საქმე #ბს-532(კ-22) 8 ივნისი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

სხდომის მდივანი – ანა ნიგურიანი

კასატორი (მოსარჩელე) – ა. მ-ა; წარმომადგენელი – ჯ. შ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – საქართველოს გენერალური პროკურატურა; წარმომადგენლები – ა. კ-ე, ნ. გ-ე

მესამე პირი (ასკ 16.2) – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“;

წარმომადგენელი – ს. რ-ე

მესამე პირი (ასკ 16.1) – საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო;

წარმომადგენელი – გ. ბ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2019 წლის 21 მარტს ა. მ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 26 ივნისს მან რ. ს-ასგან შეიძინა „...“ მოდელის ავტომანქანა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში კანონიერად დაარეგისტრირა მასზე საკუთრების უფლება. ავტომობილს მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი - ... და ა. მ-ას სახელზე გაიცა ტექ. პასპორტი. ზემოხსენებული ავტომანქანა 2009 წლის 2 სექტემბერს მისგან ამოიღო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურმა ინსპექციამ სისხლის სამართლის #009090024 საქმის გამოძიებასთან დაკავშირებით. გამოძიების წარმოების პროცესში, დადგინდა, რომ აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალება არ იყო მოპარული, არ იძებნებოდა და საზღვარგარეთიდან კანონიერად იყო შემოყვანილი. მოსარჩელის მითითებით, გამოძიებით ასევე დადგენილია, რომ ავტომანქანის სიჩქარის გადაცემის კოლოფი და უკანა ხიდი წარმოადგენს მოპარული, საზღვარგარეთ ძებნაში არსებული სხვა ავტომობილის ნაწილს.

მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ გამოძიებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გამო, არ არსებობდა ზემოხსენებული ავტოსატრანსპორტო საშუალების საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-80 მუხლით სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევის კანონიერი საფუძველი. გამოძიება ვალდებული იყო, სატრანსპორტო საშუალება დაებრუნებინა კანონიერი მფლობელისათვის, სიჩქარის კოლოფი და უკანა ხიდი კი, როგორც სხვა მოპარული ავტომანქანის სათადარიგო ნაწილები, შეენახა ნივთმტკიცების შენახვის დადგენილი წესების მიხედვით.

მოსარჩელე თვლის, რომ აღნიშნულის ნაცვლად, პროკურორმა ბოროტად გამოიყენა თანამდებობრივი მდგომარეობა, კერძოდ, ა. მ-ასთვის ავტომანქანის ჩამორთმევისა და მისი სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევის მიზნით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგიაში აღძრა შუამდგომლობა (05.10.2011წ.) სატრანსპორტო საშუალების საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-80 მუხლით სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევის შესახებ და, სასამართლოს შეცდომაში შეყვანის მიზნით, შუამდგომლობაში განზრახ შეიტანა სინამდვილესთან შეუსაბამო მონაცემები, რომ სატრანსპორტო საშუალება „მოპოვებულია დანაშაულებრივი გზით“ და „ვერ იქნა დადგენილი მისი კანონიერი მფლობელი“. აღნიშნული შუამდგომლობის საფუძველზე, სასამართლომ 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-80 მუხლის საფუძველზე, სატრანსპორტო საშუალება, როგორც ნივთიერი მტკიცებულება, მიაქცია სახელმწიფო საკუთრებაში. შედეგად, იგი 2011 წლის 18 ოქტომბრიდან საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მფლობელობაშია.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ხსენებული განჩინების გასაჩივრების უფლების არქონის გამო, გადაწყვეტილების სასამართლო წესით გაუქმება და ა. მ-ას დარღვეული უფლების აღდგენა ვერ მოხერხდა.

შესაბამისად, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ პროკურორის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების შესრულებისას ჩადენილი განზრახი, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებით მას მიადგა მატერიალური ზიანი.

ამდენად, მოსარჩელემ მოპასუხე - საქართველოს გენერალური პროკურატურისთვის მის საკუთრებაში რეგისტრირებული ავტომობილის უკანონოდ სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევის შედეგად 44 400 ლარის ოდენობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 25 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. მ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე საქართველოს გენერალურ პროკურატურას მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებული ავტომობილის უკანონოდ სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევის შედეგად მიყენებული ზიანის მოსარჩელე ა. მ-ას სასარგებლოდ 44 400 ლარის ოდენობით ანაზღაურება დაევალა.

სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 2013 წლის 6 თებერვლის წერილით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სატრანსპორტო საშუალება „...“ (VIN: ...) 2007 წლის 22 ივნისს გაცემული საბაჟო დეკლარაციის საფუძველზე, 2007 წლის 26 ივნისს საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა მოქალაქე რ. ს-ას სახელზე, რომელმაც იმავე დღეს, შედგენილი ერთობლივი განცხადების საფუძველზე, იგი გადააფორმა ა. მ-ას სახელზე და რეგისტრაციის შედეგად აღნიშნულ სატრანსპორტო საშუალებას მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი ....

სასამართლომ, ასევე, დადგენილად მიიჩნია, რომ 2011 წლის 6 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიას შუამდგომლობით მიმართა საქართველოს მთავარი პროკურატურის დეპარტამენტის უფროსმა პროკურორმა და მიუთითა, რომ ვინაიდან ვერ იქნა დადგენილი სისხლის სამართლის საქმეზე ამოღებული ნივთიერი მტკიცებულების - ავტომობილ „MERCEDES-BENZ“ მარკის სახელმწიფო ნომრით ...-ის კანონიერი მფლობელი, უნდა განხორციელებულიყო მისი სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევა, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-80 მუხლის თანახმად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა პროკურორ შ. ზ-ის შუამდგომლობა და სისხლის სამართლის #0090900024 საქმეზე ნივთიერი მტკიცებულება ა/მანქანა „...“, სახელმწიფო #..., საიდენტიფიკაციო ნომრით „...“, მიექცა სახელმწიფოს საკუთრებაში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ „საფინანსო სააგენტოს“ მეშვეობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წერილობითი მიმართვის საფუძველზე, შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ მომსახურების სააგენტომ 2018 წლის 18 ოქტომბერს გააუქმა ა. მ-ას კუთვნილ სატრანსპორტო საშუალებაზე „...“, სახელმწიფო #..., დარეგისტრირებული ა. მ-ას საკუთრების უფლება და მასზე დაარეგისტრირა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკუთრების უფლება, გაიცა ტექნიკური პასპორტი ... და მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი ....

შპს „...ის“ მიერ 2007 წლის 1 ივლისს გაცემული დოკუმენტით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. მ-ამ ... სახელმწიფო ნომრის მანქანას დაუყენა სხვადასხვა ნაწილი და შიდა დიზაინი, ჯამში - 10 170 აშშ დოლარის ღირებულების.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად (2011 წლის 15 ივნისის მდგომარეობით მოქმედი რედაქცია), თუ ნივთიერი მტკიცებულება ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში არის სატრანსპორტო საშუალება – საგანი, რომელიც მესაკუთრის (მფლობელის) ნების საწინააღმდეგოდ გავიდა მისი კანონიერი მფლობელობიდან, საქმის მწარმოებელი ორგანო უშუალოდ ან უფლებამოსილი ორგანოს მეშვეობით, წერილობით შესთავაზებს საგნის მესაკუთრეს ან კანონიერ მფლობელს, თუ ასეთი პირი ცნობილია, დაიბრუნოს თავისი კუთვნილი საგანი. საქმის მწარმოებელმა ორგანომ წერილობითი შეტყობინება უნდა გაუგზავნოს საგნის მესაკუთრეს (მფლობელს) მისი ვინაობის დადგენისთანავე. წერილობითი შეტყობინების მიღება დასტურდება უფლებამოსილი ორგანოს მიერ წარმოდგენილი სათანადო დოკუმენტით ან ამ შეტყობინებაზე საგნის მესაკუთრის (მფლობელის) ხელმოწერით, ხოლო მისი არყოფნის შემთხვევაში – შესაბამისად ოჯახის წევრის ან/და უფლებამოსილი პირის ხელმოწერით. საგნის მესაკუთრე (მფლობელი) წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 45 დღის ვადაში საკუთარი ხარჯით უზრუნველყოფს თავისი კუთვნილი საგნის დაბრუნებასა და ტრანსპორტირებას. თუ საგნის მესაკუთრე (მფლობელი) აღნიშნულ ვადაში არ დაიბრუნებს თავის კუთვნილ საგანს, საქმის მწარმოებელი ორგანო უზრუნველყოფს მის შენახვას არა უმეტეს 2 თვისა. თუ ასეთ შემთხვევაში საგნის მესაკუთრე (მფლობელი) გადაწყვეტს საგნის დაბრუნებას, იგი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში იხდის ამ საგნის შენახვისა და მოვლის ხარჯებს, რომელთა დღიური ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს მისი საბაზრო ღირებულების 1%-ს. 3 თვის გასვლის შემდეგ პროკურორი ამ საგნის სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევის შესახებ დასაბუთებული შუამდგომლობით მიმართავს მაგისტრატ მოსამართლეს გამოძიების ადგილის მიხედვით, რომელიც ამ კოდექსის 206-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი წესით, წარდგენიდან არა უგვიანეს 5 დღისა განიხილავს შუამდგომლობას. სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული საგნის განკარგვა განხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, უდავო იყო, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ქონება სახელმწიფოს საკუთრებაში გადაეცა იმ საფუძვლით, რომ არ არსებობდა ავტომობილის მესაკუთრე, მაშინ, როდესაც, საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტაციით უტყუარად დასტურდება, რომ სატრანსპორტო საშუალება „...“ (VIN: ...) 2007 წლის 22 ივნისს გაცემული საბაჟო დეკლარაციის საფუძველზე 2007 წლის 26 ივნისს საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა მოქალაქე რ. ს-ამ, რომელმაც იმავე დღეს, შედგენილი ერთობლივი განცხადების საფუძველზე, იგი გადააფორმა მოსარჩელე ა. მ-ას სახელზე და რეგისტრაციის შედეგად აღნიშნულ სატრანსპორტო საშუალებას მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი ....

სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველ ნაწილსა და 207-ე მუხლზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, 408-ე მუხლის პირველ ნაწილსა და 409-ე მუხლზე და მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ა. მ-ას მოპასუხის უკანონო ქმედების გამო შეუწყდა საკუთრების უფლება ავტომობილზე, რის გამოც მას უნდა მიეცეს შესაბამისი ფულადი ანაზღაურება.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, სასამართლომ, ასევე, დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „...ის“ მიერ 2007 წლის 1 ივლისს გაცემული დოკუმენტით დასტურდებოდა, რომ ა. მ-ამ ... სახელმწიფო ნომრის მანქანას დაუყენა სხვადასხვა ნაწილი და შიდა დიზაინი, ჯამში - 10170 აშშ დოლარის ღირებულების. შესაბამისად, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული სატრანსპორტო საშუალებაზე გაწეული ხარჯი და თვით სატრანსპორტო საშუალების ღირებულება გონივრულ შესაბამისობაში იყო სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობასთან.

რაც შეეხება მოპასუხე საქართველოს გენერალური პროკურატურის განმარტებას მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 138-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ უფლებამოსილი პირი შეიტანს სარჩელს მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ან მის დასადგენად, ანდა შეეცდება დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა სხვა საშუალებით, როგორიცაა სახელმწიფო ორგანოსათვის ან სასამართლოში განცხადებით მიმართვა მოთხოვნის არსებობის შესახებ, ანდა აღმასრულებელი მოქმედების განხორციელება. შესაბამისად გამოიყენება 139-ე და 140-ე მუხლები. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ა. მ-ა საქართველოს გენერალურ პროკურატურას პერიოდულად მიმართავდა მის საკუთრებაში არსებული სატრანსპორტო საშუალების დაბრუნების მოთხოვნით, ხოლო ბოლო მიმართვიდან არ იყო გასული კანონით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა.

ამრიგად, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების სამართლებრივი შეფასების შედეგად, სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს - საქართველოს გენერალური პროკურატურის კანონსაწინააღმდეგო ქმედებით ა. მ-ასთვის ავტომობილის უკანონოდ ჩამორთმევის გამო, მოსარჩელეს მიადგა ზიანი და არსებობს პირობები მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების დავალებასთან დაკავშირებით, რის გამოც სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო და მოპასუხეს უნდა დავალებოდა ა. მ-ას სასარგებლოდ ავტომობილის ღირებულების - 44 400 ლარის ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, რომელმაც გასაჩირებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა. მ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც გაიზიარა სააპელაციო პალატაც, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მათ არ მიეცათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

ამასთან, მეტი სიცხადისთვის პალატამ ქრონოლოგიურად მიუთითა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, რაც, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კიდევ უფრო ნათელს გახდიდა პალატის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძვლებს.

საქმის მასალებით, კერძოდ, სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 2013 წლის 6 თებერვლის წერილით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სატრანსპორტო საშუალება „...“ (VIN: ...) 2007 წლის 22 ივნისს გაცემული საბაჟო დეკლარაციის საფუძველზე, 2007 წლის 26 ივნისს საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა მოქალაქე რ. ს-ას სახელზე, რომელმაც იმავე დღეს, შედგენილი ერთობლივი განცხადების საფუძველზე, იგი გადააფორმა ა. მ-ას სახელზე და რეგისტრაციის შედეგად აღნიშნულ სატრანსპორტო საშუალებას მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი ....

პალატის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით დგინდება, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციაში მიმდინარეობდა გამოძიება სისხლის სამართლის #009090024 საქმეზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 186-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით. აღნიშნული საქმის გამოძიების ფარგლებში, შუამდგომლობის თანახმად, 2009 წლის 2 სექტემბერს ამოღებულ იქნა ავტომანქანა „MERCEDES-BENZ“ .... მითითებულია, რომ ავტომანქანის საიდენტიფიკაციო ნომრის დასადგენად ჩატარდა კომპლექსური და ტრასოლოგიური ექსპერტიზა.

საქმეზე ჩატარებული კომპლექსური ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ავტომობილი „MERCEDES-BENZ“ მარკის სახელმწიფო ნომრით ...-ის საიდენტიფიკაციო ნომერი გამოკვლევამდე არის ..., ხოლო გამოკვლევის შემდეგ - ....

ტრასოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ავტომობილი „MERCEDES-BENZ“ მარკის სახელმწიფო ნომრით ...-ის საიდენტიფიკაციო ნომერი გადაკეთებამდე იყო ....

ავტომობილი წარდგენილ იქნა შპს „ა...ში“, სადაც კომპიუტერთან მიერთების შედეგად დადგინდა, რომ პროცესორში დამახსოვრებული ნომერია ..., ავტომობილის გადაცემათა კოლოფის ნომერია ..., უკანა ხიდის ნომერი კი ..., ძრავაზე ნომერი არ იკითხება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიას შუამდგომლობით მიმართა საქართველოს მთავარი პროკურატურის დეპარტამენტის უფროსმა პროკურორმა და მიუთითა, რომ ვინაიდან, ვერ იქნა დადგენილი სისხლის სამართლის საქმეზე ამოღებული ნივთიერი მტკიცებულების ავტომობილ „MERCEDESBENZ“ მარკის სახელმწიფო ნომრით ...-ის კანონიერი მფლობელი, უნდა განხორციელებულიყო მისი სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-80 მუხლის თანახმად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მიერ სხდომაზე გამოძახებულ იქნა ა. მ-ა და სასამართლომ მოისმინა მისი პოზიცია ავტომობილის სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევასთან დაკავშირებით. 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა პროკურორ შ. ზ-ის შუამდგომლობა და სისხლის სამართლის #0090900024 საქმეზე ნივთიერი მტკიცებულება ა/მანქანა „...“, სახელმწიფო #..., საიდენტიფიკაციო ნომრით „...“ მიექცა სახელმწიფოს საკუთრებაში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ „საფინანსო სააგენტოს“ მეშვეობით.

პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ თუ სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირის მიმართ, სახელმწიფო (მუნიციპალიტეტი) ან ის ორგანო, რომელშიც აღნიშნული მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი. სააპელაციო საჩივარზე მსჯელობის ფარგლებში, კერძოდ, მოსარჩელე მხარის მიერ აღძრული სარჩელის, დაფიქსირებული სასარჩელო მოთხოვნისა და მითითებული მოპასუხე მხარის გათვალისწინებით, პალატამ მართებულად მიიჩნია უპირველესად ემსჯელა საქართველოს გენერალური პროკურატურის, როგორც მოპასუხის, არასათანადოობის თაობაზე.

სადავო გარემოებიდან გამომდინარე, პალატამ ყურადღება გაამახვილა საკითხისადმი რელევანტურ საკანონმდებლო ნორმაზე, კერძოდ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 31 იანვარი #150 ბრძანებით დამტკიცებულ „სატრანსპორტო საშუალებათა რეგისტრაციისა და რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ ინსტრუქციის“ 41-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სარეგისტრაციო სამსახურებში წარმოდგენილ დოკუმენტში ან/და სარეგისტრაციო ნიშანზე ან/და ნომრიან აგრეგატზე უზუსტობის, შეუსაბამობის, გადასწორების, დაზიანების კვალის ან სამართლებრივი შეზღუდვის არსებობის შემთხვევაში მექანიკური სატრანსპორტო საშუალება ან/და თანდართული დოკუმენტაცია ექვემდებარება დამატებით შემოწმებას. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, იმ შემთხვევაში თუ ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული გარემოების შესწავლა სცილდება სააგენტოს კომპეტენციის ფარგლებს ან შემოწმების შედეგად ვერ დგინდება აღმოჩენილი გარემოებების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა, სააგენტო წყვეტს რეგისტრაციის პროცესს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. აქვე, პალატამ მიუთითა სადავო პერიოდში მოქმედ, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 31 იანვრის ბრძანებით დამტკიცებულ „სატრანსპორტო საშუალებათა რეგისტრაციისა და რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ ინსტრუქციის“ მე-5 მუხლით გაწერილ სააგენტოს უფლებამოსილებებზე და აღნიშნა, რომ მითითებული საკანონმდებლო რეგულაცია ითვალისწინებდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში წარდგენილ დოკუმენტებთან სატრანსპორტო საშუალების რეკვიზიტების შედარების საჭიროებას და სხვაობის აღმოჩენის შემთხვევაში სათანადო რეაგირებას. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის (მოწინააღმდეგე მხარის) მიერ სატრანსპორტო საშუალების შესყიდვამდე ავტომობილს ჰყავდა მესაკუთრე (როდენ სამუშია) და საკუთრების აღრიცხვის მიზნით ორგანოს მიერ განხორციელებული სარეგისტრაციო წარმოებისას არ გამოვლენილა რეგისტრაციის დამაბრკოლებელი გარემოება, არ დადგენილა სხვაობა წარდგენილ დოკუმენტებში მითითებულ მონაცემებსა და ავტომობილის რეკვიზიტებს შორის.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლსა და მე-3 მუხლის პირველ ნაწილზე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹ მუხლზე და აღნიშნა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე, კერძოდ 2022 წლის 1 მარტს გამართულ სასამართლო სხდომაზე, მოსარჩელე მხარეს (მოწინააღმდეგე მხარე) სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის საფუძველზე განემარტა, რომ მოცემულ დავაში სათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა არა საქართველოს გენერალური პროკურატურა, არამედ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო, ასევე ყურადღება გამახვილდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს #ბს-477-474(კ-17) განჩინებაზე, თუმცა მოსარჩელე მხარე (მოწინააღმდეგე მხარე) არ დაეთანხმა არასათანადო მოპასუხის (საქართველოს გენერალური პროკურატურის) სათანადო მოპასუხით (საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო) შეცვლას.

საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შესწავლის და მხარეთა პოზიციების შეჯერების შედეგად, პალატამ გაიზიარა საჩივრის ავტორის ის მოსაზრება, რომ სახეზე არ იყო საქართველოს პროკურატურის მხრიდან ა. მ-ასათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე სათანადო წესით არ იყო დადგენილი საქართველოს პროკურატურის მხრიდან განხორციელებული ქმედებების უკანონობა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინება დღეის მდგომარეობით იმყოფება კანონიერ ძალაში და მისი გაუქმების დამადასტურებელი დოკუმენტი საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. პალატამ არ გაიზიარა ა. მ-ას წარმომადგენლის განმარტება, რომ ვინაიდან პროკურატურამ სასამართლოს არ მიაწოდა ინფორმაცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ა. მ-ა იყო ავტომანქანის მესაკუთრე, ეს წარმოადგენდა პროკურორის უკანონო ქმედებას და აღნიშნულთან დაკავშირებით განმარტა, რომ პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, ა. მ-ა მონაწილეობდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მიერ საქმის განხილვაში, მის მიერ გაჟღერებული პოზიცია მითითებული იყო განჩინებაში, რომ ა. მ-ა არ დაეთანხმა შუამდგომლობას და განმარტა, რომ მან ავტომანქანა კეთილსინდისიერად შეიძინა. ამდენად, მითითება, რომ სასამართლოსათვის არ იყო ცნობილი ა. მ-ას უფლებრივი მდგომარეობა სადავო ავტომანქანაზე, საფუძველს მოკლებული იყო. პალატამ მიიჩნია, რომ არ იყო დადასტურებული საქართველოს გენერალური პროკურატურის მხრიდან უკანონო ქმედების ჩადენის ფაქტი, არ არსებობდა მიზეზობრივი კავშირი საქართველოს გენერალური პროკურატურის უკანონო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურა წარმოადგენდა არასათანადო მოპასუხეს აღნიშნულ დავაში. ყოველივე აღნიშნული კი, კანონმდებლის მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლში გაკეთებული ჩანაწერის გათვალისწინებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. მ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არის იურიდიულად სრულად დასაბუთებული, სწორი და კანონიერი. აპელანტს - საქართველოს გენერალურ პროკურატურას სააპელაციო სასამართლოში ახალი მტკიცებულება, გარემოება ან არგუმენტი არ წარუდგენია. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას პროკურატურა ითხოვდა თავისი პირვანდელი არგუმენტების საფუძველზე.

კასატორი საგულისხმოდ მიიჩნევს, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურა როგორც სააპელაციო საჩივარში, ასევე, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს ეთანხმებოდა და სადავოდ არ ხდიდა მოსარჩელის პოზიციას, რომ შუამდგომლობაში, რომელიც გახდა სასამართლოს 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინების საფუძველი, პროკურორმა შეიტანა არასწორი ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თითქოსდა სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი ვერ იქნა დადგენილი. ასევე, აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია, რომ პროკურორმა იცოდა ა. მ-ას მიერ სატრანსპორტო საშუალების კანონიერად შეძენისა და მასზე საკუთრების უფლების შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში დარეგისტრირების ფაქტი, თუმცა აღნიშნული მან სასამართლოს დაუმალა. პროკურატურა არც იმას უარყოფს, რომ ა. მ-ა საქმის განხილვისას სასამართლოში რაიმე სტატუსს არ ფლობდა და შესაბამისად, რაიმე პროცესუალური უფლება არ ჰქონდა. სააპელაციო სასამართლომ კი, ნაცვლად იმისა, რომ გაერკვია აღნიშნულის მიზეზი, გამოიყენა სწორედ ეს ფორმულირება პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ არგუმენტად.

კასატორი მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლზე და აღნიშნავს, რომ მითითებული ნორმის მოთხოვნის გამოყენების შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მოუწევდა იმის დაფიქსირება, რომ პროკურორმა განზრახ დაარღვია კანონის მოთხოვნა, რამაც გამოიწვია ა. მ-ასთვის ზიანის მიყენება. სასამართლომ ამ მოვალეობის შესრულებას თავი აარიდა და მიზეზობრივ კავშირზე ჰიპოთეტური მსჯელობით სცადა საკუთარი მცდარი დასკვნის გამართლება.

კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უხეშად დაარღვია როგორც ადმინისტრაციული, ისე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მოთხოვნები. კერძოდ, გადაწყვეტილებაში არ განიხილა და შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ისეთი მტკიცებულებები და გარემოებები, როგორიცაა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ სატრანსპორტო საშუალებაზე 2007 წლის 26 ივნისის რეგისტრაციის წარმოება. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააგენტო მხოლოდ მარეგისტრირებელი ორგანოა და შესაბამისად, საკუთრებასთან დაკავშირებულ სამართალურთიერთობაში იგი დამოუკიდებლად არ შეიძლება იყოს მხარე. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მსჯელობა შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 31 იანვრის #150 ბრძანებასთან დაკავშირებით, რომ თითქოს სააგენტომ არ შეამოწმა მისი მოთხოვნა დოკუმენტაციის დამატებით შემოწმებასთან დაკავშირებით, საქმესთან მიმართებით სრულიად უსაფუძვლოა.

კასატორი, ასევე, ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო პალატის მითითებაზე, რომ მოცემულ დავაში სათანადო მოპასუხე უნდა იყოს არა საქართველოს გენერალური პროკურატურა, არამედ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხე მხარე - საქართველოს გენერალური პროკურატურა არ თვლის, რომ სააგენტომ კანონის რაიმე მოთხოვნა დაარღვია, იგი სულ სხვა საფუძვლით ამბობს უარს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. კასატორი მიუთითებს, რომ სატრანსპორტო საშუალება საქართველოში შემოყვანილ იქნა კანონიერად, ამასთან, მასზე უფლების რეგისტრაცია განხორციელდა კანონიერად. აღნიშნულით ვინმეს უფლება არ დარღვეულა. თუკი სასამართლო მაინც თვლიდა, რომ სააგენტომ დაარღვია კანონი, მაშინ მას უნდა მოეპოვებინა ამის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და მხარეთა მონაწილეობით გამოეკვლია ისინი, რაც არ განხორციელებულა. სასამართლო კონკრეტულად ვერ უთითებს, თუ რა მიზეზობრივი კავშირი შეიძლება არსებობდეს მომსახურების სააგენტოს მიერ მინისტრის ბრძანებით დაკისრებული ფუნქციის განხორციელებასა და ა. მ-ას საკუთრების უფლების ხელყოფას შორის.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ სახეზე არ არის საქართველოს პროკურატურის მხრიდან ა. მ-ასათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. კასატორი, ასევე, ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო პალატის შეფასებაზე, რომ თითქოს სათანადო წესით არ არის დადგენილი სქართველოს პროკურატურის მხრიდან განხორციელებული ქმედების უკანონობა. კასატორისათვის გაურკვეველია, რა იგულისხმება ქმედების უკანონობაში. პროკურატურის ან პროკურორის ქმედების კანონიერება-უკანონობის დადგენას უნდა ემსახურებოდეს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების პროცესი.

ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატის არგუმენტი, რომ ა. მ-ა საქმის განხილვაში მონაწილეობდა, იგი არ დაეთანხმა შუამდგომლობას სატრანსპორტო საშუალების სახელმწიფოს საკუთრებაში მიქცევის თაობაზე, ვერ იქნება გადაწყვეტილების დასაბუთების კანონიერი საფუძველი, თუნდაც იმ მიზეზის გამო, რომ ა. მ-ა პროცესს ესწრებოდა ყოველგვარი პროცესუალური სტატუსის გარეშე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას რაიმე პროცესუალური უფლება ან მოვალეობა არ გააჩნდა. კასატორი მიიჩნევს, რომ პროცესზე დასწრება პროკურორის უკანონო ქმედებისათვის კანონიერი სახის მიცემის მიზანს ემსახურებოდა. ამდენად, იგი სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერი საფუძველი ვერ იქნება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ა. მ-ას საკასაციო საჩივარი. დასაშვებობის შემოწმება დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით ა. მ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა დადგინდა მხარეთა დასწრებით 2022 წლის 15 დეკემბერს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 დეკემბრის სხდომაზე კასატორი ა. მ-ა, მხარეთა შორის მორიგების მიღწევის მიზნით, თანხის ანაზღაურების ნაცვლად ავტომობილის დაბრუნებას დაეთანხმა. აღნიშნულიდან გამომდინარე ა. მ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა გადაიდო 2023 წლის 26 იანვარს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის სხდომიდან, გამომდინარე იქიდან, რომ მხარეთა შორის მორიგება ვერ შედგა, ა. მ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმება გადაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინებით ა. მ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.

2023 წლის 15 თებერვალს საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართა. მიმართვაში საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, კერძოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წერილობითი მიმართვის საფუძველზე, შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ მომსახურების სააგენტომ 2018 წლის 18 ოქტომბერს გააუქმა ა. მ-ას კუთვნილ სატრანსპორტო საშუალებაზე „...“, სახელმწიფო ნომრით #..., დარეგისტრირებული ა. მ-ას საკუთრების უფლება და მასზე დაარეგისტრირა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკუთრების უფლება, გაიცა ტექნიკური პასპორტი ... და მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი ....

საქმეზე დადგენილი გარემოებებისა და იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორი ა. მ-ა, მხარეთა შორის მორიგების მიღწევის მიზნით, თანხის ანაზღაურების ნაცვლად ავტომობილის დაბრუნებას დაეთანხმა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილისა და 34¹ მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, სამართლებრივი მდგომარეობის შესაძლო შეცვლის გამო, მოწვეულ იქნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში დანიშნულ ა. მ-ას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

2023 წლის 23 თებერვალს საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112-ს“ მიმართა. მიმართვაში დამატებით აღინიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 თებერვლის სხდომაზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი ინფორმაციით ზემოხსენებული ავტომანქანა შინაგან საქმეთა სამინისტროზე რეგისტრირებულია 2011 წლის 18 ოქტომბრიდან და დღეის მდგომარეობით, ირიცხება სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112-ზე“. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიციის მიხედვით, მოცემულ დავაში ჩასაბმელ მესამე პირს სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“ წარმოადგენს.

ამდენად, საქმეზე დადგენილი გარემოებებისა და იმის გათვალისწინებით, რომ კასატორი ა. მ-ა, მხარეთა შორის მორიგების მიღწევის მიზნით, თანხის ანაზღაურების ნაცვლად ავტომობილის დაბრუნებას დაეთანხმა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილისა და 34¹ მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“, სამართლებრივი მდგომარეობის შესაძლო შეცვლის გამო, მოწვეულ იქნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში დანიშნულ ა. მ-ას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მარტის საოქმო განჩინებით განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში სავალდებულო მოწვევის მესამე პირად, მისივე თანხმობით, ჩაბმულ იქნა სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“. თუმცა საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის მორიგება ვერ შედგა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შედეგადაც მივიდა დასკვნამდე, რომ ა. მ-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა. მ-ას სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, აღნიშნავს, რომ სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის ნორმატიული მოწესრიგება საქართველოს კონსტიტუციიდან იღებს სათავეს. საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. ანალოგიური შინაარსის დათქმას ითვალისწინებდა საქართველოს კონსტიტუციის 2018 წლის 16 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „ამ ნორმით გათვალისწინებულია როგორც მატერიალური, ასევე, პროცესუალური ხასიათის კონსტიტუციური გარანტიები. 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი ყველას ანიჭებს უფლებას, მოითხოვოს და მიიღოს ზარალის ანაზღაურება სახელმწიფო სახსრებიდან. გარდა ამისა, ყველასთვის არის უზრუნველყოფილი სამართლებრივი დაცვის საშუალება - სასამართლოსათვის მიმართვა. ნათლად არის დადგენილი ანაზღაურების მასშტაბებიც – ზარალი სრულად უნდა ანაზღაურდეს. ამ სახით ჩამოყალიბებული კონსტიტუციური ნორმა კანონმდებელს უტოვებს თავისუფალი მოქმედების ვიწრო არეალს, რაც, უპირატესად, კონსტიტუციური მოთხოვნების დაცვით პროცედურული საკითხების მოწესრიგებას მოიცავს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 7 დეკემბრის #2/3/423 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-2).

საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებითვე, „საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი ზარალის ანაზღაურების უფლებას რამდენიმე წინაპირობის არსებობას უკავშირებს: 1. უნდა არსებობდეს სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა სახელით მოქმედი პირის ქმედებით პირისათვის ზარალის მიყენების ფაქტი; 2. ხსენებულ პირთა ქმედების უკანონო ხასიათი დადგენილი უნდა იყოს სათანადო წესით; 3. პირისათვის მიყენებული ზარალი გამოწვეული უნდა იყოს საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტში მითითებული სუბიექტების უკანონო ქმედებით და უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი უკანონო ქმედებასა და დამდგარ ზარალს შორის“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 31 ივლისის #2/3/630 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე თინა ბეჟიტაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-3).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმა განამტკიცებს უკანონო ქმედებით მიყენებული ზიანისათვის სახელმწიფო პასუხისმგებლობის კონსტიტუციურ-სამართლებრივ გარანტიას. საგულისხმოა, რომ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დამდგენი კონსტიტუციურ-სამართლებრივი ნორმა მიემართება უკანონო ქმედების შედეგად ზიანის მიყენების შემთხვევებს და ანაზღაურების ფარგლებსაც სწორედ ამ პირობებით ითვალისწინებს. შესაბამისად, ნორმის კონსტრუქცია და მისი შინაარსი, ასევე, საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული სასამართლო პრაქტიკა ცხადყოფს, რომ იმისათვის, რათა წარმოიშვას სახელმწიფოს მხრიდან მიყენებული ზიანის სრული ოდენობით ანაზღაურების მოთხოვნის კონსტიტუციურ-სამართლებრივი საფუძველი, არსებითია დადასტურებულ იქნეს სახელმწიფოს მხრიდან განხორციელებული ქმედების უკანონობა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავით (207-208 მუხლები) გათვალისწინებული, ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობის დამდგენი საკანონმდებლო მოწესრიგება სრულად ასახავს კანონმდებლის მიერ საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტით (ძველი რედაქციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი) გამოხატულ სულისკვეთებას. კერძოდ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. მუნიციპალიტეტის ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა მოსამსახურის მიერ მისი სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია მუნიციპალიტეტი. თუ კერძო პირი რაიმე საქმიანობას ახორციელებს სახელმწიფო ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის ორგანოს მიერ დელეგირების ან დავალების საფუძველზე, ამ საქმიანობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტი.

საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, დადგენილია, რომ სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 2013 წლის 6 თებერვლის წერილით დასტურდება, რომ სატრანსპორტო საშუალება „...“ (VIN: ...) 2007 წლის 22 ივნისს გაცემული საბაჟო დეკლარაციის საფუძველზე 2007 წლის 26 ივნისს საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა მოქალაქე რ. ს-ამ, რომელმაც იგი, იმავე დღეს შედგენილი ერთობლივი განცხადების საფუძველზე, გადააფორმა ა. მ-ას სახელზე და რეგისტრაციის შედეგად აღნიშნულ სატრანსპორტო საშუალებას მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი ....

საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით დგინდება, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციაში მიმდინარეობდა გამოძიება სისხლის სამართლის #009090024 საქმეზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 186-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით. აღნიშნული საქმის გამოძიების ფარგლებში, შუამდგომლობის თანახმად, 2009 წლის 2 სექტემბერს ამოღებულ იქნა ავტომანქანა „MERCEDES-BENZ“ .... მითითებულია, რომ ავტომანქანის საიდენტიფიკაციო ნომრის დასადგენად ჩატარდა კომპლექსური და ტრასოლოგიური ექსპერტიზა.

