ას-1411-1543-04 2 ივნისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: თ. თოდრია (თავმჯდომარე),

ლ. გოჩელაშვილი (მომხსენებელი),

მ. ცისკაძე

დავის საგანი: თანასაკუთრების სახლში საცხოვრებელი და დამხმარე ფართის რეალურად გამოყოფა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 5 იანვარს ნ. ყ.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ს. ჭ.-ის მიმართ და მოითხოვა გარდაბნის რაიონის დიდი ლილოს ვარკეთილის დასახლებაში, ... მდებარე თანასაკუთრების სახლის გაყოფა, კერძოდ, სახლში მდებარე 16.9 კვ.მ ოთახის, ამ ოთახის ქვემოთ მდებარე სარდაფისა და ჰოლის გაყოფა.

მოსარჩელის განმარტებით, გარდაბნის რაიონის სასამართლოს 1999წ. 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით იგი ს. ჭ.-ესთან ერთად ცნობილ იქნა ზემოაღნიშნული სახლის თანამესაკუთრედ. სასამართლოს არ მოუხდენია სახლის საცხოვრებელი და დამხმარე ფართის გაყოფა. ვერ სარგებლობს სადავო სახლით, შეკედლებულია ნათესავის ერთოთახიან ბინაში.

გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა _ მოსარჩელე ნ. ყ.-ს რეალურად გამოეყო გარდაბნის რაიონის ... დასახლებაში, .... მდებარე ს. ჭ.-ის სახელზე რიცხული, თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის 13,9 კვ.მ ერთი ოთახი და მის ქვემოთ არსებული 17,5 კვ.მ სარდაფი, საცხოვრებელი სახლის ჰოლი და აივანი დარჩა საერთო სარგებლობაში. აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრა ნ.ყ.-მა.

მოცემული დავა არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ და ბოლო, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, ნ.ყ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: გაუქმდა გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 13 თებერვლის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ნ.ყ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ გარდაბნის რაიონის დიდი ლილოს საკრებულოს 1993წ. 22 სექტემბრის ¹45 გადაწყვეტილებით ს. ჭ.-ეს დაუკანონდა კომუნალურ ფონდში ჩარიცხული, გარდაბნის რაიონის ... დასახლების ... მდებარე საცხოვრებელი სახლი და პრივატიზების ნება დაერთო. იმავე წლის 7 ოქტომბერს სახლი პრივატიზებულ იქნა ს.ჭ.-ის მიერ და იგი 12 ოქტომბერს დარეგისტრირდა გარდაბნის რაიონის ტექინვენტარიზაციის ბიუროში.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ, მართალია, გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 1999წ. 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ყ.-ი ცნობილ იქნა ზემოაღნიშნული სახლის თანამესაკუთრედ, მაგრამ ეს გადაწყვეტილება არ აღსრულებულა და ნ. ყ.-ის სახელზე თანასაკუთრება საჯარო რეესტრში არ აღრიცხულა.

სკ-ის 183-ე მუხლი იმპერატიულად განსაზღვრავს უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლებს. მისი პირველი ნაწილის შესაბამისად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, რადგან ნ.ყ.-ს საცხოვრებელ სახლზე არა აქვს რეგისტრირებული თანასაკუთრების უფლება კანონით დადგენილი წესით, მას არა აქვს უფლება, სკ-ის 961-963-ე მუხლების შესაბამისად, მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. ასეც რომ არ იყოს, ნ.ყ.-ის მოთხოვნა მაინც უსაფუძვლოა, რადგან იგი მოითხოვს საზიარო უფლების გაუქმებას მხოლოდ სახლზე.

სკ-ის 150-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების, ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტი შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უძრავი ნივთის (მიწის) არსებით შემადგენელ ნაწილზე, საცხოვრებელ სახლზე, საზიარო უფლება შეწყდება უძრავ ნივთზე, ე.ი. დაუშვებელია მიწის ნაკვეთი და შენობა სხვადასხვა უფლების ობიექტს წარმოადგენდეს ანუ არ შეიძლება საზიარო უფლება გაუქმდეს სახლზე და არ გაუქმდეს მიწის ნაკვეთზე.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ.ყ.-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსკ-ის 377-ე და 384-ე მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებით სასამართლომ აპელანტის საუარესოდ შეაბრუნა მისი მოთხოვნა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის (აპელანტის) მოთხოვნა ნაწილობრივ იქნა დაკმაყოფილებული, სააპელაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით კი აპელანტის (მოსარჩელის) მოთხოვნას საერთოდ უარი ეთქვა. კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უკანონო გადაწყვეტილება მიიღო.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს შემდეგი გარემოების გამო:

სსკ-ის 393-ე მუხლით, გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, თუ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილით, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევსს შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნება გამოტანილი.

მოცემულ დავაზე გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა _ მოსარჩელე ნ. ყ.-ს რეალურად გამოეყო სადავო სახლიდან 13.9 კვ.მ ერთი ოთახი, 17,5 კვ.მ სარდაფი, ხოლო ჰოლი და აივანი დარჩა საერთო სარგებლობაში.

ნ.ყ.-ი სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე, მოითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას, რომლითაც მას სადავო სახლის ის ნაწილი გამოეყო, რომელიც, მისი მოსაზრებით, მის ინტერესს არ შეესაბამებოდა. სააპელაციო სასამართლომ კი ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელს უარი უთხრა დაკმაყოფილებაზე.

სსკ-ის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილით, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. აღნიშნული ნორმის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლო შებოჭილია სააპელაციო საჩივრის ფარგლებით. აქედან გამომდინარე, სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ, თუ იურიდიული დასაბუთებულობას ამოწმებს მხოლოდ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნასთან მიმართებაში. ამავე კოდექსის 384-ე მუხლი კი ადგენს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლის ფარგლებს. აღნიშნული მუხლით, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო უფლებამოსილია შეცვალოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ. აქედან გამომდინარე, სასამართლოს არა აქვს უფლება, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმ ნაწილშიც შეამოწმოს და გააუქმოს, რომლის თაობაზეც სააპელაციო საჩივარი არ არის მითითებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოხდება აპელანტის მდგომარეობის საუარესოდ შებრუნება, რაც დაუშვებელია (იხ. უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002წ. 19 ივლისის ¹3კ-846-02 და ამავე პალატის 2002წ. 1 ნოემბრის 3ე-878-02 განჩინებები; ჟურნალი “საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებანი” 2002წ. ¹10, გვ.1976; 2003 წ. ¹1 გვ.107).

განსახილველ შემთხვევაში ნ. ყ.-ი, მართალია, მოითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას, მაგრამ არა იმ მიმართებით, რითაც მისი მოთხოვნა დაკმაყოფილებული იყო. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით სარჩელი საერთოდ არ დაკმაყოფილდა, რითაც სასამართლომ მოახდინა აპელანტის მდგომარეობის საუარესოდ შებრუნება, რაც დაუშვებელია.

აღნიშნულის გამო, პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება, როგორც უკანონო, უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს სააპელაციო საჩივრის განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ყ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.