საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1426(კ-22) 26 სექტემბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ო. ა-ე

მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიურო

მესამე პირი - ნ. ლ-ე

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ო. ა-ემ 2020 წლის 12 მარტს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართ სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2018 წლის 27 მარტის №1423 ბრძანების იმ ნაწილში ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რომლითაც გაბათილდა გამარტივებული საქმის წარმოების სამსახურის 2015 წლის 8 ივლისის №15066591/104533 და 2016 წლის 13 ივნისის №16056177/167898 ბრძანებები რესპონდენტ ნ. ლ-ისთვის ჯამში 200 ლარისა და 20 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 26 ივნისის განჩინებით, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს წარმომადგენლის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და ო. ა-ის სარჩელზე შეწყდა საქმის წარმოება სარჩელის დაუშვებლობის მოტივით. საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა ო. ა-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით ო. ა-ის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 26 ივნისის განჩინება და საქმე სარჩელის დასაშვებობის სტადიიდან დაუბრუნდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით ო. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ო. ა-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით ო. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ო. ა-ემ.

კასატორის განმარტებით, ნ. ლ-ის ხელწერილების სიყალბე არ დასტურდება ექსპერტიზის დასკვნით და შესაბამისად, არ არსებობდა ხელწერილის სიყალბის არანაირი იურიდიული საფუძველი. კასატორის მოსაზრებით, სისხლის სამართლის საქმეზე დამდგარ განაჩენს პრეიუდიციული ძალა არ უნდა გააჩნდეს. კასატორმა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1998 წლის 25 ნოემბრისა და 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებებზე მითითებით აღნიშნა, რომ დაკმაყოფილდა დაზარალებულთა მოთხოვნა და შპს „ო...ს“, შპს „დ...ეს“ და შპს „ქ...ს“, ასევე, ფიზიკურ პირებს - ნ. ლ-ეს, თ. ლ-ესა და კ. ტ-ეს სოლიდარულად დაეკისრათ თითოეული მეანაბრის მიმართ თანხის გადახდა. აქედან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ ნ. ლ-ეს არ ჰქონდა არცერთი კრედიტორის პირადი ვალი და მას ზემოაღნიშნულ პირებთან ერთად აქვს თანხა დაკისრებული.

კასატორის მითითებით, ნ. ლ-ეს თანხა დაეკისრა როგორც შპს „ო...ის“ დამფუძნებელს. ყველა კრედიტორი, რომელიც ზემოხსენებულ გადაწყვეტილებაში არის მითითებული, შპს „ო...ის“ კრედიტორები არიან და გაკოტრების ტაბულაში მოთავსებულნი არიან ერთი რიგის კრედიტორებად. ამასთან, კასატორი მიიჩნევს, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე დამდგარი განაჩენით არ დასტურდება საქმეზე არსებითი გარემოებების გამოკვლევა.

კასატორი ო. ა-ე ასევე არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში განვითარებულ მსჯელობას ვალის გადაკისრების თაობაზე და მიუთითებს, რომ წერილობითი დოკუმენტი, რომელიც საფუძვლად დაედო გადახდის ბრძანებების გამოტანას, სასამართლომ ვალის გადაკისრებად არ მიიჩნია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 27 მარტის №1423 ბრძანება გამარტივებული საქმის წარმოების სამსახურის 2015 წლის 8 ივლისის №15066591/104533 და 2016 წლის 13 ივნისის №16056177/167898 ბრძანებების რესპონდენტ ნ. ლ-ისთვის ჯამში 200 ლარისა და 20 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში ბათილად ცნობაზე უსაფუძვლოა და სადავო აქტი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 6 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ო. ა-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ო. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს საერთო სასამართლოების, ადმინისტრაციული ორგანოების (თანამდებობის პირების), არბიტრაჟის, რესტიტუციისა და კომპენსაციის კომისიისა და მისი კომიტეტის, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მიერ მიღებული აქტების და ამ კანონით გათვალისწინებული აღსასრულებელი გადაწყვეტილებების აღსრულების წესსა და პირობებს. ხსენებული ნორმატიული აქტის XVI¹ თავით დადგენილი წესით აღსრულების ეროვნული ბიურო ახორციელებს გამარტივებულ წარმოებას ფულადი თანხის დავალიანების გადახდევინების შესახებ მოთხოვნებთან დაკავშირებით. კერძოდ, კანონის 91⁴ მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, დავალიანების გადახდევინების შესახებ განცხადება, რომელიც გამარტივებული წარმოების დაწყების საფუძველია, მიზნად უნდა ისახავდეს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის მიერ დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების გამოცემას.

ზემოხსენებული კანონის 91³ მუხლის შესაბამისად, მხარეები გამარტივებულ წარმოებაში არიან აპლიკანტი და რესპონდენტი; აპლიკანტი არის პირი, რომელსაც აქვს დოკუმენტურად დადასტურებული ფულადი სახის ვადამოსული მოთხოვნა და რომელიც მიმართავს აღსრულების ეროვნულ ბიუროს დავალიანების გადახდევინების შესახებ განცხადებით, ხოლო რესპონდენტი არის პირი, რომლის წინააღმდეგაც მიმართულია აპლიკანტის მოთხოვნა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ დავალიანების გადახდევინების შესახებ განცხადება, რომელიც გამარტივებული წარმოების დაწყების საფუძველია, მიზნად უნდა ისახავდეს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის მიერ დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების გამოცემას, ხოლო მე-2 პუნქტით განსაზღვრულია, რომ დავალიანების გადახდევინების შესახებ განცხადება უნდა შეიცავდეს: ა) მხარეებისა და მათი წარმომადგენლების (თუ საქმეში წარმომადგენელი მონაწილეობს) დასახელებას, პირად/საიდენტიფიკაციო ნომერს, მისამართს (ფაქტობრივ საცხოვრებელ ან/და საქმიანობის ადგილს), სხვა ცნობილ საკონტაქტო მონაცემებს; ბ) აპლიკანტის საბანკო რეკვიზიტებს; გ) აპლიკანტის მოთხოვნას; დ) დოკუმენტების ჩამონათვალს, რომელთა მეშვეობითაც აპლიკანტი ასაბუთებს თავის მოთხოვნას და რომლებიც ერთვის დავალიანების გადახდევინების შესახებ განცხადებას; ე) მითითებას იმის შესახებ, ითხოვს თუ არა აპლიკანტი გამარტივებული წარმოებისას გაწეული დამატებითი ხარჯის (რომელიც შედგება სააპლიკაციო და ყადაღის დადებისათვის გათვალისწინებული საფასურებისაგან) ანაზღაურებას; ვ) მითითებას იმის შესახებ, რომ დაყენებული მოთხოვნა არ არის დამოკიდებული აპლიკანტის მიერ რაიმე საპასუხო ვალდებულების შესრულებაზე, ან რომ მან ასეთი ვალდებულება უკვე შეასრულა; ზ) მითითებას იმის შესახებ, ითხოვს თუ არა აპლიკანტი დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების აღსრულებას; თ) მითითებას იმის შესახებ, ითხოვს თუ არა აპლიკანტი მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით ყადაღის დადებას; ი) აპლიკანტის ან მისი წარმომადგენლის ხელმოწერას („სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 91⁴ მუხლის პირველი პუნქტი). ამასთან, ზემოხსენებული საკანონმდებლო აქტის 91⁵ მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, აღსრულების ეროვნული ბიურო აპლიკანტის მოთხოვნის უფლების შემოწმებისას ეყრდნობა მხოლოდ დავალიანების გადახდევინების შესახებ განცხადებასა და თანდართულ წერილობით მტკიცებულებებში არსებულ მონაცემებს.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2015 წლის 24 ივნისს, ო. ა-ემ განცხადებით მიმართა აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს იძულებითი აღსრულების მიზნით სააღსრულებო დოკუმენტის წარმოებაში მიღების შესახებ. განცხადების მიხედვით კრედიტორს წარმოადგენდა ო. ა-ე, ხოლო მოვალეს - ნ. ლ-ე. აღსასრულებელი თანხა შეადგენდა 100 ლარსა და 17500 აშშ დოლარს (ეკვივალენტი ლარში). განმცხადებელმა აღნიშნულ განცხადებას დაურთო ვალის აღიარების შესახებ ნ. ლ-ის 2015 წლის 20 აპრილის ხელწერილი. ო. ა-ემ, 2016 წლის 6 მაისს, კვლავ მიმართა განცხადებით აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს იძულებითი აღსრულების მიზნით სააღსრულებო დოკუმენტის წარმოებაში მიღების შესახებ. განცხადების მიხედვით კრედიტორს წარმოადგენდა ო. ა-ე, ხოლო მოვალეს ნ. ლ-ე. აღსასრულებელი თანხა კი შეადგენდა 100 ლარსა და 2500 (ორი ათას ხუთასი) აშშ დოლარს. აღნიშნულ განცხადებას თან დაურთო ვალის აღიარების შესახებ ნ. ლ-ის 2016 წლის 5 მაისის ხელწერილი.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2015 წლის 8 ივლისს, აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ გამოსცა №1506659/104533 ბრძანება დავალიანების გადახდევინების შესახებ, რომლის თანახმადაც, რესპონდენტ ნ. ლ-ეს აპლიკანტის - ო. ა-ის მიმართ დაეკისრა დავალიანების გადახდა 100 ლარისა და 17500 აშშ დოლარის (ეკვივალენტი ლარში) ოდენობით. ამასთან, 2016 წლის 13 ივნისს, აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ გამოსცა №16056177/167898 ბრძანება დავალიანების გადახდევინების შესახებ, რომლის თანახმადაც რესპონდენტს - ნ. ლ-ეს აპლიკანტის - ო. ა-ის მიმართ დაეკისრა დავალიანების გადახდა 100 ლარისა და 2500 (ორი ათას ხუთასი) აშშ დოლარის (ეკვივალენტი ლარში) ოდენობით.

მოცემულ შემთხვევაში, ასევე დადგენილია, რომ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს უფროსის მოადგილის 2018 წლის 27 თებერვლის მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ განიხილა აღსრულების ეროვნული ბიუროს სტრუქტურული ერთეულის - გამარტივებული საქმისწარმოების სამსახურის მიერ ნ. ლ-ის მიმართ გამოცემული დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანებების ბათილად ცნობისა და აღმასრულებლების მიერ განხორციელებული სააღსრულებო მოქმედებების გაუქმების საკითხი და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 27 მარტის №1423 ბრძანებით ბათილად იქნა ცნობილი აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ გამოცემული „დავალიანების გადახდევინების შესახებ“ ბრძანებები და გაუქმდა აღმასრულებლების მიერ განხორციელებული სააღსრულებო მოქმედებები, მათ შორის, ბათილად იქნა ცნობილი „დავალიანების გადახდევინების შესახებ“ გამარტივებული საქმის წარმოების სამსახურის ქეის-მენეჯერის ა. ნ-ის მიერ გამოტანილი 2015 წლის 8 ივლისის №15066591/104533 და 2016 წლის 13 ივნისის №16056177/167898 ბრძანებები, რომლითაც რესპონდენტ ნ. ლ-ეს ო. ა-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ჯამში 200 ლარისა და 20 000 აშშ დოლარის (ეკვივალენტი ლარში) გადახდა. ამასთან, გაუქმდა აღსრულების ეროვნული ბიუროს წარმოებაში არსებულ სააღსრულებო საქმეებზე, მათ შორის, საქმეზე №A15055477 და საქმეზე №A16057846, აღმასრულებლის მიერ განხორციელებული ყველა სააღსრულებო მოქმედება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული ბრძანებების გაუქმების საფუძველი გახდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 5 თებერვლის განაჩენი, რომლის თანახმად, შპს „ო...ის“ ყოფილმა დირექტორმა - ნ. ლ-ემ 2014-2017 წლებში, წინასწარი შეთანხმებისამებრ, 101 (ასერთი) კრედიტორთან გააფორმა ყალბი ქონებრივი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომელთა თანახმად, მათთვის პირადი ვალის სახით თითქოსდა გადასახდელი ჰქონდა ჯამში 815 850 აშშ დოლარი. აღნიშნული ყალბი დოკუმენტები, ნ. ლ-ის დავალებით, კრედიტორებმა წარადგინეს სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროში მათი შემდგომი აღსრულების მიზნით, რის საფუძველზეც გამარტივებული სამსახურის მიერ გამოიცა ბრძანებები დავალიანების გადახდევინების შესახებ და მათი აღსრულების მიზნით გატარდა პირველადი სააღსრულებო მოქმედებები.

აღსანიშნავია, რომ ყალბი ქონებრივი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტების გამოყენებით, ხსენებული 101 კრედიტორის (მათ შორის, ო. ა-ის) მოთხოვნის დაკმაყოფილება შესაძლებელი გახდა არა მხოლოდ შპს „ო...ის“, არამედ უშუალოდ ნ. ლ-ის სახელზე რიცხული ქონებით, რომელზეც ქონებრივი მოთხოვნის უფლება გააჩნდათ მხოლოდ 1998 წლის 25 ნოემბრისა და 22 დეკემბრის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით განსაზღვრულ პირთა წრეს, ქ. ჟ-ას, ი. და ნ. მ-ეებს და მ. მ-ას. ყალბი დოკუმენტების დამზადებისა და გამოყენების შედეგად კი, ნ. ლ-ე, წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, მოტყუებით შეეცადა დიდი ოდენობით ქონებრივი ზიანი მიეყენებინა 1998 წლის 25 ნოემბრისა და 22 დეკემბრის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით განსაზღვრულ პირთა წრისათვის. აღნიშნული განაჩენით, ნ. ლ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 19,185-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტითა და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 4 (ოთხი) წლის ვადით, რაც საქართველოს სსკ-ის 63-ე მუხლის საფუძველზე ჩაეთვალა პირობით. მასვე, საქართველოს სსკ-ის 42-ე მუხლის საფუძველზე, დამატებითი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა 3000 (სამი ათასი) ლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო მხარის ყურადღებას ამახვილებს მასზედ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 5 თებერვლის განაჩენით ყალბ დოკუმენტად იქნა მიჩნეული ო. ა-ის მიერ აღსასრულებლად წარდგენილი ხელწერილები, რაც გახდა 2015 წლის 8 ივლისის №15066591/104533 და 2016 წლის 13 ივნისის №16056177/167898 ბრძანებების გამოცემის საფუძველი. ამასთან, საყურადღებოა, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც გაბათილდებოდა განაჩენში მითითებული გარემოებები. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 27 მარტის №1423 ბრძანების კანონიერებასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ მართებულად გააბათილა გამარტივებული საქმის წარმოების სამსახურის 2015 წლის 8 ივლისის №15066591/104533 და 2016 წლის 13 ივნისის ბრძანებები №16056177/167898 რესპონდენტ ნ. ლ-ისთვის ჯამში 200 ლარისა და 20 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, კერძოდ, ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 იანვრის (საქმე №ბს-144-141(2კ-14) და 2022 წლის 14 აპრილის (საქმე №ბს-516 (3კ-2უს-20) განჩინებებზე, რომელთა მიხედვითაც, „მართალია, 2010 წლის 24 სექტემბერს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში შეტანილი ცვლილებების შედეგად გაუქმდა სსკ-ის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი, რომელიც მანამდე პრეიუდიციულ ძალას ანიჭებდა სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ, კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენს ცალკეულ ფაქტებთან მიმართებით, თუმცა ხსენებული ცვლილების კანონპროექტის განმარტებითი ბარათის მიხედვით, მოხდა სისხლისა და სამოქალაქო საქმეებზე მტკიცებითი სტანდარტების ურთიერთგამიჯვნა. საპროცესო კანონმდებლობაში შეტანილი ცვლილებების შედეგად, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოება არაა დამოკიდებული სისხლის სამართლის საქმის შედეგებზე პრეიუდიციული ძალით, ისევე როგორც სისხლის სამართალწარმოება - სამოქალაქო/ადმინისტრაციული საქმის შედეგზე. ამასთან, პრეიუდიციული ძალის არქონა არ გამორიცხავს სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით მიღებული პროცესუალური აქტების მტკიცებულებად მიღებისა და მათი სხვა მტკიცებულებებთან ურთიერთშეჯერებით შესაბამისი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას. სასამართლოს არ ერთმევა უფლებამოსილება იმსჯელოს განაჩენზე, მისი არსებობის შემთხვევაში, როგორც წერილობით მტკიცებულებაზე და გაიზიაროს ან არ გაიზიაროს მასში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები“.

რაც შეეხება ვალის აღიარებასთან დაკავშირებით საკასაციო პრეტენზიას, საკასაციო სასამართლო მხარის საყურადღებოდ მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 203-ე მუხლი აწესრიგებს ისეთ შემთხვევას, როდესაც ვალის გადაკისრებას ადგილი აქვს კრედიტორსა და მესამე პირს შორის დადებული გარიგების საფუძველზე, სადაც ცალსახაა კრედიტორის ნება მესამე პირის მიერ ვალდებულების საკუთარ თავზე აღების თაობაზე. აღნიშნული გარიგების სამართლებრივი შედეგია ის, რომ მესამე პირი იკავებს მოვალის ადგილს, რაც იმას ნიშნავს, რომ აღნიშნული გარიგებით თავდაპირველი მოვალის მიმართ ვალდებულება წყდება და შესაბამისად, კრედიტორს თავდაპირველი მოვალის მიმართ მოთხოვნის უფლება აღარ გააჩნია. ამდენად, მესამე პირსა და კრედიტორს შორის ურთიერთობის ვალის გადაკისრებად კვალიფიკაციის მიზნებისათვის აუცილებელია ცალსახად და არაორაზროვნად დადგინდეს კრედიტორის ნება მასზედ, რომ მესამე პირმა მოვალის ადგილი დაიკავოს. ამასთან, თუ დადგინდა ვალის გადაკისრების წინაპირობების არსებობა სსკ-ის 203-ე მუხლის კონტექსტში, ასეთ შემთხვევაში, მესამე პირი დაიკავებს თავდაპირველი მოვალის ადგილს (სუსგ 04.12.2019წ. საქმე №ას-559-2019).

ქვედა ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 203-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესამე პირსა (ნ. ლ-ე) და კრედიტორს (ო. ა-ეს) შორის ურთიერთობის ვალის გადაკისრებად კვალიფიკაციის მიზნებისთვის აუცილებელია ცალსახად და არაორაზროვნად დადგინდეს ხელშეკრულებასა და ხელწერილებში გამოვლენილი კრედიტორის იმგვარი ნება, რომ მესამე პირმა მოვალის ადგილი დაიკავოს. კრედიტორის საამისოდ მიმართული ნება მაშინ მიიღება მხედველობაში, თუკი იგი სრულიად მკაფიოა ან არსებობს ისეთი წინაპირობები, რომლებიც ყველა ასპექტში ასეთი მყარი დასკვნის საშუალებას იძლევა. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა წარდგენილი ხელწერილების შინაარსზე, რომლითაც მოვალე ხაზს უსვამს საკუთარი ვალის არსებობაზე და არა, სხვა პირის ვალდებულების საკუთარ თავზე აღებაზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოცემული ხელწერილის ვალის გადაკისრების შეთანხმებად მიჩნევა ეწინააღმდეგება მოცემული ურთიერთობის მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმებს. ვალის გადაკისრების ფაქტი ნ. ლ-ის წარმომადგენელმა არც სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ საქმეში წარმოდგენილი თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 20 იანვრის განჩინებით დასტურდება, რომ ო. ა-ე წარმოადგენს შპს „ო...ის“ აღიარებულ კრედიტორს სიით №673, მოთხოვნის მოცულობა შეადგენს 19 460 აშშ დოლარს. ამგვარად, საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტაციით დასტურდება, რომ ო. ა-ე წარმოადგენს შპს „ო...ის“ აღიარებულ კრედიტორს. შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის მითითება, ნ. ლ-ის მიერ შპს „ო...ის“ ვალის გადაკისრებასთან დაკავშირებით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან ო. ა-ის საკასაციო საჩივარზე 19.11.2022წ. №29585813 საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ო. ა-ეს (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ო. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება.

3. ო. ა-ეს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს მის საკასაციო საჩივარზე 19.11.2022წ. №29585813 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. მაკარიძე