ას-1212-1456-05 10 თებერვალი 2006 წ. ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

თ. თოდრია (მომხსენებელი),

მ. სულხანიშვილი

დავის საგანი: სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ნ. ფ-იამ სარჩელით მიმართა სასამართლოს შპს «ს. ს. ე-ის» მიმართ და მიუთითა, რომ 2002 წლიდან მუშაობდა მოპასუხე ორგანიზაციაში სოციალური უზრუნველყოფის სამსახურის მთავარ სპეციალისტად, კერძოდ, ძირითად თანამშრომლად მუდმივი შტატით. 2004 წლის 30 ივნისს, მოპასუხის ¹368/კ ბრძანებით შეუწყდა შრომითი კონტრაქტი 1 ივლისიდან, შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის I ნაწილის «ა» პუნქტის საფუძველზე, რასაც უკანონოდ მიიჩნევდა, რადგან მოპასუხემ, მისი განთავისუფლებისას დაარღვია შრომის კანონთა კოდექსის მოთხოვნები; ამასთან, იგი განთავისუფლების პერიოდში, ორსულად იყო. ნ. ფ-იამ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

მოპასუხე შპს «ს. ს. ე-ის» წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე გათავისუფლებულია საწარმოს პროფკავშირთან შეთანხმებით, ხოლო რაც შეეხება მოსარჩელის ცნობას ორსულობასთან დაკავშირებით, იგი გაცემულია 2004 წლის 20 ივლისს, მაშინ, როდესაც მოსარჩლე განთავისუფლებული იყო სამსახურიდან, რაც ადმინისტრაციას არ შეიძლებოდა სცოდნოდა.

ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით აღნიშნული საქმე განსჯადობით გადმოეგზანა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს.

ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. ფ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა შპს «ს. ს. ე-ის» 2004 წლის 30 ივნისის ¹368/კ ბრძანება ნ. ფ-იას დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ და იგი აღდგენილ იქნა ამავე სამსახურში სოციალურ საკითხთა სამსახურის მთავარი სპეციალისტის ან მის ტოლფას თანამდებობაზე. მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხეს დაეკისრა 6 თვის შრომის ანაზღაურების იძულებითი გაცდენილი (მიუცემელი) ხელფასის - 2088 ლარის გადახდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ მოსარჩელე მუშაობდა შპს «ს. ს. ე-აში» და მისი ხელფასი შეადგენდა 450 ლარს. მოპასუხე ორგანიზაციის 2004 წლის 30 ივნისის ¹668/კ ბრძანებით, სოციალური უზრუნველყოფის სამსახურის მთავარ სპეციალისტს ნ.ფ-იას შეუწყდა შრომის ხელშეკრულება 2004 წლის 1 ივლისიდან და გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან შპს «ს. ს. ე-ის» 2004 წლის 28 ივნისის ¹44 ბრძანებისა და შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის I ნაწილის «ა» პუნქტის საფუძველზე. რაიონულმა სასამართლომ შპს «...კონსულტაციიდან» 2004 წლის 20 ივლისს გაცემული ¹46 ცნობის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ფ-ია იმ პერიოდისთვის ნამდვილად იყო 6-7 კვირის ორსული. სამართლებრივ საფუძვლად რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა საქართველოს შრომის კანონთაKკოდექსის 164-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს «ს. ს. ე-ამ».

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 13 ივნისის განჩინებით

შპს «ს. ს. ე-ის» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სრულად გაიზიარა და მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციის მხრიდან დარღვეულ იქნა შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» პუნქტის მოთხოვნა. ამასთან, არ გაიზიარა მოპასუხის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ ამჟამად არ არსებობს ნ.ფ-იას მიერ დაკავებული თანამდებობა, რადგან მათ მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა შესაბამისი საშტატო განრიგი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 13 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «ს. ს. ე-ამ», რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელზე უარის თქმა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 164-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, კერძოდ, ნ.ფ-ია სამუშაოდან მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ გაფრთხილებულ იქნა 2004 წლის 30 მარტს, ე.ი. სამი თვით ადრე გათავისუფლებამდე, რაც დადასტურებულია თავად ნ.ფ-იას ხელმოწერით წერილობით გაფრთხილებაზე. კასატორის აზრით, სააპელაციო პალატამ დაარღვია ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები, კერძოდ, პალატამ სრულად, ობიექტურად, ყოველმხრივ და ობიექტურად არ განიხილა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე და დაეყრდნო მხოლოდ საქმეში არსებულ შპს «...კონსულტაციის» მიერ გაცენულ ¹46 ცნობას ნ.ფ-იას ორსულობის თაობაზე. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტის მოთხოვნა, სამუშაოზე დარჩენი უპირატესი უფლების თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

სააპელაციო პალატამ რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სრულად გაიზიარა, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ კასატორი მუშაობდა სს «ს. ს. ე-ა-ში» მთავარი სპეციალისტის თანამდებობაზე.

2004 წლის 1 ივლისიდან მას შეუწყდა შრომის ხელშეკრულება შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ მოსარჩელე ნ. ფ-ია სამუშაოდან განთავისუფლების დროს იყო ორსულად. ამ გარემოების დასადასტურებლად სასამართლომ შეაფასა და საფუძვლად დაუდო საქმეში არსებული შემდეგი მტკიცებულებები, კერძოდ, შპს “...კონსულტაციის” მიერ გაცემული 2004 წლის 20 ივლისს ¹46 და ამავე კონსულტაციის მიერ 2004 წლის 5 ოქტომბერს გაცემული ¹73 ცნობები.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმეში არსებული მასალების გათვალისწინებით, ასევე დაადგინა, რომ მოსარჩელის ოჯახი შედგება 2 წევრისაგან, ჰყავს უმუშევარი მეუღლე.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ამჟამად არ არსებობს ნ. ფ-იას მიერ დაკავებული თანამდებობა, რადგან მათ არ წარმოუდგენიათ საშტატო განრიგი.

საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 164-ე მუხლის მე-3 ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, დაუშვებელია ორსული ქალებისა და იმ ქალების, რომლებსაც სამ წლამდე ასაკის ბავშვები ჰყავთ (მარტოხელა დედებისა _ თოთხმეტ წლამდე ასაკისა ან თექვსმეტ წლამდე ინვალიდი ბავშვის ყოლისას) დათხოვნა ადმინისტრაციის ინიციატივით, გარდა საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის სრული ლიკვიდაციის შემთხვევებისა, როდესაც დათხოვნა დაშვებულია სავალდებულო შრომითი მოწყობით. საქმეში წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე (შპს “...კონსულტაციის” მიერ გაცემული 2004 წლის 20 ივლისს ¹46 ცნობა და ამავე კონსულტაციის მიერ 2004 წლის 5 ოქტომბერს გაცემული ¹73 ცნობა) სააპელაციო სასამართლომ დაადასტურა, რომ ნ. ფ-ია სამუშაოდან განთავისუფლების დროს იყო ორსულად.

კასატორი უთითებს, რომ ადმინისტრაციისათვის არ იყო ცნობილი მოსარჩელის ორსულობა, მას უნდა გაეფრთხილებინა ადმინისტრაცია, რაც არ გაუკეთებია. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა განსახილველი ნორმა.

არ შეიძლება გაზიარებულ იქნას კასატორის აღნიშნული მოსაზრება. შრომის კანონთა კოდექსის 164-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ადგენს ორსული ქალებისა და იმ ქალებისა, რომელთაც სამ წლამდე ბავშვები ჰყავთ სამუშაოდან დათხოვნის აკრძალვას, რითაც უზრუნველყოფილია, კონკრეტულ შემთხვევაში ორსული ქალების სამართლებრივი მდგომარეობა. ამ უზრუნველყოფით დაცულია ორსული ქალის შრომის უფლება. ამდენად, იმისათვის, რომ აღნიშნული ურთიერთობა დაკვალიფიცირდეს საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 164-ე მუხლის მე-3 ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკმარისია ორსულობის ფაქტი, რომელიც არსებობს სამუშაოდან მისი განთავისუფლების დროს, ანუ ობიექტური გარემოება და არა ადმინისტრაციის ინფორმირება (სუბიექტური გარემოება) აღნიშნული ფაქტის შესახებ. ამრიგად, განსახილველი ნორმის თანახმად, იმ შემთხვევაშიც, თუ ადმინისტრაციისათვის მოგვიანებით გახდა ცნობილი, რომ სამუშაოდან განთავისუფლების მომენტში იგი იყო ორსულად, სამუშაოდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანება უკანონოდ უნდა იქნეს ცნობილი.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალების მიხედვით, საეჭვოა ნ. ფ-იას ორსულობა ანუ კასატორი ამახვილებს ყურადღებას იმაზე, რომ მოსარჩელე სამუშაოდან განთავისუფლების დროს არ იყო ორსულად. ამის დასადასტურებლად კასატორმა მიუთითა საქმეში არსებულ ... 14.03.05, ... 18.04.05, ... 19.04.05 წერილებზე.

აღნიშნული წერილები არ უთითებენ იმაზე, რომ მოსარჩელე ნ. ფ-ია სამუშაოდან განთავისუფლების მომენტში არ იყო ორსულად. საკასაციო საჩივრითა და კასატორის განმარტების თანახმად, აღნიშნული წერილებით ნ. ფ-იას ორსულობის ფაქტი არ არის უარყოფილი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. გასათვალისწინებელია, რომ კასატორის მიერ მითითებული წერილები თავისი შინაარსით არ უარყოფენ, არ ეწინააღმდეგებიან სააპელაციო სასამართლოს (შპს «...კონსულტაციის” მიერ გაცემული 2004 წლის 20 ივლისს ¹46 ცნობა და ამავე კონსულტაციის მიერ 2004 წლის 5 ოქტომბერს გაცემული ¹73 ცნობა) გადაწყვეტილებაში მითითებულ მტკიცებულებებს. ამრიგად, კასატორი არ უთითებს, თუ რამდენად იყო აღნიშნული მტკიცებულებები მნიშვნელოვანი საქმისათვის და შეუფასებლობამ რამდენად განაპირობა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად’ საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

არ შეიძლება გაზიარებული იქნეს კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტი. კასატორი მიიჩნევს, რომ საქმეში წარმოდგენილი ცნობა მოსარჩელის მეუღლის უმუშავრობის შესახებ არ წარმოადგენს საკმარის მტკიცებულებას. ასევე კასატორი უთითებს, რომ მოსარჩელე ნ. ფ-იას არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ მას სხვებთან შედარებით გააჩნია უფრო მაღალი კვალიფიკაცია.

არ შეიძლება გაზიარებულ იქნეს კასატორის ზემოაღნიშნული მოსაზრება. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლი ითვალისწინებს მუშაკთა რიცხოვნობის ან შტატების შემცირებისას სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლების მქონე პირების დაცვას. გასათვალისწინებელია, რომ მოსარჩელის სამუშაოდან განთავისუფლების ბრძანებას საფუძვლად დაედო საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტი. ამ ნორმის თანახმად, ადმინისტრაციის ინიციატივით შესაძლებელია შრომის ხელშეკრულების (კონტრაქტის) შეწყვეტა მუშაკთა რიცხოვნობის ან შტატების შემცირებისას. იმის გათვალისწინებით, რომ ამ საფუძვლით მუშაკის სამუშაოდან განთავისუფლება შესაძლებელია ადმინისტრაციის ინიციატივით, ადმინისტრაცია (და არა მუშაკი) ვალდებულია, დაიცვას საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლით გათვალისწინებული მუშაკის სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება. აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ სადავო ბრძანების გამოცემისას ადმინისტრაციას უნდა შეემოწმებინა ირღვევოდა თუ არა ამ ნორმით მუშაკისათვის მინიჭებული უფლება. მოპასუხე ვერ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ მის მიერ განხორციელებული იყო ზემოაღნიშნული ვალდებულება და სადავო ბრძანებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სადავო ბრძანების კანონიერების დამტკიცების ტვირთის მატარებელია მოპასუხე (კასატორი). კასატორი არ უთითებს საქმეში არსებულ იმ მასალებზე, რომლითაც დასტურდება, რომ მოსარჩელე სხვებთან შედარებით არ გამოირჩეოდა უფრო მაღალი კვალიფიკაციითა და შრომის ნაყოფიერებით, რაც არ შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ. ამრიგად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ არის დარღვეული პროცესუალური ნორმა.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად განმარტა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად თანაბარი პირობების შემთხვევაში სამუშაოზე დარჩენის უპირატესობა ეძლევა იმ პირს, რომლის ოჯახში არ არის დამოუკიდებელი შემოსავლის მქონე პირი. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელის ოჯახი შედგება 2 წევრისაგან - მისი და მისი მეუღლისაგან, რომელიც უმუშევარია. არ შეიძლება გაზიარებულ იქნეს კასატორის მოსაზრება, რომ პირის უმუშვრობის დამადასტურებელ საბუთს წარმოადგენს შრომის წიგნაკი. განსახილველი ნორმის თანახმად, დამოუკიდებელი შემოსავლის მქონე სუბიექტში იგულისხმება პირი, რომლის საქმიანობა შეიძლება დაკავშირებულ იქნეს არა მარტო დაქირავებით მუშაობასთან, რაც რეგულირდება შრომის და ს. სამსახურის შესახებ კანონმდებლობით, არამედ სხვა ისეთ საქმიანობასთან, რომელიც წარიმართება მოგების, შემოსავლის ან კომპენსაციის მისაღებად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

შპს «ს. ს. ე-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 13 ივნისის განჩინება.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.