ იქნა არა სამივლინებო ხარჯად, არამედ ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის შესაბამისად და დაიბეგრა საშემოსავლო გადასახადით, რაც საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, შეესაბამება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებს. რამდენადაც, არ დასტურდება რომ დასაქმებულები კონკრეტული დავალების შესასრულებლად გამგზავრებულები იყვნენ სამშენებლო ობიექტებზე სამუშაოების განსახორციელებლად, რის გამოც, ეს ობიექტები მათ მუდმივ სამუშაო ადგილად უნდა ყოფილიყო მიჩნეული. შესაბამისად, ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოა კასატორის პოზიცია.

საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს, რომ უსაფუძვლოა კასატორის პოზიცია, განსახილველ საქმეზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად (გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ), გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლის არსებობის თაობაზე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე, სასამართლო სხდომის თავმჯდომარემ მხარეებს განუმარტა აცილების უფლების შესახებ, ხოლო, კოლეგიის ერთ-ერთმა მოსამართლემ ხატია არდაზიშვილმა მხარეებს აცნობა, რომ მისი ძმა იმ ეტაპისთვის მუშაობდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურში (საგამოძიებო დეპარტამენტის, თბილისის ...ედ), თუმცა მხარეებს ამ ინფორმაციის შემდგომ მოსამართლის აცილების საკითხი არ დაუყენებიათ. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მოსამართლის ძმა მუშაობს საქმეში მესამე პირად ჩართულ ადმინისტრაციულ ორგანოში, არ წარმოშობს მოსამართლის აცილების საფუძველს. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ მოსარჩელის მიერ მოსამართლის აცილება არ ყოფილა დაყენებული უშუალოდ სააპელაციო სასამართლოში, მოსამართლის მიერ მხარეთათვის ასეთი უფლების განმარტების და ინფორმაციის მიწოდების ეტაპზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს, რომელიც თავის მხრივ არსებითად ეყრდნობა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა. ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, დ. მ-ის 10/06/2021 წ. საგადასახდო დავალება №0-ით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 8 000 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 5600 ლარის ოდენობით, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის№200122900, სახაზინო კოდი№300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ე...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 თებერვლის განჩინება;

3. დ. მ-ის (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 10/06/2021 წ. საგადასახდო დავალება №0-ით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8 000 ლარის 70 პროცენტი - 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის№200122900, სახაზინო კოდი№300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

გ. მაკარიძე