საქმეზე ჩატარებული კომპლექსური ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ავტომობილი “MERCEDES-BENZ“ მარკის სახელმწიფო ნომრით ...-ის საიდენტიფიკაციო ნომერი გამოკვლევამდე არის ..., ხოლო გამოკვლევის შემდეგ ....

ტრასოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ავტომობილი “MERCEDES-BENZ” მარკის სახელმწიფო ნომრით ...-ის საიდენტიფიკაციო ნომერი გადაკეთებამდე იყო ....

ავტომობილი წარდგენილ იქნა შპს „ა...ში“, სადაც კომპიუტერთან მიერთების შედეგად დადგინდა, რომ პროცესორში დამახსოვრებული ნომერია ..., ავტომობილის გადაცემათა კოლოფის ნომერია ..., უკანა ხიდის ნომერი კი ..., ძრავაზე ნომერი არ იკითხება.

2011 წლის 6 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიას, შუამდგომლობით მიმართა საქართველოს მთავარი პროკურატურის დეპარტამენტის უფროსმა პროკურორმა და მიუთითა, რომ რამდენადაც ვერ იქნა დადგენილი სისხლის სამართლის საქმეზე ამოღებული ნივთიერი მტკიცებულების ავტომობილ - „MERCEDES-BENZ“ მარკის სახელმწიფო ნომრით ...-ის კანონიერი მფლობელი, უნდა განხორციელებულიყო მისი სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-80 მუხლის თანახმად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა პროკურორ შ. ზ-ის შუამდგომლობა და სისხლის სამართლის #0090900024 საქმეზე ნივთიერი მტკიცებულება - ა/მანქანა „...“, სახელმწიფო #..., საიდენტიფიკაციო ნომრით „...“, მიექცა სახელმწიფოს საკუთრებაში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ „საფინანსო სააგენტოს“ მეშვეობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წერილობითი მიმართვის საფუძველზე შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ მომსახურების სააგენტომ 2018 წლის 18 ოქტომბერს გააუქმა ა. მ-ას კუთვნილ სატრანსპორტო საშუალებაზე - „...“, სახელმწიფო #..., დარეგისტრირებული ა. მ-ას საკუთრების უფლება და მასზე დაარეგისტრირა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკუთრების უფლება, გაიცა ტექნიკური პასპორტი ... და მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი ....

საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, ყურადღებას გაამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივაციაზე, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურა წარმოადგენდა არასათანადო მოპასუხეს აღნიშნულ დავაში, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის გათვალისწინებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს ქმნიდა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სათანადო მოპასუხე იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო, რომელმაც დაარღვია საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 31 იანვრის #150 ბრძანებით დამტკიცებული „სატრანსპორტო საშუალებათა რეგისტრაციისა და რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ ინსტრუქციის“ დანაწესები, კერძოდ, მითითებული საკანონმდებლო რეგულაცია ითვალისწინებდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში წარდგენილ დოკუმენტებთან სატრანსპორტო საშუალების რეკვიზიტების შედარების საჭიროებას და სხვაობის აღმოჩენის შემთხვევაში, სათანადო რეაგირებას. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის (მოწინააღმდეგე მხარის) მიერ სატრანსპორტო საშუალების შესყიდვამდე ავტომობილს ჰყავდა მესაკუთრე (რ. ს-ა) და საკუთრების აღრიცხვის მიზნით ორგანოს მიერ განხორციელებული სარეგისტრაციო წარმოებისას არ გამოვლენილა რეგისტრაციის დამაბრკოლებელი გარემოება, არ დადგენილა სხვაობა წარდგენილ დოკუმენტებში მითითებულ მონაცემებსა და ავტომობილის რეკვიზიტებს შორის.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნულ მსჯელობას და მის საწინააღმდეგოდ მიუთითებს საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2007 წლის 31 იანვრის #150 ბრძანებით დამტკიცებული „სატრანსპორტო საშუალებათა რეგისტრაციისა და რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ ინსტრუქციის“ 41-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, სარეგისტრაციო სამსახურებში წარმოდგენილ დოკუმენტში ან/და სარეგისტრაციო ნიშანზე ან/და ნომრიან აგრეგატზე უზუსტობის, შეუსაბამობის, გადასწორების, დაზიანების კვალის ან სამართლებრივი შეზღუდვის არსებობის შემთხვევაში მექანიკური სატრანსპორტო საშუალება ან/და თანდართული დოკუმენტაცია ექვემდებარება დამატებით შემოწმებას. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, იმ შემთხვევაში თუ ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული გარემოების შესწავლა სცილდება სააგენტოს კომპეტენციის ფარგლებს ან შემოწმების შედეგად ვერ დგინდება აღმოჩენილი გარემოებების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა, სააგენტო წყვეტს რეგისტრაციის პროცესს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზემოხსენებული სამართლებრივი დანაწესი არაორაზროვნად მიუთითებს, რომ სააგენტოს მხრიდან სათანადო რეაგირების ვალდებულება წარმოიშობა და ავტოსატრანსპორტო საშუალება ან/და თანდართული დოკუმენტაცია დამატებით შემოწმებას ექვემდებარება ზემოაღნიშნული რომელიმე კვალის აღმოჩენის შემთხვევაში. შესაბამისად, მომსახურების სააგენტოს ვალდებულება შემოსაზღვრულია კონკრეტული პირობით (უზუსტობის, შეუსაბამობის, გადასწორების, დაზიანების კვალის ან სამართლებრივი შეზღუდვის არსებობის გამოვლენით), რომლის დადასტურების გარეშეც, ცხადია, მომსახურების სააგენტოს არ აქვს წარდგენილ მონაცემებში ეჭვის შეტანის საფუძველი, რის გამოც, ასეთ დროს, მას არ აქვს ავტოსატრანსპორტო საშუალების რეგისტრაციის შეფერხების ფაქტობრივ-სამართლებრივი შესაძლებლობა.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეიცავს ინფორმაციას იმის თაობაზე, იყო თუ არა ვიზუალურად ხილული და სააგენტოსათვის ცხადად აღქმადი ის გარემოება, რომ სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალების მოპარული გადაცემათა კოლოფისა და უკანა ხიდის ნომერი იყო გადასწორებული. სააპელაციო პალატას არ შეუფასებია, ემჩნეოდა თუ არა სატრანსპორტო საშუალების აღნიშნულ ორ ნაწილს ნომრის გადასწორების კვალი.

უფრო მეტიც, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში თავად სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განხორციელებული გადასწორებების გამოსავლენად, საჭირო გახდა ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე კომპლექსური და ტრასოლოგიური ექსპერტიზის ჩატარება. ამასთან, იგი მიერთებულ იქნა კომპიუტერზე შპს „ა...ში“.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს რაიმე ბრალი მიუძღვის მოსარჩელე ა. მ-ასათვის ზიანის მიყენებაში. ამავდროულად, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლო ფაქტობრივად გასცდა სარჩელის მოტივებს. მეტი სიცხადისათვის, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სათანადო მოპასუხით შეცვლის შეთავაზება დაიშვება მაშინ, როდესაც კონკრეტულად სარჩელის საფუძვლებიდან გამომდინარე დგინდება მოპასუხის არასათანადოობა, რაც ცხადია, აფერხებს მოსარჩელის მიზნის მიღწევას და წარმოშობს სათანადო მოპასუხის განსაზღვრის საჭიროებას. თუმცა მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ, სათანადო მოპასუხის საკითხის გადაწყვეტამდე, რადიკალურად შეცვალა უშუალოდ სარჩელის საგანი. მოსარჩელე სარჩელის წარდგენის ეტაპიდანვე ხაზს უსვამდა საქართველოს გენერალური პროკურატურის ქმედებათა უკანონობას, იგი თვლიდა, რომ მის საკუთრებაში არსებული მანქანის სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევა იყო უკანონო, რასაც, თავის მხრივ, საფუძვლად დაედო საქართველოს გენერალური პროკურატურის მოქმედება. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით მიუთითებს, რომ მოსარჩელემ დავა წამოიწყო ავტოსატრანსპორტო საშუალების მის საკუთრებაში მოქცევის შემდგომ პერიოდში განხორციელებულ მოქმედებებთან დაკავშირებით, კონკრეტულად, პროკურატურის ქმედების უკანონობის მტკიცებით. თუმცა სააპელაციო სასამართლომ საკუთარი ინიციატივით, მოსარჩელე მხარისაგან დამოუკიდებლად სარჩელს შეუცვალა საფუძველი, დაადგინა, რომ შესაძლოა ადგილი ჰქონოდა უშუალოდ მომსახურების სააგენტოს ბრალით ა. მ-ას სახელზე ავტოსატრანსპორტო საშუალების უკანონოდ რეგისტრაციას. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ავტომანქანის ჯერ კიდევ ა. მ-ას სახელზე აღრიცხვამდე პერიოდზე და ჩათვალა, რომ იგი არასწორად იქნა აღრიცხული მოსარჩელის საკუთრებაში, რაზე პასუხისმგებელიც სწორედ მომსახურების სააგენტო იყო.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ აღნიშნულ გარემოებათა ერთობლიობა ქმნის აბსოლუტურად განსხვავებული სარჩელის შემადგენლობას, სადაც, ცხადია, განსხვავებულად განისაზღვრება მოპასუხე მხარეც. თუმცა მოსარჩელის მიერ აღძრული სარჩელი ცალსახად მიემართება საქართველოს გენერალურ პროკურატურას და მისი მხრიდან განხორციელებული ქმედების უკანონობის მტკიცებას, რის გამოც სასამართლოსათვის ცხადი უნდა ყოფილიყო სათანადო მოპასუხის ვინაობა. ამასთან, ჰიპოთეტური დაშვება, რომ სარჩელი შესაძლოა სხვაგვარი საფუძვლით, ფორმულირებითა და სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ ყოფილიყო ინიცირებული, არ ქმნიდა საქართველოს გენერალური პროკურატურის არასათანადო მოპასუხედ კვალიფიკაციისა და მხოლოდ ამ საფუძვლით ა. მ-ას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სარჩელის მოტივებიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ცდილობს სწორედ საქართველოს გენერალური პროკურატურის ქმედებათა უკანონობის დადასტურებას, ა. მ-ა თვლის, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის უკანონო ქმედებების შედეგია მისი კუთვნილი ავტომანქანის სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევა, რამაც შედეგობრივად, მისთვის ზიანის მიყენება გამოიწვია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო განსახილველი დავის მიზნებისათვის, სათანადო მოპასუხედ სწორედ საქართველოს გენერალურ პროკურატურას მიიჩნევს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება, როგორც დინამიურად გადაადგილებადი ნივთი, შედგება მრავალი არსებითი და არაარსებითი ხასიათის ნაწილისაგან. განსხვავება მდგომარეობს იმაში, რომ არსებით ნაწილთა გამოცალკევებით ავტოსატრანსპორტო საშუალება კარგავს თავის დანიშნულებას, განსხვავებით არაარსებითი ხასიათის ელემენტებისაგან, რომელთა გარეშე ავტომანქანას მაინც უნარჩუნდება მისი ძირითადი ფუნქცია. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ ა. მ-ას მიერ შეძენილი სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალება არ ყოფილა მოპარული. როგორც გამოძიებით იქნა დადგენილი, მოპარული იყო ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე არსებული მხოლოდ ორი ნაწილი - გადაცემათა კოლოფი და უკანა ხიდი. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ დასახელებული ნაწილები არის ცვეთადი, ცვლადი ნაწილები, რომელთა ჩანაცვლება დასაშვებია საჭიროების შემთხვევაში. მართალია, აღნიშნული ორი ნაწილი უზრუნველყოფს ავტოსატრანსპორტო საშუალების გადაადგილებას, თუმცა მათი ჩანაცვლებადი ბუნება საკასაციო სასამართლოს აძლევს იმ დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ ხსენებული ნაწილები არის არაარსებითი განსახილველი დავის მიზნებისათვის.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 2013 წლის 6 თებერვლის წერილის თანახმად, სატრანსპორტო საშუალება „...“ (VIN: ...) 2007 წლის 22 ივნისს გაცემული საბაჟო დეკლარაციის საფუძველზე, 2007 წლის 26 ივნისს საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა მოქალაქე რ. ს-ას სახელზე, რომელმაც იმავე დღეს, შედგენილი ერთობლივი განცხადების საფუძველზე, იგი გადააფორმა ა. მ-ას სახელზე და რეგისტრაციის შედეგად აღნიშნულ სატრანსპორტო საშუალებას მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი ....

საგულისხმოა, რომ აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალება გამოძიების ფარგლებში ამოღებულ იქნა 2009 წლის 2 სექტემბერს. თუმცა იგი სახელმწიფო საკუთრებაში მიექცა მხოლოდ 2011 წლის 6 ოქტომბერს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ 2 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, ა. მ-ას კუთვნილი სატრანსპორტო საშუალება იყო ამოღებული, თუმცა იმის მიუხედავად, რომ სატრანსპორტო საშუალებიდან მხოლოდ ორი პოტენციურად ჩანაცვლებადი ნაწილი იყო მოპარული და გამოძიებაც სწორედ ამ ნაწილებთან დაკავშირებით მიმდინარეობდა, საქართველოს გენერალურ პროკურატურას (წინამორბედი - საქართველოს მთავარი პროკურატურა) არ უზრუნია ავტოსატრანსპორტო საშუალებისაგან მოპარული ნაწილების გამოცალკევებასა და მოსარჩელისათვის ავტომანქანის დაბრუნებაზე. უფრო მეტიც, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სასამართლოსათვის მიმართვის შუამდგომლობაში საქართველოს მთავარი პროკურატურის დეპარტამენტის უფროსმა პროკურორმა მიუთითა, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე ვერ დგინდებოდა ამოღებული ნივთიერი მტკიცებულების კანონიერი მფლობელი, მაშინ, როდესაც ავტოსატრანსპორტო საშუალება მოსარჩელის მფლობელობაში იყო და ამავდროულად, იგი მომსახურების სააგენტოში სწორედ მის სახელზე იყო აღრიცხული. ამასთან, კომპანია, რომელიც წარმოადგენს სადავო ორი მოპარული ნაწილის მესაკუთრეს, პრეტენზიას არ აცხადებს მათ დაბრუნებაზე, რაც ჯერ კიდევ გამოძიების ეტაპზე ცნობილი იყო პროკურატურისათვის.

საკასაციო სასამართლო განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ ზემოხსენებულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიებას არ მოჰყოლია რაიმე სამართლებრივი შედეგი, კერძოდ, საქმეზე არ დადგენილა არა თუ მსჯავრდებული, არამედ ბრალიც კი არ წარდგენია არავის. შესაბამისად, 10 წელზე მეტი დროის განმავლობაში, გამოძიება მიმდინარეობს უშედეგოდ, ხოლო ნივთმტკიცების სახით ამოღებულ ავტომობილს არ შეუსრულებია არავითარი ფუნქცია დამნაშავე პირის გამოვლენაში.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 21-ე მუხლის პირველ პუნქტზე (ამჟამად მოქმედი რედაქციის მე-19 მუხლი), რომლის თანახმად, საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და ხელშეუვალია. დაუშვებელია საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება. საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „აღნიშნული კონსტიტუციური დებულებით აღიარებულია საკუთრების ინსტიტუტის, როგორც დემოკრატიული საზოგადოების ერთ-ერთ საფუძვლად არსებული ღირებულების კონსტიტუციური მნიშვნელობა, რომელიც ინდივიდის პიროვნული თავისუფლებისა და ინდივიდუალური თვითრეალიზების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კომპონენტს წარმოადგენს. „საკუთრების უფლება ადამიანის არა მარტო არსებობის ელემენტარული საფუძველია, არამედ უზრუნველყოფს მის თავისუფლებას, მისი უნარისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაციას, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას. ყოველივე ეს კანონზომიერად განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკური ურთიერთობების, თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის #1/2/384 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით ჯიმშელეიშვილი, ტარიელ გვეტაძე და ნელი დალალიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-5).

