საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-408(2კ-23) 11 ივლისი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - 1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; 2. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „...“

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ძალადაკარგულად ცნობის თაობაზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 იანვრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2017 წლის 24 მარტს შპს „...მა“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ და მოითხოვა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 17 მარტის №... გადაწყვეტილების, 2017 წლის 21 თებერვლის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს წარმოების შეჩერების შესახებ 2009 წლის 12 თებერვლის №... და 2009 წლის 24 მარტის №... გადაწყვეტილებების ძალადაკარგულად გამოცხადება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 17 მარტის №... გადაწყვეტილება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 21 თებერვლის №... რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება და მოპასუხეს დაევალა, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მოთხოვნასთან დაკავშირებით; სხვა ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ხსენებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ, საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ და შპს „...მა“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 13 ივლისის განჩინებით შპს „...ის“, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

2019 წლის 3 აპრილს შპს „...მა“ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2017 წლის 21 თებერვლის №... გადაწყვეტილების, ასევე, ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 17 მარტის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 12 თებერვლის №... და 2009 წლის 24 მარტის №... გადაწყვეტილებები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 17 მარტის №... გადაწყვეტილება და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 21 თებერვლის №... რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება; მოპასუხეს დაევალა, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 12 თებერვლის №... და 2009 წლის 24 მარტის №... გადაწყვეტილებების ძალადაკარგულად ცნობის მოთხოვნასთან დაკავშირებით. დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 იანვრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ.

კასატორების განმარტებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი, სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით. იმ პირობებში, როდესაც სადავო ქონება აღრიცხულია მუნიციპალიტეტის სახელზე და ამასთან, მუნიციპალიტეტის სახელზე რეგისტრაციის სამართლებრივი საფუძვლები ძალაშია (თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 6 ივნისის განჩინება), სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ დამატებითი გარემოებების გამოკვლევის პირობებშიც კი, ვერ მიიღწევა მხარისათვის სასურველი იურიდიული შედეგი. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ სწორედ დაინტერესებული პირის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის სათანადო შეფასებისა და გამოკვლევის შედეგად არ დააკმაყოფილა შპს „...ის“ ადმინისტრაციული საჩივარი. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მარეგისტრირებელი ორგანო თავიდან ჩაატარებს წარმოებას, იგი მოკლებული იქნება შესაძლებლობას, გააუქმოს მუნიციპალიტეტის კანონიერი რეგისტრაცია და დააკმაყოფილოს მოსარჩელის მოთხოვნა საკუთრების უფლების რეგისტრაციასთან დაკავშირებით.

კასატორთა განმარტებით, საქმეში არსებული დოკუმენტაციით, თუნდაც დასტურდებოდეს სამართალმემკვიდრეობა ვაჭრობის გაერთიანებასა და შპს „...ს“ შორის, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, 2012 წლის 1 იანვრიდან კერძო სამართლის იურიდიული პირი კარგავს მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, ასევე, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების უფლებას, აღნიშნული თარიღის შემდეგ საკუთრების უფლების მოპოვება შესაძლებელია სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციისთვის დადგენილი ზოგადი წესის შესაბამისად.

კასატორების მითითებით, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ ისე მიიღო გადაწყვეტილება, რომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია და ყურადღების მიღმა დატოვა საქმეში არსებული მტკიცებულებები. შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა განსახილველ საკითხს და შედეგად, მიღებულ იქნა დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2017 წლის 21 თებერვლის №... სადავო გადაწყვეტილების თანახმად, №... სარეგისტრაციო განცხადებაზე არ იყო წარდგენილი სადავო გადაწყვეტილებების მიღების ფაქტობრივი ან სამართლებრივი საფუძვლების ცვლილების დამადასტურებელი დოკუმენტი/ინფორმაცია. გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლის თანახმად, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული გარემოებების არსებობისას, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამომცემ ორგანოს უფლება აქვს ძალადაკარგულად გამოაცხადოს კანონის შესაბამისად გამოცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიციით, აღნიშნული მუხლით არ არის განსაზღვრული შემთხვევა, როდესაც შესაძლებელია კანონის შესაბამისად გამოცემული ამკრძალავი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუმცა მითითებული ნორმის მოქმედების თავისუფალი სივრცე ადმინისტრაციულ ორგანოს აძლევს შესაძლებლობას კერძო და საჯარო ინტერესების გათვალისწინებით, ძალადაკარგულად გამოაცხადოს მის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ აქტის გამოცემის ფაქტობრივი ან სამართლებრივი საფუძვლის ცვლილება ადმინისტრაციულ ორგანოს ართმევს ასეთი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის შესაძლებლობას. ამასთან, გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ზღუდავს პირის ძირითად უფლებებსა და თავისუფლებებს. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 17 მარტის №... გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ადმინისტრაციული საჩივარი. სააგენტომ მიუთითა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლზე და სრულად გაიზიარა 2017 წლის 21 თებერვლის №... გადაწყვეტილების დასაბუთება. სააგენტო შემოიფარგლა იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ წარდგენილი არ იყო შესაბამისი დოკუმენტი იმის შესახებ, რომ გარემოება, რომელიც საფუძვლად დაედო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 12 თებერვლის №... და 2009 წლის 24 მარტის №... გადაწყვეტილებების მიღებას, შეიცვალა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ.

საკასაციო სასამართლო კასატორების ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს არ წარმოადგენს შპს „...ის“ მიერ 2012 წლის 1 იანვრის შემდეგ მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ ქონებაზე

საკუთრების უფლების აღიარება/რეგისტრაციის შესახებ წარდგენილი განცხადება, არამედ სადავოა საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტოს 2017 წლის 21 თებერვლის №... და 2017 წლის 17 მარტის №... გადაწყვეტილებების კანონიერება. მხარის მოთხოვნას ასევე შეადგენს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 12 თებერვლის №... და 2009 წლის 24 მარტის №... გადაწყვეტილებები.

საკასაციო სასამართლო მნიშვნელოვნად მიიჩნევს, ყურადღება გამახვილდეს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, საქმეზე დადგენილია, რომ 1986 წლის 28 აგვისტოს №17.15.516 გადაწყვეტილებით თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საკოლმეურნეო ვაჭრობის გაერთიანებას საკოლმეურნეო ბაზრის მოსაწყობად, ...ის რაიონში გამოეყო მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც 1990 წლის 18 მაისს თბილისის მთავარი არქიტექტურის №587 ბრძანებით შეთანხმდა ინდივიდუალური პროექტი გამოყოფილ მიწის ნაკვეთში 150 ადგილზე საკოლმეურნეო ბაზრის მოწყობაზე. იმავე წლის 29 დეკემბრის №1548 განკარგულების შესაბამისად და 1991 წლის 19 მარტის №292 ბრძანებით კოოპერატივ „...ის“ დაკვეთით შეთანხმდა პროექტი ბაზრის მშენებლობის დამთავრებამდე მის მიმდებარედ დროებითი ბაზრის მოწყობაზე. ამავე პერიოდში თბილისის ... დეპუტატთა რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარეს 1988 წლის 15 დეკემბრის №561 წერილით მიმართა ბაზრის გაერთიანების უფროსმა გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის გადაცემისა და თანხმობის შესახებ, რის შედეგადაც 1990 წლის 22 აგვისტოს შედგა ხელშეკრულება კოოპერატივ „...სა“ და ცეკავშირის „...ს“ შორის ბაზრის მშენებლობის შესახებ. 1990 წლის 11 სექტემბერს ცეკავშირის გამგეობამ გასცა განკარგულება №370 ქ. თბილისში, ...-ის საცხოვრებელ დასახლებაში კოოპერატივ „...ისათვის“ გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე კოოპერატივის მიერვე საკუთარი ძალებით საკოლმეურნეო ბაზრის აშენების თაობაზე. საქმეში დაცული საქართველოს სსრ მომხმარებელთა საზოგადოების ცენტრალური კავშირი - ცეკავშირის გამგეობის თავმჯდომარის მოადგილის 1990 წლის 20 ივნისის №24/13- 628 წერილით ირკვევა, რომ მისმა ავტორმა მიმართა ქ. თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარეს და განმარტა, რომ ქ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1986 წლის 28 აგვისტოს №17.15.516 გადაწყვეტილებით ცეკავშირის ქ. თბილისის საკოლმეურნეო ვაჭრობის გაერთიანებას ქ. თბილისში, ...ის ...-ის საცხოვრებელ დასახლებაში გამოეყო მიწის ნაკვეთი. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ცეკავშირის გამგეობას ფინანსური სახსრების უკმარისობის გამო უახლოეს დროში ამ ტერიტორიაზე ბაზრის აშენების საშუალება არ გააჩნია, მოთხოვნილ იქნა ბაზრის მშენებლობისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის კოოპერატივ „...ის“ გამგეობაზე გადამაგრება. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილი მასალებით ასევე დგინდება, რომ თბილისის ... რაიონის დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 11 ნოემბრის №22.66.3145 გადაწყვეტილებით, ცეკავშირის „...ს“ თბილისის საკოლმეურნეო ვაჭრობის გაერთიანებასთან იქნა შექმნილი კოოპერატივი „...“, რომელიც რეგისტრირებულ იქნა და მიენიჭა სარეგისტრაციო ნომერი .... 1993 წლის თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ...ის რაიონის გამგეობის №4-27/477 განკარგულებით საწარმოთა სამართლებრივი ფორმების შესაბამისობაში მოყვანის მიზნით რეგისტრაციაში გატარდა საწარმოები თანახმად დანართისა, სადაც ერთ-ერთ პუნქტად მითითებული იყო კოოპერატივი „...“, მდებარე ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №..., შესაბამისად, რეგისტრაციაში გატარდა, როგორც შპს „...“, ფუნქცია ბაზრობა (პარტნიორები: ნ-ე, გ.ა. ქ-ი, გ-ე, ტ.ქ-ი და გ.ა. ქ-ი), რის შემდეგაც გაიცა სახელმწიფო რეგისტრაციის მუდმივი მოწმობა №592. იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე, ამავე შპს-ს განახლებული რეგისტრაცია განხორციელდა 2003 წლის 25 სექტემბერს, კრების ოქმისა და წესდების შესაბამისად. 2004 წლის 16 თებერვლის სასამართლო დადგენილებით სასამართლომ დაადგინა, რომ რეგისტრირებადი საწარმო წარმოადგენდა ...ის რაიონის გამგეობის №4-27/477 განკარგულებით რეგისტრირებულ შპს „...ის“ სამართალმემკვიდრეს.

საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს 2009 წლის 29 იანვარს განცხადებით მიმართა შპს „...ის“ წარმომადგენელმა და მოითხოვა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №...-ში მდებარე უძრავ ნივთზე. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2009 წლის 12 თებერვალს მიღებულ იქნა სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ №... გადაწყვეტილება, რომლითაც განმცხადებელს განემარტა, რომ განცხადებაზე თანდართული, ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემული, მიწის ნაკვეთის საზღვრების გეგმაზე არსებული მისამართი, საზღვრები და ფართი არ ემთხვევა განცხადებაზე ასევე თანდართულ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვაზე არსებულ მისამართს, საზღვრებს და ფართს. ამასთან, 1986 წლის 28 აგვისტოს №... გადაწყვეტილებით, ვაჭრობის გაერთიანებას ... -ის საცხოვრებელ რაიონში გამოეყო მიწის ნაკვეთი საკოლმეურნეო ბაზრის მოსაწყობად, ხოლო 1991 წლის 19 მარტის №292 ბრძანებით შეთანხმდა კოოპერტივ „...ის“ მიერ დროებითი ბაზრის მოწყობის პროექტი, რომელიც 1990 წლის 29 დეკემბრის №1548 განკარგულების თანახმად, ბაზრის მშენებლობის დამთავრებისთანავე დროებითი ბაზარი უნდა აღებულიყო და ტერიტორია განთავისუფლებულიყო. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილებით, არ დადგინდა ურთიერთკავშირი ვაჭრობის გაერთიანებასა და შპს „...ს“ შორის და შესაბამისად მიწის ნაკვეთზე მართლზომიერ მფლობელობაში/სარგებლობაში არსებობის ფაქტი, გარდა ამისა, წარდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით, მონაცემები არ შეესაბამებოდა მომიჯნავე უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს და მიწის ნაკვეთის საზღვრები იჭრებოდა მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლისა და საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2006 წლის 13 დეკემბრის №800 ბრძანებით დამტკიცებული „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ ინსტრუქციის 62-ე მუხლის შესაბამისად, მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ და განმცხადებელს განესაზღვრა 30 დღიანი ვადა მის შესავსებად. ხოლო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 24 მარტის №... გადაწყვეტილებით „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 22-ე მუხლის და საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2006 წლის 13 დეკემბრის №800 ბრძანებით დამტკიცებული „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ ინსტრუქციის 63-ე მუხლის შესაბამისად, შეწყდა სარეგისტრაციო წარმოება.

მოცემულ საქმეზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 17 მარტის №... გადაწყვეტილება და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 21 თებერვლის №... რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება; მოპასუხეს დაევალა, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 12 თებერვლის №... და 2009 წლის 24 მარტის №... გადაწყვეტილებების ძალადაკარგულად ცნობის მოთხოვნასთან დაკავშირებით. საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 იანვრის განჩინებით.

საკასაციო პალატა, პირველ რიგში, მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე და განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ძალადაკარგულად ცხადდება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისათვის დადგენილი წესით, რაც უპირველეს ყოვლისა, გულისხმობს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მოწესრიგებული სამართალურთიერთობის სრულყოფილად შესწავლას. შესაბამისად, ძალადაკარგულად ცნობის შესახებ საკითხის გადაწყვეტა განეკუთვნება მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილების სფეროს.

საკასაციო პალატა, საკასაციო საჩივრებში მითითებულ პრეტენზიებთან მიმართებით აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებულია სასამართლოს შესაძლებლობა, შეცილებით სარჩელთან დაკავშირებით მიიღოს გადაწყვეტილება სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისა და მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების თაობაზე. ამავე ნორმით განსაზღვრულია, რომ მსგავსი გადაწყვეტილება მიიღება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ხოლო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისთვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი. ამასთან, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება სასამართლომ უნდა გამოიყენოს იმ ვითარებაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ადმინისტრაციული აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება (სუსგ №ბს-1285-1229(2კ-09), 20.04.2010წ., №ბს-210-209(კ-16), 18.12.2017წ.). სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად საქმის ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დაბრუნება და ახალი აქტის გამოცემის დავალება საჭიროებს იმ გარემოებების მითითებას, რომელიც არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აქტის გამოცემისას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებამდე ამ გარემოების გარკვევის დავალებას. სასამართლო დავის გადაუწყვეტლად აქტს ბათილად ცნობს იმ შემთხვევაში, როდესაც აშკარაა, რომ გადაწყვეტილების მიღება საჭიროებდა გარკვეული გარემოებების გამოკვლევას, რომელიც არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, ამასთანავე, ამ გარემოების გამოკვლევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს გადაწყვეტილების მიღებისათვის.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანო ფორმალურად მიუდგა საკითხს, რამეთუ არ გამოიკვლია მხარის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაცია, რომლითაც შესაძლოა დადასტურდეს ურთიერთკავშირი (სამართალმემკვიდრეობა) ვაჭრობის გაერთიანებასა და შპს „...ს“ შორის. ამასთან, დაინტერესებულმა პირმა 2017 წლის 8 თებერვალს კვლავ მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და წარადგინა დამატებითი დოკუმენტაცია, საიდანაც ასევე შესაძლებელია დადგინდეს მოსარჩელის სადავო მიწასთან კავშირი. ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის მიზნით სსიპ ქონების მართვის სააგენტოდან რეესტრისადმი მიმართვა არ გულისხმობს საჯარო რეესტრის უპირობო ვალდებულებას, გაატაროს რეგისტრაციაში მუნიციპალიტეტის სახელზე მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი. მარეგისტრირებელ ორგანოს ასეთ შემთხვევაშიც, ისევე, როგორც სხვა ნებისმიერი სარეგისტრაციო წარმოებისას, ეკისრება საქმის გარემოებათა გამოკვლევის ვალდებულება. მართალია, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, მაგრამ, ამავე ნორმის მიხედვით, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვეტა მოცემული დავა, რამდენადაც, სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე საკითხი უნდა გადაწყვიტოს მხოლოდ კონკრეტული წინაპირობების არსებობისას, კერძოდ, თუკი ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია და შეუსწავლია საქმის გარემოებები, ამ გარემოებებს საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს და მათი დადგენა და გამოკვლევა სასამართლოს მიერ შეუძლებელია, ან როდესაც ადგილი აქვს ადმინისტრაციული ორგანოს მოქმედებას დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, რაც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, განსახილველ შემთხვევაში, არ განხორციელებულა. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის გარემოებების სრულ და ყოველმხრივ გამოკვლევას ავალდებულებს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილიც, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. ამასთან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 97-ე მუხლი ადმინისტრაციულ ორგანოს საქმის გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისთვის ანიჭებს საკმაოდ დიდ უფლებამოსილებას, აძლევს რა საშუალებას გამოითხოვოს დოკუმენტები, შეაგროვოს ცნობები, მოუსმინოს დაინტერესებულ მხარეებს, დაათვალიეროს მოვლენის ან შემთხვევის ადგილი, დანიშნოს ექსპერტიზა, გამოიყენოს აუცილებელი დოკუმენტები და აქტები, მტკიცებულებათა შეგროვების, გამოკვლევის და შეფასების მიზნით მიმართოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა შინაარსის, ასევე საქმის მასალების ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მხარის საყურადღებოდ განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 21 თებერვლის №... და 2017 წლის 17 მარტის №... გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობისა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის საფუძველი მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 12 თებერვლის №... და 2009 წლის 24 მარტის №... გადაწყვეტილებების ძალადაკარგულად ცნობის მოთხოვნასთან დაკავშირებით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 იანვრის განჩინება.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე