საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-365(კს-23) 11 სექტემბერი, 2023 წელი

ქ.თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე; მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი - ლ. ჩ-ი (მ. ჩ-ის უფლებამონაცვლე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

განმცხადებლები - გ. კ-ი, ლ. ხ-ი

მესამე პირი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

დავის საგანი - საქმის წარმოების განახლება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. რ-ეის, ლა. ხ-ის, ე. ა-ის, ზ. ა-ას, ა. მ-ის, გ. კ-ის, მ. ჩ-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მერიას დაეკისრა ე. რ-ეის სასარგებლოდ 124 468, 89 ლარის, ლა. ხ-ის სასარგებლოდ 187 501, 74 ლარის, ე. ა-ის სასარგებლოდ 83 832, 72 ლარისა და 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, ზ. ა-ას სასარგებლოდ 83 832, 72 ლარისა და 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, ა. მ-ის სასარგებლოდ 83 832,72 ლარისა და 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, გ. კ-ის სასარგებლოდ 133 862,2 ლარისა და 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, მ. ჩ-ის სასარგებლოდ 103 200 ლარის გადახდა.

მოსარჩელეებმა - ე. რ-ეემ, ლა. ხ-იმა, გ. კ-იმა, ზ. ა-ამ და მ. ჩ-იმა, ასევე მოპასუხემ - ქალაქ თბილისის მერიამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 07 მაისის განჩინებებით განუხილველად იქნა დატოვებული გ. კ-ის, ე. რ-ეის და ზ. ა-ას სააპელაციო საჩივრები ხარვეზის შეუვსებლობის გამო. ამავე სასამართლოს 2010 წლის 28 ივნისის განჩინებით განუხილველი დარჩა აგრეთვე ე. ა-ის სააპელაციო საჩივარი ხარვეზის შეუვსებლობის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით ლა. ხ-ისა და მ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო ქალაქ თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ე. რ-ეის, ლა. ხ-ის, ე. ა-ის, ზ. ა-ას, ა. მ-ის, გ. კ-ის, მ. ჩ-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მერიას დაეკისრა ე. რ-ეის სასარგებლოდ 533,4 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, ლა. ხ-ის სასარგებლოდ 1536,40 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, ე. ა-ის სასარგებლოდ 570 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, ზ. ა-ას სასარგებლოდ 570 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, ა. მ-ის სასარგებლოდ 570 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, გ. კ-ის სასარგებლოდ 814,80 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, მ. ჩ-ის სასარგებლოდ 5285,40 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, გადახდა. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ლა. ხ-ის, გ. კ-ისა და მ. ჩ-ის მიერ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით ლა. ხ-ის, გ. კ-ისა და მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად; უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება, ხოლო 2011 წლის 12 სექტემბრის განჩინებებით განუხილველი დარჩა ე. რ-ეის, ზ. ა-ას, ე. ა-ის საკასაციო საჩივრები.

ლა. ხ-იმა და გ. კ-იმა 2012 წლის 20 აპრილს N25601/12 საჩივრით მიმართეს ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს, რომლის 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დადგინდა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა კონვენციის პირველი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევა; კერძოდ, ევროპულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპლიკანტებისთვის ეროვნულ დონეზე მიკუთვნებული ანაზღაურება არ იყო ადეკვატური. 2010 წლის 10 დეკემბრის N15737/10/1 ექსპერტის დასკვნაში, რომელსაც დაეყრდნო თბილისის სააპელაციო სასამართლო, არ ყოფილა წარმოდგენილი რაიმე განმარტება იმის დასასაბუთებლად ან ასახსნელად, თუ რატომ უდრიდა შენობის დანგრევის შედეგად დარჩენილი მასალების ღირებულება შენობის ღირებულებას დანგრევამდე (§ 57). ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, კონვენციის ან მისი ოქმების მუხლების დარღვევის დადგენა სასამართლო წარმოების განახლებისა და ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილებების კონვენციის პრინციპების გათვალისწინებით გადასინჯვის საფუძველია. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლო წარმოების განახლება და წინამდებარე გადაწყვეტილებაში ასახული პრინციპების გათვალისწინებით საკითხის გადასინჯვა მომჩივნებისთვის ანაზღაურების მიკუთვნების ყველაზე უფრო შესაფერისი გზაა.

„ხ-ი და კ-ი საქართველოს წინააღმდეგ“ საქმეზე მიღებულ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე მითითებით გ. კ-იმა და ლ. ხ-იმა 2020 წლის 18 მაისს განცხადებით მიმართეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას. განმცხადებლებმა მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს იმავე გადაწყვეტილებაზე მითითებით საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება 2020 წლის 08 ივნისს წარადგინა აგრეთვე ლ. ჩ-იმა, რომელმაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 15 ივნისის განჩინებით გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის განცხადებები დასაშვებად იქნა ცნობილი; ლა. ხ-ის უფლებამონაცვლედ დადგინდა ლ. ხ-ი, ხოლო მ. ჩ-ის უფლებამონაცვლედ - ლ. ჩ-ი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 07 ივლისის განჩინებით გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის განცხადება ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის მოთხოვნის ნაწილში და აღნიშნულ ნაწილში განახლდა საქმის წარმოება. განცხადება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის წარმოების განახლების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა, რაც გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის მიერ გასაჩივრდა კერძო საჩივრით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 03 დეკემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. კ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას გ. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის სახით 138.000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად, აგრეთვე, მიუღებელი შემოსავლის სახით 650 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად ყოველთვიურად - 2007 წლის 1 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; ლ. ხ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ლ. ხ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის სახით 210.000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ხდადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად, აგრეთვე, მიუღებელი შემოსავლის სახით 650 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად ყოველთვიურად - 2007 წლის 1 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; ლ. ჩ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ლ. ჩ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის სახით 416.000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილება ლ. ჩ-ის, გ. კ-ისა და ლ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინებით ლ. ჩ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დარჩა განუხილველად დაუშვებლობის მოტივით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე, 423-ე და 424-ე მუხლებზე, აგრეთვე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებაში განვითარებულ მსჯელობაზე და აღნიშნა, რომ საჩივარი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში წარადგინეს მხოლოდ ლა. ხ-იმა და გ. კ-იმა. შესაბამისად, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ლა. ხ-ისა და გ. კ-ის საჩივრის ფარგლებში, რაც გამორიცხავდა ლ. ჩ-ითან მიმართებით საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესაძლებლობას. ლ. ჩ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილების ფარგლები შეზღუდული იყო ლ. ჩ-ის მიმართ ეროვნულ დონეზე დამდგარი საბოლოო მატერიალურ სამართლებრივი შედეგით, რადგან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა დაინტერესებულ მხარის მიერ ევროპული სასამართლოსთვის კონვენციის 35.1 მუხლით დადგენილ 6 (ექვს) თვიან ვადაში მიმართვა.

პალატამ აღნიშნა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ კონვენციის ან მისი ოქმის დარღვევის დადგენა არ მიიჩნევა იმავე იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტთან დაკავშირებული ყველა პირის მიმართ კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილების გადახედვის ვალდებულებად, რაც არ იწვევს სასამართლოს მიერ მხარეთა არათანაბარ მდგომარეობაში ჩაყენებას, ვინაიდან ხსენებული გამოწვეულია პირის მიერ დამდგარი სამართლებრივი შედეგებისადმი შეგუებით, მისი გაუსაჩივრებლობით. ამასთანავე, საპროცესო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების გაუქმებას საზედამხედველო წესით ანუ გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის შემდგომ მის გაუქმებას ნორმის არასწორი გამოყენების გამო. პალატის მითითებით, მოცემულ საქმეზე არ განიხილებოდა საზიარო, საერთო უფლებიდან გამომდინარე მოთხოვნის არსებობა-არარსებობის საკითხი. მოსარჩელეთა მოთხოვნები, თავისი შინაარსით, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნები იყო, რადგან თითოეული პირი თავისი კერძო ავტონომიის შესაბამისად განკარგავდა საკუთარ მატერიალურ-სამართლებრივ მოთხოვნას ისე, რომ ამით გავლენას ვერ ახდენდა სხვა პირის სამართლებრივ მდგომარეობაზე. საქმის მასალებში არსებული საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის მიხედვით, მოსარჩელეების წილი დემონტირებულ შენობაში ერთმანეთისგან გამიჯნული იყო, ექსპერტიზის დასკვნებითაც თითოეული მოსარჩელეებისთვის ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობები გამოთვლილი იყო ცალ-ცალკე, თითოეულის შენობა-ნაგებობაში კუთვნილი წილის მიხედვით, შენობა-ნაგებობის მიმართ ადგილი ჰქონდა არა საზიარო, არამედ წილად საკუთრებას, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არ იყო სოლიდარული თანამონაწილეობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა ლ. ჩ-იმა.

კერძო საჩივრის ავტორი აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საქმეზე „ხ-ი და კ-ი საქართველოს წინააღმდეგ" (საჩივარი 25601/12) ერთხმად დაადგინა, რომ „ეროვნულ დონეზე მომჩივნებს არ მიეკუთვნათ სრული კომპენსაცია მათი საკუთრების უკანონო დანგრევის გამო, რამაც კონვენციის 1-ლი დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლის დარღვევა გამოიწვია“. ამასთან, ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების თანახმად, „სამოქალაქო სამართალწარმოების განახლება და საქმის გადასინჯვა იმ პრინციპების გათვალისწინებით, რაც დადგენილია წინამდებარე გადაწყვეტილებაში, იქნებოდა განმცხადებლების დარღვეული უფლებების აღდგენის ყველაზე ადეკვატური საშუალება“. ლ. ჩ-ის მოსაზრებით, ევროპული სასამართლოს მიერ ხსენებულ გადაწყვეტილებაში ჩამოყალიბებული დასკვნები და კონვენციური ვალდებულებების კეთილსინდისიერი იმპლემენტაცია მოითხოვდა წინამდებარე საქმეზე ადმინისტრაციული სამართალწარმოების განახლებას.

კერძო საჩივრის ავტორი აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 46-ე მუხლის თანახმად, კონვენციის წევრ სახელმწიფოებს ეკისრებათ ვალდებულება, დაემორჩილონ სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას ნებისმიერ საქმეზე, რომლის მხარეებიც თავად არიან. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულების მიზნით, სახელმწიფოებმა უნდა გაატარონ არა მხოლოდ ინდივიდუალური, არამედ ზოგადი ღონისძიებები, რომლის მიზანია, სხვებს შორის, მსგავსი დარღვევების აღმოფხვრა და პრევენცია (ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 46-ე მუხლის სახელმძღვანელო პრინციპები, 31 აგვისტო, 2022, გვ. 8). საჩივრის ავტორი მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებების დაცვის ზოგადი ვალდებულებების, კონვენციის 46-ე მუხლისა და ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ქართული სასამართლოები ვალდებულნი არიან განახორციელონ ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი დარღვევების მიზეზების დეტალური ანალიზი და მიიღონ ზოგადი ღონისძიებები მისი დარღვეული უფლებების აღსადგენად, რაც იდენტურია ხ-ისა და კ-ის საქმეზე გამოვლენილი დარღვევებისა.

ლ. ჩ-ი აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულება კონვენციით გათვალისწინებული უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია და ემსახურება ზემოაღნიშნული მიზნის მიღწევას. სახელმწიფოს, როგორც საერთაშორისო სამართლის სუბიექტს, გააჩნია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების სწრაფი და სრულფასოვანი აღსრულების ვალდებულება. ეს ვალდებულება უპირობოა. სახელმწიფო ვერ მიუთითებს ეროვნული სამართლებრივი სისტემის სპეციფიკურობაზე ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის გასამართლებლად. სავალდებულოა, რომ კომპეტენტურმა ეროვნულმა სახელისუფლებო ორგანოებმა, იქნება ეს სასამართლო, საკანონმდებლო თუ აღმასრულებელი ხელისუფლება, მიიღონ კონკრეტული ღონისძიებები დადგენილი დარღვევის აღმოსაფხვრელად. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 46-ე მუხლის თანახმად, მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები კისრულობენ ვალდებულებას, დაემორჩილონ სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას საქმეებზე, რომლებშიც ისინი მხარეს წარმოადგენენ. ამდენად, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულების მიზნით, სახელმწიფოებმა უნდა გაატარონ ინდივიდუალური და ზოგადი ღონისძიებები (ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 46-ე მუხლის სახელმძღვანელო პრინციპები, 31 აგვისტო 2022, 33. 6-8).

საჩივრის ავტორის მითითებით, ინდივიდუალური ღონისძიებების ხასიათი დარღვევის ბუნებიდან და მომჩივნის კონკრეტული მდგომარეობიდან გამომდინარეობს. ზოგადი ღონისძიებების მიზანი კი ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში გამოვლენილი სისტემური/სტრუქტურული ხარვეზებისა და მსგავსი დარღვევების აღმოფხვრაა (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 46-ე მუხლის სახელმძღვანელო პრინციპები, 31 აგვისტო 2022, გვ. 8). ამ მიზნით, მოპასუხე სახელმწიფომ, პირველ რიგში, უნდა განახორციელოს ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი დარღვევის მიზეზების დეტალური ანალიზი. პრაქტიკაში არაერთხელ დამდგარა ზოგადი ღონისძიებების გატარების საჭიროება. მაგალითად, ცილისწამების დეკრიმინალიზაცია (დალბანის ჯგუფის საქმეები რუმინეთის წინააღმდეგ („Dalban group of cases v. Romania"), 1999 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება, დიდი პალატა; ქორწინების გარეშე დაბადებული ბავშვის დისკრიმინაციის აკრძალვა მემკვიდრეობის უფლებებთან დაკავშირებით (მარკქსი ბელგიის წინააღმდეგ („Marckx v. Belgium"), 1979 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილება).

ლ. ჩ-ი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოები თავიანთ გადაწყვეტილებებში მიუთითებენ, რომ „ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის რეკომენდაცია [...] არ მიუთითებს იმ არააპლიკანტი პირის მიმართ წარმოების განახლების სახელმწიფო ვალდებულებაზე, რომლის მიმართაც არსებობს დამამთავრებელი, დამაგვირგვინებელი ეფექტის მქონე გადაწყვეტილება“; „გამონაკლის შემთხვევებში, შესაძლოა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების არააპლიკანტ პირებზე გავრცელება. ასეთს ადგილი აქვს მაშინ, როდესაც სახელმწიფოს ევალება გენერალური ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფოს გენერალური ღონისძიებების განხორციელების დაკისრების საფუძველია ევროპული სასამართლოს პილოტური ან კვაზი პილოტური, კონკრეტული გადაწყვეტილება“. დასახელებული დასკვნები, რომლებსაც დაეფუძნა ეროვნული სასამართლოების გადაწყვეტილებები, გარდა ტერმინოლოგიური და სტილისტური გაუმართაობისა, არ შეესაბამება სიმართლეს და ეწინააღმდეგება როგორც ადამიანის უფლებათა სამართლის ზოგად პრინციპებს, ასევე ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 46-ე მუხლსა და ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის მიერ დადგენილ პრაქტიკას. საქმეში „კლაუს და იური კილაძეები საქართველოს წინააღმდეგ“ ევროპულმა სასამართლომ მომჩივნებთან, კლაუს და იური კილაძეებთან მიმართებით, დაადგინა კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევა. სტრასბურგის სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილების აღსრულების ფარგლებში, მინისტრთა კომიტეტის წინაშე, მოპასუხე ხელისუფლებას დაევალა ზოგადი ღონისძიებების გატარება და გადაწყვეტილების აღსრულების პროცედურის გავრცელება ათასობით სხვა არამომჩივან პირზე. დადგენილი დარღვევის აღმოსაფხვრელად გატარებული ზოგადი ღონისძიებების საფუძველზე, ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტმა მიიღო საბოლოო რეზოლუცია, რითაც დაასრულა აღსრულებაზე საზედამხედველო პროცედურები. ანალოგიურად, მესამე პირებთან მიმართებით ზოგადი ღონისძიებების გატარების და საქმის განახლების ვალდებულება დაეკისრა ისლანდიის ხელისუფლებას საქმეზე „გუდმუნდურ ანდრი ასტრადსონი ისლანდიის წინააღმდეგ“. საქმე ეხებოდა ისლანდიის ახლად შექმნილ სააპელაციო სასამართლოში მოსამართლეთა დანიშვნის პროცესში არსებულ დარღვევებს. ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტმა საბოლოო რეზოლუციაში ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ „ინდივიდებს, მსგავს შემთხვევებში, შეუძლიათ მოითხოვონ სამართალწარმოების განახლება ეროვნულ დონეზე“ (იხ. ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის 2022 წლის 9 მარტის რეზოლუცია). ზემოაღნიშნული გარემოებები ცალსახად მოწმობს, რომ ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამ შესაძლოა მოიცვას არა მხოლოდ მომჩივნები, რომელთა მიმართ მიღებულია კონკრეტული გადაწყვეტილება (ინდივიდუალური ღონისძიებები), არამედ მესამე პირებიც, თუკი ისინი წარმოადგენენ მსგავსი ან იდენტური დარღვევების მსხვერპლებს (ზოგადი ღონისძიებები) კონვენციის 34-ე მუხლის მიზნებისათვის. შესაბამისად, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 46-ე მუხლის საფუძველზე, ქართული სასამართლოები ვალდებულნი არიან გაატარონ ზოგადი ღონისძიებები და აღმოფხვრან მსგავსი/იდენტური დარღვევები, რაც დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებით საქმეზე „ხ-ი და კ-ე საქართველოს წინააღმდეგ“.

საჩივრის ავტორის მითითებით, ეროვნული კანონმდებლობა მოიცავს საკმარის თვითშემსრულებელ ნორმებს, რომელთა გამოყენებითაც შესაძლებელია კონვენციით ნაკისრი ვალდებულებების იმპლემენტაცია და ადმინისტრაციული სამართალწარმოების განახლების გზით, ლ. ჩ-ის დარღვეული უფლებების აღმოფხვრა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველ ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დასრულებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლები. 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ: დ) სასამართლო განაჩენი, გადაწყვეტილება, განჩინება ან სხვა ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმდა; ზ) არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს. შესაბამისად, 423-ე მუხლის „დ“ ან „ზ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე, ქართული სასამართლოები ვალდებულნი არიან განიხილონ განცხადება საქმის წარმოების განახლების თაობაზე და გაატარონ ზოგადი ღონისძიებები ხ-ისა და კ-ის საქმეზე გამოვლენილი დარღვევების სრულფასოვანი აღმოფხვრის მიზნით, როგორც ამას მოითხოვს კონვენციის 46-ე მუხლი, ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის წესები და სახელმძღვანელო პრინციპები. ამასთან, მინისტრთა კომიტეტის ზედამხედველობის ქვეშ და სუბსიდიარობის პრინციპის შესაბამისად, მოპასუხე სახელმწიფო თავისუფალია, აირჩიოს ღონისძიებები, რომელთა მეშვეობითაც ის შეასრულებს კონვენციის 46-ე მუხლიდან გამომდინარე ვალდებულებას (ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 46-ე მუხლის სახელმძღვანელო პრინციპები, 31 აგვისტო, 2022, გვ. 9). ამ პრინციპის შეუსრულებლობა გარდაუვალია, რომ გამოიწვევს საქართველოს მიერ კონვენციის მე-6 და 46-ე მუხლების, ასევე პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების გაცნობისა და კერძო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა მიიჩნევს, რომ ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, კერძო საჩივრის განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. ამავე კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს.

განსახილველ შემთხვევაში, ლ. ჩ-იმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვა. განმცხადებელი საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად მიუთითებდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე საქმე „ხ-ი და კ-ი საქართველოს წინააღმდეგ“, რომლითაც ევროპულმა სასამართლომ ერთხმად დაადგინა, რომ „ეროვნულ დონეზე მომჩივნებს არ მიეკუთვნათ სრული კომპენსაცია მათი საკუთრების უკანონო დანგრევის გამო, რამაც კონვენციის 1-ლი დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლის დარღვევა გამოიწვია“.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში სარჩელი წარადგინეს მხოლოდ ლა. ხ-იმა და გ. კ-იმა. მართალია, განმცხადებლის მამკვიდრებელი - მ. ჩ-ი ლა. ხ-ისა და გ. კ-ითან ერთად აგრეთვე წარმოადგენდა მოსარჩელე მხარეს ეროვნულ დონეზე მიმდინარე დავაში, თუმცა თავისი უფლების დასაცავად მას ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსათვის არ მიუმართავს. ამდენად, იგი არ ყოფილა აპლიკანტი „ხ-ი და კ-ი საქართველოს წინააღმდეგ“ საქმეზე.

ლ. ჩ-ის მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოების განახლებასა და არააპლიკანტ პირებთან მიმართებით ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გამოყენებაზე იმსჯელა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ. კერძოდ, 2022 წლის 18 ოქტომბრის Nბს-376(კ-22) განჩინებაში პალატამ აღნიშნა, რომ ,,ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ ეროვნულ დონეზე დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება და კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილების გადასინჯვა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების ინდივიდუალური ღონისძიებაა (კონვენციის 46-ე მუხლის სახელმძღვანელო, პ. 15), შესაბამისად, იგი ვრცელდება აპლიკანტებზე.“ „გამონაკლის შემთხვევებში, შესაძლოა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების არააპლიკანტ პირებზე გავრცელება. ასეთს ადგილი აქვს მაშინ, როდესაც სახელმწიფოს ევალება გენერალური ღონისძიებების განხორციელება. სახელმწიფოსთვის გენერალური ღონისძიების განხორციელების დაკისრების საფუძველია ევროპული სასამართლოს პილოტური ან კვაზიპილოტური, კონკრეტული გადაწყვეტილება... „ხ-ი და კ-ი საქართველოს წინააღმდეგ“ საქმეზე ევროპული სასამართლოს 17.12.2019წ. გადაწყვეტილებით საქმის წარმოების განახლება მოხსენიებულია როგორც სამოქალაქო პროცესი (პ. 63), რის გამოც აღნიშნული კატეგორიის ეროვნული დონეზე მიღებული გადაწყვეტილების მიმართ ვრცელდება გადაწყვეტილების დამამთავრებელი ეფექტის პრინციპი. როგორც აღინიშნა გადამეტებულად არ უნდა დაზიანდეს ეროვნულ წარმოებაში მიღებული გადაწყვეტილების დამამთავრებელი ეფექტისა და სამართლებრივი განსაზღვრულობის პრინციპები, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც დავა დასაცავი კანონიერი ინტერესის მქონე აპლიკანტის მოწინააღმდეგე პირთან არის დაკავშირებული. სასამართლო დავაში ადმინისტრაციული ორგანოს მონაწილეობა არ გამორიცხავს ამგვარი მიდგომის გამოყენებას ადმინისტრაციული კატეგორიის დავებზე.... მოცემულ შემთხვევაში, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს N25601/12 საჩივარზე მიღებული 17.12.2019წ. გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე (საქმე „ხ-ი და კ-ი საქართველოს წინააღმდეგ“), სახელმწიფოს არ ეკისრება ლ. ჩ-ის მიმართ გადაწყვეტილების აღსასრულებლად სასამართლოში საქმის წარმოების განახლების გზით ინდივიდუალური და/ან გენერალური ღონისძიების განხორციელების ვალდებულება, ვინაიდან მას (მის მამკვიდრებელს) არ მიუმართავს ევროპული სასამართლოსთვის. სასამართლოში საქმის წარმოების განახლება რეტროაქტიული ინდივიდუალური ღონისძიებაა და როგორც ინდივიდუალური საშუალება ვრცელდება აპლიკანტზე, ინდივიდზე (კონვენციის 46-ე მუხლის სახელმძღვანელო (Guide on Article 46 of the European Convention on Human Rights), გვ. 7, 8 და 10, ბოლო განახლება: 30.04.2022წ.). ვინაიდან ლ. ჩ-ის მამკვიდრებელს არ მიუმართავს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსთვის კონვენციის 35.1 მუხლით გათვალისწინებულ 6 თვიან ვადაში, იგი არაა აპლიკანტი იმ საქმეზე, რომელთან დაკავშირებითაც მიღებულია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 17.12.2019წ. გადაწყვეტილება“.

საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს ზემოხსენებულ განჩინებაში მოცემულ მსჯელობაბს და მათზე მითითებით აღნიშნავს, რომ არ არსებობს ლ. ჩ-ის მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოების განახლების შესაბამისი სამართლებრივი და ფაქტობრივი წინამძღვრები.

კერძო საჩივრის ავტორი საჩივარში ყურადღებას ამახვილებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულების მნიშვნელობასა და მის სავალდებულოობაზე. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სწორედ აღნიშნული ვალდებულების დაცვას ემსახურება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის დანაწესი, რომელიც ეროვნულ სასამართლოს ავალდებულებს, კანონით დადგენილ ვადაში, მომჩივნის მიერ საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნის შემთხვევაში, განაახლოს საქმის წარმოება, თუ არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს. პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული ვალდებულება არ არის უპირობო და თავად ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ არის დადგენილი, რომ ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით საქმის წარმოების განახლება და ეროვნული სასამართლოს მიერ მიღებული კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილების გადასინჯვის მოთხოვნის უფლება მხოლოდ აპლიკანტ პირებზე ვრცელდება. მართალია, საგამონაკლისო შემთხვევებში, დასაშვებია ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების არააპლიკანტ პირებზეც გავრცელება, რაზეც კერძო საჩივრის ავტორიც ამახვილებს ყურადღებას, თუმცა ხსენებულ შემთხვევებში, ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში საგანგებოდ აღინიშნება სახელმწიფოს ვალდებულება გენერალური ღონისძიების გავრცელების შესახებ.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელესთან მიმართებაში ეროვნულმა სასამართლომ დაადგინა დარღვევა, რაც გამოიხატა ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის თანამშრომელთა მიერ კერძო საჩივრის ავტორის საკუთრებაში არსებული შენობის უკანონო დემონტაჟის განხორციელებაში, შესაბამისად, დაასკვნა, რომ ქ. თბილისის მერია ვალდებული იყო აენაზღაურებინა მოსარჩელეებისათვის, მათ შორის, კერძო საჩივრის მამკვიდრებლისათვის მიყენებული ზიანი. შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში, კერძო საჩივრის ავტორი სადავოდ ხდის არა უფლების დარღვევას, არამედ ადმინისტრაციული ორგანოს უკანონო მოქმედების შედეგად მიყენებული ზიანის ოდენობას, რასთან დაკავშირებით, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით, კონკრეტული ოდენობის კომპენსაცია კერძო საჩივრის ავტორს მიეკუთვნა. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ ზიანის ოდენობა განეკუთვნება არა სამართლის, არამედ ფაქტის საკითხს. ზიანის ანაზღაურება მიეკუთვნება მეორად/დამატებით მოთხოვნებს და იწვევს ქონებრივი ან არაქონებრივი ხასიათის უარყოფითი შედეგების დადგომას (შდრ. ჰ.ბოილინგი, პ. ლუტრინგჰაუსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ცალკეული მოთხოვნების სისტემური ანალიზი, თბილისი, 2009, გვ.33). შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 17.12.2019წ. გადაწყვეტილება საქმეზე „ხ-ი და კ-ი საქართველოს წინააღმდეგ“, ვერ მიიჩნევა ზოგადი ღონისძიებების ბუნების მატარებლად, რა შემთხვევაშიც სახელმწიფოს სისტემური/სტრუქტურული ხარვეზების აღმოფხვრა, მათ შორის, საკანონმდებლო რეგულაციის შემოღებით დაევალებოდა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ასკვნის, რომ სახელმწიფოს არ ეკისრება ლ. ჩ-ის მიმართ ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსასრულებლად სასამართლოში საქმის წარმოების განახლების გზით ინდივიდუალური და/ან გენერალური ღონისძიების განხორციელების ვალდებულება, ვინაიდან კერძო საჩივრის ავტორს (მის მამკვიდრებელს) არ უსარგებლია ევროპული სასამართლოსათვის მიმართვის უფლებით. როგორც უკვე აღინიშნა, სასამართლოში საქმის წარმოების განახლება რეტროაქტიული ინდივიდუალური ღონისძიებაა და, როგორც ინდივიდუალური საშუალება, ვრცელდება აპლიკანტზე, ინდივიდზე, რა გარემოებაც გამორიცხავს კერძო საჩივრის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

რაც შეეხება, კერძო საჩივრის ავტორის მითითებას ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე (საქმე „გუდმუნდურ ანდრი ასტრადსონი ისლანდიის წინააღმდეგ“), ამ საქმეში სასამართლომ აღნიშნა, რომ კონკრეტულ საქმეზე დარღვევის დადგენა შესაძლოა არ იქნეს მიჩნეული კონვენციის საფუძველზე სახელმწიფოსთვის იმ ვალდებულების დაკისრებად, რომ გადახედოს ყველა მსგავს შემთხვევას, რომელთან დაკავშირებით ვრცელდება ეროვნულ დონეზე მიღებული ბოლო გადაწყვეტილების დამამთავრებელი ეფექტის პრინციპი ანუ არსებობს კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილება. ამდენად, გადაწყვეტილების ფარგლების არაპლიკანტ პირებზე გავრცელება და სახელმწიფოთა მიერ გენერალური ღონისძიების გატარება დაიშვება მხოლოდ კონკრეტულ შემთხვევებში, ევროპული სასამართლოს სპეციალური მითითების საფუძველზე, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე-285-ე, 419-ე-420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა