საქმე #ბს-483(კ-23) 6 ივლისი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2020 წლის 16 ნოემბერს შპს „...ამ“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, აუდიტის დეპარტამენტის 2019 წლის 26 მარტის #7249 ბრძანების საფუძველზე, ჩატარდა შპს „...ის“ თემატური კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგად, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ გამოცემულ იქნა 2019 წლის 6 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი, ასევე, 2019 წლის 18 სექტემბრის #31521 ბრძანება და 2019 წლის 18 სექტემბრის #006-812 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც, საწარმოს დაერიცხა შემდეგი გადასახადები:

- დამატებითი ღირებულების გადასახადის ნაწილში, ძირითადი გადასახადი - 208 677 ლარი და ჯარიმა - 104 338 ლარი;

- ქონების გადასახადის ნაწილში, ძირითადი გადასახადი - 19 525 ლარი და ჯარიმა - 9878 ლარი;

- საშემოსავლო გადასახადის ნაწილში, ძირითადი გადასახადი - 551 ლარი და ჯარიმა - 127 ლარი;

- სხვა ჯარიმების ნაწილში - 200 ლარი.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ჯამურად საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხულმა თანხამ შეადგინა 343 205 ლარი, ხოლო დარიცხვის მომენტისათვის შესაბამისმა საურავმა - 8938 ლარი.

მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრებულ იქნა სსიპ შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2020 წლის 16 მარტის ბრძანებით საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2020 წლის 1 ივლისის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ამდენად, მოსარჩელემ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2019 წლის 18 სექტემბრის #006-812 საგადასახადო მოთხოვნის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 16 მარტის #7988 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს „...ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილება პირველი სადავო საკითხის ნაწილში (დღგ-ის ჩათვლის გაუქმება ჩათვლის უფლების გარეშე გათავისუფლებულ ოპერაციებში აქტივების გამოყენების გამო) და აღნიშნულ ნაწილში მოპასუხეს - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, შპს „...ის“ მიმართ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, სასამართლო განიხილავდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილების კანონიერებას იმ ნაწილში, რომელიც შეეხება მოსარჩელესთან მიმართებით დღგ-ის ჩათვლის გაუქმებას ჩათვლის უფლების გარეშე გათავისუფლებულ ოპერაციებში აქტივების გამოყენების გამო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის (სადავო სამართალურთიერთობის დროს მოქმედი რედაქცია) მე-5 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე, მე-7 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, ასევე, ამავე მუხლის მე-9 ნაწილზე და მათ საფუძველზე, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ მოცემულ შემთხვევაში, გადასახადის გადამხდელის მიერ დღგ-ის ჩათვლის უფლების გამოყენება/განხორციელება დამოკიდებული იყო გადამხდელის მიერ განხორციელებული ოპერაციების შინაარსზე, რომლის დროსაც გადამწყვეტი იყო იმის დადგენა, ჰქონდა თუ არა დღგ-ის გადამხდელს კონკრეტულ ოპერაციაში ჩათვლის მიღების უფლება ან ადგილი ჰქონდა თუ არა იმგვარი ოპერაციების განხორციელებას, რომელთა გამიჯვნაც ჩათვლის უფლების მქონე და ჩათვლის უფლების გარეშე განხორციელებულ ცალკეულ ოპერაციებად შეუძლებელი იყო. აღნიშნული გარემოებების სწორად შეფასებასა და დადგენას არსებითი მნიშვნელობა გააჩნდა, ვინაიდან მათ მიმართ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლით განსხვავებული რეგულაციებია დადგენილი.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში წარდგენილ საჩივარში გადასახადის გადამხდელი თავადვე მიუთითებდა, რომ შპს „...ა“ ორივე ტიპის ოპერაციას (დღგ-ისგან გათავისუფლებული და დღგ-ით დასაბეგრი) ახორციელებდა, თუმცა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე ეს გარემოება სათანადოდ არ ყოფილა გამოკვლეული და შეფასებული. მითითებული გარემოების დადგენას კი არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა გადასახადის გადამხდელის მიმართ დღგ-ის ჩათვლის უფლების გაუქმების კანონიერების საკითხის გადაწყვეტისათვის. ამასთან, საგულისხმო იყო, რომ საქმის მასალებში მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილი იყო 2018 წლის ნოემბერ-დეკემბერში შპს „...ის“ მიმართ გამოწერილი სასაქონლო ზედნადებები ელექტრო კბილის ჯაგრისების, კბილის პასტებისა და პირის ღრუს მოვლის სხვა საშუალებების შეძენის თაობაზე, რომლებიც დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებს წარმოადგენენ.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიღებული იყო საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტებისა და გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, რაც ქმნიდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილების პირველი სადავო საკითხის ნაწილში (დღგ-ის ჩათვლის გაუქმება ჩათვლის უფლების გარეშე გათავისუფლებულ ოპერაციებში აქტივების გამოყენების გამო), საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძველს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სადავო საკითხთან დაკავშირებით, ყურადღებას ამახვილებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და განმარტავს, რომ შემოწმებლებმა იხელმძღვანელეს სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-7 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, რომელიც ეხება იმგვარ ძირითად საშუალებებს, რომლებიც გამოიყენება ან/და გამოყენებული იქნება მხოლოდ ისეთ ოპერაციებში, რომლის დროსაც დღგ-ის გადამხდელს არ აქვს ჩათვლის მიღების უფლება. კასატორის მოსაზრებით, მოცემულ აქტივთან მიმართებით (ასევე, მასთან დაკავშირებულ კაპიტალურ დანახარჯებთან მიმართებით), ზემოაღნიშნული ნორმის გამოყენება არამართლზომიერია, რადგან კომპანიას საკუთარი საქმიანობიდან გამომდინარე, აქვს როგორც დღგ-ისაგან გათავისუფლებული, ასევე, დღგ-ით 18%-იანი განაკვეთით დასაბეგრი ოპერაციები. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ უძრავი ქონების შეძენა მოხდა კომპანიის დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის წელს.

კასატორი მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 168-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, ჩათვლის უფლების გარეშე დღგ-ისაგან გათავისუფლებულია სამედიცინო მომსახურების გაწევა. ამავე კოდექსის 174-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, თუ საქონელი/მომსახურება, რომლის მიხედვითაც, დღგ-ის გადამხდელმა მიიღო დღგ-ის ჩათვლა, გამოყენებულ იქნება მხოლოდ ისეთ ოპერაციებში, რომლის დროსაც დღგ-ის გადამხდელს არ აქვს ჩათვლის მიღების უფლება, ჩათვლილი დღგ-ის თანხა ექვემდებარება სრულად გაუქმებას.

ამავე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, ძირითადი საშუალების მიხედვით, თუ იგი გამოყენებულ იქნა ან/და იქნება:

ბ) მხოლოდ ისეთ ოპერაციაში, რომლის დროსაც დღგ-ის გადამხდელს არ აქვს ჩათვლის მიღების უფლება, პირს უფლება არ აქვს, ძირითად საშუალებაზე მიიღოს ჩათვლა;

გ) ერთდროულად ჩათვლის უფლების მქონე და ჩათვლის უფლების გარეშე ოპერაციებში და მათი გამიჯვნა შეუძლებელია, მაშინ:

გ.ა) თუ დღგ-ის გადამხდელის მიერ წინა საგადასახადო წლის მიხედვით ჩათვლის უფლების გარეშე დასაბეგრი ოპერაციების თანხა საერთო ბრუნვის 20 პროცენტზე ნაკლებია, პირს უფლება აქვს, ძირითად საშუალებაზე პირველივე საანგარიშო პერიოდში სრულად მიიღოს ჩათვლა, ამასთანავე, ყოველი წლის კალენდარული წლის ბოლოს გასაუქმებელი დღგ-ის თანხა განსაზღვროს კალენდარული წლის საერთო ბრუნვის თანხაში ჩათვლის უფლების გარეშე დასაბეგრი ოპერაციების თანხის ხვედრითი წონის პროპორციულად;

გ.ბ) დღგ-ის გადამხდელს, გარდა ამ ნაწილის „გ.ა“ ქვეპუნქტში აღნიშნულისა, უფლება აქვს, ძირითად საშუალებაზე მიიღოს ჩათვლა მხოლოდ ყოველი კალენდარული წლის ბოლო საანგარიშო პერიოდის დეკლარაციაში წლის განმავლობაში საერთო ბრუნვაში ჩათვლის უფლების მქონე დასაბეგრი ოპერაციების თანხის ხვედრითი წონის პროპორციულად.

კასატორის მითითებით, მოსარჩელე განმარტავდა, რომ მას ძირითად საშუალებაზე დღგ-ის ჩათვლის უფლება ჰქონდა, ვინაიდან განხორციელებული აქვს დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციები, თუმცა არ მიუთითებდა, თუ რა ოპერაციებია განხორციელებული, რამდენია პროპორციული წილი მთლიან ბრუნვაში და რომელ საანგარიშო პერიოდს მიეკუთვნება. ამასთან, გადამხდელი შემოსავლების სამსახურში წარდგენილ საჩივარში, ასევე, ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში აღნიშნავდა, რომ მის მიერ განხორციელდა დეკლარაციის დაზუსტება, ჩათვლის შემცირება და ამის გამო, დეკლარირებული დღგი-ს ჩათვლილი თანხა 198 305 ლარი სრულად უნდა ყოფილიყო ამოღებული აქტის მიხედვით დარიცხული თანხიდან, ხოლო სანქცია სრულად უნდა გაუქმებულიყო. კასატორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული გამორიცხავს მის მსჯელობას ჩათვლის მიღების უფლების არსებობაზე, რაც არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს და არც სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ ყოფილა სათანადოდ შეფასებული.

კასატორი თვლის, რომ არ დასტურდება სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული პირობების არსებობა. ამასთან, მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაზიარების პირობებშიც კი, შეუძლებელია, ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიღოს განსხვავებული გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობები.

განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2019 წლის 18 სექტემბრის #006-812 საგადასახადო მოთხოვნის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 16 მარტის #7988 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, აღნიშნავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრებულ იქნა მხოლოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით შეფასებულ იქნა მხოლოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილების კანონიერება იმ ნაწილში, რომელიც შეეხება მოსარჩელესთან მიმართებით დღგ-ის ჩათვლის გაუქმებას ჩათვლის უფლების გარეშე გათავისუფლებულ ოპერაციებში აქტივების გამოყენების გამო.

შესაბამისად, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების მიზნით, იმსჯელოს მხოლოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილების კანონიერებაზე მოსარჩელესთან მიმართებით დღგ-ის ჩათვლის გაუქმების ნაწილში.

საგულისხმოა, რომ საგადასახადო ორგანოებში ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე, გადასახადის გადამხდელი სადავოდ ხდიდა დღგ-ის ჩათვლის გაუქმებას ჩათვლის უფლების გარეშე გათავისუფლებულ ოპერაციებში აქტივების გამოყენების გამო და მიუთითებდა შემდეგ არგუმენტებზე: შემოწმების შედეგების შესაბამისად, შემცირებულია უძრავი ქონების შეძენაზე გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად მიღებული ჩათვლა 198 305 ლარის ოდენობით. შემმოწმებლებმა აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით იხელმძღვანელეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-7 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, რომელიც ეხება იმგვარ ძირითად საშუალებებს, რომლებიც გამოიყენება ან/და გამოყენებული იქნება მხოლოდ ისეთ ოპერაციებში, რომლის დროსაც დღგ-ის გადამხდელს არ აქვს ჩათვლის მიღების უფლება. გადასახადის გადამხდელი აღნიშნავდა, რომ მოცემულ აქტივთან მიმართებით (ასევე, მასთან დაკავშირებულ კაპიტალურ დანახარჯებთან მიმართებით) ზემოაღნიშნული ნორმის გამოყენება არამართლზომიერია, რადგან კომპანიას საკუთარი საქმიანობიდან გამომდინარე აქვს როგორც დღგ-ისგან გათავისუფლებული, ასევე, დღგ-ით 18%-იანი განაკვეთით დასაბეგრი ოპერაციები. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ უძრავი ქონების შეძენა მოხდა კომპანიის დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის წელს. მოცემულ აქტივთან დაკავშირებით უნდა ვიხელმძღვანელოთ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-7 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტითა და ამავე მუხლის მე-9 ნაწილით, რომელთა მოთხოვნების მიხედვით გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურით დღგ-ის ჩათვლა სრული ოდენობით დასაშვებია ოპერაციის შესაბამისი თვის დღგ-ის დეკლარაციაში, ხოლო მომდევნო 10 წლის განმავლობაში ყოველი კალენდარული წლის ბოლოს გასაუქმებელი დღგ-ის თანხა უნდა განისაზღვროს კალენდარული წლის საერთო ბრუნვის თანხაში ჩათვლის უფლების გარეშე დასაბეგრი ოპერაციების თანხის ხვედრითი წონის პროპორციულად.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილებით, შპს „...ის“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში შპს „...ის“ საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ საბჭოს პოზიციით, წარმოდგენილი არგუმენტებით არ დასტურდებოდა საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული პირობების არსებობა და ამასთან, მომჩივნის მიერ არ იყო წარდგენილი დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის (სადავო სამართალურთიერთობის დროს მოქმედი რედაქცია) მე-5 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ საქონელი/მომსახურება, რომლის მიხედვითაც დღგ-ის გადამხდელმა მიიღო დღგ-ის ჩათვლა, გამოყენებულ იქნა მხოლოდ ისეთ ოპერაციაში, რომლის დროსაც დღგ-ის გადამხდელს არ აქვს ჩათვლის მიღების უფლება, ჩათვლილი დღგ-ის თანხა ექვემდებარება სრულად გაუქმებას. ამასთან, ამავე მუხლის მე-7 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ ძირითადი საშუალების მიხედვით, თუ იგი გამოყენებულ იქნა ან/და იქნება ერთდროულად ჩათვლის უფლების მქონე და ჩათვლის უფლების გარეშე ოპერაციებში და მათი გამიჯვნა შეუძლებელია, მაშინ: გ.ა) თუ დღგ-ის გადამხდელის მიერ წინა საგადასახადო წლის მიხედვით ჩათვლის უფლების გარეშე დასაბეგრი ოპერაციების თანხა საერთო ბრუნვის 20 პროცენტზე ნაკლებია, პირს უფლება აქვს, ძირითად საშუალებაზე პირველივე საანგარიშო პერიოდში სრულად მიიღოს ჩათვლა, ამასთანავე, ყოველი კალენდარული წლის ბოლოს გასაუქმებელი დღგ-ის თანხა განსაზღვროს კალენდარული წლის საერთო ბრუნვის თანხაში ჩათვლის უფლების გარეშე დასაბეგრი ოპერაციების თანხის ხვედრითი წონის პროპორციულად; გ.ბ) დღგ-ის გადამხდელს, გარდა ამ ნაწილის „გ.ა“ ქვეპუნქტში აღნიშნულისა, უფლება აქვს, ძირითად საშუალებაზე მიიღოს ჩათვლა მხოლოდ ყოველი კალენდარული წლის ბოლო საანგარიშო პერიოდის დეკლარაციაში წლის განმავლობაში საერთო ბრუნვაში ჩათვლის უფლების მქონე დასაბეგრი ოპერაციების თანხის ხვედრითი წონის პროპორციულად. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის მიხედვით კი, დღგ-ის ახლად რეგისტრირებული გადამხდელი ძირითადი საშუალებების მიხედვით დღგ-ის თანხების ჩათვლას ახორციელებს ამ მუხლის მე-7 ნაწილის „ა“, „ბ“ და „გ.ა“ ქვეპუნქტების შესაბამისად.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში, გადასახადის გადამხდელის მიერ დღგ-ის ჩათვლის უფლების გამოყენება/განხორციელება დამოკიდებულია გადამხდელის მიერ განხორციელებული ოპერაციების შინაარსზე, რომლის დროსაც გადამწყვეტია იმის დადგენა, აქვს თუ არა დღგ-ის გადამხდელს კონკრეტულ ოპერაციაში ჩათვლის მიღების უფლება ან ადგილი აქვს თუ არა იმგვარი ოპერაციების განხორციელებას, რომელთა გამიჯვნაც ჩათვლის უფლების მქონე და ჩათვლის უფლების გარეშე განხორციელებულ ცალკეულ ოპერაციებად შეუძლებელია. აღნიშნული გარემოებების სწორად შეფასებასა და დადგენას არსებითი მნიშვნელობა გააჩნია, ვინაიდან მათ მიმართ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლით განსხვავებული რეგულაციებია დადგენილი.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მითითებას, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში წარდგენილ საჩივარში გადასახადის გადამხდელი თავადვე მიუთითებდა, რომ შპს „...ა“ ორივე ტიპის ოპერაციას (დღგ-ისგან გათავისუფლებული და დღგ-ით დასაბეგრი) ახორციელებდა, თუმცა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე ეს გარემოება სათანადოდ არ ყოფილა გამოკვლეული და შეფასებული. მითითებული გარემოების დადგენას კი არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა მოცემულ შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელის მიმართ დღგ-ის ჩათვლის უფლების გაუქმების კანონიერების საკითხის გადაწყვეტისათვის. ამასთან, საგულისხმოა, რომ საქმის მასალებში მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილია 2018 წლის ნოემბერ-დეკემბერში შპს „...ის“ მიმართ გამოწერილი სასაქონლო ზედნადებები ელექტრო კბილის ჯაგრისების, კბილის პასტებისა და პირის ღრუს მოვლის სხვა საშუალებების შეძენის თაობაზე, რომლებიც დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებს წარმოადგენენ.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიღებულია საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტებისა და გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, რაც ქმნიდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 1 ივლისის #10508/2/2020 გადაწყვეტილების პირველი სადავო საკითხის ნაწილში (დღგ-ის ჩათვლის გაუქმება ჩათვლის უფლების გარეშე გათავისუფლებულ ოპერაციებში აქტივების გამოყენების გამო) საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა