საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-178(კ-20) 05 ოქტომბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენით

სხდომის მდივანი - ანა ნიგურიანი

კასატორი (მოსარჩელე) - სს „...ი“

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოპასუხე) - საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია

მესამე პირი - შპს „...ი“

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „...მა“ 2016 წლის 15 ივნისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიმართ, 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების ნაწილობრივ (მე-3 პუნქტის ნაწილში) ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

სარჩელის მიხედვით, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების პირველი პუნქტის თანახმად, უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული სს „...ის“ მიერ შპს ,,...ზე“ 2016 წლის 29 იანვარს განხორციელებული ტექნიკური პირობით განსაზღვრული სიმძლავრის გაზრდის საფასურის დარიცხვა 5800 ლარის ოდენობით. აღნიშნული პუნქტი არ არის სადავო, თუმცა ამავე გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტით სს „...ს“ დაევალა შესაბამისი ტექნიკური საშუალებით (მათ შორის ამომრთველით) აკონტროლოს მომხმარებლის მისაერთებელი სიმძლავრე, ასევე, სიმძლავრის გაზრდის საფასურის დარიცხვამდე მოაწყოს მომხმარებელთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალება (ასეთის არარსებობის შემთხვევაში). მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ გადაწყვეტილების სადავო პუნქტის მოთხოვნა გარდა იმისა, რომ დაკავშირებულია სს „...ის“ მხრიდან მნიშვნელოვან ხარჯებთან, ასევე აბსოლუტურად კანონშეუსაბამო და დაუსაბუთებელია, რადგან სემეკი ასაბუთებს მითითებულ გადაწყვეტილებას კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-2 და 27-ე მუხლებით, სადაც არაფერია ნათქვამი განაწილების ლიცენზიატის მხრიდან ტექნიკური საშუალებით მომხმარებლის მისაერთებელი სიმძლავრის კონტროლზე ან/და მომხმარებელთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალების მოწყობაზე; აღნიშნული „წესი“ წარმოადგენს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს (ძირითად დოკუმენტს, რომლითაც რეგულირდება ურთიერთობა მომხმარებლებსა და განაწილების ლიცენზიატებს შორის), ხოლო კომისიის გადაწყვეტილება არის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტი და შესაბამისად, მხარეს (მოცემულ შემთხვევაში განაწილების ლიცენზიატს „...ს“) არ შეიძლება დაეკისროს კომისიის გადაწყვეტილებით ისეთი ვალდებულება, რაც დადგენილი არ არის კომისიის დადგენილებით, მით უმეტეს თუ ეს ვალდებულება შეეხება არა მარტო კონკრეტულ მომხმარებელს, არამედ მომხმარებელთა ფართო წრეს. ამასთან, მომხმარებლებთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალებათა მოწყობა დაკავშირებულია სს „...ის“ მხრიდან მნიშვნელოვან ხარჯებთან, კერძოდ, მომხმარებელთა რაოდენობისა და სხვადასხვა სიმძლავრეზე დასაყენებელი ტექნიკური საშუალებების ფასების გათვალისწინებით (აღნიშნული მერყეობს 80-დან 1000 აშშ დოლარამდე) სს „...ის“ მიერ გასაწევი ხარჯი (ტექნიკური საშუალებების შესყიდვისა და დაყენების ჩათვლით) შეადგენს 78753960 აშშ დოლარს.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ხარჯების ასეთი სახის გაზრდამ, თავის მხრივ, შესაძლებელია გამოიწვიოს ელექტროენერგიის არსებული ტარიფების გაზრდის მოთხოვნაც განაწილების ლიცენზიატების მხრიდან. ამასთანავე, სიმძლავრის გადაჭარბების შემთხვევაში, კონტროლის საშუალებათა (მათ შორის, ამომრთველების) მეშვეობით ელექტროენერგიის გამორთვისას, შესაძლებელია საფრთხე შეექმნას პირის (მომხმარებელთა) სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან მის ქონებას (მაგ.: საავადმყოფოების ან საწარმოების შემთხვევაში), ასევე სახელმწიფო ობიექტების მუშაობას (მაგ.: საგანგებო სიტუაციების დროს).

ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სადავო აქტის მესამე პუნქტით სს „...ს“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ საწინააღმდეგოდ დაეკისრა შესაბამისი ტექნიკური საშუალებით (მათ შორის, ამომრთველით) აკონტროლოს მომხმარებლის მისაერთებელი სიმძლავრე, ასევე, სიმძლავრის გაზრდის საფასურის დარიცხვამდე მოაწყოს მომხმარებელთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალება, თუმცა ამ წესებით დადგენილი შემთხვევების გარდა, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის წინასწარი ნებართვის გარეშე იკრძალება მომხმარებელთა ელექტროენერგიით მომარაგების შეწყვეტა, შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნაა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტის ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 20 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს „...ი“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით სს „...ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „...ს“, როგორც აბონენტს, 2010 წლიდან ელექტროენერგია მიეწოდება სს „...ის“ ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელიდან და მოხმარებული ელექტროენერგიის აღრიცხვა ხორციელდება ინდივიდუალური მრიცხველით. აბონენტის ბრუნვის ისტორიის მიხედვით, კომპანიას 2016 წლის 29 იანვარს ტექნიკური პირობებით განსაზღვრული სიმძლავრის გადაჭარბებისათვის დაერიცხა 5800 ლარი, თუმცა მას შემდეგ, რაც კომპანიის დირექტორმა მოითხოვა დარიცხვასთან დაკავშირებით განმარტება, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილებით: 1. უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული სს „...ის“ მიერ შპს „...ზე“ (აბ. №...) 2016 წლის 29 იანვარს განხორციელებული ტექნიკური პირობით განსაზღვრული სიმძლავრის გაზრდის საფასურის დარიცხვა - 5800 (ხუთი ათას რვაასი) ლარის ოდენობით; 2. სს „...ს“ დაევალა ცვლილების შეტანა №... აბონენტის ბარათზე, დაკორექტირება და 2016 წლის 29 იანვარს, ტექნიკური პირობით განსაზღვრული მისაერთებელი სიმძლავრის გაზრდის საფასურის მოხსნა (5800 ლარის ოდენობით); 3. სს „...ს“ განემარტა, რომ იგი ვალდებულია შესაბამისი ტექნიკური საშუალებით (მათ შორის, ამომრთველით) აკონტროლოს მომხმარებლის მისაერთებელი სიმძლავრე. სიმძლავრის გაზრდის საფასურის დარიცხვამდე მოაწყოს მომხმარებელთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალება (ასეთის არარსებობის შემთხვევაში). მომხმარებელს უნდა მიეცეს არჩევანის საშუალება, გადაანაწილოს ელექტროენერგიის სიმძლავრე ან განაცხადით მიმართოს განაწილების ლიცენზიატს სიმძლავრის გაზრდის მოთხოვნით.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტზე, მე-12 მუხლის პირველი პუნქტზე, ასევე „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლსა და 29-ე მუხლზე და განმარტა, რომ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია წარმოადგენს იმ უფლებამოსილებით აღჭურვილ ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელიც ადგენს ელექტროენერგიის მიწოდებისა და მოხმარების სფეროს რეგულაციას და მომხმარებელთა უფლებების დაცვას.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ კომისიის მიერ მიღებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია და იგი არ იყო უფლებამოსილი მოცემული აქტით მხარისათვის რაიმე ვალდებულება განესაზღვრა, იმ პირობებში, როდესაც კომისიის მიერ მიღებული ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით აღნიშნული ვალდებულება არ არის გათვალისწინებული. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2014 წლის 6 მარტის №6 დადგენილებით დამტკიცებულ „საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის დებულების“ მე-3 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, კომისია უფლებამოსილია ოფიციალურად განმარტოს მის მიერ მიღებული სამართლებრივი აქტები. ხოლო „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, კომისია თავისი კომპეტენციის ფარგლებში იღებს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს – დადგენილებას. შესაბამისად, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ საფუძველზე, რომელიც წარმოადგენს კომისიის მიერ მიღებულ სამართლებრივ აქტს, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განაწილების ლიცენზიატის მქონე პირის მიმართ განმარტებულ იქნა, თუ როგორ უნდა განხორციელდეს კონტროლი მომხმარებლის მისაერთებელ სიმძლავრეზე. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ კომისია უფლებამოსილი იყო მხარისათვის განემარტა სადავო საკითხი მის მიერ 2008 წლის 18 სექტემბერს მიღებული №20 დადგენილების შესაბამისად.

საქალაქო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის წარმომადგენლის განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ სიმძლავრის გადაჭარბებაზე კონტროლის დაწესების მიზნით მომხმარებელთან შესაბამისი ტექნიკური საშუალებების დაყენებამ, ამომრთველების მეშვეობით ელექტროენერგიის გამორთვამ, შესაძლებელია საფრთხე შეუქმნას პირის (მომხმარებელთა) სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან მის ქონებას, იმის გათვალისწინებით, რომ ტექნიკური პირობის განსაზღვრა მნიშვნელოვანია, უპირველეს ყოვლისა, მომხმარებელთა ინტერესებიდან გამომდინარე, მათი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, ვინაიდან მომხმარებლის მიერ მის მიმართ დადგენილი მოსახმარი სიმძლავრის გადაჭარბების შემთხვევაში, შესაძლოა ზიანი მიადგეს არა მხოლოდ მას, არამედ გამანაწილებელ ქსელს და მასზე დამაგრებულ ყველა მომხმარებელს. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ სიმძლავრის გაზრდის შემთხვევაში მომხმარებელმა, რომელმაც შეიძლება ვერ გააკონტროლოს დანადგარების სიმძლავრე თითოეული კილოვატის მიხედვით, უნებურად, ყოველგვარი განზრახვის გარეშე, შესაძლოა გაზარდოს სიმძლავრე, აღნიშნული კი ქმნის საშიშროებას, რომ მოხდეს ქსელში ავარია. ამასთან, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ თუკი განაწილების ლიცენზიატის მხრიდან არ განხორციელდება შესაბამისი კონტროლი მომხმარებლის მიმართ, შესაძლოა, ადგილი ჰქონდეს სიმძლავრის თვითნებურად გადაჭარბებას, რაც განაწილების ლიცენზიატის მხრიდან იქნება მომხმარებლის მიმართ დადგენილი სიმძლავრის გაზრდაზე უპირობო დაშვება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მაისის განჩინებით სს „...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები საქმის სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა საქმესთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები და აღნიშნა, რომ აპელანტმა ვერ წარმოადგინა ისეთი არგუმენტები, რომლებზე დაყრდნობითაც შესაძლებელი იქნებოდა საქმეზე დადგენილი ფაქტების სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასება.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება სადავო აქტის ნორმატიულ ბუნებასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ სადავო გადაწყვეტილება წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომელიც გამოცემულია კონკრეტულ მომხმარებელთან დაკავშირებით, ამავე მომხმარებლის მიერ წარდგენილი საჩივრის საფუძველზე და შესაბამისად, საკითხის მოწესრიგებას ახდენს კონკრეტულ პირთან და კონკრეტულ შემთხვევასთან მიმართებით. რაც შეეხება სადავო პუნქტს, იგი არ წარმოადგენს საკითხის მომწესრიგებელ ზოგად წესს, არ ადგენს კონკრეტულ ვალდებულებას, არ ავალებს მოსარჩელეს ყველა მომხმარებელთან დააყენოს ამომრთველი და არ განსაზღვრავს პასუხისმგებლობას მოცემული წესის შეუსრულებლობისთვის. პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული პუნქტი არის მხოლოდ განმარტება/რეკომენდაცია ნორმატიულად გათვალისწინებული ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისა, რომ მოხდეს სიმძლავრის კონტროლი. ასეთი კონტროლის განხორციელების ერთ-ერთ საშუალებად კი სემეკი ამომრთველების დაყენებას მიიჩნევს. ამავდროულად, მოცემული აქტი არ უნდა განიმარტოს იმგვარად, რომ მოსარჩელეს ყველა მომხმარებელთან ამომრთველის დაყენება დაევალა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „...მა“.

კასატორის განმარტებით, როგორც პირველი, ისე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა არასათანადოდ გამოიკვლიეს და შეაფასეს საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებები და მოსარჩელე მხარის (აპელანტის) განმარტებანი და ასევე არასწორად განმარტეს საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის №20 დადგენილების მთელი რიგი მუხლები; კერძოდ, კომისია სადავო გადაწყვეტილებას, რომლითაც სს „...ს“ დაევალა შესაბამისი ტექნიკური საშუალებით (მათ შორის ამომრთველით) აკონტროლოს მომხმარებლის მისაერთებელი სიმძლავრე, ასევე, სიმძლავრის გაზრდის საფასურის დარიცხვამდე მოაწყოს მომხმარებელთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალება (ასეთის არარსებობის შემთხვევაში), ასაბუთებს №20 დადგენილების მე-2 და 27-ე მუხლებით, სადაც არაფერია ნათქვამი განაწილების ლიცენზიატის მხრიდან ტექნიკური საშუალებით მომხმარებლის მისაერთებელი სიმძლავრის კონტროლზე ან/და მომხმარებელთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალების მოწყობაზე და შესაბამისად, არც რაიმე იძულების მექანიზმი, რომ მომხმარებელმა, საჭიროების შემთხვევაში, სიმძლავრის გაზრდის მოთხოვნის განაცხადით მიმართოს სს „...ს“, ნორმატიულად დადგენილი არ არის. ზემოაღნიშნულის მიუხედავად, როგორც საქალაქო, ისე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოები მიუთითებენ 2014 წლის 6 მარტის №6 დადგენილებით დამტკიცებულ „საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის დებულების“ მე-3 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, კომისია უფლებამოსილია ოფიციალურად განმარტოს მის მიერ მიღებული სამართლებრივი აქტები და მიიჩნევენ, რომ სადავო აქტის მე-3 პუნქტით კომისიამ განმარტა №20 დადგენილების მე-2 და 27-ე მუხლები. ამასთან, საქალაქო სასამართლო განმარტავს რა განაწილების ლიცენზიატის მხრიდან ტექნიკური პირობის განსაზღვრის აუცილებლობას, მიაჩნია, რომ თუ არ განხორციელდება შესაბამისი კონტროლი მომხმარებლის მიმართ, შესაძლოა, ადგილი ჰქონდეს სიმძლავრის თვითნებურად გადაჭარბებას, რაც განაწილების ლიცენზიატის მხრიდან იქნება მომხმარებლის მიმართ დადგენილი სიმძლავრის გაზრდაზე უპირობო დაშვება, ხოლო სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხის მიერ სადავო აქტის მე-3 პუნქტში გაკეთებული მითითება მიზნად ისახავს სწორედ მოცემულ ნორმათა განმარტებას და წარმოადგენს რეკომენდაციას ლიცენზიატის მიერ ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისათვის. ზემოთ მითითებული შეფასებებიდან იქმნება შთაბეჭდილება, თითქოს სს „...ი“ არასათანადოდ განსაზღვრავს ტექნიკურ პირობას და საერთოდ არ აყენებს ამომრთველებს და ამის თაობაზე საჭირო გახდა კომისიის მხრიდან მე-2 და 27-ე მუხლების დამატებითი განმარტება, რაც არ შეესაბამება სიმართლეს. სს „...ის“ მხრიდან როგორც ტექნიკური პირობის განსაზღვრა, ისე აღრიცხვის კვანძის მოწყობა შესაბამისი დანადგარებით, მათ შორის, ამომრთველებით, ხდება საქართველოში მოქმედი ტექნიკური რეგლამენტებისა და სტანდარტების შესაბამისად. კერძოდ, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 2010 წლის 18 თებერვლის №1-1/251 ბრძანებით დამტკიცებულია საქართველოს ტერიტორიაზე ტექნიკური ზედამხედველობისა და სამშენებლო სფეროში 1992 წლამდე მოქმედი ნორმების, წესების და ტექნიკური რეგულირების სხვა დოკუმენტების ჩამონათვალი, რომლებიც გამოიყენება საქართველოს ტერიტორიაზე ტექნიკური ზედამხედველობისა და სამშენებლო სფეროში. სადავო აქტის მე-3 პუნქტის საფუძველზე, სს „...ის“ მიერ ზემოაღნიშნული წესებისა და ტექნიკური მოთხოვნების დაცვის მიუხედავად, კომისიამ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით განსაზღვრული დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების მარეგულირებელი ნორმების დარღვევით, სადავო პუნქტით დაადგინა საკითხის მომწესრიგებელი ზოგადი წესი, რომლითაც განაწილების ლიცენზიატს დაევალა არა მარტო ახალი ტიპის ამომრთველების დაყენება, ვინაიდან შესაბამისი აღრიცხვის სისტემის არსებობის გარეშე ამომრთველი თვითონ ვერ მოახდენს რეაგირებას სიმძლავრის გადაჭარბებაზე, არამედ დღეისათვის არსებული და მოქმედი ტექნიკური რეგლამენტებითა და სტანდარტებით გათვალისწინებული აღრიცხვის სისტემის (კვანძების), მათ შორის მრიცხველების შეცვლა ისეთი ახალი სახის ე.წ. ჭკვიანი აღრიცხვის სისტემით, რომელიც შესაბამისი პაკეტით განსაზღვრული სიმძლავრის (მაგ.: 1-10კვტ, 10-დან-30კვტ, ან 30-50კვტ და ა.შ. რაც მოცემულია №20 დადგენილების №4 დანართში) გადაჭარბების შემთხვევაში თვითონ გამორთავს მომხმარებელს ქსელიდან (აღნიშნული ახალი ტიპის აღრიცხვის სისტემაში, კერძოდ, მრიცხველში შეყვანილი პროგრამის მიხედვით, მაგალითად, სიმძლავრის ნახევარსაათიანი ან ერთსაათიანი ან სხვ. გადაჭარბების შემდეგ ხდება იმპულსის გადაცემა ამომრთველზე და აბონენტის ქსელიდან გამორთვა).

კასატორის განმარტებით, სადავო აქტის მე-3 პუნქტით დადგენილი ვალდებულების შესრულება და შესაბამისად, მისი დანერგვა მოითხოვს სისტემის სრულ გადაიარაღებას და დაახლოებით 530 000 აბონენტის პირობებში დაკავშირებულია მრავალმილიონიან ხარჯებთან. ამასთან, №20 დადგენილების პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ წესებით დადგენილი პირობები სავალდებულოა ყველა იმ პირისათვის, რომელიც ახორციელებს ელექტროენერგიის წარმოებას, განაწილებას, გატარებას ან/და მოხმარებას. ამ წესებთან შეუსაბამო ვალდებულებების დაკისრება აკრძალულია, ხოლო მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, აღრიცხვის კვანძი უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოში მოქმედ ტექნიკურ რეგლამენტებსა და სტანდარტებს. აღნიშნულის მიუხედავად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, საქმეზე წარმოდგენილი ვერც ერთი მტკიცებულების ან/და ნორმატიულ აქტის საფუძველზე ვერ დაადასტურა, სადავო გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტით მის მიერ დადგენილი მისაერთებელი სიმძლავრის კონტროლის საშუალებების საქართველოში მოქმედ ტექნიკურ რეგლამენტებსა და სტანდარტებთან შესაბამისობა.

კასატორის მოსაზრებით, კომისია მნიშვნელოვნად გასცდა №20 დადგენილების მე-2 და 27-ე მუხლების განმარტების ფარგლებს და ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში დაადგინა სადავო საკითხის მომწესრიგებელი ზოგადი წესი, რომელიც შინაარსობრივად საერთოდ არ შეესაბამება აღნიშნულ მუხლებს, ამასთან „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, დაუშვებელია ნორმატიული შინაარსის სამართლებრივი აქტის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სახით მიღება და ინდივიდუალური შინაარსის სამართლებრივი აქტის ნორმატიული აქტის სახით მიღება. საქმეზე წარმოდგენილი სხდომის ოქმის თანახმად, ადგილი ჰქონდა არა მე-2 და 27-ე მუხლების განმარტებას, არამედ სხდომაზე ამომრთველების დაყენებასთან დაკავშირებული მოსაზრების ხელოვნურად მისადაგება-დაკავშირებას აღნიშნულ მუხლებთან და ახალი ნორმატიული მნიშვნელობის დანაწესის შემოღებას, რაც ნათლად ჩანს 2016 წლის 22 აპრილის №28 სხდომის ოქმიდან, სადაც კომისიის წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ ასეთი პრეცედენტი ჯერ არ ჰქონიათ და პირველად განიხილავენ ამგვარ საკითხს. მთლიანობაში სხდომის ოქმიდან ცხადია, რომ ნორმატიული შინაარსის საკითხის განხილვა მოხდა შპს „...ის“ საჩივრის განხილვის დროს და გადაწყვეტილება მე-3 პუნქტთან დაკავშირებით მიღებულია ნაჩქარევად. ამასთან, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ზეპირი მოსმენა უნდა გამართულიყო შპს „...სა“ და სს „...ს“ შორის არსებულ დავაზე და არ ისახავდა მიზნად ამომრთველებთან დაკავშირებული საკითხის განხილვას, განაწილების ლიცენზიატს არ მისცემია შესაძლებლობა წინასწარ მოემზადებინა და წარედგინა თავისი მოსაზრება ახალი ტიპის აქტის განმარტებას და მისი შესრულების რეკომენდაციასაც, და თუ ეს ასეა, მაშინ სრულიად გაუგებარია ნორმატიული აქტის განმარტება, რომელსაც ამავე აქტიაღრიცხვის სისტემების (ამომრთველების) მეშვეობით მისაერთებელი სიმძლავრის კონტროლის თაობაზე, რაც გათვალისწინებულია როგორც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 მუხლით, ასევე, სემეკის 2003 წლის 7 აგვისტოს №12 დადგენილებით დამტკიცებული „საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიერ ადმინისტრაციული წარმოების განხორციელების დებულების“ 61-ე მუხლის მე-4 პუნქტით.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო პალატის შეფასებით, მოცემული პუნქტი არის მხოლოდ განმარტება/რეკომენდაცია ნორმატიულად გათვალისწინებული ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისა, რომ მოხდეს სიმძლავრის კონტროლი. სადავო აქტი საკითხის მოწესრიგებას ახდენს კონკრეტულ პირთან და არ ავალებს მოსარჩელეს ყველა მომხმარებელთან დააყენოს ამომრთველი, ამასთანავე, განსაზღვრავს პასუხისმგებლობას მოცემული წესის შეუსრულებლობისათვის. აღნიშნული შეფასება, კასატორის მოსაზრებით წინააღმდეგობრივია, რადგან სადავო აქტი მოიცავს ერთდროულად ნორმატიული ს ძალა აქვს, რანაირად არ ადგენს კონკრეტულ ვალდებულებას და არ ავალებს მოსარჩელეს ყველა მომხმარებელთან ამომრთველის დაყენებას და ასევე არ განსაზღვრავს პასუხისმგებლობას მოცემული წესის შეუსრულებლობისათვის.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 24 თებერვლის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სს „...ის“ საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 07 ივნისის განჩინებით, სს „...ის“ საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი და მიღებულ იქნა ზეპირი მოსმენის გარეშე არსებითად განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „...ის“ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მაისის განჩინება და საქმეზე მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სს „...ის“ სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონი (ძალადაკარგულია საქართველოს 12/20/2019 №5646 კანონით) აწესრიგებდა ინდივიდუალური მეწარმეების, ფიზიკური და იურიდიული პირების საქმიანობას და ურთიერთობებს წყალმომარაგების, ელექტროენერგეტიკული სისტემის მართვის, ელექტროენერგიით (სიმძლავრით) საბითუმო ვაჭრობის, ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციისა და განაწილების, ელექტროენერგიის საბითუმო მიმწოდებლის მიერ ელექტროენერგიის მიწოდების, იმპორტის, ექსპორტისა და მოხმარების, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის მიწოდების, იმპორტის, ექსპორტის, ტრანსპორტირების, განაწილებისა და მოხმარების სფეროებში და უზრუნველყოფდა საქართველოს წყალმომარაგების, ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის დარგების ფუნქციონირებასა და განვითარებას საბაზრო ეკონომიკის პრინციპების შესაბამისად. ამავე კანონის მე-4 მუხლის მიხედვით განსაზღვრული იყო საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის სტატუსი და ფუნქციები, მათ შორის, ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კომისიის ერთ-ერთ ძირითად ფუნქციას წარმოადგენდა ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციის, განაწილების, გატარების, იმპორტისა და მოხმარების, ბაზრის ოპერატორის მომსახურების, აგრეთვე გარანტირებული სიმძლავრის საფასურისა და გარანტირებული სიმძლავრის წყაროს ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფის დადგენა და რეგულირება, გარდა ავტოგაზგასამართ სადგურებში რეალიზებული ბუნებრივი გაზის ტარიფებისა, ამ კანონის, საქართველოს ენერგეტიკულ სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების, მათ საფუძველზე მიღებული ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებისა და დადგენილი მეთოდოლოგიის შესაბამისად; დასახელებული კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი, კომისია საკანონმდებლო აქტით განსაზღვრულ შემთხვევებში და თავისი კომპეტენციის ფარგლებში იღებდა ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს – დადგენილებას „მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ თაობაზე. აღნიშნული მოწესრიგების მსგავსად, დღეს მოქმედი „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, კომისია ახორციელებს ელექტროენერგეტიკის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სექტორების საქმიანობის რეგულირებას და ზედამხედველობას, როგორც „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული, ამ სექტორების მარეგულირებელი ერთადერთი ორგანო.