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, „იმისათვის, რომ პირმა შეძლოს საკუთრების უფლებით პრაქტიკული სარგებლობა, არ არის საკმარისი მისთვის აბსტრაქტული საკუთრებითი გარანტიის მინიჭება. მან ასევე უნდა ისარგებლოს იმგვარი სამოქალაქო, კერძოსამართლებრივი წესრიგით, რომელიც შესაძლებელს გახდის საკუთრების უფლებით შეუფერხებელ სარგებლობას და, შესაბამისად, სამოქალაქო ბრუნვის განვითარებას. საკუთრების კონსტიტუციურ-სამართლებრივი გარანტია მოიცავს ისეთი საკანონმდებლო ბაზის შექმნის ვალდებულებას, რომელიც უზრუნველყოფს საკუთრებითი უფლების პრაქტიკულ რეალიზებას და შესაძლებელს გახდის საკუთრების შეძენის გზით ქონების დაგროვებას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის #3/1/512 გადაწყვეტილება საქმეზე „დანიის მოქალაქე ჰეიკე ქრონქვისტი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-33).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 21-ე მუხლით (ამჟამად მოქმედი რედაქციის მე-19 მუხლი) განმტკიცებული საკუთრების უფლება არ არის მხოლოდ დეკლარაციული ხასიათის. იგი წარმოადგენს მთელი რიგი ქონებრივი ურთიერთობებისა და სხვაგვარი სამართლებრივი შედეგების წარმოშობის უმთავრეს წინაპირობას. ამასთან, საკუთრების უფლების დაცულობის უზრუნველყოფის საჭიროება არ არის ფორმალური და სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს დემოკრატიული სახელმწიფოს ქვაკუთხედს, რამდენადაც საკუთრების უფლების დაცვით მიღწეულ უფლების ქმედით რეალიზებაზეა დამოკიდებული საქართველოს კონსტიტუციით რეგლამენტირებულ ადამიანის მთელ რიგ უფლებათა შემდგომი განხორციელება. საკუთრების უფლების გარანტირებულობა და მისი კონსტიტუციური მოწესრიგება განაპირობებს, მათ შორის, პირის შესაძლებლობას, საკუთარი სურვილის შესაბამისად, თავისუფალი ნების საფუძველზე განკარგოს და შეიძინოს ქონებრივი უფლებები. საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის სამართლებრივი შინაარსიდან გამომდინარე, სახელმწიფო კისრულობს, ერთი მხრივ, პოზიტიურ ვალდებულებას, სათანადო ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი გარანტიების შექმნის გზით უზრუნველყოს თავისუფალი ნების გამოხატვის საფუძველზე ქონებრივ უფლებათა განკარგვის შესაძლებლობა, ხოლო, მეორე მხრივ, სახელმწიფო ნეგატიური ვალდებულების ფარგლებში, ვალდებულია თავად არ ხელყოს ეროვნული და საერთაშორისო კანონმდებლობით გათვალისწინებული საკუთრების უფლება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საკუთრების უფლება აღიარებულია არა მხოლოდ ეროვნული, არამედ საერთაშორისო აქტებითაც, კერძოდ, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით, რომელიც ადგენს, რომ ყოველ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს აქვს თავისი საკუთრებით შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება. მხოლოდ საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის შეიძლება ჩამოერთვას ვინმეს საკუთრება კანონითა და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპებით გათვალისწინებულ პირობებში. ამასთან, წინარე დებულებები არანაირად არ აკნინებს სახელმწიფოს უფლებას, გამოიყენოს ისეთი კანონები, რომელთაც ის აუცილებლად მიიჩნევს საერთო ინტერესების შესაბამისად საკუთრებით სარგებლობის კონტროლისათვის, ან გადასახდებისა თუ მოსაკრებლების ან ჯარიმების გადახდის უზრუნველსაყოფად. ხსენებული დანაწესი უზრუნველყოფს საკუთრების უფლების კვალიფიციურ დაცვას, ამასთან, მუხლი სახელმწიფო ორგანოებს ანიჭებს ფართო დისკრეციას, ჩაერიონ ამ უფლებაში: უშვებს პირის საკუთრების ჩამორთმევას „საზოგადოებრივი საჭიროებისთვის“.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2007 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებაზე საქმეზე „სმირნოვი რუსეთის წინააღმდეგ“, რომელშიც ყურადღება დაეთმო სხვადასხვა საკითხების და მათ შორის, გამოძიების ფარგლებში საკუთრების ჩამორთმევით გამოწვეული სამართლებრივი შედეგების შეფასებას. მოხმობილ საქმეში ევროპულმა სასამართლომ განმარტა, რომ პირველი ოქმის პირველი მუხლის უპირველესი და უმნიშვნელოვანესი მოთხოვნაა, რომ საკუთრებით შეუფერხებელ სარგებლობაში საჯარო ხელისუფლების ნებისმიერი ჩარევა იყოს კანონიერი. კერძოდ, პირველი მუხლის მეორე აბზაცი, მიუხედავად იმისა, რომ იგი აღიარებს სახელმწიფოთა მიერ საკუთრებით სარგებლობის კონტროლის უფლებას, ამ უფლების განხორციელებას უქვემდებარებს „კანონების“ მიღების პირობას. გარდა ამისა, კანონიერების პრინციპი ითვალისწინებს, რომ შიდასახელმწიფო სამართლის შესაბამისი დებულებები იყოს საკმარისად ხელმისაწვდომი და ზუსტი, ხოლო მათი გამოყენება - განჭვრეტადი (იხ., მაგალითად, ბაკლანოვი რუსეთის წინააღმდეგ, #68443/01, §§39-40, 2005 წლის 9 ივნისი, შემდგომი მითითებებით).

სასამართლომ აღნიშნა, რომ კომპიუტერის ჩამორთმევის შესახებ გადაწყვეტილება დაეფუძნა რსფსრ-ის სისხლის სამართლის კოდექსის დებულებებს, რომლებიც სისხლის სამართალწარმოებაში ნივთმტკიცებათა გამოყენების საკითხს არეგულირებს. გამომძიებელს ჰქონდა დისკრეციული უფლება, გაეცა ბრძანება ნებისმიერი საგნის ჩამორთმევისა, რომელსაც იგი სასარგებლოდ მიიჩნევდა გამოძიებისათვის, როგორც ეს იყო განმცხადებლის კომპიუტერის შემთხვევაში.

სასამართლომ დასაშვებად მიიჩნია, რომ ნივთიერი მტკიცებულების ჩამორთმევა შესაძლოა საჭირო იყოს მართლმსაჯულების ჯეროვანი განხორციელებისთვის, რაც არის საზოგადოების „საერთო ინტერესებში“ შემავალი „კანონიერი მიზანი“. თუმცა მან აღნიშნა, რომ სახელმწიფოს მიერ ნებისმიერი ღონისძიების განხორციელებისას უცილობლად უნდა არსებობდეს გონივრული პროპორციულობა გამოყენებულ საშუალებებსა და მისაღწევ მიზანს შორის, ინდივიდუალურ პირთა საკუთრებით სარგებლობის კონტროლისათვის გამიზნული ღონისძიებების ჩათვლით. ეს მოთხოვნა გამოხატულია ცნებით „სამართლიანი ბალანსი“, რომელიც დაცული უნდა იქნეს საზოგადოების საერთო ინტერესების მოთხოვნებსა და ინდივიდუალური პირის ძირითადი უფლებების დაცვის მოთხოვნებს შორის (იხ. ედვარდსი მალტის წინააღმდეგ, #17647/04, §69, 2006 წლის 24 ოქტომბერი, შემდგომი მითითებებით).

სასამართლო დაეთანხმა განმცხადებლის მოსაზრებას, რომელზედაც არ დავობდა მთავრობა, რომ თავად კომპიუტერი არ იყო რაიმე სისხლის სამართლის დანაშაულის იარაღი, საგანი ან პროდუქტი (შეადარე საქმეს ფრიზენი რუსეთის წინააღმდეგ, #58254/00, 29-31, 2005 წლის 24 მარტი). გამოძიებისათვის ღირებული და გამოსადეგი იყო ხისტ დამაგროვებელზე მოთავსებული ინფორმაცია. 2000 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებიდან ჩანდა, რომ გამომძიებელმა ინფორმაცია შეისწავლა, ამობეჭდა და საქმის მასალებს დაურთო. ამ გარემოებებში სასამართლომ ვერ შეძლო გამოერჩია რომელიმე აშკარა საფუძველი, რომლის გამოც გაჭიანურდა ცენტრალური ნაწილის ჩამორთმევის პერიოდი. ასეთი საფუძველი არც შიდასახელმწიფო სასამართლო განხილვებზე და არც სასამართლოში არ წარუდგენიათ. მიუხედავად ამისა, კომპიუტერის ცენტრალური ნაწილი იმ დღემდე ადგილობრივ ხელისუფლებასთან ინახებოდა, ანუ ექვს წელზე მეტი ხნის განმავლობაში. ამასთან დაკავშირებით, სასამართლომ აღნიშნა, რომ კომპიუტერი იყო განმცხადებლის პროფესიული ინსტრუმენტი, რომელსაც იგი იყენებდა იურიდიული დოკუმენტების შესაქმნელად და კლიენტთა ფაილების შესანახად. კომპიუტერის ჩამორთმევით განმცხადებელმა არა მხოლოდ პირადი დისკომფორტი განიცადა, არამედ ასევე ხელი შეეშალა მის პროფესიულ საქმიანობას; ამას, როგორც ზემოთ იყო აღნიშნული, შესაძლოა ემოქმედა მართლმსაჯულების განხორციელებაზე.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ რუსეთის ხელისუფლებამ ვერ დაიცვა „სამართლიანი ბალანსი“ საერთო ინტერესების მოთხოვნებსა და განმცხადებლის მიერ მისი საკუთრებით შეუფერხებელი სარგებლობის უფლების დაცვის მოთხოვნას შორის. ამრიგად, დაირღვა პირველი ოქმის პირველი მუხლი (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე სმირნოვი რუსეთის წინააღმდეგ, Smirnov v. Russia, no. 71362/01, §§ 55-59, 2007 წლის 7 ივნისი)

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, გამოძიების არაგონივრულმა გაჭიანურებამ არაეფექტურად აქცია თავად გამოძიების ხელშეწყობის მიზნით განხორციელებული საგამოძიებო მოქმედებაც - ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამოღება. საქართველოს გენერალური პროკურატურა ვერ უთითებს იმგვარ უტყუარ გარემოებაზე, რომელმაც საჭირო გახადა ავტოსატრანსპორტო საშუალების სრულად, მოპარულ ნაწილთა გამოცალკევების გარეშე ჩამორთმევა. საგულისხმოა, რომ კონკრეტულად ავტოსატრანსპორტო საშუალება არ წარმოადგენს არც დანაშაულის იარაღს და არც დანაშაულის საგანს. მიუხედავად აღნიშნულისა, ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, სხვადასხვა პერიოდში ავტოსატრანსპორტო საშუალება იმყოფებოდა სხვადასხვა ადმინისტრაციული ორგანოს ბალანსზე და გამოიყენებოდა კონკრეტული ფუნქციების შესასრულებლად. საკასაციო პალატა, თავის მხრივ, საგულისხმოდ მიიჩნევს იმ გარემოებასაც, რომ მოსარჩელე ა. მ-ა აღნიშნულ სატრანსპორტო საშუალებას შემოსავლის მისაღებად, ეკონომიკური საქმიანობისათვის იყენებდა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის მხრიდან სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების არაეფექტურად წარმართვამ საქმეზე მიზეზშედეგობრივად გამოიწვია მოსარჩელე ა. მ-ას საქართველოს კონსტიტუციით განმტკიცებული საკუთრების უფლების შელახვა. გამოძიების არაგონივრული ვადით განგრძობამ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ხელი შეუშალა ა. მ-ას მისი საკუთრებით სათანადოდ სარგებლობაში. აქვე, გასათვალისწინებელია ის ფაქტიც, რომ სახელმწიფოსათვის გადაცემული ავტოსატრანსპორტო საშუალების კანონიერ მფლობელს სწორედ ა. მ-ა წარმოადგენდა. შესაბამისად, უკიდურეს შემთხვევაში, საპროცესო კანონმდებლობა დასაშვებს ხდიდა მისთვის ავტომანქანის მოპარული ნაწილებისაგან გამოცალკევებით დაბრუნების შესაძლებლობას, რაც საქართველოს გენერალური პროკურატურის მხრიდან არ განხორციელებულა. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ დაირღვა ა. მ-ას საკუთრების უფლება. ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დღევანდელი მდგომარეობით, მარტოოდენ ავტოსატრანსპორტო საშუალების დაბრუნებით ვერ ხერხდება მოსარჩელის შელახული უფლების პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, რამდენადაც როგორც ზემოთ აღინიშნა, წლების მანძილზე, აღნიშნული ავტომანქანა ირიცხებოდა სხვადასხვა ადმინისტრაციული ორგანოს ბალანსზე. შესაბამისად, იგი აქტიურად გამოიყენებოდა სხვადასხვა დანიშნულებით. ამდენად, ავტომობილის ცვეთისა და დროთა განმავლობაში მისი ღირებულების თავისთავადი შემცირების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის შელახული უფლების კომპენსირების ერთადერთ გზას მისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენს.

თუმცა საკასაციო სასამართლო აქვე დამატებით აღნიშნავს, რომ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში გამართულ სასამართლო სხდომებზე ა. მ-ამ გამოთქვა ავტოსატრანსპორტო საშუალების დაბრუნების სურვილი. იმ საკითხის გამოსარკვევად, თუ რამდენად შესაძლებელი იყო ადმინისტრაციული ორგანოების მხრიდან ავტოსატრანსპორტო საშუალების მოსარჩელისათვის დაბრუნება მასთან მორიგების გზით, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ სასამართლო სხდომაზე მოიწვია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო და განიხილა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილისა და 34¹ მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, საქმეში მისი სავალდებულო მოწვევის მესამე პირად ჩაბმის საკითხი. სხდომაზე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაჟღერებული პოზიციის თანახმად, ავტომობილი ამჟამად იმყოფება სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112-ის“ ბალანსზე, რის გამოც, ორგანომ აღნიშნა, რომ სწორედ დასახელებული უწყება წარმოადგენდა მოცემულ დავაში ჩასაბმელ მესამე პირს. შედეგად, შემდგომ სასამართლო სხდომაზე მოწვეულ იქნა სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112“, რომელიც, საბოლოოდ, მორიგების მიღწევის მიზნით, მისივე თანხმობით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილისა და 34¹ მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად იქნა ჩაბმული. მიუხედავად აღნიშნულისა, ადმინისტრაციულ ორგანოთა მხრიდან არ იქნა გამოჩენილი მზაობა მოსარჩელე ა. მ-ასთან მორიგების გზით მისთვის ავტომანქანის გადაცემის თაობაზე.

რაც შეეხება უშუალოდ მიყენებული ზიანის ოდენობას, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელე ა. მ-ას მიერ მოთხოვნილია საქართველოს გენერალური პროკურატურისათვის ზიანის სახით 44 400 ლარის ანაზღაურების დაკისრება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დასახელებული თანხის კალკულაცია ეფუძნება ავტომანქანის შეძენის ღირებულების თაობაზე მოსარჩელის ზეპირსიტყვიერ განმარტებასა და შპს „...ის“ მიერ 2007 წლის 1 ივლისს გაცემულ დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება, რომ ა. მ-ამ ... სახელმწიფო ნომრის მანქანას დაუყენა სხვადასხვა ნაწილი და შიდა დიზაინი, ჯამში - 10 170 აშშ დოლარის ღირებულების. თუმცა საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ არის საექსპერტო დასკვნა ან კომპეტენტური პირის მიერ შედგენილი დოკუმენტი, რომლითაც შეფასებული იქნებოდა ავტომობილის საბაზრო ღირებულება მისი ამოღების ან/და სახელმწიფოს ბალანსზე გადასვლის პერიოდში.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს უზენაეს სასამართლოში სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112-ის“ მიერ წარმოდგენილ საკასაციო შესაგებელში მითითებულ ინფორმაციაზე, რომლის თანახმად, სატრანსპორტო საშუალება „...“ (საიდ. კოდი ...) (ახალი სახ. ნომ. ...) სსიპ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 2011 წლის 13 ოქტომბრის #1951 ბრძანების საფუძველზე, უსასყიდლოდ გადაეცა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს (ავტომანქანის საბალანსო ღირებულება შეადგენდა 31 000 ლარს).

საკასაციო შესაგებელში, ასევე, აღნიშნულია, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2011 წლის 9 ნოემბრის #899 ბრძანებით აღნიშნული ავტომანქანა (სახ. ნომ. ...) გადაეცა სსიპ საქართველოს შსს აკადემიას, ღირებულების 31 000 ლარი. ამასთან, შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის ექსპერტის 2019 წლის 30 იანვრის დასკვნის საფუძველზე, ავტომანქანის საბაზრო ღირებულებად განისაზღვრა 23 000 ლარი.

2019 წლის 17 ივლისის (#1/328) ბრძანებით სატრანსპორტო საშუალება (ახალი სახ. ნომრით. #...) გადაეცა სსიპ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ „112-ს“. საკასაციო შესაგებელში მესამე პირი, ასევე, მიუთითებს, რომ შესაგებლის წარმოდგენის მომენტისათვის, საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრი „112-ის“ ბალანსზე რიცხული ავტომანქანის როგორც ქონების საბალანსო ღირებულება არის 0 ლარი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ქონების საბაზრო/საბალანსო ღირებულება დადგენილია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამისი აქტებით, რომელთა თანახმად, ავტოსატრანსპორტო საშუალებას სახელმწიფოს ბალანსზე პირველადი გადაცემის მომენტში, განესაზღვრა საბალანსო ღირებულება 31 000 ლარის ოდენობით. შესაბამისად, მოსარჩელის მხრიდან ალტერნატიული მტკიცებულებების წარმოუდგენლობის პირობებში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულება შეადგენდა 31 000 ლარს. ამასთანავე, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ ხარჯთაღრიცხვის დოკუმენტთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსათვის გადაცემის მომენტში, ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე უკვე განხორციელებული იყო მისი გაუმჯობესების სამუშაოები. შესაბამისად, მისი საბალანსო ღირებულება განისაზღვრა სწორედ ამ გაუმჯობესებათა მხედველობაში მიღებით, რის გამოც, არ არსებობს ხარჯთაღრიცხვის დოკუმენტში დასახელებული თანხის დამატებით მხედველობაში მიღების საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ა. მ-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა. მ-ას სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, კერძოდ, საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ა. მ-ას სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მიყენებული ზიანის - 31 000 (ოცდათერთმეტი ათასი) ლარის ანაზღაურება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხე საქართველოს გენერალური პროკურატურისათვის 44 400 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების დაკისრება. ა. მ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ - 31 000 ლარის ნაწილში. ამდენად, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხეს - საქართველოს გენერალურ პროკურატურას მოსარჩელის - ა. მ-ას სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მოსარჩელის მიერ საქალაქო და საკასაციო სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 3552 (1332+2220) ლარიდან სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილის პროპორციული თანხის - 2480 (ორი ათას ოთხას ოთხმოცი) ლარის ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 257-ე და 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ა. მ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ა. მ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ა. მ-ას სასარგებლოდ დაეკისროს მიყენებული ზიანის - 31 000 (ოცდათერთმეტი ათასი) ლარის ანაზღაურება;

5. საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ა. მ-ას სასარგებლოდ დაეკისროს მოსარჩელის მიერ საქალაქო და საკასაციო სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 2 480 (ორი ათას ოთხას ოთხმოცი) ლარის ანაზღაურება;

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა