საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-88(2კ-23) 5 ოქტომბერი, 2023 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - სსიპ შემოსავლების სამსახური, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს „ჯ...ი“

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ნოემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს „ჯ...მა“ 2017 წლის 16 ოქტომბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ და ამავე სამსახურის 2017 წლის 19 ივნისის №EL060528 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 10 აგვისტოს №21117 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილების (საჩივარი №4586/2/2017) ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სარჩელის მიხედვით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტმა 2017 წლის 19 ივნისს შპს „ჯ...ის“ (ს/ნ ...) სახელზე გამოწერა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლის საფუძველზედაც კომპანია ცნობილ იქნა სამართალდამრღვევად საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილის თანახმად და დაჯარიმდა 500 ლარით. აღნიშნული ჯარიმა მოსარჩელემ გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურში, რომელმაც 2017 წლის 10 აგვისტოს მიიღო №21117 ბრძანება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. ბრძანება შპს „ჯ...მა“ გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც 2017 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დააკმაყოფილა.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ მის მიმართ შედგენილი სადავო აქტები უკანონო იყო და მათი ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით შპს „ჯ...ის“ სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს „ჯ...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 19 ივნისის №EL060528 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 10 აგვისტოს №21117 ბრძანება; ბათილად იქნა ცნობილი ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება; მოპასუხეს, საკითხის სრულყოფილად გამოკვლევის შემდეგ, შპს ,,ჯ...ის“ საჩივართან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება მოპასუხეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

საკასაციო საჩივრების თანახმად, ირკვევა, რომ 2016 წლის 13 ნოემბერს, გეზ „ფოთის“ ტერიტორიაზე გაიხსნა №... კონტეინერი, რომელშიც განთავსებული იყო რუსეთის ფედერაციის მოქალაქის - ვ. ფ-ის კუთვნილი „...-ის“ მარკის ავტომობილი, იმავე დღეს, გეზ „ფოთში“ გამოცხადდა ავტომანქანის მფლობელის წარმომადგენელი, საქართველოს მოქალაქე - ა. ჩ-ი. შემოსავლების სამსახურის №4173312 შეტყობინების თანახმად, სატრანსპორტო საშუალებას საგადასახადო ორგანოში გამოცხადების ბოლო ვადად განესაზღვრა 2016 წლის 28 დეკემბერი (45 კალენდარული დღე). ასევე სატრანსპორტო საშუალებაზე გაიცა გარე ტრანზიტული ნომერი ... და განხორციელდა მისი რეგისტრაცია შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემთა ბაზა „BMARS”-ში. სატრანსპორტო დოკუმენტიდან -კონოსამენტიდან ირკვეოდა, რომ ავტომანქანა „...“ გამოგზავნილი იყო საქართველოს მოქალაქე ბ. ჩ-ის სახელზე. მოგვიანებით, დილერმა კომპანიამ - შპს „ჯ...მა“ მიმღები პირი შეცვალა რუსეთის ფედერაციის მოქალაქით - ვ. ფ-ით. ბ. ჩ-სა და შპს „ჯ...ის“ დირექტორ ა. უ-ესთან სატელეფონო საუბრის შედეგად გაირკვა, რომ ბ. ჩ-ი იყო შპს „ჯ...ის“ თანამშრომელი, თუმცა შემოსავლების სამსახურის მონაცემთა ბაზებზე დაყრდნობით აღნიშნულ კომპანიაში მას ხელფასი არ ერიცხებოდა. მათ ვერ წარმოადგინეს ზემოაღნიშნული ავტომობილის შესყიდვისა და რეალიზაციის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, ასევე ვერ წარმოადგინეს საბუთი, რომლის საფუძველზეც შპს „ჯ...მა“ მფლობელი შეცვალა. ამასთან, გამოირკვა, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ახალ მფლობელს - რუსეთის ფედერაციის მოქალაქე ვ. ფ-ს საქართველოს საბაჟო საზღვარი არ გადმოუკვეთია.

კასატორების მითითებით, ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გამორკვევის შემდეგ, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ არსებობდა საფუძვლიანი ეჭვი საბაჟო ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი ავტოსატრანსპორტო საშუალების უკანონო განკარგვასთან დაკავშირებით, რის გამოც 2017 წლის 19 ივნისს საბაჟო დეპარტამენტის პროცესების მართვის, შეფასებისა და განვითარების მთავარი სამმართველოს საბაჟო კონტროლის სამმართველოს უფლებამოსილმა პირმა ბ. ჩ-ის, ა. ჩ-ის და შპს „ჯ...ის“ მიმართ, სასაქონლო ოპერაციების პირობების დარღვევის გამო, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილის შესაბამისად, შეადგინა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები №EL060529, №EL060527 და №EL060528, რომლებითაც სამართალდამარღვევებს პასუხისმგებლობა დაეკისრათ სოლიდარულად.

კასატორები ასევე მიუთითებენ საგადასახადო კოდექსის 215-ე მუხლის პირველ, მე-2, მე-6 და მე-10 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, საქონლის საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანა/საბაჟო ტერიტორიიდან გატანა ხორციელდება საბაჟო გამშვები პუნქტის ან საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული სხვა ადგილის გავლით და შესაბამისად, სავალდებულოა მისი წარდგენა. საქონელი საბაჟო ზედამხედველობას ექვემდებარება საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანიდან გაფორმების დასრულებამდე, ხოლო მიზნობრივი დანიშნულებით გაფორმებისას - საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანიდან მიზნობრივი დანიშნულების დასრულებამდე. საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანის შემდეგ ან შემოტანამდე საქონელი ექვემდებარება საბაჟო გამშვებ პუნქტში, საბაჟო ტერმინალში ან საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრულ ადგილზე გაფორმებას. საქონლის წარდგენისა და გაფორმების ვალდებულება ეკისრება დეკლარანტს ან/და საქონლის მფლობელს.

საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მიხედვით კი, საქონლის გაფორმების მიზნით წარდგენილი უნდა იქნეს საბაჟო დეკლარაცია, რომლის საფუძველზედაც განისაზღვრება სასაქონლო ოპერაცია. ამავე კოდექსის 269-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილით დადგენილია, რომ ამ კოდექსის 289-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, თუ სამართალდამრღვევი ერთზე მეტი პირია, მათ ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქცია სოლიდარულად დაეკისრებათ. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილის თანახმად კი, სასაქონლო ოპერაციის პირობების დარღვევა იწვევს ვალდებული პირის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით.

კასატორების მოსაზრებით, უტყუარად დასტურდება, რომ კონოსამენტი გამოწერილი იყო მოსარჩელის სახელზე, შესაბამისად, იგი წარმოადგენდა საბაჟო ვალდებულების შესრულებაზე პასუხისმგებელ პირს. ასევე სადავო არ არის, რომ მოსარჩელემ საქონლის მიმღები პირი შეცვალა რუსეთის ფედერაციის მოქალაქე ვ. ფ-ით ისე, რომ აღნიშნულის თაობაზე ვ. ფ-თან არანაირი წერილობითი დოკუმენტი შედგენილი არ ყოფილა, ასევე ვ. ფ-ს არ უფიქსირდება საქართველოში საზღვრის კვეთა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „ჯ...ის“ მხრიდან ადგილი ჰქონდა სასაქონლო ოპერაციის პირობების დარღვევას, რაც შესაძლებელს ხდიდა საბაჟო ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი ავტოსატრანსპორტო საშუალების უკანონო განკარგვას, შესაბამისად, სამართალდამრღვევი სუბიექტი განსაზღვრულია სწორად. კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასათანადოდ შეაფასა საქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები. სამართალწარმოება კი დავის განმხილველი ორგანოების მიერ ჩატარებულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით. ამდენად, სამართალდარღვევის - შპს „ჯ...ის“ მიმართ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილით განსაზღვრული სანქციის გამოყენება მართლზომიერია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები მიიჩნევენ, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით და მათი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივრებში მითითებული პოზიციები ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ პარაგრაფზე, რაც ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა იგი არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში სადავო საკითხს წარმოადგენს საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანილი ავტოსატრანსპორტო საშუალების პირველად კონოსამენტში შპს „ჯ...ის“ მიერ თავდაპირველი მესაკუთრის სათანადო საფუძვლის გარეშე შეცვლის გამო, კომპანიის სამართალდამრღვევად ცნობის კანონიერება. ამასთანავე, გამოსარკვევია ამავე კომპანიის სამართალდარღვევის სუბიექტად მიჩნევის საკითხი.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანილ იქნა ავტოსატრანსპორტო საშუალება, რომლის პირველად კონოსამენტში მესაკუთრედ მითითებული იყო ბ. ჩ-ი, თუმცა ტვირთის საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანამდე, გადამზიდავმა კომპანიამ - შპს „ჯ...მა“ ტვირთის გამომგზავნის მოთხოვნით განახორციელა მესაკუთრის ცვლილება ვ. ფ-ით, რომლის წარმომადგენელსაც გადაეცა სატრანსპორტო საშუალება ტრანზიტული ნომრებით და იგი გაშვებულ იქნა საბაჟოს ტერიტორიიდან 2016 წლის 14 ნოემბრის №4173312 შეტყობინებით, რომლითაც ავტოსატრანსპორტო საშუალების საგადასახადო ორგანოში გამოცხადების ბოლო ვადად განისაზღვრა 2016 წლის 28 დეკემბერი. საგადასახადო ორგანო, შედგენილი სამართალდარღვევის ოქმითა და სასამართლოსთვის მიცემული განმარტებებით, სწორედ თავდაპირველი მესაკუთრის სათანადო საფუძვლის გარეშე შეცვლას მიიჩნევს სასაქონლო ოპერაციის პირობების დარღვევად.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში საქართველოს საბაჟო საზღვრის გადაკვეთასთან დაკავშირებული სამართალდარღვევის სახეებსა და შესაბამის სანქციებს აწესრიგებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსი. მათ შორის, დასახელებული კოდექსის 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილის თანახმად, სასაქონლო ოპერაციის პირობების დარღვევა იწვევდა ვალდებული პირის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით. მიუხედავად იმისა, რომ მოცემული ნორმა 2019 წლის 1 სექტემბრიდან ამოღებულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსიდან, იმავე დარღვევისთვის პასუხისმგებლობას დასახელებული პერიოდიდან ითვალისწინებს საქართველოს საბაჟო კოდექსი (მუხლი 171). შესაბამისად, სადავო დარღვევისთვის საგადასახადო პასუხისმგებლობა გაუქმებული არ არის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული საგადასახადო სამართალდარღვევის შემადგენლობა გულისხმობს იმ გარემოებების გამორკვევას - რა სახის სასაქონლო ოპერაციას ჰქონდა კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი, რაში გამოიხატა სასაქონლო ოპერაციების პირობების დარღვევა და ვინ იყო ვალდებული პირი ამ ოპერაციების მოთხოვნების დაცვაზე. მით უფრო მაშინ, როდესაც 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილის შენიშვნაში ცალსახადაა მითითებული, რომ ამ მუხლის მე-17 ნაწილით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა არ გამოიყენება, როდესაც იმავე ქმედებისათვის დადგენილია სხვა პასუხისმგებლობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დასახელებული ნორმით გათვალისწინებული საგადასახადო სამართალდარღვევა სახეზეა მხოლოდ მაშინ, თუ ადგილი აქვს სასაქონლო ოპერაციის პირობების იმგვარ დარღვევას, რაც არ იწვევს ამავე მუხლის სხვა ნაწილით გათვალისწინებულ გადაცდომას. შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელისთვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილის საფუძველზე პასუხისმგებლობის დაკისრებისთვის ერთმნიშვნელოვნად და ნათლად უნდა ირკვეოდეს და დგინდებოდეს პირის მიერ განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შინაარსი, არსებობდეს პირის მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების თანმხლები მართლსაწინააღმდეგო შედეგი და დასტურდებოდეს მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და შედეგს შორის, რაც ნიშნავს, რომ რომელიმე მოცემული ელემენტის არარსებობა განაპირობებს აღნიშნული ნორმის გამოყენების უკანონობას. სწორედ ამიტომ, დილერი კომპანიის მიერ დოკუმენტში (კონოსამენტში) მხოლოდ ცვლილების განხორციელების გამოვლენა ავტომატურად არ ქმნის პირის სამართალდამრღვევად მიჩნევის წინაპირობას, არამედ არის შემოსავლების სამსახურის მიერ შემდგომი მოკვლევის დაწყების საფუძველი. კერძოდ, უფლებამოსილი ორგანოს მიერ უნდა დადგენილიყო, თუ რაში გამოიხატა სასაქონლო ოპერაციების პირობების დარღვევა და ვინ იყო პასუხისმგებელი ამ დარღვევაზე. შესაბამისად, დარღვევის აღმოჩენისას ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა დაედგინა შპს „ჯ...ის“ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების სახე და პირველად დოკუმენტში მესაკუთრის ცვლილების სამართლიანობა.

საკასაციო პალატა, სადავო შემთხვევაში ყურადღებას გაამახვილებს ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 227-ე მუხლზე (სადავო პერიოდში მოქმედი), სადაც ჩამოთვლილია სასაქონლო ოპერაციები, რომლებიც გამოიყენება საქონლის გაფორმებისას. ესენია: ა) იმპორტი; ბ) ექსპორტი; გ) რეექსპორტი; დ) ტრანზიტი; ე) საწყობი; ზ) თავისუფალი ზონა; თ) დროებითი შემოტანა; ი) შიდა გადამუშავება; კ) გარე გადამუშავება. მითითებული მუხლი ადგენს თითოეული სასაქონლო ოპერაციის განხორციელების პირობებს. ამდენად, პირველ რიგში, გამოსარკვევი იყო, რა სასაქონლო ოპერაციას ჰქონდა ადგილი შპს „ჯ...თან“ მიმართებით და კონკრეტულად რა წესი იქნა დარღვეული, რაზე მსჯელობაც არც ერთ სადავო აქტში მოცემული არ არის. აგრეთვე, მნიშვნელოვანია, რომ სასაქონლო ოპერაციის პირობების დარღვევის აღმოჩენისას/გამოვლენისას სსიპ შემოსავლების სამსახური ვალდებულია, განახორციელოს აღნიშნულ ფაქტზე სათანადო რეაგირება, რაც გამოიხატება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესწავლასა და სამართალდარღვევის გამოვლენაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში. განსახილველ შემთხვევაში, უდავოა, რომ საგადასახადო ორგანო, მხოლოდ სამართალდარღვევის ოქმის შედგენის შემდეგ შეუდგა იმ საკითხის გამოკვლევას, რასაც იგი მიიჩნევდა სასაქონლო ოპერაციის პირობების დარღვევად და რაც გამოიხადა პირველად კონოსამენტში თავდაპირველი მესაკუთრის შეცვლით. საგადასახადო ორგანო არ დაელოდა მხარისგან მოთხოვნილი ინფორმაციის დამადასტურებელი ცნობის წარდგენას. მეტიც, აღნიშნული ცნობა არ გაითვალისწინა არც საჩივართან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოებისას და სათანადო არგუმენტირებული მსჯელობით არ უარუყვია, რატომ არ იყო მოსარჩელე უფლებამოსილი საქონლის საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანამდე შეეცვალა ქონების მესაკუთრე, მით უფრო, როცა არსებობს საქონლის გამომგზავნი პირის მომართვა ასეთი ცვლილების განხორციელების აუცილებლობის შესახებ ან რომელი სასაქონლო ოპერაცია დაირღვა ამ ცვლილების განხორციელებით. საქმეში წარმოდგენილია „A...-ის“ ფილიალის მენეჯერის - ა. კ-ეს წერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ მათი განცხადების საფუძველზე მოხდა „...“ მარკის ავტომობილის მესაკუთრედ ბ. ჩ-ის მაგიერ ვ. ფ-ის (პ/ნ ...) მითითება. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შეფასება არ მიეცა აგრეთვე კომპანიის მითითებას, რომ შპს „ჯ...ი“ ახორციელებს მხოლოდ ტვირთის ლოგისტიკას (მომსახურებას), მათ მოვალეობაში შედის საქართველოში იმპორტირებული კონტეინერის გახსნა, მასში არსებული ტვირთის, მათ შორის, ავტომობილების გადმოცლა რომელიც რჩება საბაჟო ტერმინალზე, რითაც მთავრდება მათი პასუხისმგებლობა გამოგზავნილ ტვირთთან დაკავშირებით. გამომგზავნის მოთხოვნის მიხედვით ხდება მიმღების შეცვლა და დოკუმენტების გადაცემა. ამის შემდეგ ტვირთი გადის საბაჟო კონტროლს და იბარებს მესაკუთრე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ განხორციელებული ცვლილება საგადასახადო ორგანოსთვის მხოლოდ მას შემდეგ გახდა საეჭვო, რაც დაირღვა სატრანსპორტო საშუალების წარდგენისათვის მიცემული 45-დღიანი ვადა და საქონლის სათანადო წესით გაფორმება არ განხორციელდა. შემოსავლების სამსახური მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ შპს „ჯ...მა“ შესაბამისი კანონიერი საფუძვლის გარეშე მოახდინა თავდაპირველ კონოსამენტში მითითებული მესაკუთრის შეცვლა, თუმცა ფაქტია, რომ სატრანსპორტო საშუალება ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე გაიცა ახალი მფლობელის წარმომადგენელზე და სწორედ მის მიმართ იქნა შედგენილი შეტყობინება სატრანსპორტო საშუალების 45 დღეში წარმდგენის ვალდებულების თაობაზე. ამდენად, საგადასახადო ორგანო, არა პირველად კონოსამენტში მესაკუთრის ცვლილებას, არამედ საქონლის გაშვების შემდგომ წარმოშობილ გადაცდომებს (გაფორმების ვადის დარღვევა, უკანონო განკარგვა) აკავშირებს საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის შემოსვლამდე განხორციელებულ ოპერაციებთან და პასუხისმგებლობას აკისრებს, არა იმ პირს ვისზეც გასცა საქონელი, არამედ გადამზიდავ კომპანიას. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკვლევი საკითხია, რამდენად წარმოადგენს სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ გადაცდომად დაკვალიფიცირებული გარემოებები შპს „ჯ...ისთვის“, საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილის შესაბამისად, პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად მიიჩნიეს, რომ შეფასება უნდა მიეცეს და ეჭვის გამომრიცხავი მტკიცებულებების საფუძველზე სათანადოდ დასაბუთდეს, რატომ არის შპს „ჯ...ი“ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-17 ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის სუბიექტი. საკითხის დამატებითი კვლევა კი სწორედ საგადასახადო ორგანომ თავად უნდა უზრუნველყოს. შესაბამისად, სადავო შემთხვევაში არსებობდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების - გასაჩივრებული აქტების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობისა და მოპასუხისთვის ახალი აქტის გამოცემის დავალების წინაპირობები. სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე