საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-823(3კ-22) 19 სექტემბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

კასატორი (მოსარჩელე) - შპს „...“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „...-მა“ 2019 წლის 24 ივლისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 19 ოქტომბრის №... დადგენილებისა და შპს „...-ის“ ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 26 ივნისის №831 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს „...-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს „...-ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს „...“-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 19 ოქტომბრის №... დადგენილების მე-2 პუნქტი (უნებართვოდ მოწყობილი ბეტონის ფილის დემონტაჟი). დანარჩენ ნაწილში დადგენილება დარჩა ძალაში; უნებართვოდ მოწყობილი ბეტონის ფილის დემონტაჟის დავალების ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 26 ივნისის №831 ბრძანება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს როგორც შპს „...-მა“, ასევე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლის განმარტებით, უდავო გარემოებაა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა შპს „...-ის“ მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმისწარმოება დაიწყო 2018 წლის 7 აგვისტოს №... მითითების გაცემით, რომლითაც სამართალდარღვევად დაფიქსირდა შპს „...-ის“ სახელზე ქ. თბილისში, ...ის ქ. №29-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება, კერძოდ, ბეტონის ფილის მოწყობა. ამავე მითითების თანახმად, დამრღვევს, აღნიშნული დარღვევის გამოსწორების მიზნით დაევალა 10 (ათი) კალენდარული დღის ვადაში მოეხდინა მითითებული ობიექტების დემონტაჟი უსაფრთხოების წესების დაცვით ან წარედგინა განხორციელებული მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტაცია. ასევე, უდავო გარემოებაა, რომ ზედამხედველობის სამსახურის 2018 წლის 20 აგვისტოს №... შემოწმების აქტით დაფიქსირდა ამავე სამსახურის 2018 წლის 7 აგვისტოს №... მითითებით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა შეუსრულებლობა.

საქმის მასალებში წარმოდგენილია შპს „...-ის“ სამართალდარღვევის საქმეზე გამართული მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 25 სექტემბრის №... ზეპირი მოსმენის სხდომის ოქმი, რომლითაც დგინდება, რომ საზოგადოების წარმომადგენელმა დაადასტურა მითითებისა და შემოწმების აქტის ჩაბარება და აღნიშნა, რომ სამშენებლო სამუშაოები განხორციელდა შპს „...-ის“ მიერ 2018 წელს. მითითებული დარღვევისათვის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 19 ოქტომბრის №... დადგენილებით, შპს „...„დაჯარიმდა 8 000 (რვა ათასი) ლარით და ამავე დადგენილებით სამართალდამრღვევს დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებში წარმოდგენილ დოკუმენტაციებზე დაყრდნობით, ადმინისტრაციული ორგანო მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. №29-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ, კერძო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მოწყობილია ბეტონის ფილა. გამომდინარე იქიდან, რომ „...-მა“ მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას ვერ წარადგინა მშენებლობის განხორციელების შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, აღნიშნული ცალსახად მიუთითებს გასაჩივრებულ დადგენილებაში მითითებული ობიექტის უნებართვოდ განთავსების ფაქტზე, რაც „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 66-ე მუხლის მე-10 პუნქტის, „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტისა და ამავე კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, სამართალდამრღვევზე პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს წარმოადგენს. შესაბამისად, არსებობდა მუნიციპალური ინსპექციის მიერ სადავო დადგენილების გამოცემისა და შპს „...-ის“ 8 000 (რვა ათასი) ლარის ოდენობით დაჯარიმების საფუძველი.

რაც შეეხება უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟის დავალებას, საქმის განმხილველი ადმინისტრაციული ორგანო განმარტავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, „თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ“. აღნიშნული ნორმის სამართლებრივი ანალიზიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებზე, საჯარიმო სანქციასთან ერთად დემონტაჟის დავალება წარმოადგენს მუნიციპალური ინსპექციის უფლებამოსილებას და იგი ემსახურება სამართალდარღვევის აღმოფხვრის მიზანს.

კასატორის მითითებით, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ადმინისტრაციული პალატა განმარტავს, რომ მცირემნიშვნელოვან სამართალდარღვევად მიიჩნევა საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით აკრძალული ნებისმიერი ისეთი ქმედება, რომელიც თუმცა შეიცავს ამ კოდექსით გათვალისწინებული რომელიმე ქმედების ნიშნებს, მაგრამ მცირემნიშვნელობის გამო არ გამოუწვევია ისეთი ზიანი ან საჯარო წესრიგის ისეთი დარღვევა, რომელიც აუცილებელს გახდიდა მისი ჩამდენის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობას. გაუგებარია სააპელაციო სასამართლოს პოზიცია შპს „...-ისთვის“ სანქციის სახით ბეტონის ფილის დემონტაჟის დავალების არაპროპორციულობის მითითებაზე და მხოლოდ საჯარიმო სანქციის გამოყენების მიზანშეწონილობაზე, იმის გათვალისწინებით, რომ აღნიშნული სახით გამოცემული დადგენილება გამოიწვევდა მოსარჩელის მიერ სამართალდარღვევის ფაქტობრივი აღმოუფხვრელობის „ლეგიტიმაციას“ მხოლოდ ფულადი ჯარიმის გადახდის მეშვეობით და დემონტაჟის, როგორც სამართალდარღვევის მექანიზმის ფაქტობრივ გაუქმებას.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია/დასაბუთებულია და უნდა დაკმაყოფილდეს ზემოხსენებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების გათვალისწინებით.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის წარმომადგენლის მითითებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 19 ოქტომბრის №... დადგენილებით შპს ,,...“ დაჯარიმდა საქართველოს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №29-ში, №... საკადასტრო კოდით მის სახელზე რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე ბეტონის ფილის მოწყობისთვის – 8 000 ლარით და დაევალა ბეტონის ფილის დემონტაჟი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების დასაბუთებისას დაეყრდნო იმ გარემოებას, რომ 2018 წლის 19 ოქტომბრის №... დადგენილების მე-2 პუნქტი, კერძოდ, უნებართვოდ მოწყობილი ბეტონის ფილის დემონტაჟის დავალება, იყო შეუსაბამოდ მკაცრი პირობა სამართალდარღვევის აღმოფხვრისათვის და მუნიციპალურ ინსპექციას შეეძლო მხოლოდ ჯარიმა გამოეყენებინა სანქციის სახით. იმ პირობებში, როდესაც ადმინისტრაციული ორგანოს უმთავრესი მიზანი არა ჯარიმის დაკისრება, არამედ, სამართალდარღვევის აღმოფხვრაა, შესაბამისად, ჯარიმასთან ერთად უნებართვო სამუშაოების დემონტაჟის დავალება ადმინისტრაციული ორგანოს არა უფლებამოსილება, არამედ, ვალდებულებაა, ამიტომ სხვა ალტერნატიული ღონისძიების გამოყენებით სამართალდარღვევა თავისით არ აღმოიფხვრება. ასევე უნდა აღინიშნოს დემონტაჟის დავალების მიზანშეწონილობა რაში მდგომარეობს, რადგან სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს დავალება კანონშეუსაბამოა, თუმცა ვერ დაასაბუთა კანონშეუსაბამობა რაში მდგომარეობს. მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტება იმის შესახებ, რომ არსებობდა ბეტონის ფილის მოწყობის გადაუდებელი ინტერესი, არ გამოდგება სამართლებრივი აქტის კანონშეუსაბამობის დასადგენად გამომდინარე იქიდან, რომ მხარის ეს ახსნა-განმარტება არც პირველ და მეორე ინსტანციაში საქმის განხილვის დროს რაიმე მტკიცებულებით არ ყოფილა გამყარებული, მაგალითად ბეტონის ფილის მოწყობის გარეშე ადამიანთა სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას მიადგებოდა ზიანი, ან სხვა ისეთი სახის გამოუსწორებელი ზიანი მიადგებოდა, რომ მისი აცილება შეუძლებელი იქნებოდა ბეტონის ფილის მოწყობის გარეშე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ სწორად განსაზღვრა სამართალდარღვევის სუბიექტი, სააპელაციო სასამართლომ კი არასწორად შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორად იქნა განმარტებული კანონი და საქმეზე მიღებული პრაქტიკის დამდგენი გადაწყვეტილებები, შესაბამისად, ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას.

კასატორის - შპს „...-ის“ საკასაციო საჩივრის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, რამაც განაპირობა შპს „...-ის“ კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესების უკანონო ხელყოფა მიუხედავად იმისა, რომ დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლება კონვენციით გათვალისწინებული ზოგადი პრინციპია. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლომ არ დააკმაყოფილა აპელანტის მოთხოვნა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე იმ ნაწილში, რომელიც შეეხება შპს „...-ის“ დაჯარიმებას.

სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი პუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ გარემოებად ითვლება ბრალეულის მიერ სამართალდარღვევის მავნე შედეგების აცილება, ზარალის ნებაყოფლობით ანაზღაურება, მიყენებული ზიანის გამოსწორება, ასევე, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ორგანოს რომელიც სამართალდარღვევის საქმეს წყვეტს, შეუძლია შემამსუბუქებელ გარემოებად მიიჩნიოს ისეთი გარემოებანი, რომელიც არ არის აღნიშნული კანონმდებლობაში.

სასამართლომ ასევე მიუთითა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლზე და განმარტა, რომ თუ ჩადენილია მცირემნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, მაშინ საქმის გადასაწყვეტად უფლებამოსილ ორგანოს შეუძლია გაათავისუფლოს დამრღვევი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან და დასჯერდეს სიტყვიერ შენიშვნას.

სასამართლო ერთი მხრივ გადაწყვეტილებაში მიუთითებს ზემოხსენებულ დასაბუთებას, ხოლო მეორე მხრივ, აპელანტს უარს ეუბნება საჯარიმო სანქციის გაუქმებაზე, რაც წინააღმდეგობაში მოდის ერთმანეთთან, ვინაიდან, განსახილველ შემთხვევაში, აპელანტი მხარე სადავოდ ხდიდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერებას ერთი მხრივ, თანაზომიერების პრინციპის ფარგლებში, ასევე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთების არარსებობის მოტივით. კერძოდ, მოცემულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დასაბუთებული უნდა ყოფილიყო როგორც ის საკითხი, თუ რამდენად წარმოადგენს დემონტაჟის დავალება პროპორციულ ქმედებას, ასევე, რამდენად პროპორციულ ქმედებას წარმოადგენს საჯარიმო სანქციის დაკისრება იმ პირობებში, როდესაც შპს „...-ის“ მიერ ჩადენილი ქმედება განხორციელდა უკიდურესი აუცილებლობის ფარგლებში და ამით არ შელახულა არც კერძო და არც საჯარო ინტერესი.

კასატორის განმარტებით, სასამართლო სწორად მიუთითებს და განმარტავს, რომ „შპს ...-ისათვის“ სანქციის სახით მოწყობილი ბეტონის ფილის დემონტაჟის დავალებისას, კანონმდებლობით გათვალისწინებული დანაწესებით ორგანო არ იყო შეზღუდული ადმინისტრაციული სახდელის სახით ჯარიმის გამოყენებასთან ერთად არ მიეღო გადაწყვეტილება ბეტონის ფილის დემონტაჟის დავალების შესახებ, ხოლო თუკი მიიღო, დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მას ევალებოდა ამგვარი გადაწყვეტილების სათანადო წესით დასაბუთება, რაც არ იკითხება სადავო აქტში. ამდენად, პალატას მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეეძლო საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის საფუძველზე, სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ, კანონშესაბამისთან ერთად სამართლიანი და დასაბუთებული აქტის გამოცემა. აღნიშნული მსჯელობა ასევე მიემართება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს დაჯარიმების ნაწილში, ვინაიდან, დაჯარიმების ნაწილშიც ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო დაესაბუთებინა, თუ რა საჯარო ინტერესი იქნა ხელყოფილი, ასევე, ემსჯელა და შეეფასებინა შპს „...-ის“ მიერ წარმოდგენილ ახსნა-განმარტებაზე უკიდურესი აუცილებლობის საკითხზე, თუ რატომ განხორციელდა აღნიშნული ფორმით ბეტონის ფილის განთავსება და ის საკითხი, რომ მოცემულ შემთხვევაში შპს „...-მა“ არათუ ზიანი მიაყენა საჯარო ინტერესს, არამედ, დაიცვა იგი, ვინაიდან, ხსენებული ბეტონის ფილის განთავსების მიზანს წარმოადგენდა მხოლოდ და მხოლოდ უსაფრთხოების ნორმების უზრუნველყოფა და იმ შემთხვევაშიც კი, თუ შპს „...-ის“ მიერ დაირღვა რაიმე დანაწესი, ამის საპირისპიროდ გადარჩენილი და დაცული იქნა უფრო მაღალი საჯარო ინტერესი, რაც გამოიხატება ადამიანების სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის უსაფრთხოების დაცვაში.

კასატორის განმარტებით არც ადმინისტრაციულ ორგანოს და არც პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოებს არ უმსჯელიათ, თუ რა საჯარო ინტერესი იქნა ხელყოფილი შპს „...-ის“ მიერ. ასევე, თუ ადმინისტრაციული ორგანოები და სასამართლო არ ითვალისწინებს შპს „...-ის“ მიერ დაფიქსირებულ მოტივს უკიდურესი აუცილებლობის ფარგლებში განხორციელებული ქმედებასთან დაკავშირებით, მაშინ ადმინისტრაციულ ორგანოებსა და სასამართლოს უნდა ემსჯელათ და გამოეკვლიათ თუ სხვა რა მიზანი შეიძლებოდა ჰქონოდა ბეტონის ფილის განთავსებას ტრანსფორმატორთან, რომელიც დღესაც იმ სახითაა განთავსებული, როგორც მისი განთავსების თარიღში იყო და ასრულებს მხოლოდ უსაფრთხოების ფუნქციას. აღნიშნულ საკითხზე სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები არ შეიცავს არათუ რაიმე სახის მსჯელობას ან/და შეფასებას, არამედ შესწავლის/გამოკვლევის დამადასტურებელ მტკიცებულებასაც კი.

ყოველივე ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, კასატორი მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება საქმეზე №3ბ/1838-20 უნდა გაუქმდეს შპს „...-ის“ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შპს „...-ის“ სასარჩელო მოთხოვნები უნდა დაკმაყოფილდეს სრულად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 ივლისის განჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები და 2022 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით, შპს „...-ის“ საკასაციო საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და შპს „...-ის“ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატის მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 2 მარტის №139 დადგენილებით), რომელიც არეგულირებდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვასთან დაკავშირებულ საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობებს. მითითებული დადგენილების 65-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პირველი კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). მართალია, ზემოაღნიშნული დადგენილებით I კლასს დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობათა მშენებლობა დასაშვებია ნებართვის გარეშე, თუმცა შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი ვალდებულია დაიცვას „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 66-ე მუხლით გათვალისწინებული პროცედურა, რაც ნიშნავს იმას, რომ I კლასს დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელმა პირმა უნდა მიმართოს ნებართვის გამცემ ორგანოს და აცნობოს მის მიერ განზრახული I კლასს დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობის მშენებლობის შესახებ, რომელზეც ნებართვის გამცემი ორგანო გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს დაგეგმილი მშენებლობის ქალაქთმშენებლობით დოკუმენტებთან შესაბამისობის თაობაზე. ზემოაღნიშნული დადგენილების 66-ე მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანო 5 დღის ვადაში წარდგენილი სრულყოფილი დოკუმენტ(ებ)ის საფუძველზე წერილობით ადასტურებს დაგეგმილი მშენებლობა/მონტაჟის ქალაქთმშენებლობით დოკუმენტებთან შესაბამისობას და მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობას.

„მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 66-ე მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად, ამ დადგენილების მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა–ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა, რისთვისაც „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით“ გათვალისწინებულია შესაბამისი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა. აღნიშნული კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, გარდა ამ ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შენობა-ნაგებობისა, - 8 000 ლარით.

„პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის (ტექნიკური საფრთხის კონტროლი) მოქმედება იმ შემთხვევაში ვრცელდება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ შესაბამისად, სამშენებლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოებისა და ცალკეული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილ ზოგად პრინციპებს, მათ შორის, აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის ზემოქმედების ზომათა შეფარდებისას კანონიერების უზრუნველყოფის პრინციპს ემყარება. აღნიშნული პრინციპის თანახმად, არავის შეიძლება შეეფარდოს ზემოქმედების ზომა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამო, თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძველზე და წესით. ამავე კოდექსის 264-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა დაადგინოს: ჩადენილი იყო თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის. ამდენად, როგორც სამართალდამრღვევის, ასევე დარღვევის დადგენის მიზანი მდგომარეობს იმაში, რომ სანქციის შემფარდებელმა ორგანომ, სამართალდარღვევა ყველა შემთხვევაში შეაფასოს ინდივიდუალურად, რა დროსაც ასევე ყურადღება უნდა მიექცეს იმის გამოკვლევას, ხომ არ არსებობს შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალების მიხედვით დადგენილია, რომ შპს „...-ის“ კუთვნილ ტერიტორიაზე, მდებარე: ქ. თბილისი ... დასახლება, ...ის ქუჩა №29 (ს/კ №...), საზოგადოების მიერ უნებართვოდ განხორციელდა ბეტონის ფილის მოწყობის სამუშაოები, რაც პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლით გათვალისწინებულ სამშენებლო სამართალდარღვევას წარმოადგენს.

მითითებული კოდექსის 25-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ შპს „...“-ის მიერ წარმოებულია პირველი კლასის უნებართვო მშენებლობა (ბეტონის ფილის მოწყობა), რაც გამოიხატა ასეთი მშენებლობის განზრახულობის ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შეუტყობინებლობაში. საკასაციო საჩივრის ავტორი (ადმინისტრაციული ორგანო) მოწყობილი ბეტონის ფილის ქალაქთმშენებლობით დოკუმენტებთან შეუსაბამობის თაობაზე არ უთითებს, შესაბამისად ამ პირობებში, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მსჯელობას, ჯარიმის დაკისრებასთან ერთად, დამატებით, ბეტონის ფილის დემონტაჟის დავალებით, სანქციის თანაზომიერად დაკისრების პრინციპის დარღვევის შესახებ (როგორც აღინიშნა, კანონმდებლობა იძლეოდა ალტერნატივის სახით შესაბამისი სახდელის გამოყენების შესაძლებლობას), ამდენად, საკასაციო პალატა, ადმინისტრაციული ორგანოს საკასაციო საჩივარს დაუსაბუთებლად მიიჩნევს.

რაც შეეხება შპს „...“-ის საკასაციო პრეტენზიას, პალატა მიიჩნევს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-18 მუხლის ( უკიდურესი აუცილებლობა) გამოყენების რაიმე საფუძველი, რადგან კასატორმა სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა, რომ მის მიერ პირველი კლასის მშენებლობის უნებართვოდ წარმოება განპირობებული იყო უკიდურესი აუცილებლობით. კასატორმა ვერ დაადასტურა ის საფრთხე, რომელიც ემუქრებოდა სახელმწიფო ან საზოგადოებრივ წესრიგს, საკუთრებას, მოქალაქეთა უფლებებსა და თავისუფლებებს, მმართველობის დადგენილ წესს და რომლის თავიდან ასაცილებლადაც იძულებული გახდა ეწარმოებინა ბეტონის ფილის მოწყობა სამშენებლო სამართალურთიერთობების მომწესრიგებელი კანონებით და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული წინაპირობებისა და წესების დაუცველად (ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შეტყობინების გარეშე), მითუმეტეს იმ პირობებში, როდესაც „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 66-ე მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, თუ ხუთი დღის ვადაში მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანო განმცხადებელს პასუხს არ აცნობებდა, მესაკუთრე ან/და მოსარგებლე უფლებამოსილი იყო დაეწყო მშენებლობა. ამდენად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ ჩადენილი სამშენებლო დარღვევის და კონკრეტული გარემოებების გათვალისწინებით (დემონტაჟის დავალების ნაწილში სადავო აქტი ბათილადაა ცნობილი), შპს „...“-ის მიმართ დაკისრებული სახდელი პროპორციულია და არ არსებობს დამატებით სხვა საშეღავათო ნორმატიული დანაწესის გამოყენების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, შპს „...-ს“ საკასაციო საჩივარზე 08.08.2022 წლის №912 საგადახდო დავალებით გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და შპს „...-ის“ საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება;

3. კასატორს - შპს „...-ს“ (ს/ნ...) დაუბრუნდეს 08.08.2022 წლის №912 საგადახდო დავალებით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა