საქმე №ბს-458(2კ-23) 6 ივლისი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 თებერვლის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2020 წლის 19 ივნისს ნ.ა-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნების დაზუსტების შემდეგ მოითხოვა ნ.ა-ას ნაწილში საქართველოს პრეზიდენტის 2012 წლის 17 აპრილის №17/04/03 განკარგულების და ნ.ა-ას ნაწილში ქალაქ თბილისში, ...ის „ა“ მ/რ-ში მდებარე, №... და №... საკადასტრო კოდის ბინის ნასყიდობის შესახებ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და ფ.ე-ას შორის 2012 წლის 2 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

სარჩელის თანახმად, მოსარჩელე არის აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირი და დევნილთა სარეგისტრაციო ბაზაში რეგისტრირებულია საოჯახო ნომრით - ... მოსარჩელე 2003 წელს დაქორწინდა ა.ე-ზე და დარეგისტრირდა ქ. თბილისში, ...ში, ...ის ქუჩა N41-ში მდებარე დევნილა კომპაქტური ჩასახლების ობიექტში, მეუღლის მფლობელობაში არსებულ ფართში. 2008 წელს ა.ე-ა სამუშაოდ წავიდა ყაზახეთში, სადაც ჰყავს ახალი ოჯახი, აღნიშნული მოსარჩელისთვის ცნობილი გახდა 2012 წლის გაზაფხულზე. მოსარჩელე ა.ე-სთან განქორწინდა 2013 წლის 18 სექტემბერს. ნ.ა-ამ ასევე დატოვა საქართველოს ტერიტორია, რა პერიოდშიც მის მიმართ, მისი მონაწილეობისა და თანხმობის გარეშე გამოცემულ იქნა სადავო აქტები. საქართველოს პრეზიდენტის 17.04.2012წ. №17/04/03 განკარგულებაში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი წესით მიყიდვის შესახებ, ნ.ა-ა მითითებულ იქნა ყოფილი მაზლის - ფ.ე-ას მფლობელობაში არსებულ ორ ოთახში (ს/კ ... და ს/კ ... ). მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ყოფილმა მაზლმა 2012 წლის 2 მაისს თავის სახელზე მოახდინა საკუთარი და მისი ძმის - ა.ე-ს 13-13 კვ.მ ფართობის მქონე ოთახების პრივატიზება, რის თაობაზეც ამავე დღეს ფ.ე-ასა და საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს შორის საჯარო რეესტრში დამოწმებულ იქნა ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მისთვის უცნობი იყო ფ.ე-ას მიერ საცხოვრებელი ფართის პრივატიზების შესახებ. მოსარჩელე 2014 წლის 17 სექტემბერს საბერძნეთში, საქართველოს საელჩოში დაქორწინდა კ.ხ-ზე, რომელთანაც 2014, 2017 და 2018 წლებში შეეძინა სამი შვილი. ფ.ე-ამ 2016 წლის 18 იანვარს მის სახელზე რეგისტრირებული ორივე ბინა გაასხვისა ც.ჯ-ზე. მოსარჩელე 2018 წლის 30 სექტემბერს ჩამოვიდა საქართველოში, აღიდგინა დევნილის სტატუსი და შვილებიც დაარეგისტრირა დევნილებად. მოსარჩელე მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67.2 მუხლზე და მიიჩნევს, რომ ფ.ე-ასა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს შორის დადებული ხელშეკრულება ნ.ა-ას ნაწილში ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, რადგან ხელშეკრულების დადებაზე ნ.ა-ას წერილობითი თანხმობა არ არსებობს. მოსარჩელის განმარტებით, ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე ინფორმირებულიც არ ყოფილა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 24 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო და ფ.ე-ა

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ.ა-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა; ნ.ა-ას ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2012 წლის 17 აპრილის №17/04/03 განკარგულება და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და ფ.ე-ას შორის 2012 წლის 2 მაისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით საქართველოს პრეზიდენტის და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლზე და აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისა და ადმინისტრაციული ხელშეკრულების გაფორმების საფუძვლების არსებობის მტკიცება იმ ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება, რომელმაც შესაბამისი აქტი გამოსცა ან ხელშეკრულება გააფორმა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში არ არის დაცული მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სადავო აქტის გამოცემამდე და სადავო ხელშეკრულების გაფორმებამდე ადმინისტრაციული წარმოებისას ნ.ა-ას ფაქტობრივი საცხოვრებელ ადგილის გამოკვლევას, ასევე არ დგინდება მოსარჩელესა და ფ.ე-ას შორის არსებული ურთიერთობის ხასიათი, ეწეოდა თუ არა მოსარჩელე ფ.ე-ასთან ერთად ერთობლივ შინასამეურნეო საქმიანობას, სურდა თუ არა მის მიერ დაკავებული ბინით დაკმაყოფილება ან/და გამოთქვა თუ არა აღნიშნულზე თანხმობა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფართის მისამართზე ამ ხელშეკრულების გაფორმების პერიოდში ნ.ა-ასა და ფ.ე-ას ერთ ოჯახად ცხოვრების თაობაზე მოპასუხეთა მტკიცების საწინააღმდეგოდ, დგინდება, რომ 2005 წელს ა.ე-ა და მისი მეუღლე ნ.ა-ა დარეგისტრირდნენ საოჯახო ნომრით ... მისამართზე - თბილისი ..., რაიონის კოდი ... და არ ფიქსირდებოდნენ ფ.ე-ას საოჯახო ნომერზე; 2009 წლის 29 ოქტომბრიდან 2018 წლის 30 ოქტომბრამდე პერიოდში კი ნ.ა-ა საქართველოში არ იმყოფებოდა, ცხოვრობდა საბერძნეთში, ხოლო 2013 წლის 18 სექტემბერს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის მიერ დარეგისტრირდა მისი და იმჟამად ყაზახეთში მყოფი ა.ე-ს განქორწინება. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა ადმინისტრაციულ ორგანოთა მტკიცება მასზედ, რომ სადავო ხელშეკრულების გაფორმების პერიოდში - 2012 წლის აპრილსა და მაისში ნ.ა-ა და ფ.ე-ა წარმოადგენდნენ ერთი ოჯახის წევრებს და აწარმოებდნენ საერთო საოჯახო მეურნეობას.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ხელშეკრულების დადებისას გამოიყენება ამ კოდექსის ნორმები და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული დამატებითი მოთხოვნები ხელშეკრულებათა შესახებ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს რაიმე ვალდებულებას, ძალაში შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მესამე პირის მიერ წერილობითი თანხმობის წარდგენის შემდეგ.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის დამტკიცების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 27 თებერვლის №47 განკარგულებზე, რომლითაც დადგინდა იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა ნებაყოფლობით და ღირსეულ განსახლებასთან დაკავშირებული ღონისძიებების განხორციელება; დევნილების გადაწყვეტილების ნებაყოფლობითობა და თავისუფალი არჩევანი, დიალოგი დევნილ მოსახლეობასთან და მისი თანამონაწილეობა გადაწყვეტილებათა მიღებაში განისაზღვრა სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სახელმძღვანელო პრინციპებად.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ვერ იქნა დადასტურებული ნ.ა-ას ბინით დაკმაყოფილების საკითხის გადაწყვეტის პროცესში მისი მონაწილეობა ან/და ამ საკითხზე მისი მხრიდან რაიმე სახის პოზიციის დაფიქსირება, რაც სადავო აქტის გამოცემის განმაპირობებელი არსებითი გარემოება უნდა ყოფილიყო. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-2 ნაწილსა და ამავე კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული წესზე, ასევე, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლზე და 96-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე. ზემოაღნიშნულ საკანონმდებლო ნორმებზე დაყრდნობით სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს უმნიშვნელოვანეს პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. სააპელაციო პალატამ მიაჩნია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2012 წლის 17 აპრილის განკარგულება მოსარჩელის ნაწილში გამოცემულია კანონის დარღვევით, რამეთუ უსაფუძვლოდ ადგენს მოსარჩელის საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების ფაქტს და მოსარჩელეს ართმევს ამ უფლების რეალიზების შესაძლებლობას.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საკანონმდებლო დებულებებით ადმინისტრაციული ორგანოსათვის პირის ინფორმირების ვალდებულების დაწესების მიზანია დაიცვას დაინტერესებული პირი მისთვის არასასურველი, მისი კანონიერი ინტერესების საზიანო შედეგის დადგომისაგან. პალატამ მიიჩნია, რომ 2012 წლის 2 მაისის ხელშეკრულება მოსარჩელის ნაწილში დადებულია სამინისტროს მხრიდან მისი ინფორმირების ვალდებულების დარღვევით, ხოლო აღნიშნული დარღვევის შედეგად მოსარჩელის უფლების უგულებელყოფამ განაპირობა მისი, როგორც დევნილის საცხოვრებლით უზრუნველყოფის ინდივიდუალური უფლების გაქარწყლება.

სააპელაციო პალატა ასევე არ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოების მოსაზრება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობისთან დაკავშირებით. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოსარჩელისათვის 2012 წლის 2 მაისის ხელშეკრულების თაობაზე მისი გაფორმების დროისთვის ან მოგვიანებით ისეთ დროს ცნობების თაობაზე, რაც სარჩელის ხანდაზმულობაზე დასკვნას განაპირობებდა. სააპელაციო პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, ნ.ა-ას 2009-2018 წლებში საბერძნეთში ცხოვრების და საქართველოში არყოფნის ფაქტი, ასევე 2013 წლის 18 სექტემბერს ნ.ა-ასა და ა.ე-ს განქორწინება, ასევე საქმეში წარმოდგენილ 2013 წლის შემდეგ შედგენილ დევნილთა ანკეტებზე ნ.ა-ას ხელმოწერის არარსებობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორის - საქართველოს პრეზიდენტის მითითებით, საპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია და არ დაეყრდნო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებებს. კერძოდ სასამართლომ შეფასების მიღმა დატოვა საქმეში დაცული 2013 წელს შედგენილი, დევნილთა ანკეტები, რომლებითაც დგინდება, რომ მოსარჩელეს, მესამე პირს - ფ.ე-ას და ა.ე-ს გააჩნდათ იდენტური ოჯახის სარეგისტრაციო ნომერი ..., ასევე იდენტური ფაქტობრივი და დროებითი საცხოვრებელი (რეგისტრაციის ადგილი) მისამართი, კერძოდ თბილისი, ..., ... ის ქ. №41.

კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ ასევე არ შეაფასა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2022 წლის 28 თებერვლის №04/1745 წერილი, რომლითაც დგინდება, რომ მართალია ფ.ე-ა წარმოადგენდა სხვა ოჯახს 2012-2013 წლის მდგომარეობით, თუმცა იმავე ცნობის შესაბამისად, ნ.ა-ა იყო ა.ე-ს ოჯახის შემადგენლობაში. მითითებულია, რომ ცხოვრობდნენ ქ. თბილისში ...ის ... ის „ა“ მ/რ სასტუმრო „...“ ბინა №32-33-ში, სწორედ იმ ფართში, რომელიც სახელმწიფომ გადასცა მათ დევნილ ოჯახს.

კასატორი მიიჩნევს, რომ მოწმეთა ჩვენებითა და საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებით დგინდება, რომ იმ გარემოების მიუხედავად, რომ ნ.ა-ა და მისი იმდროინდელი მეუღლე ა.ე-ა არ იმყოფებოდნენ საქართველოში, ნ.ა-ა და ფ.ე-აც სისტემატიურად ეხმარებოდნენ ყაზახეთის რესპუბლიკაში პატიმრობაში მყოფ ა.ე-ს, რაც მნიშვნელოვანწილად მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე და მესამე პირი ეწეოდნენ ერთიან საოჯახო მეურნეობას.

კასატორი მიუთითებს „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებზე, რომელთა შესაბამისად, დევნილი ვალდებული იყო სამინისტროსათვის ეცნობებინა მისი დროებითი საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის თაობაზე. კასატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე საცხოვრებელი ადგილის მისამართის ცვლილებისას ვალდებული იყო მიემართა შესაბამისი უწყებისათვის და გაევლო რეგისტრაცია, რაც მოსარჩელეს არ განუხორციელებია.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართოლომ არასწორად განმარტა ხანდაზმულობის საკითხიც, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლით დადგენილია, რომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა იწყება იმ მომენტიდან, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის (სადავო სამართალ ურთიერთობის პერიოდისთვის მოქმედი რედაქციით) მე-22 მუხლის მე-2 პუნქტით, რომლის თანახმად პრივატიზებულ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს უნდა დაედგინა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლა ვინაიდან სახელმწიფო ქონების პრივატიზება განხორციელდა 2012 წელს, ხოლო სარჩელი სასამართლოში წარდგენილ იქნა 2020 წელს.

კასატორი - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს არგუმენტაციას მასზედ, რომ ხელშეკრულების გაფორმებისას არ არსებობდა ნ.ა-ას წერილობითი თანხმობა, ვინაიდან იგი ცხოვრობდა სხვა მისამართზე. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არ გაითვალისწინა „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა“ შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 სეკუნდა მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით დადგენილი დევნილის ვალდებულება საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის დღიდან ერთი თვის ვადაში აღნიშნულზე სამინისტროსთვის ცნობების შესახებ. კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ არის რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის მიერ ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საცხოვრებელი მისამართის ცვილილების შეტყობინებას. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი იძულებით გადაადგილებული პირების - დევნილის ანკეტებით დასტურდება, რომ პროცესუალური მოწინააღმდეგე და მისი მეუღლის ძმა - ფ.ე-ა წარმოადგენენ ერთი ოჯახის წევრებს. დევნილის ანკეტაში, ნ.ა-ას მიერ მითითებულია იგივე საცხოვრებელი მისამართი, რაც ფ.ე-ას ანკეტაში. კასატორი მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67.1 მუხლზე და განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულებების ძალაში შესასვლელად მესამე პირის წერილობითი თანხმობა აუცილებელია იმ შემთხვევაში თუ 1. ხელშეკრულება ზღუდავს მესამე პირის უფლებას ან 2. ხელშეკრულება აკისრებს რაიმე ვალდებულებას. კასატორი მიიჩნევს, რომ ნ.ა-ას არანაირი ვალდებულების შესრულება არ დაკისრებია, შესაბამისად მისი წერილობითი თანხმობის სავალდებულობაც არ არსებობდა.

კასატორი - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სასამართლოს მსჯელობას სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადების დაცვასთან დაკავშირებით. კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი „სახელმწიფო ქონების შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად, პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი. კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო ხელშეკრულების დადებიდან გასულია სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა. სამინისტროს მოსაზრებით, პროცესუალური მოწინააღმდეგის განმარტება, თითქოს გასაჩივრებული ხელშეკრულების თაობაზე მისთვის ცნობილი გახდა 2018 წლის დეკემბერში, უსაფუძვლოა და წარმოადგენს მხარის მიერ გაშვებული ხანდაზმულობის ვადის აღდგენის მცდელობას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 8 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2012 წლის 17 აპრილის №17/04/03 განკარგულებით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული, განკარგულების დანართით გათვალისწინებული უძრავი ქონება პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად - 1 (ერთ) ლარად დანართშივე მითითებულ პირებს გადაეცათ. დასახელებული განკარგულების დანართის მიხედვით, თბილისში, ...ის „ა" მ/რ-ში მდებარე ბინა გადაეცათ ფ.ე-ას, ა.ე-სა და ნ.ა-ას. ამავე განკარგულების მე-2 პუნქტის "ბ" ქვეპუნქტით ბინის საპრივატიზებო პირობად განისაზღვრა მყიდველის ვალდებულება, ოჯახის წევრები საცხოვრებელი ფართობით უზრუნველეყო.

"სახელმწიფოს ქონების შესახებ" საქართველოს კანონის, საქართველოს პრეზიდენტის 2012 წლის 17 აპრილის №17/04/03 განკარგულებისა და "სახელმწიფო ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ დებულების დამტკიცების თაობაზე" საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 2010 წლის 16 სექტემბრის №1-1/1537 ბრძანების საფუძველზე, 2012 წლის 2 მაისს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და ფ.ე-ას შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ფ.ე-ას საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, ...ის "ა" მ/რ-ში მდებარე, „...ის" მე-2 სართულზე არსებული №36 და №38 ბინა საკადასტრო კოდით №... და №... დასახელებული ხელშეკრულების 2.2 და 2.5 პუნქტებით ფ.ე-ას მისთვის გადაცემული ქონებით ნ.ა-ასა და ა.ე-ს საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფის ვალდებულება დაეკისრა, ხოლო 2.4 პუნქტში აღინიშნა, რომ ხელშეკრულებით ბინით დაკმაყოფილებული პირები ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ აღარ იქნებოდნენ უფლებამოსილნი, დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე სახელმწიფოსგან, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისაგან ან სხვა პირისგან კომპენსაცია ან უძრავი ქონების გადაცემა მოეთხოვათ, გარდა კანონით განსაზღვრული შემთხვევებისა. ზემოხსენებული ხელშეკრულების 2.3 პუნქტის შესაბამისად, „მყიდველმა“ დაადასტურა, რომ ამ ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის „მყიდველი“ და ხელშეკრულების 2.2 პუნქტში ჩამოთვლილი პირები, მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, არ სარგებლობდნენ ან არ ფლობდნენ სხვა რაიმე სახის საცხოვრებელ ან არასაცხოვრებელ ფართს, გარდა ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონებისა.

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ სადავოდაა ქცეული ნ.ა-ას ნაწილში, სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2012 წლის 17 აპრილის №17/04/03 განკარგულებისა და ნ.ა-ას ნაწილში, ქალაქ თბილისში, ...ის „ა" მ/რ-ში მდებარე, №... და №... საკადასტრო კოდის ბინის ნასყიდობის შესახებ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და ფ.ე-ას შორის 2012 წლის 2 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულების კანონიერება.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორცილების მიზნით ფიზიკურ ან იურიდიულ პირთან, აგრეთვე სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან დადებული სამოქალაქო-სამართლებრივი ხელშეკრულება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის შესაბამისად ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებისას გამოიყენება ამ კოდექსის ნორმები და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული მოთხოვნები ხელშეკრულებათა შესახებ.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

კასატორის განმარტებით, ნ.ა-ა, ფ.ე-ა და ა.ე-ა წარმოადგენდნენ ერთ საოჯახო ნომერსა და მისამართზე მცხოვრებ პირებს, რომლებიც ეწეოდნენ ერთიან საოჯახო მეურნეობას. საქმეში არსებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას მასზედ, რომ ადმინისტრაციული წარმოების მასალებით არ დგინდება სადავო აქტის გამოცემისას ნ.ა-ას, მისი ყოფილი მეუღლის - ა.ე-სა და ყოფილი მაზლის მიერ ერთიანი სამეურნეო საქმიანობის წარმართვის ფაქტი. ზემოაღნიშნულის საპირისპიროდ საქმეში დაცული იძულებით გადაადგილებულ პირთა (დევნილთა) ანკეტებით დგინდება, რომ 2005 წელს ა.ე-ა და მისი მეუღლე ნ.ა-ა დარეგისტრირდნენ საოჯახო ნომრით ... მისამართზე - თბილისი ..., რაიონის კოდი ... და არ ფიქსირდებოდნენ ფ.ე-ას საოჯახო ნომერზე-... (ტ.1. ს.ფ.228); საზღვრის კვეთის შესახებ ცნობით დგინდება, რომ 2009 წლის 29 ოქტომბრიდან 2018 წლის 30 ოქტომბრამდე პერიოდში ნ.ა-ა საქართველოში არ იმყოფებოდა, ცხოვრობდა საბერძნეთში, ხოლო 2013 წლის 18 სექტემბერს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის მიერ დარეგისტრირდა მისი და იმჟამად ყაზახეთში მყოფი ა.ე-ს განქორწინება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორის აპელირება ნ.ა-ას და ფ.ე-ას მხრიდან ა.ე-ს სახელზე განხორციელებული გზავნილების შესახებ ვერ დაადასტურებს ზემოაღნიშნული პირების მიერ ერთიანი სამეურნეო საქმიანობის განხორციელების ფაქტს.

საკასაციო სასამართლო მოიხმობს იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის დამტკიცების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 27 თებერვლის №47 განკარგულებას, რომლითაც დადგინდა იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა ნებაყოფლობით და ღირსეულ განსახლებასთან დაკავშირებული ღონისძიებების განხორციელება; დევნილების გადაწყვეტილების ნებაყოფლობითობა და თავისუფალი არჩევანი, დიალოგი დევნილ მოსახლეობასთან და მისი თანამონაწილეობა გადაწყვეტილებათა მიღებაში განისაზღვრა სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სახელმძღვანელო პრინციპებად.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულების 2.2 პუნქტით მოსარჩელეს ისე აეკრძალა უფლება, როგორც დევნილმა, მოითხოვოს სახელმწიფოსგან ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისგან ან სხვა პირისგან რაიმე სახის კომპენსაცია, ასევე უძრავი ქონების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემა მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, რომ სახელმწიფოს ხელშეკრულების გაფორმების დროს არ უცნობებია მისთვის, არ მიუწვევია ადმინისტრაციულ წარმოებაში და შესაბამისად, არ არსებობდა მისი არანაირი ფორმით გაცემული თანხმობა სადავო ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე. შესაბამისად, მითითებული ხელშეკრულების გაფორმებით მოსარჩელის მიმართ დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლით დადგენილი იმპერატიული წესი, რომლის თანახმადაც, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას, ძალაში შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მესამე პირის მიერ წერილობითი თანხმობის წარდგენის შემდეგ, რა დროსაც აუცილებელია მისი მიწვევა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს პოზიციას მასზედ, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების გაფორმებისას ნ.ა-ას ინფორმირებული თანხმობა არ იყო აუცილებელი. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მართალია მოსარჩელეს კონკრეტული ვალდებულების შესრულება არ დაკისრებია, თუმცა მას შეეზღუდა სახელმწიფოსგან საცხოვრებლით უზრუნველყოფის უფლება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 12 იანვრის №4 განკარგულებით დამტკიცებულ დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიიდან გამომდინარე განსახორციელებელ ღონისძიებათა პროგრამაზე, რომელშიც დეტალურად იქნა მითითებული ის სახელმწიფო ორგანოები და უწყებები, ასევე, საქმიანობის სფერო, რომელთა მიერაც სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ბინების დევნილთა საკუთრებაში გადაცემა უნდა განხორციელებულიყო; მითითებული განკარგულების მიხედვით, საპრივატიზებოდ შერჩეული კომპაქტური

ჩასახლების ობიექტები მათი რეაბილიტაციის შემდგომ საკუთრებაში უნდა გადასცემოდათ ამ ობიექტებში ფაქტობრივად მცხოვრებ დევნილებს, მათში რეალურად მცხოვრები დევნილებისა და მათ ოჯახებთან დაკავშირებული მონაცემების დადგენა კი ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროსა და სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მიერ უნდა მომხდარიყო. უშუალოდ სახელმწიფო ქონების პრივატიზება ,,სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ" კანონის მიხედვით ხდებოდა ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს ინიციირებით საქართველოს პრეზიდენტის მიერ გადაწყვეტილების მიღებით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები წარმოადგენენ იმ ადმინისტრაციულ ორგანოებს, რომელთაც ევალებოდათ მოსარჩელის ინფორმირება, ადმინისტრაციულ წარმოებაში მიწვევა, მოსაზრების მოსმენა, ხელშეკრულების გაცნობა, ამდენად, სწორედ მათ უნდა უზრუნველეყოთ მოსარჩელისთვის ხელშეკრულების გაცნობის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოდგენა. მიუხედავად ამისა, მოთხოვნის ხანდაზმულობის დამდგენი მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვება, ასეთი ვერ იქნა წარმოდგენილი ვერც ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში საქმის განხილვისას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას მასზედ, რომ ადმინისტრაციული ორგანოების მხრიდან ვერ იქნა დაძლეული მტკიცების ტვირთი, კერძოდ მათ ვერ დაადასტურეს ის გარემოება, რომ ნ.ა-ა სადავო აქტით გათვალისწინებულ ბინაში ცხოვრობდა 2012 წელს და შემდგომ პერიოდში ფ.ე-ასთან ერთად ერთ ოჯახად, ასევე, ვერ იქნა დადასტურებული ნ.ა-ას ბინით დაკმაყოფილების საკითხის გადაწყვეტის პროცესში მისი მონაწილეობა ან/და ამ საკითხზე მისი მხრიდან რაიმე სახის პოზიციის დაფიქსირება, რაც სადავო აქტის გამოცემის არსებით წინაპირობას წარმოადგენდა.

საკასაციო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით განმარტავს, რომ თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომელზეც ამყარებს თავის მოთხოვნას და შესაგებელს. ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. შეჯიბრებითობის პრინციპის შესაბამისად, მხარეებს ნების ავტონომიიდან გამომდინარე გააჩნიათ შესაძლებლობა განსაზღვრონ მტკიცების საგანი, ამავდროულად მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების მტკიცების ტვირთი მხარეებზეა გადანაწილებული. ადმინისტრაციულ სამართალში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით მხარეები, მით უფრო ადმინისტრაციულ ორგანო არ თავისუფლდება მითითებული ფაქტების სათანადო მტკიცებულებებით დადასტურების ვალდებულებისაგან. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ხანდაზმულობის ვადასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ ხელშეკრულების გაფორმების მომენტისათვის მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო ხელშეკრულების ან/და პრეზიდენტის განკარგულების არსებობის თაობაზე. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასართლოს მოსაზრებას, რომ ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ წარმოდგენილი არ არის უტყუარი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ნ.ა-ას მხრიდან სადავო განკარგულებისა და პრივატიზაციის ხელშეკრულების არსებობის ან შინაარსის თაობაზე ინფორმირებულობა. ამასთან, ხელშეკრულებაშივეა მითითებული, რომ ხელშეკრულება შედგენილ იქნა მხოლოდ ერთ ეგზემპლარად. ამასთან დადგენილია და მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, მოსარჩელე სადავო ხელშეკრულების გაფორმების დროისთვის საქართველოში არ იმყოფებოდა. შესაბამისად, მხოლოდ ვარაუდზე დაფუძნებული კასატორების მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე გაზიარებული ვერ იქნება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 თებერვლის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა