№ბს-169(კ-22) 17 მაისი, 2023 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, თამარ ოქროპირიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - გ. კ-ე

მესამე პირი - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ. კ-ემ სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 25 დეკემბრის №298 განკარგულება; ბ) დაევალოს ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც მოხდება გ. კ-ეის მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება.

სარჩელის თანახმად, მოსარჩელე და მისი ოჯახი დაახლოებით 1991-1992 წლიდან უკანონოდ ფლობს მიწის ნაკვეთს მდებარე ქ. რუსთავში, მე-... მ/რ-ის მიმდებარე ტერიტორიაზე (270 კვ.მ). მოსარჩელეს ნაკვეთზე დარგული აქვს მრავალწლოვანი ნარგავები, მათ შორის გაშენებული აქვს ვაზი. 2004-2005 წლებში ააშენა მცირე ზომის ხის კოტეჯი. მოსარჩელემ მიმართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მოითხოვა უკანონო მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, რაზეც ეთქვა უარი. განკარგულება მხარემ მიიჩნია დაუსაბუთებლად და მიმართა სასამართლოს. სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და საქმე განსახილველად დაუბრუნდა კომისიას. მიუხედავად აღნიშნულისა, კომისიას დამატებით არ გამოუკვლევია საქმის გარემოებები, დაეყრდნო ძველ საქმეში არსებულ მასალებს, რის შედეგადაც მოსარჩელეს კიდევ ერთხელ ეთქვა უარი მის უკანონო მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების აღიარებაზე. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ აღნიშნული განკარგულება არის დაუსაბუთებელი და არ ემყარება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით განსაზღვრული ფაქტების გამოკვლევას.

2. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 9 მარტის განჩინებით ადმინისტრაციულ საქმეში მესამე პირად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად ჩართულ იქნა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.

3. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით გ. კ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი 2019 წლის 25 დეკემბრის №298 განკარგულება და დაევალა მოპასუხე ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილების შესაბამისად, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში.

სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) 2017 წლის 6 ივნისის №... მიმართვით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას განსახილველად გადაუგზავნა განცხადება, რომლითაც მოსარჩელე გ. კ-ე მოითხოვდა საკუთრების უფლების აღიარებას მიწის ნაკვეთზე მდებარე ქალაქ რუსთავი, მე-... მ/რ-ის მიმდებარე ტერიტორია; ბ) საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის თანახმად, რეგისტრაცია მოთხოვნილია ქალაქ რუსთავში, მე-... მ/რ-ის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე 270 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომელზედაც განთავსებულია 23.2 კვ.მ ფართის არასაცხოვრებელი შენობა; გ) 2017 წლის 1 მაისის განცხადებით ა. გ-ი და თ. ლ-ე ადასტურებენ, რომ გ. კ-ე 1996 წლიდან დღემდე ფაქტობრივად ფლობს 270.00 კვ.მ ფართობის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს, მდებარე მისამართზე: ქალაქი რუსთავი, მე-... მ/რ-ის მიმდებარე ტერიტორია, რომელზეც 2003 წელს აშენდა 23.20 კვ.მ ფართობის შენობა-ნაგებობა; დ) 2018 წლის 26 მარტის აქტით დგინდება, რომ გ. კ-ეის მიერ თვითნებურად დაკავებულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 270 კვ.მ ფართობის მიწაზე არ არის განთავსებული საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის (სატრანსპორტო, მიწისქვეშა კომუნიკაციების, წყალმომარაგების, კანალიზაციის, ელექტროგაყვანილობის) ობიექტები; ე) ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 29 მარტის №51 განკარგულებით გ. კ-ეს უარი ეთქვა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე. განკარგულებაში აღინიშნა, რომ 2010 წლის ორთოფოტოზე არ ფიქსირდებოდა შენობა-ნაგებობა, რაც წინააღმდეგობაში მოდიოდა კანონით დადგენილ მოთხოვნებთან; ვ) 2018 წლის 3 სექტემბერს №9050/02 განცხადებით მიმართა გ. კ-ემ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და წარუდგინა 2018 წლის 31 აგვისტოს ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად, „კვლევის შედეგებით, დამკვეთის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციისა და მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებით ნაკვეთის მფლობელობის შესახებ, გაირკვა რომ დამკვეთი მის მფლობელობაში არსებულ შენობა-ნაგებობას 2003 წლიდან, ხოლო ტერიტორიას ფლობს 1996 წლიდან. ამდენად, დამკვეთის მფლობელობაში არსებული შენობის ხანდაზმულობა ეჭვგარეშეა. ხანდაზმულობის ზუსტი თარიღის დადგენა შეუძლებელია“. ზემოაღნიშნული განცხადება და წარდგენილი დასკვნა აღიარების კომისიის მიერ მიჩნეულ იქნა ახალ სამართლებრივ საფუძვლად და განახლდა საქმის წარმოება; ზ) 2019 წლის 13 ივნისის ადგილის დათვალიერების აქტში აღნიშნულია, რომ მიწის ნაკვეთი შემოღობილია ლითონის ბადით, დგას ხის შენობა და მრავალწლიანი ნარგავები; თ) ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2019 წლის 26 ივნისის №149 განკარგულებით მოსარჩელე გ. კ-ეს უარი უთხრა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე. განკარგულებაში აღინიშნა, რომ „გ. კ-ეის სალეგალიზაციო ობიექტში 2007 წლამდე არ არის განთავსებული შენობა-ნაგებობა, შესაბამისად არ დასტურდება დაინტერესებული პირის მიერ სალეგალიზაციო მიწის ნაკვეთზე ფლობა-სარგებლობა, რაც ეწინააღმდეგება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ პუნქტით განსაზღვრულ მოთხოვნებს“. ამავე განკარგულებაში აღიარების კომისია მიუთითებს 2018 წლის 1 ოქტომბრის სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიმართვაზე, სადაც მითითებულია, რომ საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატარების შედეგად შენობის ხანდაზმულობის განსაზღვრა, ცალკეული შემთხვევების გარდა, როგორც წესი შეუძლებელია. განკარგულებაში ასევე აღინიშნა, რომ 2010 წლის ორთოფოტოზე არ ფიქსირდებოდა შენობა-ნაგებობა, რაც წინააღმდეგობაში მოდიოდა კანონით დადგენილ მოთხოვნებთან; ი) რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 22 ოქტომბრის №3-208-19 გადაწყვეტილებით გ. კ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 26 ივნისის №149 განკარგულება და დაევალა მოპასუხე ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოეცა ახალი ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში; კ) რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ 2019 წლის 25 დეკემბერს მიღებულ იქნა №298 განკარგულება, რომლითაც გ. კ-ეს უარი ეთქვა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. განკარგულებაში აღნიშნულია, რომ გ. კ-ეის სალეგალიზაციო ობიექტში 2007 წლამდე არ არის განთავსებული შენობა-ნაგებობა, შესაბამისად არ დასტურდება მის მიერ მიწის ნაკვეთის ფლობა - სარგებლობა. ამასთანავე, 2019 წლის 29 ნოემბრის ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს №154 დადგენილების დანართი 3-ის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, სალეგალიზაციო ობიექტი წარმოადგენს საცხოვრებელ ზონა 3 (სზ - 3), რომლის მინიმალური მიწის ნაკვეთის ფართობის გამოყენების შესაძლებლობაა 400 კვ.მ, ხოლო სალეგალიზაციო მიწის ნაკვეთის ფართობი შეადგენს 270 კვ.მ. განკარგულებაში აღინიშნა, რომ მოწმეთა ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება ვერ იქნებოდა გაზიარებული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, ვინადიან საქმეში წარმოდგენილია 2010 წლის, 22.01.2013 წლის, 2.10.2013 წლის, 20.03.2014 წლის და 16.10.2019 წლის ორთოფოტოები, რომელიც გამორიცხავს 2007 წლამდე სალეგალიზაციო ობიექტში შენობის განთავსებას. ამასთან, აუდიტორული ფირმა „ს...ს“ მიერ მტკიცებულების სახით გამოყენებულ იქნა ის ორთოფოტო, რომელზედაც არ არის განთავსებული შენობა-ნაგებობა, შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დასკვნა არ იქნა გამოყენებული, როგორც მტკიცებულება მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის ხანდაზმულობის დადგენის თაობაზე. ამავე განკარგულებაში აღნიშნა, რომ მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეთა გამოკითხვა ვერ განხორციელდებოდა, ვინაიდან 2019 წლის 13 დეკემბრის ადგილზე დათვალიერებით დადგინდა, რომ სალეგალიზაციო ობიექტს მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები არ ჰყავს.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია საკითხის გადაწყვეტის მიზნით არათუ მოითხოვოს ესა თუ ის დოკუმენტი, არამედ თავად შეუძლია დაათვალიეროს მოვლენის ან შემთხვევის ადგილი, გამოკითხოს მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები და მეზობლები, მოპასუხე ორგანოს ჰქონდა შესაძლებლობა აღნიშნული ნორმის გამოყენებით მოეხდინა ადგილზე დათვალიერება არსებული მდგომარეობის შესწავლის მიზნით. შესაბამისად, უშუალოდ ადგილზე არსებული სიტუაციის შეფასების შემდეგ ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ 2016 წლის 28 ივლისის №376 მთავრობის დადგენილებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მიეღო კანონშესაბამისი გადაწყვეტილება. განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ აღნიშნა, რომ სალეგალიზაციო მიწის ნაკვეთს არ ჰყავს მოსაზღვრე/მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები, თუმცა მათი მხრიდან არ გამოკვლეულა და არ გამოუკითხავთ ის მესაკუთრეები, რომელთა მიწის ნაკვეთიც მდებარეობს გ. კ-ეის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთის მეზობლად/მიმდებარედ, რათა შესაძლებელი გამხდარიყო საკითხის სრულყოფილი შესწავლა. ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის გადაწყვეტისას მტკიცებულებათა მოპოვების გზით უნდა დაედგინა საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი ფოტომასალებით დგინდება, რომ სალეგალიზაციოდ წარდგენილ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობა ბეტონის საძირკველით მყარად არის დაკავშირებული მიწასთან. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 22 ოქტომბრის №3-208-19 გადაწყვეტილებით მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს მიეთითა, რომ საკითხის სრულყოფილად შესწავლისთვის აუცილებელი იყო მათ შორის სალეგალიზაციო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, მოსაზღვრედ მდებარე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა გამოკითხვა. სასამართლომ მიუთითა ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომ იმ შემთხვევაში, როდესაც არ არსებობს უშუალოდ მომიჯნავე მიწის ნაკვეთი, აღნიშნული არ გამორიცხავს იმ პირთა გამოკითხვას, რომელთა მიწის ნაკვეთი მდებარეობს სალეგალიზაციო მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გამოცემული 2019 წლის 25 დეკემბრის №298 განკარგულება გ. კ-ეისათვის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის თაობაზე არ არის დასაბუთებული და მოპასუხეს არ აქვს გამოკვლეული საკითხთან დაკავშირებული არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. ადმინისტრაციულ ორგანოს უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძვლად მითითებული აქვს 2019 წლის 29 ნოემბერს მიღებული ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს №154 დადგენილების მე-3 დანართის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი, თუმცა ადმინისტრაციულ ორგანოს არ უმსჯელია, მითითებული დადგენილების უკუძალაზე მოსარჩელე გ. კ-ეის მიმართ, შესაბამისად, სასამართლოსთვის ბუნდოვანია მითითებული დადგენილების საფუძველზე იმ უფლების შეზღუდვა, რომელიც შესაძლოა არსებობდეს ზემოაღნიშნული დადგენილების მიღებამდე.

სასამართლოს მოსაზრებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის გადაწყვეტისას მტკიცებულებათა მოპოვების გზით უნდა დაედგინა საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, მოპასუხეს სრულყოფილად არ ჩაუტარებია ადმინისტრაციული წარმოება, არ მოუწვევია დაინტერესებული პირები, მოწმეები, არ მოუპოვებია დამატებითი მტკიცებულებები. მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დარღვეულ იქნა საჯარო და კერძო ინტერესთა ბალანსი, რადგან გამოცემული ადმინისტრაციული აქტით არ დასაბუთდა საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის მართლზომიერება და მიზანშეწონილობა, რამაც გამოიწვია მოსარჩელის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა. შესაბამისად, საკითხის ხელახალი განხილვისას ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია სრულფასოვნად გამოიყენოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით მინიჭებული უფლებამოსილება და მტკიცებულებათა შეგროვება განახორციელოს კანონით განსაზღვრული პროცედურის ჩატარების მეშვეობით, ხოლო უკვე არსებულ მტკიცებულებებს მისცეს სწორი და კანონშესაბამისი შეფასება.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატის მითითებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. მათი დადგენა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე ან აღნიშნული მის დისკრეციას განეკუთვნება.

პალატამ მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“, „დ“, „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტებზე, ამავე კანონის 5¹ მუხლის პირველ და მე-3 პუნქტებზე და განმარტა, რომ უფლებამოსილი კომისიის მიერ ხორციელდება თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფოს საკუთრების სასოფლო ან/და არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება, რა დროსაც კომისია ვალდებულია, გამოიკვლიოს ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინოს, არსებობს თუ არა საკუთრების უფლების აღიარებისათვის აუცილებელი კანონში მოცემული წინაპირობები. კანონის მითითებული დანაწესები თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის მნიშვნელობას ანიჭებს კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავების ფაქტს, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს საქმის გარემოებების გათვალისწინებით. კანონის მიზნებიდან გამომდინარე განმსაზღვრელია, რომ კანონის ამოქმედების მომენტში სახეზე იყოს ნივთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, მფლობელობა.

პალატის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 25 დეკემბრის №298 განკარგულების კანონიერების შემოწმება. განკარგულების თანახმად, გ. კ-ეს უარი ეთქვა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე (მდებარე: ქ. რუსთავი, მე-... მ/რ მიმდებარე ტერიტორია, მიწის ნაკვეთის ფართობი - 270 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საჯარო რეესტრის ოფიციალური ვებ-გვერდის მონაცემებით დადგენილად მიჩნია, რომ სალეგალიზაციო ობიექტში 2007 წლამდე არ იყო განთავსებული შენობა-ნაგებობა. ამასთან, სალეგალიზაციო ობიექტი 2019 წლის 29 ნოემბრის ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის საკრებულის №154 დადგენილების დანართი 3-ის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, წარმოადგენდა საცხოვრებელ ზონას 3 (სზ-3), რომლის მინიმალური მიწის ნაკვეთის ფართობის გამოყენების შესაძლებლობა 400 კვ.მ იყო, ხოლო ასაღიარებელი მიწის ფართობი 270 კვ.მ-ს შეადგენდა. ადმინისტრაციულმა ორგანომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა და მიუთითა, რომ აღნიშნული წინააღმდეგობაში მოდიოდა საქმეში წარდგენილ ორთოფოტოებთან, სადაც 2010, 2013, 2014 და 2019 წლის მონაცემებით კონკრეტულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობა არ ფიქსირდებოდა. მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა დაკითხვასთან დაკავშირებით კი განიმარტა, რომ 2019 წლის 13 დეკემბრის ადგილზე დათვალიერების ოქმის თანახმად, მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთებს მესაკუთრეები არ ჰყავდა.

პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე გასაჩივრებულ განკარგულებას უპირისპირებს მის მიერ წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას და განმარტავს, რომ ორთოფოტოებზე ნაგებობის ვერ ასახვა შესაძლებელია გამოწვეული იყოს ეზოში არსებული მის მიერ გაშენებული მრავალწლოვანი ხეხილის ნარგავებით. ასევე ყურადღებას ამახვილებს, რომ მის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე სხვა მიწის ნაკვეთი დაკანონებული იქნა აღიარების კომისიის მიერ და უსაფუძვლოა ადმინისტრაციული ორგანოს აპელირება, მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეთა არარსებობასთან დაკავშირებით.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, გ. კ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 26 ივნისის №149 განკარგულება და მოპასუხე ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოეცა ახალი ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში. ხსენებული გადაწყვეტილებით აპელანტს მიეთითა, რომ მას შეეძლო დაეთვალიერებინა მოვლენის ან შემთხვევის ადგილი, გამოეკითხა მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები, მეზობლები და საბოლოოდ არსებული მდგომარეობის შესწავლის მიზნით მოეხდინა ადგილზე დათვალიერება.

პალატის მოსაზრებით, როგორც გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის შინაარსიდან ირკვევა, კომისიამ ვერ განახორციელა ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე ნაკვეთების მესაკუთრეთა გამოკითხვა, ვინაიდან ამ მიწის ნაკვეთებს არ ჰყავდათ მესაკუთრეები, თუმცა, ამ მხრივ საყუარდღებოა მოსარჩელის განმარტება, რომ მის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთებს ჰყავს მესაკუთრეები, ნაწილის მიერ დარეგისტრირებულ იქნა კიდეც საკუთრების უფლებით მის მფლობელობაში არსებული მიწის მსგავსი ტერიტორია, რის დასადასტურებლადაც სააპელაციო შესაგებელს თან ურთავს ამონაწერს საჯარო რეესტრიდან. ამონაწერის მიხედვით, არასასოფლო სამეურნეო მიწის ნაკვეთის, მდებარე რუსთავი, მე-... მკ/რ, №12-ის მიმდებარე ტერიტორია, საკადასტრო კოდი №..., მესაკუთრეა ლ. ბ-ი. აქედან გამომდინარე, ასევე მოსარჩელის იმ ახსნა-განმარტების მხედველობაში მიღებით, რომ მისი ნაკვეთის მეზობლად დაახლოებით კიდევ 8 შენობა-ნაგებობა მდებარეობს, პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული არგუმენტები ასუსტებს აპელანტის პოზიციას სადავო საკითხთან დაკავშირებით იმდენად, რამდენადაც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს ხსენებული არგუმენტი არ არის სათანადოდ გამყარებული. შესაბამისად, პალატამ არ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სრულყოფილად და ამომწურავად იქნა შესრულებული რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მიცემული დავალება განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით.

პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი აუდიტორული ფირმა „ს...ს“ ტექნიკური ექსპერტიზის 31.08.2018 წლის №38 დასკვნასთან მიმართებით, არადამაჯერებელია აპელანტის პრეტენზია, იგი სარწმუნოდ ვერ აქარწყლებს ამ დასკვნის მართებულობას. ხსენებულ ექსპერტიზის დასკვნაში მიეთითა, რომ ტერიტორიის ვიზუალური დათვალიერებით და მომიჯნავედ მცხოვრები მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული ჩვენებები იძლეოდა საფუძველს, რომ მფლობელი სადავო ტერიტორიას წლების განმავლობაში ფლობდა. საბოლოოდ ექსპერტმა დაასკვნა, რომ კვლევის შედეგებით, დამკვეთის მიერ წარდგენილი დოკუმენტებისა და მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებით, დამკვეთი მის მფლობელობაში არსებულ შენობა-ნაგებობას 2003 წლიდან, ხოლო ტერიტორიას 1996 წლიდან ფლობდა. ამდენად, დამკვეთის მფლობელობაში არსებული შენობის ხანდაზმულობა ეჭვგარეშე იყო. ექსპერტმა ასევე მიუთითა, რომ ხანდაზმულობის ზუსტი თარიღის დადგენა შეუძლებელი იყო. აქედან გამომდინარე, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია ხსენებული ექსპერტიზის დასკვნის გაქარწყლების მიზნით იმ გარემოებაზე მითითებასთან დაკავშირებით, რომ ეს უკანასკნელი ეყრდნობოდა სწორედ იმ ორთოფოტოებს, რომლებზედაც არ იყო ხილვადი შენობა-ნაგებობა, ასევე იმ მეზობელთა ახსნა-განმარტებებს, რომელიც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ იქნა გაზიარებული, რამეთუ ექსპერტის მიერ მოხდა ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის ვიზუალური დათვალიერებაც და სხვა წარდგენილ დოკუმენტებთან ერთად იქნა აღნიშნული დასკვნა გაკეთებული.

პალატამ მიუთითა ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 29.11.2019 წლის №154 დადგენილების დანართი 3-ის მე-3 მუხლის (სამშენებლო ტერიტორიები და მათი რეგლამენტი) ,,ბ’’ ქვეპუნქტზე და განმარტა, რომ ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი მოქცეულია საცხოვრებელ ზონა 3-ში (ს.ზ 3), რომელიც დადგენილების მიხედვით არის - საშუალო ინტენსივობის საცხოვრებელი ზონა (სზ-3), რომელიც წარმოადგენს საცხოვრებელი ზონის არაერთგვაროვან ქვეზონას, სადაც დასაშვებია საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტების არსებობა. მშენებლობის ნებადართული სახეობებია: სამშენებლო ტერიტორიები და მათი რეგლამენტები საშუალო ინტენსივობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი; სასტუმრო; სარეკრეაციო სივრცეები და მისი ფუნქციონირებისთვის საჭირო შენობა და ნაგებობა; კვების და სავაჭრო ობიექტი, რომელიც ემსახურება შესაბამის განაშენიანებას; საბაღე და საბოსტნე მეურნეობისთვის საჭირო შენობა-ნაგებობა (მათ შორის, ორანჟერეა და სათბური); და ა.შ. ხსენებული მუხლის მე-4 ნაწილი ეხება განაშენიანების პარამეტრების ცხრილს, რომლითაც საცხოვრებელი (სზ-3) ზონისათვის გათვალისწინებულია მინიმალური ფართობი - 400/600 კვ.მ. სწორედ აღნიშნული ნორმის შინაარსის საფუძველზე ეთქვა განმცხადებელს მის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლებით აღიარებაზე.

პალატის მოსაზრებით დადგენილება წარმოადგენს გარკვეული ტიპის მშენებლობების განხორციელებისათვის გათვალისწინებულ რეგულაციებს, აწესებს გარკვეულ შეზღუდვებსა თუ პირობებს სწორედ მშენებლობის განხორციელების ფარგლებში. ისეთ ვითარებაში, როდესაც განსახილველ შემთხვევაში გ. კ-ეის მოთხოვნის იურიდიული ინტერესია - სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, რომლის სამართლებრივი საფუძველი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარეობს, რამდენად რელევანტურია ხსენებული დადგენილების გამოყენება სადავო საკითხთან მიმართებაში და მასზე სადავო ადმინისტრაციული აქტის დაფუძნება. შესაბამისად, არც ამ კუთხით არის სადავო ადმინისტრაციული აქტი სათანადოდ დასაბუთებული.

პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში იკვეთება ურთიერთგამომრიცხავი გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებებისა თუ სხვა გარემოებების სიმრავლე, რაც ასუსტებს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების მართებულობას, რამეთუ აღნიშნული ეფუძნება საქმის გარემოებების არასრული გამოკვლევის შედეგს. ისეთ ვითარებაში, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს შეეძლო მის ხელთ არსებული მტკიცებულებების ირგვლივ მეტად შეესწავლა საქმის გარემოებები თუნდაც მომიჯნავე მეზობლების გამოკითხვით, მეტად გამოეკვლია შენობა-ნაგებობის ირგვლივ არსებული პრეტენზია (იმდენად, რამდენადაც მხოლოდ ორთოფოტოები არ იძლეოდა გადამწყვეტ და ზუსტ ინფორმაციას), პალატამ დაასკვნა, რომ აპელანტმა ვერ გაართვა თავი მის წილ ვალდებულებას მტკიცებულებების მოპოვება-შეგროვებასთან დაკავშირებით. საქმეში არსებული მასალების მიხედვით ცალსახად იმ ფაქტის გამორიცხვა, რომ მოსარჩელეს სადავო მიწის ნაკვეთზე შენობა აშენებული ჰქონდა კანონის ამოქმედებამდე, შეუძლებელია. პალატის მოსაზრებით მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ სათანადოდ ვერ გაართვა თავი საპროცესო ვალდებულებას, სათანადო მტკიცებულებებით დაედასტურებინა სადავო აქტის გამოცემა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების კომპეტენცია სასამართლოს გააჩნია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაცულია აქტის მომზადების წესი, მაგრამ ადმინისტრაციულმა ორგანომ აქტი გამოსცა საქმისათვის მნიშნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე და თუ ამ დარღვევის არარსებობისას სხვაგვარი გადაწყვეტილება იქნებოდა მიღებული. სასკ-ის 32.4 მუხლი არ ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის სამართლებრივი საკითხის გასარკვევად დავალების გაცემის პირობას, მოცემულ შემთხვევაში კი საქმეში არსებული მტკიცებულებები საკმარის საფუძველს იძლეოდა გასაჩივრებული აქტის კანონიერების საკითხის გასარკვევად. შესაბამისად, სახეზე არ იყო სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობა, სასამართლოს თავად უნდა მიეღო გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ ყოფილა გამოკვლეული საქმის გარემოებები სრულყოფილად, მოპასუხეს არ დაუკითხავს მოწმეები, შესაბამისად, სასამართლოს განმარტებით, საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებები არის არასაკმარისი, რის გამოც საქმეზე დადგენილი ფაქტები ვერ იქნება მიჩნეული უტყუარად.

კასატორის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილია მტკიცებულებები - 2010 წლის, 22.01.2013 წლის, 02.10.2013 წლის, 20.03.2014 წლის, 16.10.2019 წლის ორთოფოტოები, რომელიც გამორიცხავს 2007 წლამდე სალეგალიზაციო ობიექტში შენობის განთავსებას. შესაბამისად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაადგინა სასამართლო გადაწყვეტილებით მითითებული გარემოებები, თუმცა არ გაითვალისწინა მოწმეთა ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებები, სალეგალიზაციო ობიექტზე 2003 წლიდან შენობის განთავსების ფაქტი. კომისიამ წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან უპირატესობა მიანიჭა ორთოფოტოებს და დაადგინა, რომ 2016 წლამდე სალეგალიზაციო ობიექტზე შენობა არ იყო განთავსებული, ხოლო რაც შეეხება მოწმეთა განმარტებას, მიწის ნაკვეთზე 2003 წლიდან შენობის განთავსების თაობაზე, არ მიიღო სარწმუნოდ. სასამართლოს მითითებაზე - ადგილის დათვალიერებისას მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეების, მეზობლების გამოკითხვის შემდგომ კანონშესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებასთან დაკავშირებით, ადმინისტრაციული ორგანო განმარტავს, რომ აღნიშნული გარემოების გამოკვლევა წარმოადგენს საქმის განხილვის გაჭიანურებას, მოწმეთა გამოკითხვა ვერ დაადგენს სალეგალიზაციო ობიექტის საკუთრებაში გადაცემის სავალდებულოობას. კომისიას მიაჩნია, რომ საქმის გარემოებებისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების სათანადოდ გამოკვლევის პირობებში, სასამართლოს სრული შესაძლებლობა ჰქონდა არსებითად გადაეწყვიტა დავა და არ დაებრუნებინა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის განსახილველად, მიეღო გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 5 აპრილის განჩინებით ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა განისაზღვრა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) 2017 წლის 6 ივნისის №... მიმართვით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას განსახილველად გადაუგზავნა განცხადება, რომლითაც მოსარჩელე გ. კ-ე მოითხოვდა საკუთრების უფლების აღიარებას მიწის ნაკვეთზე მდებარე ქალაქ რუსთავი, მე-... მ/რ-ის მიმდებარე ტერიტორია (ტ.1 ს.ფ 102); ბ) საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის თანახმად, რეგისტრაცია მოთხოვნილია ქალაქ რუსთავში, მე-... მ/რ-ის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე 270 კვ.მ მიწის ნაკვეთის, რომელზედაც განთავსებულია 23.2 კვ.მ ფართის არასაცხოვრებელი შენობა (ტ.1 ს.ფ 114-115); გ) 2017 წლის 1 მაისის ნოტარიალურად დამოწმებული განცხადებით ა. გ-ი და თ. ლ-ე ადასტურებენ, რომ გ. კ-ე 1996 წლიდან ფაქტობრივად ფლობს 270 კვ.მ ფართობის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს, მდებარე მისამართზე: ქალაქი რუსთავი, მე-... მ/რ-ის მიმდებარე ტერიტორია, რომელზეც 2003 წელს აშენდა 23.20 კვ.მ შენობა-ნაგებობა (ტ.1 ს.ფ 121-122); დ) 2018 წლის 26 მარტის აქტის თანახმად, გ. კ-ეის მიერ თვითნებურად დაკავებულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 270 კვ.მ ფართობის მიწის ნაკვეთზე არ არის განთავსებული საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის (სატრანსპორტო, მიწისქვეშა კომუნიკაციების, წყალმომარაგების, კანალიზაციის, ელექტროგაყვანილობის) ობიექტები (ტ.1 ს.ფ 157); ე) ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 29 მარტის №51 განკარგულებით გ. კ-ეს უარი ეთქვა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. განკარგულებაში აღინიშნა, რომ 2010 წლის ორთოფოტოზე არ ფიქსირდებოდა შენობა-ნაგებობა, რაც წინააღმდეგობაში მოდიოდა კანონით დადგენილ მოთხოვნებთან (ტ.1 ს.ფ 132-133); ვ) გ. კ-ემ 2018 წლის 3 სექტემბერს №9050/02 განცხადებით მიმართა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და წარუდგინა 2018 წლის 31 აგვისტოს ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა, სადაც აღნიშნულია შემდეგი: „კვლევის შედეგებით, დამკვეთის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციისა და მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება ნაკვეთის მფლობელობის შესახებ, გაირკვა, რომ დამკვეთი მის მფლობელობაში არსებულ შენობა-ნაგებობას 2003 წლიდან, ხოლო ტერიტორიას ფლობს 1996 წლიდან. ამდენად, დამკვეთის მფლობელობაში არსებული შენობის ხანდაზმულობა ეჭვგარეშეა. ხანდაზმულობის ზუსტი თარიღის დადგენა შეუძლებელია“, ზემოაღნიშნული განცხადება და წარდგენილი დასკვნა აღიარების კომისიის მიერ მიჩნეულ იქნა ახალ სამართლებრივ საფუძვლად და განახლდა საქმის წარმოება (ტ.1 ს.ფ 136-143, 168-171); ზ) 2019 წლის 13 ივნისის ადგილის დათვალიერების აქტში აღნიშნულია, რომ მიწის ნაკვეთი შემოღობილია ლითონის ბადით, დგას ხის შენობა და მრავალწლიანი ნარგავები (ტ.1. ს.ფ. 166); თ) ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 26 ივნისს №149 განკარგულებით მოსარჩელე გ. კ-ეს უარი ეთქვა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. განკარგულებაში აღინიშნა შემდეგი: „გ. კ-ეის სალეგალიზაციო ობიექტში 2007 წლამდე არ არის განთავსებული შენობა-ნაგებობა, შესაბამისად არ დასტურდება დაინტერესებული პირის მიერ სალეგალიზაციო მიწის ნაკვეთზე ფლობა-სარგებლობა, აღნიშნული კი ეწინააღმდეგება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ პუნქტით განსაზღვრულ მოთხოვნებს“. ამავე განკარგულებაში აღიარების კომისია მიუთითებს 2018 წლის 1 ოქტომბრის სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიმართვაზე, სადაც აღნიშნულია, რომ საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატარების შედეგად შენობის ხანდაზმულობის განსაზღვრა, ცალკეული შემთხვევების გარდა, როგორც წესი შეუძლებელია. განკარგულებაში ასევე აღინიშნა, რომ 2010 წლის ორთოფოტოზე არ ფიქსირდებოდა შენობა-ნაგებობა, რაც წინააღმდეგობაში მოდიოდა კანონით დადგენილ მოთხოვნებთან (ტ.1 ს.ფ 168-171, 158, 164); ი) რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. კ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 26 ივნისის №149 განკარგულება და დაევალა მოპასუხე ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოეცა ახალი ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში (ტ.1 ს.ფ 175-191); კ) რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 25 დეკემბრის №298 განკარგულებით გ. კ-ეს უარი ეთქვა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. განკარგულებაში აღნიშნულია, რომ გ. კ-ეის სალეგალიზაციო ობიექტში 2007 წლამდე არ არის განთავსებული შენობა-ნაგებობა, შესაბამისად, არ დასტურდება მის მიერ მიწის ნაკვეთის ფლობა-სარგებლობა. ამასთანავე, 2019 წლის 29 ნოემბრის ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს №154 დადგენილების დანართი 3-ის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, სალეგალიზაციო ობიექტი წარმოადგენს საცხოვრებელ ზონა 3 (სზ-3), რომლის მინიმალური მიწის ნაკვეთის ფართობის გამოყენების შესაძლებლობაა 400 კვ.მ, ხოლო სალეგალიზაციო მიწის ნაკვეთის ფართობი შეადგენს 270 კვ.მ-ს. განკარგულებაში აღინიშნა, რომ მოწმეთა ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება ვერ იქნებოდა გაზიარებული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილია 2010 წლის, 22.01.2013 წლის, 02.10.2013 წლის, 20.03.2014 წლის და 16.10.2019 წლის ორთოფოტოები, რომელიც გამორიცხავს 2007 წლამდე სალეგალიზაციო ობიექტში შენობის განთავსებას. ამასთან, აუდიტორული ფირმა „ს...ს“ მიერ მტკიცებულების სახით გამოყენებულ იქნა ის ორთოფოტო, რომელზედაც არ არის განთავსებული შენობა-ნაგებობა, შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დასკვნა არ იქნა გამოყენებული, როგორც მტკიცებულება მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის ხანდაზმულობის დადგენის თაობაზე. ამავე განკარგულებაში აღინიშნა, რომ მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეთა გამოკითხვა ვერ განხორციელდებოდა, ვინაიდან 2019 წლის 13 დეკემბრის ადგილის დათვალიერებით დადგინა, რომ სალეგალიზაციო ობიექტს მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები არ ჰყავს (ტ.1 ს.ფ 10-13, 201).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის არსს და სასამართლოს მსჯელობის ძირითად საგანს წარმოადგენს გ. კ-ეისთვის თვითნებურად დაკავების საფუძვლით მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის კანონიერება.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოდასახელებული საკანონმდებლო აქტი აწესრიგებს რა პირის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ, ასევე პირის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების საფუძვლებს, წესსა და პირობებს, ასევე განსაზღვრავს იმ ორგანოების უფლებამოსილებას, რომლებიც საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში წარმოადგენენ სახელმწიფოს, ამავდროულად, ხელს უწყობს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისებას და მიწის ბაზრის განვითარებას. საყურადღებოა, რომ კანონი ერთმანეთისაგან მიჯნავს ორი ტიპის - მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ და თვითნებურად დაკავებულ ნაკვეთებს.

კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელე გ. კ-ე განცხადებით ითხოვდა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას, როგორც მის მიერ თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

სადავო პერიოდში მოქმედი ამავე ნორმის შესაბამისად თვითნებურად დაკავებული მიწა განიმარტებოდა, როგორც ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით საკუთრების უფლების აღიარება განიმარტება როგორც ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირისათვის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზებული წარმონაქმნისათვის სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, ამ კანონითა და საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით დამტკიცებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესით განსაზღვრული პირობებისა და პროცედურის შესაბამისად საკუთრებაში სასყიდლიანი ან უსასყიდლო ფორმით გადაცემა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 25 დეკემბრის №298 განკარგულების გამოცემის დროისათვის მოქმედი საკანონმდებლო დანაწესის თანახმად (ცვლილება ამოქმედდა 2020 წლის 1 იანვრიდან) უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებულ მიწად მიჩნევისათვის აუცილებელი იყო შემდეგი წინაპირობების არსებობა: ზემოხსენებული კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლის 27 ივლისამდე) ფიზიკური პირის მიერ სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი და აღნიშნულ ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის (აშენებული) არსებობა.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის თანახმად, გ. კ-ეს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე იმ საფუძვლით, რომ საჯარო რეესტრის ოფიციალური ვებ-გვერდის მონაცემები, 2010 წლის, 2013, 2014 და 2019 წლის ორთოფოტოები გამორიცხავდა სადავო მიწის ნაკვეთზე 2007 წლამდე შენობის განთავსებას. ამასთან, ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიციით, სადავო ტერიტორია წარმოადგენდა საცხოვრებელ ზონა 3(სზ-3), რომლის მინიმალური მიწის ნაკვეთის ფართობის გამოყენების შესაძლებლობაა 400 კვ.მ. ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის ფართობი შეადგენდა 270 კვ.მ-ს, ეწინააღმდეგებოდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 5¹ მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესზე“, რომელიც არეგულირებს მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან/და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნის საკუთრების უფლების აღიარების პროცედურებსა და პირობებს, განსაზღვრავს საკუთრების უფლების აღიარების უფლებამოსილების მქონე ორგანოს სამართლებრივ სტატუსს, კომპეტენციასა და სამართლებრივ საფუძვლებს, აგრეთვე საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში მონაწილე მხარეთა უფლება-მოვალეობებს.

ზემოაღნიშნული წესის მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) ან/და თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი, ხოლო ამავე მუხლის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 1-ლი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. ამავე პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მოწმის ჩვენება არის მიწის თვითნებურად დაკავების ფაქტის თაობაზე მოწმის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმით ერთმანეთისგან გამიჯნულია მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტისა და მოწმის ჩვენების ცნებები. მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ადასტურებს მიწის თვითნებურად დაკავებას მიწის ნაკვეთით სარგებლობის სხვადასხვა გარემოებების ობიექტურად დადასტურების გზით, ხოლო მოწმის ჩვენება მიწის თვითნებურად დაკავების ფაქტის თაობაზე მოწმეთა ნოტარიულად დამოწმებული სუბიექტური ხასიათის განცხადებაა.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-698-698(კ-18), სადაც სასამართლომ განმარტა: „დღევანდელი ტექნოლოგიური შესაძლებლობების გათვალისწინებით, მიწის ნაკვეთზე კონკრეტულ პერიოდში უძრავი ქონების არსებობა-არარსებობის ფაქტის დადგენა ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულებების - ორთოფოტოს (აეროფოტოგადაღების) მეშვეობით არის შესაძლებელი. ამასთან, გარემოებები, რომლებიც შესაძლებელია დადასტურდეს კონკრეტული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურებული და, მით უფრო, უარყოფილი იქნეს სხვა სახის მტკიცებულებით. საგულისხმოა, რომ მოწმის ჩვენება ვერბალური ხასიათის მტკიცებულებაა, რომელიც ნოტარიულად დამოწმებული განცხადების სახით იურიდიულ ფორმას იძენს. ამგვარი მტკიცებულებით გადმოიცემა მოწმეთა მიერ სუბიექტური თვალით დანახული რეალობა, რომლის ნამდვილობაც განსახილველ შემთხვევასთან მიმართებით, სწორედ ობიექტურად არსებული გარემოებების ამსახველ, ზემოხსენებული კანონითა და წესით გათვალისწინებული დოკუმენტებით დადგენილ მოცემულობასთან ერთობლიობაში უნდა შემოწმდეს. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ტექნოლოგიური განვითარების პირობებში, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება) იძლევა შესაძლებლობას, ობიექტურად განისაზღვროს დედამიწის ზედაპირის მდგომარეობა, კერძოდ, დადგინდეს კონკრეტული მიწის ნაკვეთის ზუსტი საზღვრები და შემოწმდეს მისი განვითარებულობა მასზე კონკრეტული შენობა-ნაგებობის არსებობა-არარსებობის გარკვევით. ამგვარი ტექნოლოგიური საშუალებები გამორიცხავს მოწმის ჩვენებით იმ გარემოების დადგენის საჭიროებას, რაც კონკრეტული, ობიექტური ფაქტების განმსაზღვრელი მტკიცებულებებით დადასტურებას ექვემდებარება“. ამავე საქმეზე სასამართლომ განმარტა, რომ „სასამართლო არ არის შეზღუდული შეაფასოს კონკრეტულ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულების მტკიცებითი ძალა, მეტიც, აღნიშნული სასამართლოს ვალდებულებას წარმოადგენს. განსახილველ შემთხვევასთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოწმეთა ჩვენებასა და ორთოფოტოთი, როგორც ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულებით, დადგენილ რეალობას შორის წინააღმდეგობის არსებობის პირობებში, უპირატესობა სწორედ ორთოფოტოთი განსაზღვრულ მოცემულობას უნდა მიენიჭოს, რამდენადაც აღნიშნული მტკიცებულებით ასახული მდგომარეობა ობიექტურად დადასტურებულია, რომელიც შესაძლოა გაქარწყლდეს ან მისი მართებულობა ეჭქვეშ დადგეს არა სუბიექტური ინფორმაციის შემცველი მოწმის ჩვენებით, არამედ მხოლოდ იმავე მტკიცებითი ძალის, ობიექტური გარემოებების ამსახველი მტკიცებულებებით“

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში მართლმსაჯულების განხორციელების არსი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი ასპექტების შემოწმებაში მდგომარეობს. სააპელაციო პალატა, ერთი მხრივ, ამოწმებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევასთან მიმართებით დარღვევების არსებობას და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების შესახებ მსჯელობას, ხოლო, მეორე მხრივ, თავად იკვლევს და აფასებს მტკიცებულებებს, რომელიც აუცილებელია საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევისთვის (სუსგ №ბს-985(კ-20), 24.11.2021წ.). სააპელაციო სასამართლოსაგან განსხვავებით, საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენასთან დაკავშირებული პროცესუალური საქმიანობა გამოიხატება არა ფაქტების დადგენაში, არამედ დასადგენ ფაქტებზე მითითებაში. პროცესუალური დანაწესებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აფასებს არა მტკიცებულებებს, არამედ ამ მტკიცებულებათა სააპელაციო სასამართლოს მიერ შეფასების მართებულობას.

ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მხოლოდ ორთოფოტოები არ იძლეოდა გადამწყვეტ და ზუსტ ინფორმაციას. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვის ფარგლებში ობიექტური გარემოებების ამსახველი მტკიცებულებებით (ორთოფოტო, აეროფოტოგადაღება) უნდა დაადგინოს უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე არსებობდა თუ არა შენობა-ნაგებობა. ასეთის არარსებობის შემთხვევაში ობიექტური გარემოებების ამსახველ მტკიცებულებებს ვერ გადაწონის სუბიექტური ინფორმაციის შემცველი მტკიცებულებები (მოწმის ჩვენება, მეზობლების გამოკითხვა და სხვ.). სასამართლომ უნდა უზრუნველყოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასება, რამდენადაც ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულები შესაძლოა გაქარწყლდეს ან მისი მართებულობა ეჭქვეშ დადგეს მხოლოდ იმავე მტკიცებითი ძალის მტკიცებულებებით.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას საქმეში წარმოდგენილი აუდიტორული ფირმა „ს...ს“ ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის გაზიარებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულ დასკვნის დასკვნით ნაწილში მითითებულია, რომ კვლევის შედეგებით, დამკვეთის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციითა და მოწმეთა ჩვენებით გაირკვა, რომ დამკვეთი მის მფლობელობაში არსებულ შენობა-ნაგებობას 2003 წლიდან ფლობს. დასკვნიდან არ იკვეთება კონკრეტულად რით იხელმძღვანელა აუდიტორმა - რომელი მტკიცებულებები და რა გარემოებები დაედო საფუძვლად მსგავსი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ამავე დასკვნაში მითითებულია, რომ ხანდაზმულობის ზუსტი თარიღის დადგენა შეუძლებელია. აღნიშნულთან დაკავშირებით, ასევე შესაფასებელია საქმეში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ბიუროს 2018 წლის 27 სექტემბრის №5006177018 წერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ ,,საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატარების შედეგად შენობის ხანდაზმულობის განსაზღვრა, ცალკეული შემთხვევების გარდა, როგორც წესი შეუძლებელია’’ (ტ.1. ს.ფ. 164).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება არ არის დასაბუთებული, სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ მისცა მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება, განჩინება მოკლებულია სათანადო სამართლებრივ და ფაქტობრივ წანამძღვრებს, გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის ,,ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სსკ-ის 412-ე მუხლის საფუძველზე ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების წინაპირობაა. საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებები და მისცეს მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 390-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები განაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

თ. ოქროპირიძე