ამრიგად, ელექტროენერგიის მომხმარებლისთვის მიწოდებისას შესაბამის რეგულაციებს ნორმატიული აქტით ადგენს კომისია. განსახილველ საქმეზე სადავოა სწორედ, ელექტროენერგიის მომხმარებლისთვის მიწოდებისა და მისი სიმძლავრის კონტროლის თაობაზე სს „...ის“ მიმართ კომისიის 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტის ჩანაწერის კანონიერება, შესაბამისად, უნდა შეფასდეს აღნიშნული ჩანაწერი გამომდინარეობს თუ არა საკითხის მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმებიდან.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის №20 დადგენილებით (ძალადაკარგულია საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2020 წლის 13 აგვისტოს №47 დადგენილებით) დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, აღნიშნული ნორმატიული აქტი არეგულირებდა ურთიერთობებს, ერთი მხრივ, განაწილების ლიცენზიატს, მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგურსა და, მეორე მხრივ, მომხმარებელს შორის ელექტროენერგიის ყიდვის, გაყიდვის, განაწილების, გატარების ან/და მოხმარების დროს. ამავე წესების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით, განსაზღვრული იყო ელექტროენერგიის განაწილების ლიცენზიატის ვალდებულება, უზრუნველყოს მომხმარებლის შესაბამისი პარამეტრების ელექტროენერგიით უსაფრთხო, უწყვეტი და საიმედო მომარაგება კანონმდებლობის, ლიცენზიის პირობების, ამ წესებისა და მისი შესაბამისი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესაბამისად. მე-3 პუნქტის „ა“, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების მიხედვით, დაუყოვნებლივ მოახდინოს სათანადო რეაგირება და შეწყვიტოს ელექტროენერგიით მომარაგება, თუ საფრთხე ემუქრება პირის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან მის ქონებას; ადგილი აქვს ტექნიკური ნორმებისა და უსაფრთხოების წესების მოთხოვნების დარღვევას. ამასთან, დარღვევის სიმძიმიდან გამომდინარე, მომხმარებელს შეიძლება განესაზღვროს გონივრული ვადა დარღვევის გამოსასწორებლად; დისპეტჩერიზაციის ლიცენზიატის მიერ გაცემულია სათანადო დავალება ელექტროენერგიით მომარაგების შეზღუდვის ან შეწყვეტის შესახებ.

რაც შეეხება კანონმდებლობისა და ამ წესებში მოცემული ნორმების დაცვით, მომხმარებლის ელექტროენერგიით მომარაგების შეწყვეტის უფლებამოსილებას, აღნიშნულის უფლებამოსილების გამოყენების შემთხვევებს ადგენდა ზემოაღნიშნული მუხლის მე-4 პუნქტი და ასეთად მოიაზრებოდა შემთხვევები თუ: მომხმარებლის მიერ გადახდილი არ იქნებოდა მოხმარებული ელექტროენერგიის ან/და გამანაწილებელ ქსელზე ახალი მომხმარებლის მიერთების, სიმძლავრის გაზრდის, დარიცხული დეპოზიტის ან/და ამ წესებით გათვალისწინებული სხვა სახის საფასური; მომხმარებლის მიერ ირღვეოდა გამანაწილებელ ქსელზე მიერთების ტექნიკურ პირობაში მოცემული მოთხოვნები; მომხმარებელი არ ასრულებდა ამ ან/და კომისიის სხვა წესებით დადგენილ პირობებს ან/და ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ იმ ვალდებულებებს, რომლებიც, კანონმდებლობის შესაბამისად, ითვალისწინებს ელექტროენერგიით მომარაგების შეწყვეტას; ასევე თუ საჭირო იყო გეგმური ან ავარიული სარემონტო სამუშაოების ჩატარება.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-6 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის მიხედვითაც, განაწილების ლიცენზიატი ვალდებული იყო მომხმარებლის მიერ ელექტროენერგიის მოხმარება აღერიცხა ინდივიდუალურად (გარდა ამ წესებით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევისა), ამ მიზნით მოეწყო აღრიცხვის კვანძი, შესაბამისად, შეეძინა, დაემონტაჟებინა და შეეკეთებინა აღრიცხვის კვანძის მოწყობისათვის საჭირო მრიცხველი, საჭიროების შემთხვევაში სხვადასხვა სახის მოწყობილობები, ელექტროდანადგარები და სხვა საშუალებები, რომლებიც უზრუნველყოფდნენ აღრიცხვის სისტემის გამართულ მუშაობას და დაიცავდნენ მას უკანონო (არასანქცირებული) ჩარევისაგან.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ 27-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მომხმარებელი ვალდებული იყო განაწილების ლიცენზიატისათვის წინასწარ ეცნობებინა მის მიერ გამანაწილებელ ქსელზე მისაერთებელი სიმძლავრის გაზრდის შესახებ. ხოლო ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, თუ 0,4 კვ (380/220ვ) და 6/10 კვ ძაბვის მომხმარებელი ელექტროენერგიის ფაქტობრივი მოხმარების სიმძლავრეს გაზრდის ტექნიკური პირობით გათვალისწინებულ მისაერთებელ სიმძლავრეზე მეტით ისე, რომ საჭიროა მიერთების ტექნიკური პირობის შეცვლა, ასეთ შემთხვევაში განაწილების ლიცენზიატის მიერ უნდა მოხდეს ახალი ტექნიკური პირობის გაცემა და ამ მომხმარებლის ელექტრომომარაგების სისტემის მოწყობა (სრული ტექნოლოგიური ციკლით უზრუნველყოფა) ახალი ტექნიკური პირობის მოთხოვნების შესაბამისად.

მნიშვნელოვანია, რომ ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმები დეტალურად აწესრიგებდა განაწილების ლიცენზიატის, ასევე, მომხმარებლის როგორც უფლება-მოვალეობებს, ასევე იმ ტექნიკურ ღონისძიებებს, რომლის განხორციელებაც ელექტროენერგიის მიწოდების უსაფრთხოების დაცვის მიზნით, შესაბამისი საჭიროების შემთხვევაში, მათ შორის, მომხმარებლის მიერ სიმძლავრის თვითნებურად გადაჭარბებისას, ევალებოდა ლიცენზიატს.

აღსანიშნავია, რომ „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ კანონითა და საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2014 წლის 6 მარტის №6 დადგენილებით დამტკიცებული „საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის დებულების“ შესაბამისად, კერძოსამართლებრივ ურთიერთობაში მხარეთა შეუთანხმებლობისას და დავის წარმოშობისას, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის როლი შემოიფარგლება ენერგორესურსებით სარგებლობისთვის ნორმატიულად დადგენილი პირობებისა და მისივე დადგენილებით განსაზღვრული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ შესრულებაზე მონიტორინგისა და ზედამხედველობის განხორციელებით, რა დროსაც კომისია მოქმედებს მისთვის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალების მიხედვით დადგენილია, რომ შპს „...ს“, რომელსაც 2010 წლიდან ელექტროენერგია მიეწოდება სს „...ის“ ელექტროენერგიის გამანაწილებელი ქსელიდან და მოხმარებული ელექტროენერგიის აღრიცხვა ხორციელდება ინდივიდუალური მრიცხველით, აბონენტის ბრუნვის ისტორიის საფუძველზე, 2016 წლის 29 იანვარს, ტექნიკური პირობებით განსაზღვრული სიმძლავრის გადაჭარბების მოტივით, აბონენტის ბარათზე დაერიცხა 5800 ლარი, რაც საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილებით კომისიამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია და განაწილების ლიცენზიატს დაავალა შესაბამისი ცვლილების შეტანა №... აბონენტის ბარათზე. ამავე გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტით კი, სს „...ს“ განემარტა, რომ იგი ვალდებულია შესაბამისი ტექნიკური საშუალებით (მათ შორის, ამომრთველით) აკონტროლოს მომხმარებლის მისაერთებელი სიმძლავრე. სიმძლავრის გაზრდის საფასურის დარიცხვამდე მოაწყოს მომხმარებელთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალება (ასეთის არარსებობის შემთხვევაში). მომხმარებელს უნდა მიეცეს არჩევანის საშუალება, გადაანაწილოს ელექტროენერგიის სიმძლავრე ან განაცხადით მიმართოს განაწილების ლიცენზიატს სიმძლავრის გაზრდის მოთხოვნით.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ როგორც ადმინისტრაციული ორგანო, ისე ქვედა ინსტანციის სასამართლო სადავო ჩანაწერის არსებობას უკავშირებს კომისიის უფლებამოსილებას ნორმატიული აქტის ცალკეული ნორმების განმარტების შესახებ, ასევე მიიჩნევს, რომ აღნიშნული ჩანაწერი ატარებს არა იმპერატიულ, არამედ სარეკომენდაციო ხასიათს და საკითხის მოწესრიგებას ახდენს არა განვრცობით, არამედ კონკრეტულ პირთან და კონკრეტულ შემთხვევასთან მიმართებით.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული განმარტება არ გამომდინარეობს საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან. როგორც უკვე აღინიშნა, შპს „...ს“ სს „...ის“ მიერ მოწყობილი კვანძის საშუალებით ელექტროენერგია მიეწოდება ჯერ კიდევ 2010 წლიდან, რასთან დაკავშირებით საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულებები აღრიცხვის კვანძის ტექნიკურ პირობებთან თუ მოქმედ საკანონმდებლო რეგულაციასთან შეუსაბამობის შესახებ. საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, აღრიცხვის კვანძი უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოში მოქმედ ტექნიკურ რეგლამენტებსა და სტანდარტებს. აღრიცხვის კვანძი უნდა მოეწყოს ისე, რომ დაინტერესებულ პირს ჰქონდეს მრიცხველის ჩვენების აღების საშუალება, ასევე განაწილების ლიცენზიატს შეეძლოს, ამ წესების შესაბამისად, დაუბრკოლებლად განახორციელოს სხვა სახის სამუშაოები. შესაბამისად საკასაციო პალატისთვის გაურკვეველია, სს „...ის“ მიერ შპს „...ის“ სასარგებლოდ მოწყობილი კვანძის საქართველოში მოქმედ ტექნიკურ რეგლამენტებსა და სტანდარტებთან შეუსაბამობის დადგენის გარეშე, კომისიის მიერ სადავო აქტის (მე-3 პუნქტი) მიღების აუცილებლობა. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის (მე-3 პუნქტი) შინაარსიდან გამომდინარე, შეუძლებელია იმის იდენტიფიცირება, კომისია ელექტროენერგიის მიწოდებისა და აღრიცხვის კვანძის გაუმართაობაზე (საქართველოში მოქმედ ტექნიკურ რეგლამენტებსა და სტანდარტებთან შეუსაბამობა) უთითებს, თუ დადგენილი წესით მოწყობილი კვანძის გამართულად მუშაობის უზრუნველსაყოფად ახალ ვალდებულებას აკისრებს მხარეს. საგულისხმოა, რომ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2014 წლის 6 მარტის №6 დადგენილებით დამტკიცებული „საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის დებულების“ მე-3 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მართალია, კომისია უფლებამოსილია ოფიციალურად განმარტოს მის მიერ მიღებული სამართლებრივი აქტები, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში გაურკვეველი და დაუდგენელია, კონკრეტულად რომელი სამართლებრივი აქტისა თუ ნორმის განმარტებას ახდენს ადმინისტრაციული ორგანო ზემოხსენებული პუნქტით და რა საჭიროების საფუძველზე. ამდენად, ზემოაღნიშნული გარემოებების გარკვევის გარეშე, შეუძლებელია იმის გადაწყვეტა, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების სადავო ჩანაწერი შეეხება ნორმატიული აქტის კონკრეტული ნორმის განმარტებას თუ ახალ ვალდებულებას უდგენს მხარეს. შესაბამისად, მოპასუხის აპელირება იმის თაობაზე, რომ აღნიშნული პუნქტი თავის თავში მოიცავს რეკომენდაციას/განმარტებას, არარელევანტური და უსაფუძვლოა.

საკასაციო პალატა დამატებით კიდევ ერთხელ მიუთითებს საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მესამე პუნქტის შინაარსზე, რაც სიტყვათა თანმიმდევრობის ტიპოლოგიის გათვალისწინებით იმპერატიულ ხასიათს ატარებს და მოსარჩელეს ავალდებულებს შესაბამისი ტექნიკური საშუალებით (მათ შორის, ამომრთველით) აკონტროლოს მომხმარებლის მისაერთებელი სიმძლავრე. გარდა ამისა, უწესებს დავალებული ქმედებების განხორციელების კონკრეტულ დროს, კერძოდ, სიმძლავრის გაზრდის საფასურის დარიცხვამდე მომხმარებელთან სიმძლავრის კონტროლის საშუალების მოწყობის ვალდებულებას; საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 92¹ მუხლის თანახმად კი, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიერ დადგენილი მოთხოვნების შეუსრულებლობა იწვევს შესაბამისი სუბიექტის დაჯარიმებას 5000 ლარის ოდენობით.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებულია სასამართლოს შესაძლებლობა, შეცილებით სარჩელთან დაკავშირებით მიიღოს გადაწყვეტილება სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ან მისი ნაწილის ბათილად ცნობისა და მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების თაობაზე, მაშინ, როდესაც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ხოლო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისთვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი, რა გარემოებაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა. „ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება სასამართლომ უნდა გამოიყენოს იმ ვითარებაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ადმინისტრაციული აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება“ (სუსგ №ბს-1285-1229 (2კ-09), 20.04.2010 წ.). „სასკ-ის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია საკითხის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რაიმე ფაქტობრივი გარემოება და სასამართლო წარმოების ფარგლებში ვერ ხერხდება სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ან მისი დადგენა მნიშვნელოვან სირთულეებთან არის დაკავშირებული“ (სუსგ №ბს-210-209(კ-16), 18.12.2017 წ.).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული წარმოების მიზანი კანონიერი გადაწყვეტილების მიღებაა, რომლის უზრუნველსაყოფად იგი ორ მნიშვნელოვან საფეხურს შეიცავს, კერძოდ: 1. საქმის ირგვლივ ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევას, დადგენასა და შეფასებას; 2. დადგენილი ფაქტების სამართლებრივ კვალიფიკაციას. ადმინისტრაციული წარმოების სპეციფიკურობა ხასიათდება იმით, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ, დაინტერესებულ პირს უნდა გაუჩინოს გადასაწყვეტი საკითხის სრულყოფილად გამოკვლევისა და შეფასების განცდა, უნდა გამორიცხოს არაკვალიფიციური გადაწყვეტილების მიღება და ამასთან დაასაბუთოს კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღების აუცილებლობა საჯარო და კერძო ინტერესის დაბალანსების, გაწონასწორების თვალსაზრისით. არგუმენტირებული და დასაბუთებული გადაწყვეტილება კანონიერი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობას წარმოადგენს. დასაბუთებაში კი უნდა მიეთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლის შესაბამისადაც მიღებულ იქნა ეს გადაწყვეტილება.

კონკრეტულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, ამ გადაწყვეტილებაში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შემდეგ, ხელახლა უნდა იმსჯელოს 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მესამე პუნქტით გათვალისწინებული საკითხის ამ შინაარსით მიღების საჭიროებასა და მიზანშეწონილობაზე, ასევე, ამჟამად მოქმედ ნორმატიულ წესრიგთან მის შესაბამისობაზე. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ მხარისათვის ცხადი უნდა იყოს, რა მოტივით იქნა მიღებული სადავო საკითხზე კონკრეტული გადაწყვეტილება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

ამრიგად, ვინაიდან საქმის მასალებით ვერ დგინდება საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიერ 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მესამე პუნქტით გათვალისწინებული საკითხის გადასაწყვეტად აუცილებელი ფაქტობრივი გარემოებები, საკასაციო პალატა, სადავო საკითხის სპეციფიკურობის გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები, შესაბამისად, არსებობს გასაჩივრებულ ნაწილში ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძველი.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაშიც.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების შესაბამისად კი, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, იგი შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

ვინაიდან, მოცემულ საქმეზე საკასაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებით მიღებულია ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ და სს „...ს“ საქალაქო, სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებში გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - ჯამში 550 ლარის ოდენობით, მისი გადახდა უნდა დაეკისროს მოპასუხეს - საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილით, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. სს „...ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მაისის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. სს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2016 წლის 22 აპრილის №27/10 გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტი და მოპასუხეს დაევალოს ამ ნაწილში საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში, გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი;

5. მოპასუხეს - საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიას სს „...ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ სარჩელზე, სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - (100+150+300) 550 ლარის ანაზღაურება;

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა