საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-261(2კ-23) 3 ნოემბერი, 2023 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარეები - ნ.ბ-ე, ლ.ბ-ი, ლ.რ-ე (მოსარჩელეები), ბ.დ-ი (მესამე პირი)

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ.ბ-ემ 2019 წლის 10 ივნისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად, მის ნაწილში ამავე სამსახურის 2017 წლის 31 ოქტომბრის №002544 დადგენილებისა და მასზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 14 მაისის №572 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

ლ.რ-ემ 2019 წლის 14 ივნისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად, ამავე სამსახურის 2017 წლის 31 ოქტომბრის №002544 დადგენილებისა და მასზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 14 მაისის №572 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

ლ.ბ-მა 2019 წლის 10 ივლისს ასევე სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად, ამავე სამსახურის 2017 წლის 31 ოქტომბრის №002544 დადგენილებისა და მასზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 14 მაისის №572 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საქმეები: №3/4347-19 (მოსარჩელე ლ.ბ-ი), №3/4357-19 (მოსარჩელე ნ.ბ-ე) და №3/4596-19 (მოსარჩელე ლ.რ-ე) გაერთიანდა ერთ წარმოებად და გაერთიანებულ საქმეს მიენიჭა №3/4347-19.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაება ბ.დ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ.ბ-ის, ლ.ბ-ისა და ლ.რ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა: ნ.ბ-ემ, ლ.ბ-მა, ლ.რ-ემ და მესამე პირმა - ბ.დ-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ.ბ-ის, ლ.ბ-ის, ლ.რ-ისა და ბ.დ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ.ბ-ის, ლ.ბ-ისა და ლ.რ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ მიღებული 2017 წლის 31 ოქტომბრის №002544 დადგენილება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ვადაში, სადავო საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; ამასთანავე, ბათილად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 14 მაისის №572 ბრძანება.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი 44-ე მუხლის დანაწესებზე მითითებით აღნიშნავს, რომ ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე ჩადენილი სამშენებლო სამართალდარღვევის კვალიფიკაციისთვის სახეზე უნდა იყოს მშენებლობა, რომელიც განხორციელებულია სახელმწიფოს/თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, საქმეში არსებული ტექნიკური აღრიცხვის არქივში დაცული საინვენტარიზაციო გეგმის, აზომვითი ნახაზების და სადავო დადგენილების გამოცემის დროისათვის არსებული ვითარების ამსახველი ფოტოსურათების ურთიერთშედარების საფუძველზე, დასტურდება, რომ ქალაქ თბილისში, ...ოს შეს. №...-ში მდებარე, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განხორციელებულია კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა, რომელიც ნაწილობრივ გადადის ... და ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებზე, ასევე, სახელმწიფოს ტერიტორიაზე. ამდენად, უნებართვო მშენებლობად მიჩნეული სამუშაოები განხორციელებულია სახელმწიფოს/ თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე. ამასთან, არ მოიპოვება სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია.

რაც შეეხება სამშენებლო სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებელ სუბიექტს, კასატორი მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრება იმ პირს/სუბიექტს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია ასეთი პირის/სუბიექტის დადგენა, სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრება მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს/მოსარგებლეს. განსახილველ შემთხვევაში, საჯარო რეესტრის 2015 წლის 8 ივლისის ამონაწერით დგინდება, რომ სადავო დადგენილების გამოცემის დროისთვის, ქალაქ თბილისში, ...ოს შეს. №...-ში მდებარე, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ლ.რ-ის, ლ.ბ-ისა და ნ.ბ-ის თანასაკუთრებას, ხოლო საჯარო რეესტრის 2020 წლის 27 მარტის ამონაწერით - ბ.დ-ის, ლ.ბ-ისა და ნ.ბ-ის თანასაკუთრებას. სწორედ ამიტომ, ამავე მიწის ნაკვეთზე განხორციელებული უნებართვო სამშენებლო სამუშაოებისთვის ლ.რ-ეს, ლ.ბ-ს და ნ.ბ-ეს სადავო დადგენილების საფუძველზე პასუხისმგებლობა დაეკისრათ, როგორც მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეებს.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმის გარემოებების არასრულყოფილად გამოკვლევა, მიუთითა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე მოსარჩელეების მიერ საკადასტრო საზღვრების კორექტირების შესახებ წარდგენილ ახალ მტკიცებულებებზე და, ერთი მხრივ, დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული მტკიცებულებებით ცალსახად არ დასტურდებოდა შენობა-ნაგებობების სხვა კერძო საკუთრებაში ანდა სახელმწიფო საკუთრების საკადასტრო საზღვრებში გადასვლის ფაქტის აღმოფხვრა, თუმცა, მეორე მხრივ, ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალა აღნიშნული გარემოების ადგილზე შესწავლა-გამოკვლევა, რაც, კასატორის მოსაზრებით, არასწორია.

კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია მიუთითებს იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რაზეც აპელირებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია და შესაბამისად, არ ეთანხმება დავის ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად გადაწყვეტას. კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო აქტები კანონშესაბამისია და არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 მარტისა და 10 აპრილის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივრებში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

ამასთან, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამართლიანი სასამართლოს უფლება ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა აღნიშნული არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ §71“; „ყუფარაძე საქართველოს წინააღმდეგ“ §76; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, მოცემულ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობის უნებართვო მშენებლობად განხილვის, მოსარჩელეთა სამართალდამრღვევებად მიჩნევისა და მათთვის სანქციის დაკისრების კანონიერება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 2 მარტის №139 დადგენილებით), რომელიც არეგულირებდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვასთან დაკავშირებულ საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობებს. მითითებული დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ახალი მშენებლობა (მათ შორის, მონტაჟი) მიეკუთვნება მშენებლობის სახეობებს და განიხილება ისეთ მშენებლობად, რომელიც ხორციელდება მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილში, სადაც არ დგას შენობა-ნაგებობა ან ხდება არსებულის მთლიანად ჩანაცვლება. იმავე დადგენილების 36-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ახალ მშენებლობაზე (მათ შორის, მონტაჟზე) გაიცემა მშენებლობის ნებართვა. მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა კი მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ, დადგენილების მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტის თანახმად, წარმოადგენს უნებართვო მშენებლობას. შესაბამისად, ახალი მშენებლობის (მათ შორის, მონტაჟის) დაწყებამდე, პირი ვალდებულია, მიმართოს უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოს მშენებლობის ნებართვის გაცემის მოთხოვნით და მშენებლობა დაიწყოს მხოლოდ ნებართვის მოპოვების შემდეგ.

სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესები მოწესრიგებულია აგრეთვე პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით, რომლის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე გამოიწვევს დაჯარიმებას 10 000 ლარით.

