საქმე #ბს-311(2კ-კს-23) 6 ივლისი, 2023 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე
ბიძინა სტურუა
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 ივნისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2018 წლის 18 მაისს შპს „ა...მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ.
მოსარჩელემ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიერ 2017 წლის 5 დეკემბერს შედგენილი შპს „ა...ში“ საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში დაფიქსირებული შემთხვევების გეგმიური შემოწმების (მონიტორინგი, კონტროლი) აქტის #..., პაციენტების: მ.ტ-ის, ე.ხ-ის, ი.გ-ას, ნ.ო-ის, კ.ზ-ის, ნ.კ-ის, თ.ჯ-ის, ზ.ფ-ის, შ.კ-სა და თ.კ-ის შემთხვევებზე დაჯარიმების ნაწილში ბათილად ცნობა და სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის #04/22416 გადაწყვეტილების პაციენტების - მ.ტ-ის, ე.ხ-ის, ი.გ-ას, ნ.ო-ის, კ.ზ-ის, ნ.კ-ის, თ.ჯ-ის, ზ.ფ-ის, შ.კ-სა და თ.კ-ის შემთხვევებზე დაჯარიმების ნაწილში ბათილად ცნობა მოითხოვა.
ამავე სარჩელით მოსარჩელემ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის შესაბამისად, დავის საბოლოოდ დასრულებამდე, გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მოქმედების შეჩერების თაობაზე იშუამდგომლა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 22 მაისის განჩინებით შპს „ა...ის“ შუამდგომლობა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მოქმედების შეჩერების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით შპს „ა...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; პაციენტების - მ.ტ-ის, ე.ხ-ის, ი.გ-ას, ნ.ო-ის, კ.ზ-ის, ნ.კ-ის, თ.ჯ-ის, ზ.ფ-ის, შ.კ-სა და თ.კ-ის შემთხვევებზე დაჯარიმების ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2017 წლის 5 დეკემბრის შპს „ა...ში“ საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში დაფიქსირებული შემთხვევების გეგმიური შემოწმების (მონიტორინგი, კონტროლი) აქტი #...; პაციენტების: მ.ტ-ის, ე.ხ-ის, ი.გ-ას, ნ.ო-ის, კ.ზ-ის, ნ.კ-ის, თ.ჯ-ის, ზ.ფ-ის, შ.კ-სა და თ.კ-ის შემთხვევებზე დაჯარიმების ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის #04/22416 გადაწყვეტილება შპს „ა...ის“ 2018 წლის 23 იანვრის #116/1 ადმინისტრაციული საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 12 აპრილის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლეებად ცნობილ იქნენ სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 ივნისის განჩინებით სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს (სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლეები) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შპს „ა...ის“ მიერ გასაჩივრებულ აქტებში სადავოდ გამხდარ ათივე შემთხვევაში, პაციენტების მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარჯები არ ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, ვინაიდან ისინი წარმოადგენდნენ არაპროგრამულ შემთხვევებს. ამასთან, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება, რომ სამედიცინო შემთხვევები, რომლებიც არ მიეკუთვნება საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით ასანაზღაურებელ შემთხვევებს, ამ პროგრამის ფარგლებში წარმოშობილი სამართალურთიერთობების მიღმა არსებობს და მათ მოსაწესრიგებლად ვერ იქნება გამოყენებული პროგრამის ფარგლებში არსებული შემთხვევების მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმები. მოპასუხე მხარის წარმომადგენელმა პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე თავად დაადასტურა, რომ სამედიცინო დაწესებულებას არაპროგრამული შემთხვევების სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაში შეყვანის ვალდებულება არ გააჩნია. შესაბამისად, სააპელაციო პალატის შეფასებით, გაუგებარია, თუ რატომ თვლის სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო, რომ შპს „ა...“ ვალდებულია არაპროგრამული შემთხვევის ბაზაში შეყვანის შემთხვევაში, დახუროს იგი „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით“ დადგენილ 24-საათიან ვადაში. მხოლოდ ის გარემოება, რომ სამედიცინო დაწესებულების მიერ არაპროგრამული შემთხვევები არასწორად იქნა ასახული ელექტრონულ ბაზაში, რისი ვალდებულებაც მას არ გააჩნდა, ვერ გახდება ასეთ შემთხვევებზე „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ ფარგლებში არსებული შემთხვევების მომწესრიგებელი რეგულაციების გავრცელების საფუძველი, ვინაიდან შემთხვევები ფაქტობრივად არაპროგრამულია და „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამასთან“ კავშირი არ აქვს. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ არც ერთ სადავო შემთხვევაში შპს „ა...ს“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსაგან ანაზღაურება არ მოუთხოვია.
ამდენად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მ.ტ-ის, ე.ხ-ის, ი.გ-ას, ნ.ო-ის, ნ.კ-ის, ზ.ფ-ის, კ.ზ-ის, შ.კ-ს, თ.ჯ-ისა და თ.კ-ის შემთხვევები არაპროგრამული იყო და არ ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, მათზე ვერ გავრცელდებოდა „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილებით დამტკიცებული „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით“ დადგენილი რეგულაციები.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულმა სააგენტომ და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტომ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.
კასატორი - სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო არ ეთანხმება გასაჩივრებულ განჩინებას და მიიჩნევს, რომ სააგენტოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები მომზადებული და გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლისა და შეფასების შედეგად. სააგენტოს მხრიდან არ დარღვეულა არც ერთი ნორმა. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს თითოეულ სამედიცინო შემთხვევასთან მიმართებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და მიიჩნევს, რომ გამოყენებული სანქცია ყველა შემთხვევაში საფუძვლიანია.
კასატორის - სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად გაიზიარა კლინიკის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო 10 პაციენტის შემთხვევა არაპროგრამულია და არ ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში და მათზე ვერ გავრცელდებოდა „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილებით დამტკიცებული „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით“ დადგენილი რეგულაციები.
კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მონიტორინგის პერიოდში დახურული არ იყო სამედიცინო შემთხვევები. კონკრეტულად, პაციენტ მ. მატინიანის შემთხვევა დაწყებულია 2017 წლის 28 ოქტომბერს, რა დროსაც პაციენტი იყო პროგრამის მოსარგებლე. იგი კლინიკიდან გაწერილია 28 ოქტომბერს, ხოლო შემთხვევა დახურულია მონიტორინგის განხორციელების შემდეგ, კომენტარის ველში მითითებულია - „არაპროგრამული შემთხვევა, გაუქმებულია კლინიკის მიერ“. კასატორი მიუთითებს პროგრამის მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით, როდესაც პაციენტი თავისი ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის სურვილით იცვლის/ტოვებს მომსახურების მიმწოდებელ სამედიცინო დაწესებულებას, მიუხედავად სამედიცინო პერსონალის გაფრთხილებისა (რაც დადასტურებული უნდა იყოს პაციენტის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის ხელმოწერით), მეორე დაწესებულებაში გაგრძელებული შემთხვევის ან რეჰოსპიტალიზაციის შემთხვევის დაფინანსება სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში არ განხორციელდება, გარდა II-III დონის ინტენსიური მკურნალობისა/მოვლისა და ამავე მუხლის მე-6 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული პირობებისა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ ფიქსირდება ხელწერილით კლინიკის დატოვების ფაქტი, გამოსავალში მითითებულია - გამოჯანმრთელება. შესაბამისად, ამ შემთხვევის გამო დაკისრებული ჯარიმა საფუძვლიანია, ამასთან, ათივე სამედიცინო შემთხვევა დეტალურად არის ასახული მოპასუხის მიერ წარდგენილ შესაგებელსა და სააპელაციო საჩივარში. შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივი კუთხით სათანადოდ არ შეაფასა და გამოიკვლია სადავო სამედიცინო შემთხვევები, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია და იგი უნდა გაუქმდეს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს პაციენტების: მ.ტ-ის, ე.ხ-ის, ი.გ-ას, ნ.ო-ის, კ.ზ-ის, ნ.კ-ის, თ.ჯ-ის, ზ.ფ-ის, შ.კ-ს და თ.კ-ის შემთხვევებზე დაჯარიმების ნაწილში სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიერ 2017 წლის 5 დეკემბერს შედგენილი შპს „ა...ში“ საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში დაფიქსირებული შემთხვევების გეგმიური შემოწმების (მონიტორინგი, კონტროლი) #... აქტისა და სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის #04/22416 გადაწყვეტილების კანონიერება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების #1 დანართის მე-11 მუხლის მე-5 პუნქტზე, რომლის თანახმად, სპეციალური ელექტრონული პროგრამის საშუალებით შეტყობინების საფუძველზე დაფიქსირებული სამედიცინო შემთხვევის დასრულებულად დაფიქსირება უნდა მოხდეს პაციენტის გაწერიდან არა უგვიანეს 24 საათის განმავლობაში, გარდა ისეთი შემთხვევებისა, როდესაც საბოლოო დიაგნოზის დადგენისთვის საჭირო კვლევების ხანგრძლივობა აღემატება სტაციონარში დაყოვნების პერიოდს და ასევე ამ მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.
ამავე დანართის მე-19 მუხლის 41 პუნქტის მიხედვით, სპეციალური ელექტრონული პროგრამის საშუალებით შეტყობინების საფუძველზე გადაცემული სამედიცინო შემთხვევის დასრულებულად დაფიქსირების შესახებ ამავე დადგენილების მე-11 მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნების დარღვევის შემთხვევაში, პროგრამის განმახორციელებლის მიერ მიმწოდებელს დაეკისრება ჯარიმა 50 ლარის ოდენობით.
საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დადგენილია და მხარეთა შორის სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ გასაჩივრებული ათივე პაციენტის შემთხვევაში, შპს „ა...ის“ მიერ შემთხვევათა დახურულად დაფიქსირება სპეციალურ ელექტრონულ პროგრამაში არ განხორციელებულა პაციენტების გაწერიდან 24 საათის განმავლობაში. შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში, დასადგენი იყო წარმოადგენდნენ თუ არა პაციენტები (მ.ტ-ი, ე.ხ-ი, ი.გ-ა, ნ.ო-ი, კ.ზ-ი, ნ.კ-ე, თ.ჯ-ე, ზ.ფ-ი, შ.კ-ე და თ.კ-ე) საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით მოსარგებლე პირებს და ექვემდებარებოდა თუ არა სამედიცინო დაწესებულების მიერ მათთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურება სახელმწიფოს მხრიდან ანაზღაურებას.
საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების #1 დანართის მე-15 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, შემთხვევები შეიძლება კლასიფიცირდეს ორ ჯგუფად: ა) ასანაზღაურებელი შემთხვევა; ბ) შემთხვევა, რომელიც არ ექვემდებარება ანაზღაურებას. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ.ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ანაზღაურებას არ ექვემდებარება შემთხვევა, როდესაც სტაციონარული შემთხვევების დროს, მოსარგებლის სამედიცინო დოკუმენტაციით არ მტკიცდება მოსარგებლის დაწესებულებაში 24 საათზე მეტი დროით მოთავსება, გარდა პროგრამით გათვალისწინებული გამონაკლისი შემთხვევებისა. ამავე მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, იმ შემთხვევაში, თუკი პაციენტი თავისი ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის სურვილით იცვლის/ტოვებს მომსახურების მიმწოდებელ სამედიცინო დაწესებულებას, მიუხედავად სამედიცინო პერსონალის გაფრთხილებისა (რაც დადასტურებული უნდა იყოს პაციენტის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის ხელმოწერით), მეორე დაწესებულებაში გაგრძელებული შემთხვევის ან რეჰოსპიტალიზაციის შემთხვევის დაფინანსება სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში არ განხორციელდება, გარდა II-III დონის ინტენსიური მკურნალობისა/მოვლისა და ამავე მუხლის მე-6 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული პირობებისა.
განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მ.ტ-ისა და შ.კ-ს სამედიცინო ბარათების ასლებით დადგენილია, რომ ორივე პაციენტმა უარი განაცხადა შპს „ა...ში“ მკურნალობაზე და კლინიკა დატოვა სტაციონარში შეყვანის დღესვე, 24 საათზე ნაკლებ დროში. ამასთან, საკუთარი სურვილით მკურნალობაზე უარი როგორც მ.ტ-ს, ასევე, შ.კ-ეს დაფიქსირებული აქვთ სამედიცინო ბარათებში, ხელმოწერების მითითებით. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ გაკეთებულ დასკვნას, რომ მ.ტ-ისა და შ.კ-ს შემთხვევები არ ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში. ამასთან, მ.ტ-ის შემთხვევის არაპროგრამულობის შესახებ ოპერატორის მიერ მითითებულია პროგრამის სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაშიც, ხოლო შ.კ-ს შემთხვევაზე კი, დაფინანსების წყაროდ მითითებულია თვითდაფინანსება, რაც დამატებით ადასტურებს მ.ტ-ისა და შ.კ-ს შემთხვევათა არაპროგრამულობას.
ასევე, საქმეში წარმოდგენილი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობებით დგინდება, რომ ე.ხ-ი, ნ.ო-ი და კ.ზ-ი შპს „ა...ში“ შეყვანილ იქნენ #... პენიტენციური დაწესებულებიდან.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების #1 დანართის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, ამ დადგენილებით დამტკიცებული დანართი #1.1-ით განსაზღვრული პირობების მოსარგებლეები არიან: საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის, პირადობის ნეიტრალური მოწმობის, ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მქონე პირები; ასევე საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირები, საქართველოში თავშესაფრის მაძიებელი პირები, ლტოლვილის ან ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირები, გარდა იმ ბრალდებული/მსჯავრდებული პირებისა, რომლებიც იმყოფებიან პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში.
ზემოაღნიშნული ნორმის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ ე.ხ-ი, ნ.ო-ი და კ.ზ-ი არ წარმოადგენდნენ საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით მოსარგებლე პირებს და მათი შემთხვევები არაპროგრამული იყო. დასახელებულ შემთხვევათა არაპროგრამულობის შესახებ ოპერატორის მიერ აღნიშნულია, ასევე, კლინიკის სპეციალურ ელექტრონულ პროგრამაში.
საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილებით დამტკიცებული „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ დანართი 1.1-ის პირველი პუნქტის „ბ.ა.ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, ამ დადგენილების დანართი #1-ის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული მოსარგებლეებისათვის პროგრამა ითვალისწინებს ქვემოთ ჩამოთვლილი სამედიცინო მომსახურების ხარჯების ანაზღაურებას, რომელთა შორის მითითებულია #1.2 დანართში მითითებული კრიტიკული მდგომარეობები/ინტენსიური თერაპია და გადაუდებელი მდგომარეობები. ამასთან, დანართი #1.2-ის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტში, გადაუდებელი სტაციონარული მომსახურების კრიტიკული მდგომარეობების/ინტენსიური თერაპიის გრაფაში I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა განმარტებულია, როგორც ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა პაციენტებისთვის, რომლებიც ვიტალური ფუნქციების მოსალოდნელი გაუარესების გამო, საჭიროებენ მუდმივ ინტენსიურ მეთვალყურეობას და ფარმაკოლოგიურ ან/და მინიმალურ აპარატურულ მხარდაჭერას ან/და თირკმლის ჩანაცვლებით თერაპიას. ეს პაციენტები იმყოფებიან ერთი ან მეტი სასიცოცხლო ფუნქციის უკმარისობის განვითარების რისკის ქვეშ, მათ შორის, არიან პაციენტები, რომელთაც მოეხსნათ ერთი ან მეტი სასიცოცხლო ფუნქციის მწვავე უკმარისობა, მაგრამ მათი მდგომარეობა ჯერ კიდევ არასტაბილურია. ამასთან, ამ სტანდარტის ფარგლებში განხილულია მხოლოდ „I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის დაზუსტება“ - ფორმაში მოცემული ნოზოლოგიების ჩამონათვალი და არ ითვალისწინებს პაციენტის სამედიცინო დაწესებულებაში 24 საათზე ნაკლები დროით დაყოვნებას.
საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ პაციენტებს: ი.გ-ას, თ.ჯ-ესა და ზ.ფ-ს შპს „ა...ში“ გაეწიათ I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა, თუმცა მათთვის დადგენილი დიაგნოზები (ალკოჰოლური სიმთვრალე Y91.9; ჰემოროიდული დაავადება IIIა ხარისხი, ბუასილის კვანძები, თრომბოფლებიტი K64.2 უროლითიაზი N20.1; ცეფალგია დაუზუსტებელი G44.8) არ შედის „I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლის დაზუსტება“ - ფორმაში მოცემული ნოზოლოგიების ჩამონათვალში, ასევე, ი.გ-ამ, თ.ჯ-ემ და ზ.ფ-მა სამედიცინო დაწესებულება დატოვეს შეყვანის დღესვე, 24 საათზე ნაკლებ დროში, რაც „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ დანართი #1.2-ით დადგენილი სტანდარტით არ განიხილება, როგორც „I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა“ და შესაბამისად, არ ექვემდებარება ანაზღაურებას საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში.
რაც შეეხება პაციენტების - ნ.კ-ისა და თ.კ-ის სამედიცინო შემთხვევებს, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების #1 დანართის 21-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურება მოიცავს დაზღვევის არმქონე პირებისთვის − სამედიცინო მომსახურებას დანართი #1.1-ის შესაბამისად. ამასთან, პროგრამის დანართი #1.1-ის „ბ.ბ.ა“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ დანართი #1-ის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა.გ.ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული მოსარგებლეებისთვის - თუ პროგრამის ფარგლებში ასანაზღაურებელი თანხა არ აღემატება 500 ლარს, შემთხვევის დაფინანსება განხორციელდება მოსარგებლის მიერ.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შპს „ა...ში“ ნ.კ-ისა და თ.კ-ისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარჯების კალკულაციის შედეგად, ხარჯებმა შეადგინა 500 ლარზე ნაკლები და ზემოაღნიშნული ნორმის საფუძველზე, მათთვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება დაეკისრათ თავად პაციენტებს. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მითითებას, რომ აღნიშნული შემთხვევები არ ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში. ამასთან, გასათვალისწინებელი იყო, რომ სამედიცინო დაწესებულების სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაში ნ.კ-ის შემთხვევაში დაფინანსების წყაროდ მიეთითა თვითდაფინანსება, ხოლო თ.კ-ის არაპროგრამულობის შესახებ ოპერატორის მიერ მითითებულ იქნა, ასევე, ელექტრონულ პროგრამაში.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ გასაჩივრებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში სადავოდ გამხდარ ათივე შემთხვევაში, პაციენტების მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარჯები არ ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, რამდენადაც ისინი წარმოადგენდნენ არაპროგრამულ შემთხვევებს. ამასთან, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ სამედიცინო შემთხვევები, რომლებიც არ მიეკუთვნება საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით ასანაზღაურებელ შემთხვევებს, ამ პროგრამის ფარგლებში წარმოშობილი სამართალურთიერთობების მიღმა არსებობს და მათ მოსაწესრიგებლად ვერ იქნება გამოყენებული პროგრამის ფარგლებში არსებული შემთხვევების მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმები. საგულისხმოა, რომ მოპასუხე მხარის წარმომადგენელმა პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე თავად დაადასტურა, რომ სამედიცინო დაწესებულებას არაპროგრამული შემთხვევების სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაში შეყვანის ვალდებულება არ გააჩნია. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მსგავსად, საკასაციო სასამართლოსთვისაც გაუგებარია, თუ რატომ თვლის ადმინისტრაციული ორგანო, რომ შპს „ა...“ ვალდებულია, არაპროგრამული შემთხვევის ბაზაში შეყვანის შემთხვევაში, დახუროს იგი „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით“ დადგენილ 24-საათიან ვადაში. მხოლოდ ის გარემოება, რომ სამედიცინო დაწესებულების მიერ არაპროგრამული შემთხვევები ელექტრონულ ბაზაში შეცდომით აისახა, ვერ გახდება ასეთ შემთხვევებზე „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ ფარგლებში არსებული შემთხვევების მომწესრიგებელი რეგულაციების გავრცელების საფუძველი, რამდენადაც შემთხვევები არაპროგრამულია და „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამასთან“ მათ კავშირი არ აქვს. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ არც ერთ სადავო შემთხვევაში შპს „ა...ს“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსაგან ანაზღაურება არ მოუთხოვია.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 200294519) 11.05.2023წ. #13770 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 200294519) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150.
საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს, რომ რამდენადაც სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს (ს/კ 205035120) 28.11.2022წ. #08723 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს (ს/კ 205035120) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 ივნისის განჩინება;
3. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 200294519) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 11.05.2023წ. #13770 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150;
4. სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს (ს/კ 205035120) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 28.11.2022წ. #08723 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150;
5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
ბ. სტურუა
