ას-184-519-05 10 მაისი, 2005 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: თ. თოდრია (თავმჯდომარე),
l. გოჩელაშვილი (მომხსენებელი),
m. ცისკაძე
დავის საგანი: სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2004 წლის 8 აპრილს ა. წ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს “ს.” მიმართ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების თაობაზე. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 1983 წლის 26 ივნისიდან მუშაობდა სამშობიარო სახლში ..... 2003 წლის 27 აგვისტოს იგი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან ისე, რომ არ გადაუხადეს სახელფასო დავალიანება 1996 წლიდან, რაც შეადგენდა 5690 ლარს.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობის გამო.
თელავის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და შპს “ს.” მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 5690 ლარისა და 95 თეთრის გადახდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ს.” დირექტორმა ა. ყ-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება.
თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ს.” და ა. წ-ს შორის არსებობდა შრომითი კონტრაქტი, რომლის თანახმად, ა.წ-ს შესრულებული სამუშაოს ასანაზღაურებლად უნდა მიეღო თვეში 200 ლარი. კონტრაქტის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, ორგანიზაცია ვალდებულებას იღებდა, დაქირავებული პირისათვის აენაზღაურებინა შრომის საფასური.
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ორგანიზაციამ ა.წ-ს ვერ აუნაზღაურა შრომის საფასური, რასაც თავად ორგანიზაცია ადასტურებს, მოპასუხემ მტკიცებულების სახით წარმოადგინა სადაზღვევო ფონდსა და ორგანიზაციას შორის არსებული ურთიერთშედარების აქტი, სადაც დაფიქსირებულია ორგანიზაციის მიმართ არსებული ფონდის დავალიანება 2004 წლისათვის, მათ შორის ხელფასის სახით. პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნულით აპელანტმა ორგანიზაციამ უფლება დაიტოვა, ურთიერთშედარების აქტის საფუძველზე, მოსთხოვოს დავალიანების შესრულება ფონდს და მის მოთხოვნაზე ვერ გავრცელდება სასარჩელო ხანდაზმულობა მოვალის მიერ ვალდებულების არსებობის აღიარების გამო. ამ დავალიანებაში შედის წ-ის სახელფასო დავალიანებაც და მის მიმართ ასევე ვერ გავრცელდება ხანდაზმულობის ვადა, რადგან მოვალის მიერ ფულადი ვალდებულების შესრულების შემთხვევაში, თუკი ა.წ-ი ვერ მიიღებს ხელფასს ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო, აპელანტი ორგანიზაცია უსაფუძვლოდ გამდიდრდება, რადგან ფონდის მიერ აღიარებული ფულად ვალდებულებებში შედის ა.წ-ის მიმართ გასასტუმრებელი სახელფასო დავალიანებაც.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის მოსაზრება შორმის კანონთა კოდექსის გამოყენების შესახებ, რადგან 2003 წლის 27 აგვისტოდან ა.წ-ი ორგანიზაციასთან შრომით ურთიერთობებში აღარ იმყოფება. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობს ფულადი ვალდებულება, რომელიც უნდა შესრულდეს. ვალდებულების არსებობა აღიარებულია და აღიარების გამო, სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, წყდება ხანდაზმულობის ვადის დენა.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “სიხარულის” დირექტორმა ა. ყ-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ისევე, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა მისი არგუმენტი სასარჩელო ხანდაზმულობის შესახებ, კერძოდ, ა.წ-ის მიმართ ასანაზღაურებელ თანხებს შორის არის წყვეტილი პერიოდი, მაგრამ ამ პერიოდში მოსარჩელეს ხელფასის გადაუხდელობა სადავოდ არ გაუხდია. კასატორი თვლის, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა შრომის კანონთა კოდექსის 204-ე და 214-ე მუხლები, რომლებიც ადგენენ ფულად მოთხოვნებზე ხანდაზმულობის ვადებს. პერიოუდულ გადასახადებზე მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა დადგენილია ასევე სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის II ნაწილით.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რაც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმების საფუძველია.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, საკასაციო საჩივარს და თვლის, რომ იგი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოების გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, თუ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. განსახილველ შემთხვევაში საააპელაციო სასამართლომ მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მიიჩნია შრომის კანონთა კოდექსის 96-ე მუხლი (რომელზეც პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა), ხოლო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე – სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლი.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე პალატა თვლის, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა შრომის კანონთა კოდექსის 96-ე და სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლები, რადგან შრომის კანონთა კოდექსის 96-ე მუხლი ადგენს ანგარიშსწორების ვადებს მუშაკის დათხოვნისას. განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს საწარმოს მიმართ მუშაკის ფულადი მოთხოვნა მიუღებელი ხელფასის სახით. პალატა მიუთითებს, რომ შრომის კანონთა კოდექსი ამომწურავად არეგულირებს შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე ფულადი მოთხოვნების დაკმაყოფილების წესს, კერძოდ, შრომის კანონთა კოდექსის 96-ე მუხლი, მართალია ადგენს, რომ მუშას ან მოსამსახურეს, მისი დათხოვნისას საწარმოსაგან, ორგანიზაციისაგან კუთვნილი მთელი თანხა ეძლევა დათხოვნის დღეს, მაგრამ ფულადი მოთხოვნების საკითხზე შრომის დავისას გამოიყენება ამავე კოდექსის 2141-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ფულადი მოთხოვნების საკითხებზე შრომის დავის განხილვისას, გარდა მოთხოვნისა იმის შესახებ, რომ გადაუხადონ მუშაკს საშუალო ხელფასი იძულებით გაცდენილი პერიოდისათვის ან ხელფასის სხვაობა დაბალხელფასიანი სამუშაოს შერულების დროისათვის (ამ კოდექსის 207-ე და 214-ე მუხლები) ორგანოს, რომელიც განიხილავს დავას, უფლება აქვს გამოიტანოს გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ გადაუხადოს მუშაკს თანხა, რომელიც მას ერგება, მხოლოდ არა უმეტეს ერთი წლისათვის, ხოლო დათხოვნისას გამოყენებული შვებულებისათვის ფულადი კომპენსაციის საკითხებზე _ არა უმეტეს ორი სამუშაო წლისათვის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მოცემულ საქმეზე მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად არასწორად მიიჩნია შრომის კანონთა კოდექსის 96-ე მუხლი და ,შესაბამისად, არ დაადგინა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთაც არსებითი მნიშვნელობა აქვთ დავის ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით სწორად გადასაწყვეტად.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით, თუ 411-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია, საქმე განსახილველად უბრუნდება სააპელაციო სასამართლოს. პალატა თვლის, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ უნდა დაადგინოს მოსარჩელის რა ოდენობის ფულადი მოთხოვნა გააჩნია შპს-ს მიმართ, სამუშაოდან დათხოვნამდე არა უმეტეს ერთი წლისათვის.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
შპს „ს.“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.
გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 22 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას.
