ას-1446-370-05 7 სექტემბერი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: თ. თოდრია (თავმჯდომარე),

მ. ცისკაძე (მომხსენებელი),

ლ. გოჩელაშვილი

დავის საგანი: სესხის გადახდა (სარჩელში); ბინის იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა შეგებებულ სარჩელში).

აღწერილობითი ნაწილი:

კ. კ.-მ, კ. კ.-მ და ნ. დ.-მ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს მოპასუხე _ ზ. კ.-ის მიმართ, სესხის გადახდის შესახებ; მათ სარჩელი იმით დაასაბუთეს, რომ მოპასუხე ზ. კ.-ს სესხად გადასცეს 19000 აშშ დოლარი, სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ა. კ.-ის მამის _ ზ. კ.-ის საკუთრებაში არსებული ბინა მდებარე თბილისში, ... მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მოპასუხე ზ. კ.-ს გადასახდელად დაეკისრებოდა 19000 აშშ დოლარი, წინააღმდეგ შემთხვევაში სესხის გადასახდელად აუქციონზე სარეალიზაციოდ მიქცეული ყოფილიყო იპოთეკით დატვირთული ზ. კ.-ის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი ბინა.

მოპასუხე _ ზ. კ.-ის მეურვის წარმომადგენელმა შეგებებული სარჩელი აღძრა მოპასუხეების კ.კ.-ის, კ.კ.-ის და ნ.დ.-ის მიმართ და მოითხოვა იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. შეგებებული სარჩელი დასაბუთებულია იმით, რომ ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 23 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ზ. კ.-ე ცნობილი იქნა ქმედუუნარო პირად. ზ.კ.-ს იპოთეკის ხელშეკრულების დადების დროს _ 1999წ. 22 სექტემბერს არ ჰქონდა უნარი, სწორად აღექვა რეალური ვითარება.

მესამე პირებმა: ლ. კ.-მ და ა. კ.-მ დამოუკიდებელი სარჩელით მოითხოვეს ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანა და კუთვნილი წილის დადგენა, როგორც ბინის მესაკუთრე _ ზ. კ.-ის მეუღლემ და შვილმა, რომლებიც 1993წ. 6 აგვისტოს, ბინის პრივატიზაციის დროს, ცხოვრობდნენ და რეგისტრირებულნი იყვნენ ამ ბინაში. მათ მოითხოვეს იპოთეკით დატვირთული ოროთახიანი ბინის 2/3-ის მესაკუთრეებად ცნობა და შესაბამისი ცვლილებების შეტანა ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის დოკუმენტაციაში.

ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 21 მარტის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა წარმომადგენლის შუამდგომლობა მოცემულ საქმეში ა. კ.-ის თანამოპასუხედ ჩართვის შესახებ.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 21 მარტის გადაწყვეტილებით კ.კ.-ის, კ.კ.-ის და ნ.დ.-ის სარჩელი ზ. და ა. კ.-ეების მიმართ დაკმაყოფილდა.

ა. კ.-ს დაეკისრა კ.კ.-ის, კ.კ.-ის და ნ.დ.-ის სასარგებლოდ 19000 აშშ დოლარის გადახდა. დაკისრებული თანხის უზრუნველსაყოფად სარეალიზაციოდ მიექცა ზ.კ.-ის სახელზე რიცხული ბინა მდებარე ქ.თბილისში, ...

არ დაკმაყოფილდა ზ.კ.-ის მეურვე _ ე. კ.-ის შეგებებული სარჩელი, 1999წ. 22 სექტემბრის იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე.

დაკმაყოფილდა ლ. და ა. კ.-ის სარჩელი ზ. კ.-ის, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული გამგეობის, კ.კ.-ის, კ.კ.-ის და ნ.დ.-ის მიმართ, კუთვნილი წილის დადგენის და პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ. ლ. კ.-ე ცნობილი იქნა ქ.თბილისში, ... მდებარე, ხოლო ა. კ.-ე ამავე საცხოვრებელი ბინის 1/3-ის მესაკუთრედ, საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში შესაბამისი ცვლილებების შეტანით.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. კ.-ის მეურვე ე. კ.-მ და ა. კ.-მ; მათ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვეს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება კ.კ.-ის, კ.კ.-ი, ნ.დ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილების, ე. კ.-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდება კ.კ.-ის, კ.კ.-ის და ნ.დ.-ის სარჩელი 19 000 აშშ დოლარის ა. კ.-ისათვის დაკისრების შესახებ და დაკმაყოფილდება შეგებებული სარჩელი იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 21 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც უარი ეთქვა ზ. კ.-ის მეურვე ე. კ.-ს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, 1999წ. 22 სექტემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება.

ბათილად იქნა ცნობილი 1999წ. 22 სექტემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება ნაწილობრივ სესხის ხელშეკრულების ნაწილში, როგორც თვალთმაქცური გარიგება და იგი ჩაითვალა ზ. კ.-ის მიერ ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულებად.

გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ კ. კ.-მ, კ. კ.-მ და ნ. დ.-მ, 1999წ. 22 სექტემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებამდე ა. კ.-ს ასესხეს ფული, კერძოდ, კ. კ.-მ _ 3500 აშშ დოლარი, კ. კ.-მ _ 2000 აშშ დოლარი, ნ. დ.-მ კი _ 13500 აშშ დოლარი, სულ საერთო თანხით 19000 აშშ დოლარი. ა. კ.-ემ მათ ეს თანხა არ დაუბრუნა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ, ვინაიდან აღნიშნული თანხა ა.კ.-ემ ისესხა „ბიზნესის“ საწარმოებლად ოჯახური საჭიროებისათვის და ვეღარ უბრუნებდა მოსარჩელეებს, 1999წ. 22 სექტემბერს ერთი მხრივ _ კ.კ.-ს, კ.კ.-ს და ნ.დ.-ს და მეორე მხრივ _ ა. კ.-ის მამას _ ზ. კ.-ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად კ.კ.-მ, კ.კ.-მ და ნ.დ.-მ ზ. კ.-ს ასესხეს 19000 აშშ დოლარი და ამავე გარიგებით სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ზ. კ.-ის კუთვნილი ბინა მდებარე თბილისში ..., სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ამით ზ. კ.-მ ა. კ.-ის მიერ ადრე აღებული ვალი აღიარა და უზრუნველყო მისი დაბრუნება იპოთეკით.

სააპელაციო პალატამ მოცემული დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა სკ-ის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, სადავო ხელშეკრულებით კ.კ.-ს, კ. კ.-ს, ნ. დ.-სა და ზ.კ.-ს შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება, მაგრამ ამ გარიგებით დაიფარა ზ. კ.-ის მიერ 19000 აშშ დოლარის ვალის არსებობის აღიარება, რომელიც ამ ხელშეკრულების დადებამდე მისმა შვილმა ა. კ.-მ ისესხა მოსარჩელეებისაგან.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი 1999წ. 22 სექტემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება სესხის ხელშეკრულების ნაწილში და იგი ჩაითვალოს ზ. კ.-ის მიერ ვალის აღიარებად.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ზ. კ.-ე იპოთეკის ხელშეკრულების დადების შემდეგ იქნა ცნობილი ქმედუუნაროდ. სკ-ის 51-ე მუხლის მე-3 ნაწილით ნების გამოვლენის ნამდვილობაზე შეიძლება გავლენა არ მოახდინოს გარიგების დამდები პირის გარდაცვალებამ ან ქმედუნარიანობის დაკარგვამ, თუკი ეს მოვლენები დადგა ნების გამოვლენის შემდეგ. ამ ნორმიდან გამომდინარე სასამართლომ ჩათვალა, რომ გარიგების დადების შემდეგ ქმედუუნაროდ აღიარება გავლენას ვერ მოახდენს სადავო გარიგების დადებისას მის მიერ გამოვლენილ ნების ნამდვილობაზე.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ჩათვალა, რომ სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად ზ. კ.-ის ფსიქიკური მდგომარეობა 1999წ. 22 სექტემბრისათვის ვერ დადგინდა, ვინაიდან არ არსებობდა ობიექტური სამედიცინო დოკუმენტაცია აღნიშნული პერიოდისათვის. იმის დადგენა, ჰქონდა თუ არა უნარი ზ.კ.-ს აღექვა მის მიერ განხორციელებული მოქმედებების შინაარსი და რეალური ვითარება, ამჟამად შეუძლებელია. ამიტომ სასამართლომ აპელანტის მითითება სკ-ის 58-ე მუხლის გამოყენების შესახებ არ გაიზიარა და უსაფუძვლოდ მიაჩნია, რადგან სასამართლო-ფსიქიატრიული და სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზით ვერ დადგინდა ზ.კ.-ის ქმედუუნარობა ან მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე ისეთ მდგომარეობაში ყოფნა, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისას მისი ნების გამოვლენა არ შეესაბამებოდა რეალური ვითარების სწორად აღქმას.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს ა. და ზ. კ.-ეებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების ნაწილში, ამ ნაწილში საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნება იმავე პალატის სხვა შემადგენლობისათვის. მათი საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ კ.კ.-მ, კ.კ.-მ და ნ.დ.-მ 1999წ. 22 სექტემბერს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებამდე ა. კ.-ს ასესხეს 19000 აშშ დოლარი; სააპელაციო სასამართლომ 1999წ. 22 სექტემბრის ხელშეკრულება ერთის მხრივ ჩათვალა თვალთმაქცურ გარიგებად, მაგრამ იგი არასწორად მიიჩნია ზ. კ.-ის მიერ ა. კ.-ის ვალის არსებობის აღიარებად, რადგან ასეთი გადაწყვეტილება წინააღმდეგობრივი და დაუსაბუთებელია, თუ ზ. კ.-მ აღიარა ა. კ.-ის ვალი, მაშინ სააპელაციო პალატამ უცვლელად რატომ დატოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ვალის გადახდა დაეკისრა ა. კ.-ეს. სასამართლომ ნაწილობრივ გაიზიარა, რომ სესხი არ აღებულა 1999წ. 22 სექტემბრის ხელშეკრულებით, მაგრამ არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები, რაც საკასაციო პრეტენზიას წარმოადგენს.

სასამართლომ არ გამოიყენა სკ-ის 153-ე მუხლი, რადგან აქცესორული უფლება _ იპოთეკის ხელშეკრულება არ შეიძლება არსებობდეს სესხის ხელშეკრულების გარეშე; სესხის ხელშეკრულებას კი მოცემულ შემთხვევაში არსებობს; რაც სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია.

სააპელაციო პალატამ არასწორად არ დააკმაყოფილა შეგებებული სარჩელი, რადგან არასწორად განმარტა სკ-ის 51-ე მუხლი. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ა. კ.-ს ფიზიკური ტრავმის გამო არ შეეძლო 1999წ. 22 სექტემბერს ხელშეკრულებების გაფორმებისას ნამდვილი ნება გამოევლინა. სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 172-ე და 105-ე მუხლები. პალატამ ცალმხრივად შეაფასა სასამართლო _ ფსიქიატრიული ექსპერტიზის 2001წ. 18 დეკემბრის დასკვნა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ ა. და ზ. კ.-ეების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი 1999წ. 22 სექტემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება ნაწილობრივ, სესხის ხელშეკრულების ნაწილში, როგორც თვალთმაქცური გარიგება და იგი ჩაითვალა ზ. კ.-ის მიერ ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულებად და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება. ზ. კ.-ის მეურვე ე. კ.-ის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს; ბათილად იქნეს ცნობილი ზ. კ.-ესა და კ.კაკ.-ს, კ.კ.-ს და ნ.დ.-ს შორის 1999წ. 22 სექტემბერს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულება როგორც მოჩვენებითი გარიგება.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელი შემდეგი გარემოებების გამო:

სსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ კ. კ.-მ, კ. კ.-მა და ნ. დ.-მ, 1999წ. 22 სექტემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებამდე ა. კ.-ეს ასესხეს ფული, კერძოდ, კ. კ.-მა _ 3500 აშშ დოლარი, კ. კ.-მ _ 2000 აშშ დოლარი, ნ. დ.-მ კი _ 13500 აშშ დოლარი, სულ საერთო თანხით 19000 აშშ დოლარი, ა. კ.-მ მათ ეს თანხა არ დაუბრუნა. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივრის მოტივს იმის შესახებ, რომ ა. კ.-ე მხარეს არ წარმოადგენს, რადგან ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 21 მარტის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა წარმომადგენლის შუამდგომლობა მოცემულ საქმეში ა. კ.-ის თანამოპასუხედ ჩართვის შესახებ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დატოვა უცვლელი ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 21 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც კ.კ.-ის, კ.კ.-ის და ნ.დ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და ა. კ.-ეს დაეკისრა მათ სასარგებლოდ 19000 აშშ დოლარის გადახდა.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, კ. კ.-მ, კ. კ.-მ და ნ. დ.-მ 1999წ. 22 სექტემბერს 19000 აშშ დოლარის სესხის მიცემის თაობაზე ხელშეკრულება გააფორმეს ზ. კ.-სთან. ამავე ხელშეკრულებით სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ზ. კ.-ის საკუთარი საცხოვრებელი ბინა მდებარე ქ.თბილისში, ... ეს ხელშეკრულება რეგისტრირებულია თბილისის მერიის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, სადავო ხელშეკრულებით კ.კ.-ს, კ.კ.-ს, ნ.დ.-ს და ზ.კ.-ს შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება, მაგრამ ამ გარიგებით დაიფარა ზ. კ.-ის მიერ 19000 აშშ დოლარის ვალის არსებობის აღიარება, რომელიც ამ ხელშეკრულების დადებამდე მისმა შვილმა ა. კ.-მ ისესხა მოსარჩელეებისაგან. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის შესახებ, რომ 1999წ. 22 სექტემბრის ხელშეკრულება თვალთმაქცურ გარიგებად უნდა იქნეს მიჩნეული და ვალის არსებობის აღიარებად. რადგან სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში არასწორად განმარტა სკ-ის 341-ე მუხლი. ამ ნორმის თანახმად, იმ ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, რომლითაც აღიარებულ იქნა ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა (ვალის არსებობის აღიარება), აუცილებელია წერილობითი აღიარება. თუ სხვა ფორმაა გათვალისწინებული იმ ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობისათვის, რომლის არსებობაც აღიარებულ იქნა, მაშინ აღიარებაც მოითხოვს ამ ფორმას. მოცემული ნორმა ვალის არსებობის აღიარებას ითვალისწინებს იმ ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეებს შორის, რომლებმაც ადრე დადებული ვალდებულების სანაცვლოდ იკისრეს ახალი ვალდებულება. მოცემულ შემთხვევაში კი ზ. კ.-სა და მოსარჩელეებს შორის 1999წ. 22 სექტემბრამდე არავითარი ვალდებულება არ არსებობდა, ამიტომ საკასაციო პალატა თვლის, ზ. კ.-ესა და მოსარჩელეებს შორის 1999წ. 22 სექტემბერს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულება მოჩვენებით გარიგებას წარმოადგენს სკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე. ამ ნორმის შესაბამისად ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება).

ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელეებს 1999წ. 22 სექტემბერს სესხის ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა _ 19000 აშშ დოლარი ზ. კ.-ისათვის არ გადაუციათ, ამიტომ ეს ხელშეკრულება სესხის სახით თანხის გადაცემის ნაწილში ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია საკასაციო საჩივრის მითითება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად არ დააკმაყოფილა შეგებებული სარჩელი, რადგან კასატორის მითითებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ზ. კ.-ეს ფიზიკური ტრავმის გამო არ შეეძლო 1999წ. 22 სექტემბრის ხელშეკრულების გაფორმებისას ნამდვილი ნება გამოევლინა. სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 172-ე და 105-ე მუხლები.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ზ. კ.-ის ფსიქიკური მდგომარეობა 1999წ. 22 სექტემბრისათვის ვერ დადგინდა, ვინაიდან არ არსებობდა ობიექტური სამედიცინო დოკუმენტაცია აღნიშნული პერიოდისათვის. იმის დასადგენად, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისას მისი ნების გამოვლენა არ შეესაბამებოდა რეალური ვითარების სწორად აღქმას.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა სწორად არ გაიზიარა იმ საფუძვლითაც, რომ ზ. კ.-ემ მოსარჩელეებთან სადავო იპოთეკის ხელშეკრულება გააფორმა მეუღლის _ ლ. კ.-ისა და შვილის _ ა. კ.-ის წერილობითი თანხმობით.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ზემოხსენებული ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ ასეთი დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია, რის გამოც იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

საკასაციო პალატა იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლად ვერ მიიჩნევს კასატორის მითითებას იმის შესახებ, რომ სკ-ის 153-ე მუხლის თანახმად, იპოთეკის ხელშეკრულება არ შეიძლება არსებობდეს სესხის ხელშეკრულების გარეშე; მართალია, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზ. კ.-სა და მოსარჩელეებს შორის სესხის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა არ არსებობდა, მაგრამ სკ-ის 289-ე მუხლის საფუძველზე იპოთეკით შეიძლება დაიტვირთოს იმ პირის საკუთარი ქონება, რომელიც არ წარმოადგენს მოვალეს.

ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დატოვა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ა. კ.-ზე დაკისრებული თანხის უზრუნველსაყოფად სარეალიზაციოდ მიექცა ზ.კ.-ის სახელზე რიცხული ბინა მდებარე ქ.თბილისში, ...

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2005წ. 28 თებერვლის განჩინებით ა. კ.-ს გადაედო სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმის განხილვის დამთავრებამდე. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სსკ-ის 48-ე მუხლის თანახმად ა. კ.-ს ქონებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით უნდა შეუმცირდეს სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა საკასაციო საჩივრისათვის და გადასახდელად უნდა დაეკისროს 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-411-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. და ზ. კ.-ეების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილიში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი 1999წ. 22 სექტემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება ნაწილობრივ, სესხის ხელშეკრულების ნაწილში, როგორც თვალთმაქცური გარიგება და იგი ჩაითვალა ზ. კ.-ის მიერ ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულებად და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

ზ. კ.-ის მეურვე ე. კ.-ე-ა.-ის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს; ბათილად იქნეს ცნობილი ზ. კ.-ესა და კ.კაკ.-ს, კ.კ.-ს და ნ.დ.-ს შორის 1999წ. 22 სექტემბერს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულება, როგორც მოჩვენებითი გარიგება.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად.

დაევალოს ა. კ.-ეს ქ.თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის არასაგადასახადო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ 300033114 გადახდის დანიშნულება _ სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველი საქმეებისათვის; მიმღები _ მთაწმინდა-კრწანისის არასაგადასახდო შემოსულობების ანგარიშის ¹ 200122900 საქართველოს ეროვნული ბანკის კოდი _ 220101107 ანგარიშზე 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარებში ჩარიცხვა.

საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.