საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
Nბს-330(კ-22) 5 მაისი, 2023 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს „ვ...ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისია).
აღწერილობითი ნაწილი:
2018 წლის 28 მაისს შპს „ვ...მ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხე სსიპ საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა „შპს „ვ...სთვის“ ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე“ საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2018 წლის 26 აპრილის N230/18 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „ვ...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა შპს „ვ...ს“ სააპელაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11, მე-19, 43-ე, 44-ე, 62-ე მუხლებზე, ასევე „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2006 წლის 17 მარტის N3 დადგენილებით დამტკიცებული რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ძირითადი მობილური სატელეფონო მომსახურება წარმოებს მომხმარებელსა და მომსახურების მიმწოდებელს შორის წერილობით (ელექტრონულად) დადებული ხელშეკრულების ან/და დისტანციური გარიგების საფუძველზე, ხოლო დამატებითი მომსახურების მიწოდების პირობები შეიძლება განისაზღვროს სხვა (ელექტრონული ან სხვა ტიპის ოფერტა) ფორმითაც. ამავე რეგლამენტის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „ყ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ხელშეკრულება ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების გაწევის შესახებ არის შეთანხმება (ადგილობრივი საკომუნიკაციო ქსელებითა და საშუალებებით მომსახურების თაობაზე - ყოველთვის წერილობითი ფორმის შეთანხმება) მომსახურების მიმწოდებელსა და მომხმარებელს შორის ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების გაწევის თაობაზე, მის ხარისხზე, მომსახურების ტარიფზე და სხვა პირობებზე.
ზემოაღნიშნულ ნორმათა ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ელექტრონული საკომუნიკაციო მომსახურების მიმწოდებელი ვალდებულია, აბონენტს მომსახურება მიაწოდოს მხოლოდ სათანადოდ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე და შესაბამისად, მომსახურების მიმწოდებელსვე ეკისრება პასუხისმგებლობა აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობისთვის. სათანადოდ გაფორმებული ხელშეკრულება გულისხმობს ხელშეკრულებაში მხარეთა მაიდენტიფიცირებელი მონაცემების სრულად და სიზუსტით ასახვას, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. სადავო საკითხთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 აპრილის N1073-1067 გადაწყვეტილებით გაკეთებულ განმარტებაზე, რომლის თანახმად, „წერილობითი ხელშეკრულების გარეშე მომხმარებლისათვის მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდებისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება მომსახურების მიმწოდებელს და არა მის დილერს. სწორედ მომსახურების მიმწოდებელმა, მისი ინტერესებიდან გამომდინარე, უნდა უზრუნველყოს სააბონენტო ნომრების რეალიზაცია და მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდება მომხმარებლებთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე.“ სააპელაციო პალატამ საგულისხმოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ დილერებს, რომლებთანაც განხორციელდა საკონტროლო შესყიდვა, არ ჰქონიათ მინიჭებული წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. შესაბამისად, ვერ იარსებდა შპს „ვ...სათვის“ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობა. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მართალია, ორივე ნომერი შეძენილი იყო დილერებთან, რომლებთანაც კომპანიას საკონტროლო შესყიდვების დროს შეწყვეტილი ჰქონდა სადილერო ხელშეკრულება, თუმცა არ უნდა იქნეს გაზიარებული აპელანტის მოსაზრება, შპს „ვ...სთვის“ პასუხისმგებლობის დაკისრების გამორიცხვის თაობაზე, ვინაიდან „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62–ე მუხლის მე–4 პუნქტისა და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ძირითადი მობილური სატელეფონო მომსახურების გაწევის თაობაზე მომხმარებელთან წერილობითი ხელშეკრულების გაფორმების ვალდებულება ეკისრება მობილური საკომუნიკაციო მომსახურების გამწევ ავტორიზებულ პირს. შესაბამისად, სათანადოდ შედგენილი წერილობითი ხელშეკრულების გარეშე მომხმარებლისათვის მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდებისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება მომსახურების მიმწოდებელს - შპს „ვ...ს“ და არა მის დილერს. მიუხედავად იმისა, რომ შპს „ვ...მ“ საკონტროლო შესყიდვამდე დილერ ი. ქ-ასთან შეწყვიტა ხელშეკრულება, ამ უკანასკნელს არ მიუღია კანონით მასზედ დაკისრებული ზომები, რათა თავიდან ყოფილიყო აცილებული ი. ქ-ას მიერ სააბონენტო ნომრების კანონდარღვევით რეალიზაცია. კერძოდ, ბრუნვიდან არ ამოღებულა დილერისათვის სარეალიზაციოდ გადაცემული სააბონენტო ნომრები, არ მომხდარა მათი დეაქტივაცია, პირიქით, დილერი აგრძელებდა ამ ნომრების ქსელში გააქტიურებას. ასევე არ გადამოწმდა ი. ქ-ასთვის გადაცემული ნომრების რეალურ სუბიექტებზე გასხვისების ან/და არგასხვისების საკითხი და დილერისგან არ ამოღებულა მომხმარებლებთან დასადები ხელშეკრულების ბლანკები. ის, რომ დილერზე გადაცემული ყველა სააბონენტო ნომერი არ იყო დეაქტივირებული, მოწმობს 2018 წლის 14 და 29 მარტს განხორციერებული საკონტროლო შესყიდვის შედეგებიც.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლის მიერ განხორციელებული საკონტროლო შესყიდვები, რა დროსაც, სიმ-ბარათის მიმწოდებელმა არ შეასრულა მასზე კანონით დაკისრებული ვალდებულება, მომხმარებელთან სათანადო ფორმით ხელშეკრულების დადების თაობაზე. წერილობითი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება იმთავითვე გულისხმობს მასში მხარეთა საიდენტიფიკაციო მონაცემების სწორად მითითების საჭიროებას, რადგან ხელშეკრულებით სწორედ მხარეს წარმოეშობა გარკვეული ვალდებულებები და აღიჭურვება სათანადო უფლებამოსილებებით. მართალია, კანონმდებლობა მიმწოდებელს არ ავალებს ხელშეკრულებაზე აბონენტის მაიდენტიფიცირებელი დოკუმენტის ასლის დართვას, თუმცა ეს არ გულისხმობს მიმწოდებლის მიერ ხელშეკრულებაში არასწორი პერსონალური მონაცემების მითითების შესაძლებლობას. „..სწორედ მომსახურების მიმწოდებელმა, მისი ინტერესებიდან გამომდინარე, უნდა უზრუნველყოს სააბონენტო ნომრების რეალიზაცია და მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდება მომხმარებლებთან დადებული შესაბამისად შედგენილი ხელშეკრულების საფუძველზე..“ (2018 წლის 19 აპრილის Nბს-1073-1067(კ-17) გადაწყვეტილება). სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემული შემთხვევა მიესადაგება „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 45-ე მუხლის ნორმატიულ შინაარსს, რამეთუ შპს „ვ...მ“ განმეორებით დაჯარიმების შემდეგ არ მიიღო კანონით გათვალისწინებული ზომები და კვლავ ჩაიდინა ახალი სამართალდარღვევა. ამდენად, მიმწოდებელმა დაარღვია „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მე-4 პუნქტის, მე-19 მუხლის მეორე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტისა და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნები, რაც შპს „ვ...სათვის“ ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს წარმოადგენდა.
სახდელის სახით ჯარიმის - 270 000 ლარის შეფარდების კანონიერებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 45-ე მუხლის მე-3 პუნქტზე და არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი, იმასთან დაკავშირებით, რომ კომისია არ იყო უფლებამოსილი, მიეღო გადაწყვეტილება შპს „ვ...ს“ 270 000 ლარით დაჯარიმების შესახებ, ვიდრე საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ, კანონიერ ძალაში არ იქნებოდა შესული კომპანიის 90000 ლარით დაჯარიმების კანონიერებასთან დაკავშირებით მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება. სასამართლოს განმარტებით, „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, დაჯარიმების შესახებ აქტის გასაჩივრება ავტომატურად არ აჩერებს მის მოქმედებას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის საფუძველზე, მხარის შუამდგომლობით სასამართლო გადაწყვეტს შეჩერებას. ამასთანავე, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, მხოლოდ საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისია წარმოადგენს იმ ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელიც სამართალდარღვევის გამოვლენის შემთხვევაში, უფლებამოსილია ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში ავტორიზებული სუბიექტის მიმართ გამოსცეს აქტი გაფრთხილების ან/და მისი სანქცირების თაობაზე, ხოლო სასამართლო უფლებამოსილია, ამ აქტის გასაჩივრების შემთხვევაში, შეამოწმოს მხოლოდ მისი კანონშესაბამისობა. სასამართლოში სარჩელის წარდგენის მიუხედავად, სადავო აქტის მოქმედების პირობებში, იმავე ხასიათის სამართალდარღვევის ან ახალი დარღვევის ჩადენის შემთხვევაში, კომისია უფლებამოსილია, დამრღვევის მიმართ გამოიყენოს კანონით დადგენილი მაღალი პასუხისმგებლობის ზომა, თუ წინა დაჯარიმებიდან არ გასულა ერთი კალენდარული წელი. სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა, რომ სადავო საკითხთან მიმართებაში აპელანტის მოსაზრების გაზიარების შემთხვევაში, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის მიერ გაფრთხილების გამოყენების შესახებ აქტის გამოცემისა და ამავე აქტის კანონშეუსაბამობაზე სასამართლოში სარჩელის წარდგენის პირობებში, ავტომატურად შეჩერდება სადავო აქტის მოქმედება, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე. შეჩერებული სადავო აქტის არსებობა გახდება დამაბრკოლებელი გარემოება კომისიისათვის, გამოავლინოს და აღკვეთოს უკვე არსებული (დენადი) ან/და ახალი სამართალდარღვევის ფაქტი. ამ ვითარებაში, სრულად გამოირიცხება სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენის ფაქტის არსებობაც, რაც არ შეესაბამება „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტით განსაზღვრულ მიზანს. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2017 წლის 5 ოქტომბრის N662/18 გადაწყვეტილებით შპს „მ...ს“ (უფლებამონაცვლე შპს „ვ...“) მიეცა წერილობითი გაფრთხილება, „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მე-4 პუნქტის, მე-19 მუხლის მეორე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტისა და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტის დარღვევისათვის. შემდეგ, იმავე დარღვევებისათვის საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2017 წლის 16 ნოემბრის N752/18 გადაწყვეტილებით შპს „მ...ი“ დაჯარიმდა 30 000 ლარით, ხოლო საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2018 წლის 25 იანვრის N21/18 გადაწყვეტილებით შპს „ვ...“ (შპს „მ...ის“ უფლებამონაცვლე) დაჯარიმდა 90 000 ლარით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის მიერ შპს „ვ...ს“ დაჯარიმება „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 45-ე მუხლის მე-3 პუნქტით კანონშესაბამისია და არ არსებობს სადავო აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ვ...მ“. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ შესაბამისი მნიშვნელობა არ მიანიჭა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ 2018 წლის 26 აპრილის 230/18 გადაწყვეტილების მიღებამდე, საკონტროლო შესყიდვის განხორციელების დროს, შპს „ვ...ს“ უკვე შეწყვეტილი ჰქონდა დილერთან სადილერო ხელშეკრულება. შესაბამისად, არ არსებობდა დილერის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებაც. სასამართლომ უგულებელყო იმ პირთა სამართლებრივი სტატუსი, რომელთაგანაც კომისიამ საკონტროლო შესყიდვების ფარგლებში შეიძინა შპს „ვ...ს“ სააბონენტო ნომრები. მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელე მხარემ ხაზი გაუსვა აღნიშნულ გარემოებას, სასამართლომ ნომრების შესყიდვა გააიგივა კომპანიის მოქმედი წარმომადგენლებისაგან ნომრების შესყიდვასთან. ამ მსჯელობის გასამყარებლად, როგორც დამკვიდრებული პრაქტიკის ნიმუში, მითითებულ იქნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 19 აპრილის Nბს-1073-1067(კ-17) გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, „წერილობითი ხელშეკრულების გარეშე მომხმარებლისთვის მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდებისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება მომსახურების მიმწოდებელს და არა მის დილერს. ამდენად სწორედ მომსახურების მიმწოდებელმა, მისი ინტერესებიდან გამომდინარე, უნდა უზრუნველყოს სააბონენტო ნომრების რეალიზაცია და მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდება მომხმარებელთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე“. კასატორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული განმარტება არ შეესაბამება შპს „ვ...ს“ ვითარებას. ეს განმარტება გამომდინარეობს სამოქალაქო სამართლის ერთ-ერთი ინსტიტუტის - გარიგებაში წარმომადგენლობის ბუნებიდან - პირს პასუხისმგებლობა ეკისრება მისი წარმომადგენლის მიერ პირის სახელით დადებულ გარიგებებზე. უზენაესი სასამართლოს მიერ გაკეთებული განმარტება მიესადაგება იმ სიტუაციებს, როცა გარიგების დადების მომენტისათვის არსებობს წარმომადგენლობა. მოცემულ შემთხვევაში, კომისიის მიერ საკონტროლო შესყიდვის განხორციელების დროს არ არსებობდა დილერების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. შესაბამისად, სასამართლოს ეს ფაქტი მხედველობაში რომ მიეღო, სხვანაირ მსჯელობას განავითარებდა და გადაწყვეტილებაც სხვა იქნებოდა. სასამართლომ მიუთითა „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მე-4 პუნქტისა და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის 105 მუხლის არასწორ, ხარვეზიან ინტერპრეტაციაზე. სასამართლომ მიუთითა, რომ ელექტრონული საკომუნიკაციო მომსახურების მიმწოდებელი ვალდებულია აბონენტს მომსახურება მხოლოდ სათანადოდ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე მიაწოდოს და შესაბამისად, მომსახურების მიმწოდებელს ეკისრება პასუხისმგებლობა აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის. სათანადოდ გაფორმებული ხელშეკრულება კი, თავის მხრივ, გულისხმობს ხელშეკრულებაში მხარეთა მაიდენტიფიცირებელი მონაცემების სრულად ასახვას. იქიდან გამომდინარე, რომ საკონტროლო შესყიდვის განხორციელებისას არ მოხდა სათანადო ხელშეკრულების გაფორმება, პასუხისმგებლობა უნდა დაკისრებოდა შპს „ვ...ს“. ამდენად, მივიღეთ შედეგი, როცა თითქოს მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდებაზე პასუხსიმგებლობა ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა დაეკისროს მობილური კავშირგაბმულობის ოპერატორს. სრულად უგულებელყოფილ იქნა ის შემთხვევა, როდესაც აღნიშნულის უზრუნველყოფა მომსახურების მიმწოდებლის კონტროლს არ ექვემდებარება. სასამართლომ ისე განმარტა „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის ნორმები, რომ არ გაითვალისწინა იმ დილერების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების არარსებობა, რომელთაგანაც განხორციელდა საკონტროლო შესყიდვა. სასამართლომ უგულებელყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 103-ე მუხლი, რომლის თანახმად, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გამომდინარეობს კანონიდან, ან წარმოიშობა დავალების (განსახილველ შემთხვევაში სადილერო ხელშეკრულების) საფუძველზე. ამავე ნორმების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ თითქოს სახეზეა შპს „ვ...ს“ პასუხისმგებლობა. არსებობს სასამართლოს დასკვნების ორი ვარიანტი: სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ არ არსებობს წარმომადგენლობა და შესაბამისად, შპს „ვ...სთვის“ ვერ იარსებებს წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობა, ან სასამართლომ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ არ არსებობს წარმომადგენლობა, თუმცა, აღნიშნულის მიუხედავად, იყენებს „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ რეგლამენტის“ ნორმების არასრულ, ხარვეზიან, მხოლოდ სემანტიკურ განმარტებას და მიიჩნევს, რომ აღნიშნული რეგლამენტის შესაბამისად, ნებისმიერ შემთხვევაში, მაშინაც, როცა არ არსებობს დილერის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება, პასუხისმგებლობა უნდა დაეკისროს შპს „ვ...ს“. სასამართლო ფაქტობრივად უგულებელყოფს ორი სხვადასხვა ნორმატიული აქტის „კოლიზიისას“ ერთს და უპირატესობას ანიჭებს მეორეს, ყოვლეგვარი სამართლებრივი დასაბუთებისა და არგუმენტაციის გარეშე.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორი განმარტება გააკეთა სახდელის სახით 270 000 ლარის შეფარდების კანონიერებასთან დაკავშირებით. კომისია არ იყო უფლებამოსილი შპს „ვ...ს“ დაჯარიმებაზე, ვინაიდან საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, კანონიერ ძალაში არ იქნებოდა (და არც წინამდებარე საჩივრის შედგენის მომენტისათვის არ არის) შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება კომპანიის 90000 ლარით დაჯარიმების საქმესთან დაკავშირებით. ჯერ კიდევ არ გარკვეულა იმ ჯარიმის კანონიერების ბედი, რომელიც წინ უსწრებს განსახილველ საქმეზე სადავო ჯარიმას. შესაბამისად, არ დამდგარა „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 45-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული განმეორებითი დარღვევის არსებობის წინაპირობა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ეს არგუმენტი და მიუთითა, რომ თითქოს ამგვარი მსჯელობის გაზიარების შემთხვევაში, სასამართლო პროცედურები და შეჩერებული სადავო აქტის არსებობა დააბრკოლებს კომისიის მხრიდან ახალი სამართალდარღვევის ფაქტის გამოვლენას და გამორიცხავს სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენის ფაქტის არსებობასაც. ამ შეფასების გაკეთებისას სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო ჰიპოთეტურ სიტუაციას და არ გაითვალისწინა სამართლებრივი აქტის მეორე მხარეს მყოფი სუბიექტების უფლებები. ნორმატიული აქტის განმარტება გაკეთებულია მობილური კავშირგაბმულობის ოპერატორის დასჯის მიზნით. უგულებელყოფილია ის ფაქტი, რომ ასეთი მიდგომით სრულად შესაძლებელია, დიდი ზიანის მიყენების გამო, ოპერატორმა ვეღარ გააგრძელოს საქმიანობა. 270 000 ლარით დაჯარიმების შემდეგ, ადმინისტრაციული სახდელის სახით გათვალისწინებულია საქმიანობის ლიცენზიის ჩამორთმევაც. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობიდან გამომდინარეობს, რომ ნორმატიული აქტი მიმართულია არა მომხმარებელთა უფლებების დაცვის, არამედ შელახვისაკენ. ნორმის მიზანია არა მობილური ოპერატორების სწრაფი ტემპით დასჯა, არამედ მათი მომხმარებლების ინტერესთა დაცვის უზრუნველყოფა, რაც ფაქტობრივად ვერ განხორციელდება, თუ გაზიარებული იქნება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 5 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „ვ...ს“ საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს „ვ...ს“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო პალატა საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:
შპს „ვ...“ წარმოადგენს ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში ავტორიზებულ პირს და შპს „მ...ის“ უფლებამონაცვლეს (ავტორიზაციის თარიღი - 2005 წლის 28 აგვისტო; ხელახალი რეგისტრაციის თარიღი - 2012 წლის 12 თებერვალი).
საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2017 წლის 5 ოქტომბრის N662/18 გადაწყვეტილებით შპს „მ...ს“ მიეცა წერილობითი გაფრთხილება, „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მე-4 პუნქტის, მე-19 მუხლის მეორე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტისა და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტის დარღვევისათვის.
საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2017 წლის 16 ნოემბრის N752/18 გადაწყვეტილებით შპს „მ...ს“ დაეკისრა ჯარიმა 30 000 ლარის ოდენობით, „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მე-4 პუნქტის, მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტისა და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტის დარღვევის გამო.
საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2018 წლის 25 იანვრის N21/18 გადაწყვეტილებით შპს „ვ...ს“ დაეკისრა ჯარიმა 90 000 ლარის ოდენობით, „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მე-4 პუნქტის, მე-19 მუხლის მეორე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტისა და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტის დარღვევის გამო.
საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის სატელეკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურისა და ტექნოლოგიების დეპარტამენტის მთავარმა სპეციალისტმა განახორციელა შპს „ვ...ს“ სააბონენტო სიმ ბარათის საკონტროლო შესყიდვა. კერძოდ, სპეციალისტმა 2018 წლის 14 მარტს ი/მ გ. ნ-ასაგან, პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის გარეშე, შეიძინა შპს „ვ...ს“ სიმ ბარათი, სააბონენტო ნომრით .... გამყიდველმა შემძენს გადასცა სალაროს ქვითარი და შემძენის მიერ ნაკარნახევი მცდარი მონაცემებით შევსებული სააბონენტო ხელშეკრულება. კომისიის თანამშრომელმა 2018 წლის 15 მარტს სააბონენტო ნომერზე ბალანსი შეავსო 2 ლარით და განახორციელა ზარი კუთვნილ სატელეფონო ნომერზე - .... აღნიშნული ინფორმაცია საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის სატელეკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურისა და ტექნოლოგიების დეპარტამენტის მთავარმა სპეციალისტმა 2018 წლის 15 მარტის N710/1394- 18 მოხსენებითი ბარათით წარუდგინა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის თავმჯდომარეს.
შპს „ვ...სთვის“ ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების საკითხის გადაწყვეტის მიზნით, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიაში დაიწყო ადმინისტრაციული წარმოება. 2018 წლის 28 მარტის N473/18 წერილით კომისიაში წარდგენილი ახსნა-განმარტებით შპს „ვ...მ“ განმარტა, რომ სააბონენტო ნომერი ... გაცემულ იქნა დილერზე - ი/მ ი. ქ-აზე. აღნიშნულ დილერთან კომპანიას შეწყვეტილი ჰქონდა სადილერო ხელშეკრულება. იგი მაქინაციური სქემით აჩვენებდა, რომ სააბონენტო ნომერი იყო აქტიური, რის გამოც, ნომერი არ მოხვდა კომპანიის მიერ 2018 წლის პირველი მარტიდან დეაქტივირებული სააბონენტო ნომრების სიაში. ამასთან, ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც კომისიის თანამშრომელს მითითებული ნომერი გადაეცა, იყო ძველი ფორმა. 2018 წლის პირველი მარტიდან კომპანია სარგებლობდა ხელშეკრულების ახალი ფორმით.
2018 წლის 29 მარტს საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის სატელეკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურისა და ტექნოლოგიების დეპარტამენტის მთავარმა სპეციალისტმა განახორციელა შპს „ვ...ს“ სააბონენტო სიმ ბარათის საკონტროლო შესყიდვა, კერძოდ, მან ი/მ ა. ლ-ასაგან, პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის გარეშე, შეიძინა შპს „ვ...ს“ სიმ ბარათი, სააბონენტო ნომრით ..., დალუქული სახით. კომისიის 2018 წლის 29 მარტის სხდომაზე გაიხსნა აღნიშნული სიმ ბარათი და სხდომის მონაწილეთა თანდასწრებით განხორციელდა გამავალი ზარი კომისიის თავმჯდომარის ნომერზე. ბარათი იყო აქტიური.
2018 წლის 3 აპრილს შპს „ვ...ს“ წარმომადგენელმა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიაში წარადგინა ახსნა-განმარტება, 2018 წლის 29 მარტს განხორციელებული საკონტროლო შესყიდვის ფაქტთან დაკავშირებით. კომპანიის განმარტებით, აღნიშნული გამოწვეული იყო თანამშრომლის შეცდომით - 2018 წლის 17 იანვარს სისტემაში შეყვანილ იქნა მოთხოვნა, რომ დილერებზე გაცემულ ყველა სასტარტო პაკეტს მინიჭებოდა აქტივირებულის სტატუსი. 2018 წლის პირველ თებერვალს შპს „ვ...“ ერთი ბილინგიდან გადავიდა მეორე ბილინგზე. იმისათვის, რომ დილერების მიერ ქსელში გატანილი სასტარტო პაკეტები ახალ ბილინგზე მიგრაციის დროს არ დაკარგულიყო, არ წაშლილიყო, საჭირო იყო მისთვის აქტივირებული სტატუსის ხელით გაწერა. ამ ნომრებზე (დაახლოებით 60 000 ნომერი) შეტანილი იყო მოთხოვნა 2018 წლის 23-24 იანვარს და მათ მიენიჭათ აქტივირებული სტატუსი. 2018 წლის პირველ თებერვალს, ახალი სისტემის გაშვების შემდეგ, ამ საკითხზე პასუხისმგებელ თანამშრომლებს ზემოაღნიშნული სატელეფონო ნომრებისთვის აქტივირებულის სტატუსი უნდა გაეთიშათ. მათ ეს არ გაუკეთებიათ და პირველ თებერვლამდე დილერების მიერ გატანილი სატელეფონო ნომრები დარჩა აქტიურ სტატუსში. პირველი თებერვლიდან სადილერო ქსელში გასული სატელეფონო ნომრები არააქტიური იყო. პირველი მარტის შემდეგ ნომრები კომპანიის ბექოფისის გარეშე ვერ გააქტიურდებოდა.
საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ შპს „ვ...ს“ სიმ ბარათების საკონტროლო შესყიდვასთან დაკავშირებული ორივე ზემოაღნიშნული ფაქტი გააერთიანა ერთ წარმოებად და განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით კომისიაში სხდომა გამართა 2018 წლის 5 აპრილს.
საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2018 წლის 26 აპრილის N230/18 გადაწყვეტილებით, შპს „ვ...ს“ დაეკისრა ჯარიმა 270 000 ლარის ოდენობით, „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მე-4 პუნქტის, მე-19 მუხლის მეორე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტისა და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტის დარღვევის გამო.
საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სადავო სამართალურთიერთობა უკავშირდება „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ავტორიზებული პირის მიერ ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში დარღვევის ჩადენას და მისთვის ამავე კანონის საფუძველზე პასუხისმგებლობის დაკისრებას. კერძოდ, დადგენილია, რომ მოსარჩელის, როგორც ზემოაღნიშნული კანონით გათვალისწინებული ავტორიზებული პირის სანქცირების საფუძველი გახდა კანონის მე-19 მუხლის მეორე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტში მითითებული ავტორიზებული პირის ერთ-ერთი ვალდებულების - ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის (მათ შორის კომისიის დადგენილებებისა და გადაწყვეტილებების) შეუსრულებლობა. კომპანიისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძვლად მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ასევე მიუთითა „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომელიც ადგენს ელექტრონული საკომუნიკაციო მომსახურების მიმწოდებლის ვალდებულებას, საკუთარ აბონენტს დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად მიაწოდოს მომსახურება სათანადოდ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ამასთანავე, კომისიის სადავო გადაწყვეტილებაში სანქცირების საფუძვლად მითითებულია საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2006 წლის 17 მარტის N3 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ რეგლამენტის“ სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტის დარღვევა (105.1 მუხლის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით, ძირითადი მობილური სატელეფონო მომსახურება წარმოებდა მომხმარებელსა და მომსახურების მიმწოდებელს შორის წერილობით (ელექტრონულად) დადებული ხელშეკრულების ან/და დისტანციური გარიგების საფუძველზე, ხოლო დამატებითი მომსახურების მიწოდების პირობები შეიძლებოდა განსაზღვრულიყო სხვა (ელექტრონული ან სხვა ტიპის ოფერტა) ფორმითაც).
ამდენად, ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარეობს, რომ ელექტრონული საკომუნიკაციო მომსახურების მიმწოდებელი ვალდებულია, აბონენტს მომსახურება მიაწოდოს მხოლოდ სათანადოდ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ამასთანავე, მომსახურების მიმწოდებელს ეკისრება პასუხისმგებლობა აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობისთვის. თავის მხრივ, „სათანადოდ გაფორმებულ ხელშეკრულებაში“ მოიაზრება ხელშეკრულებაში მხარეთა მაიდენტიფიცირებელი მონაცემების სრულად და სიზუსტით ასახვა, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. წერილობითი ხელშეკრულების გარეშე მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების სუბიექტის სწორად განსაზღვრის საკითხთან მიმართებაში, საკასაციო პალატა საგულისხმოდ მიიჩნევს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 აპრილის N1073-1067 გადაწყვეტილებით გაკეთებულ განმარტებას, რომელზეც ასევე მიუთითა ქვედა ინსტანციის სასამართლომ. კერძოდ, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „..წერილობითი ხელშეკრულების გარეშე მომხმარებლისათვის მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდებისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება მომსახურების მიმწოდებელს და არა მის დილერს. სწორედ მომსახურების მიმწოდებელმა, მისი ინტერესებიდან გამომდინარე, უნდა უზრუნველყოს სააბონენტო ნომრების რეალიზაცია და მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდება მომხმარებლებთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე..“. ამდენად, სადავო აქტით განსაზღვრული პასუხისმგებლობის გამომრიცხავი გარემოების დადასტურების მიზნით, არარელევანტურია კასატორის მხრიდან იმ გარემოებაზე მითითება, რომ დილერებს, რომლებთანაც სადავო შემთხვევებში განხორციელდა საკონტროლო შესყიდვა, მოსარჩელე კომპანიისაგან არ ჰქონიათ მინიჭებული წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. მართალია, ორივე შემთხვევაში, საკონტროლო შესყიდვების დროს კომპანიას შეწყვეტილი ჰქონდა დილერებთან შესაბამისი ხელშეკრულება, თუმცა „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 62–ე მუხლის მე–4 პუნქტიდან და „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ რეგლამენტის მე-105 მუხლის პირველი პუნქტიდან გამომდინარეობს, რომ ძირითადი მობილური სატელეფონო მომსახურების გაწევის თაობაზე მომხმარებელთან წერილობითი ხელშეკრულების გაფორმების ვალდებულება ეკისრება მობილური საკომუნიკაციო მომსახურების გამწევ ავტორიზებულ პირს. შესაბამისად, სათანადოდ შედგენილი წერილობითი ხელშეკრულების გარეშე მომხმარებლისათვის მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდებისათვის პასუხისმგებლობა უნდა დაეკისროს მომსახურების მიმწოდებელს, რომელსაც მოცემულ შემთხვევაში წარმოადგენს შპს „ვ...“. ამასთანავე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ მართალია, კანონმდებლობა მიმწოდებელს არ ავალებს ხელშეკრულებაზე აბონენტის მაიდენტიფიცირებელი დოკუმენტის ასლის დართვას, თუმცა ეს არ გულისხმობს მიმწოდებლის მიერ ხელშეკრულებაში არასწორი პერსონალური მონაცემების მითითების შესაძლებლობას. „..სწორედ მომსახურების მიმწოდებელმა, მისი ინტერესებიდან გამომდინარე, უნდა უზრუნველყოს სააბონენტო ნომრების რეალიზაცია და მობილური სატელეფონო მომსახურების მიწოდება მომხმარებლებთან დადებული შესაბამისად შედგენილი ხელშეკრულების საფუძველზე..“ (2018 წლის 19 აპრილის Nბს-1073-1067(კ-17) გადაწყვეტილება).
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ერთ-ერთი ძირითად ფუნქციას წარმოადგენს ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში საქმიანობის ავტორიზებისა და სალიცენზიო პირობების დაცვის ზედამხედველობა და მათი დარღვევის შემთხვევაში კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელება. აღნიშნული კანონის 44-ე მუხლი შეეხება ავტორიზებულ პირთა მიერ ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნების შესრულების მონიტორინგს და შემოწმებას, ხოლო 45-ე მუხლი ადგენს პასუხისმგებლობის ზომებს, შესაბამისი მონიტორინგისა და შემოწმების შედეგად გამოვლენილი დარღვევებისათვის. კერძოდ, 45-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ავტორიზებული პირის მიერ ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის, მათ შორის, კომისიის დადგენილებებითა და გადაწყვეტილებებით განსაზღვრული მოთხოვნებისა და ვალდებულებების, დარღვევის ან/და ლიცენზიის მფლობელის მიერ სალიცენზიო პირობების დარღვევის შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია დამრღვევი წერილობით გააფრთხილოს, ხოლო კომისიის გადაწყვეტილებით დადგენილ ვადაში დენადი ხასიათის დარღვევის აღმოუფხვრელობის ან 1 წლის განმავლობაში ახალი ერთჯერადი ხასიათის დარღვევის ჩადენის შემთხვევაში – დააკისროს ჯარიმა, რომლის ოდენობაა ავტორიზებული პირის ან/და ლიცენზიის მფლობელის ბოლო 12 კალენდარული თვის შემოსავლის (საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული ერთობლივი შემოსავალი დღგ-ის გარეშე) 0,5 პროცენტი, მაგრამ არანაკლებ 3000 და არაუმეტეს 30000 ლარისა. ამავე მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, ავტორიზებული პირის ან/და ლიცენზიის მფლობელის დაჯარიმების შემდეგ მის მიერ დენადი ხასიათის დარღვევის გაგრძელების ან/და დაჯარიმებიდან 1 წლის განმავლობაში ახალი ერთჯერადი ხასიათის დარღვევის ჩადენის შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია დამრღვევს დააკისროს ჯარიმა ავტორიზებული პირის ან/და ლიცენზიის მფლობელის ბოლო 12 კალენდარული თვის შემოსავლის 1 პროცენტის ოდენობით, მაგრამ არანაკლებ 9000 და არა უმეტეს 90000 ლარისა, ან ლიცენზიის მფლობელის მიმართ იმოქმედოს ამ კანონის 54-ე მუხლის შესაბამისად. მე-3 პუნქტის თანახმად კი, ავტორიზებული პირის ან/და ლიცენზიის მფლობელის მეორედ დაჯარიმების შემდეგ, მის მიერ დენადი ხასიათის დარღვევის გაგრძელების ან/და მეორედ დაჯარიმების შემდეგ, მაგრამ პირველი დაჯარიმებიდან 1 წლის განმავლობაში, ყოველი ახალი ერთჯერადი ხასიათის დარღვევის ჩადენის შემთხვევაში, კომისია უფლებამოსილია დამრღვევს დააკისროს ჯარიმა ავტორიზებული პირის ან/და ლიცენზიის მფლობელის ბოლო 12 კალენდარული თვის შემოსავლის 3 პროცენტის ოდენობით, მაგრამ არანაკლებ 27000 და არა უმეტეს 270000 ლარისა, ან ლიცენზიის მფლობელის მიმართ იმოქმედოს ამ კანონის 54-ე მუხლის შესაბამისად.
საქმეზე უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მოსარჩელე კომპანიისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების კონკრეტული სამართლებრივი საფუძველი სწორად განისაზღვრა („ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის 45-ე მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე, შპს „ვ...ს“ სახდელის სახით დაეკისრა ჯარიმა 270 000 ლარის ოდენობით, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ კომპანიის მიმართ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული იყო მითითებული მუხლის პირველი და მეორე პუნქტებით გათვალისწინებული სანქციები). ამასთანავე, კომისია უფლებამოსილი იყო, მიეღო შპს „ვ...ს“ 270 000 ლარით დაჯარიმების შესახებ გადაწყვეტილება, ვიდრე საბოლოოდ დასრულდებოდა კომპანიის 90 000 ლარით დაჯარიმების კანონიერებასთან დაკავშირებით მიმდინარე სასამართლო დავა. „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დაჯარიმების შესახებ აქტის გასაჩივრება ავტომატურად არ აჩერებს მის მოქმედებას. ამდენად, სასამართლოში სარჩელის წარდგენის მიუხედავად, სადავო აქტის მოქმედების პირობებში, იმავე ხასიათის სამართალდარღვევის ან ახალი დარღვევის ჩადენის შემთხვევაში, კომისია უფლებამოსილი იყო, დამრღვევის მიმართ გამოეყენებინა კანონით გათვალისწინებული უფრო მკაცრი პასუხისმგებლობის ზომა, თუ წინა შემთხვევაში დაჯარიმებიდან არ იქნებოდა გასული ერთი კალენდარული წელი.
ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, შპს „ვ...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის პირობებში, შპს „ვ...ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი - ...) უნდა დაუბრუნდეს 2022 წლის 22 მარტს, N197873 საგადახდო დავალების საფუძველზე, საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „ვ...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება;
3. შპს „ვ...ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი - ...) დაუბრუნდეს 2022 წლის 22 მარტს, N197873 საგადახდო დავალების საფუძველზე, საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე
გენადი მაკარიძე