დასახელებული კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა, ბ) მითითება არ შესრულდა, გ) მითითება არადროულად სრულდება. 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ. გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-10 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად (გადაცდომად) ჩაითვლება სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი წესრიგის, საკუთრების, მოქალაქეთა უფლებებისა და თავისუფლებების, მმართველობის დადგენილი წესის ხელმყოფი მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული (განზრახი ან გაუფრთხილებელი) მოქმედება ან უმოქმედობა, რომლისთვისაც კანონმდებლობით გათვალისწინებულია ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა. კონკრეტული ქმედების ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად მიჩნევისათვის კი, აუცილებელია ერთდროულად არსებობდეს შემდეგი პირობები: სახეზე უნდა იყოს კანონით გათვალისწინებული ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც კანონმდებლობით გათვალისწინებულია ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა; ქმედება უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო; ქმედების ჩადენა უნდა მოხდეს ბრალეულად (განზრახ ან გაუფრთხილებლობით) და უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. ამრიგად, მოსარჩელეთა სამართალდამრღვევებად მიჩნევისათვის სახეზე უნდა გვქონდეს მათ მიერ განხორციელებული ქმედება, რომელიც მართლსაწინააღმდეგოა და ამავდროულად სახეზე უნდა იყოს დამრღვევის ბრალეულობა.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 31 ოქტომბრის დადგენილებით ლ.რ-ე, ლ.ბ-ი და ნ.ბ-ე დაჯარიმდნენ 10 000 ლარით ქალაქ თბილისში, ...ოს შესახვევის №...-ში მდებარე, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების წარმოებისთვის. კერძოდ, აშენებულია კაპიტალური შენობა-ნაგებობა (საცხოვრებელი სახლი), რომელიც ნაწილობრივ გადადის ... და ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებზე და სახელმწიფოს ტერიტორიაზე. ამავე დადგენილებით, ობიექტის მესაკუთრეებს დაევალათ უნებართვოდ აშენებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობის (საცხოვრებელი სახლის) დემონტაჟი. ამასთანავე, არ დაკმაყოფილდა მითითებულ დადგენილებაზე მოსარჩელეთა მიერ წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრები.

საკასაციო სასამართლო მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების გათვალისწინებით, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოპასუხეებს საქმის სწორად გადაწყვეტის მიზნებისათვის, საქმის გარემოებათა გამოკვლევის შედეგად, არ დაუდგენიათ, განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე გარემოება - როდის იყო განხორციელებული სადავო სამშენებლო საქმიანობა, რამეთუ სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად აუცილებელია დადგინდეს მშენებლობის განხორციელების დრო, ვინაიდან სხვადასხვა პერიოდში კანონმდებლობა ითვალისწინებდა მშენებლობის განხორციელებისთვის განსხვავებულ წინაპირობებს, რომელიც უნდა დაეკმაყოფილებინა მშენებლობის განმახორციელებელ სუბიექტს. გასაჩივრებული აქტიდან ასევე არ დგინდება, როგორ ადმინისტრაციულმა ორგანომ შეძლო დაედგინა ის გარემოება, რომ ადგილი ჰქონდა ახალ მშენებლობას, რომელიც საჭიროებდა ნებართვას. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერებით, საკადასტრო რუკითა და საინვენტარიზაციო გეგმით, ირკვევა, რომ ქალაქ თბილისში, ...ოს შესახვევის №...-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა, სასარგებლო ფართით 259,32 კვ.მ, განთავსებული იყო ჯერ კიდევ 90-იანი წლებიდან. გარდა ამისა, ქალაქ თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის წერილის მიხედვით, 1999 წელს მიწის მართვის დეპარტამენტს ეცნობა, რომ ...ოს რაიონში ...ოს შესახვევის №...-ში მცხოვრები ა.წ-სა და ლ.პ-ის სახელზე რიცხული სახლთმფლობელობა აკმაყოფილებდა ქალაქის არქიტექტურული იერსახის მოთხოვნებს და არქიტექტურის საქალაქო სამსახურს მისი სამართლებრივი რეგისტრაცია შესაძლებლად მიაჩნდა. საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეები არიან ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე 2009, 2011 და 2013 წლებში აღნიშნული უძრავი ქონების შემძენი პირები. შესაბამისად, მართებულია, სააპელაციო პალატის განმარტება, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის გადაწყვეტისას, დამატებით მტკიცებულებათა მოპოვების გზით, უნდა დაედგინა საქმისთვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რაც საშუალებას მისცემდა დაედგინა შენობა-ნაგებობის აშენების პერიოდი და განესაზღვრა მისი შესაბამისობა იმ პერიოდში არსებულ სამართლებრივ მოწესრიგებასთან. მოპასუხის მხრიდან გამოკვლევას საჭიროებდა ასევე ის გარემოება ხომ არ წარმოადგენდა სადავო შენობა-ნაგებობა იმ უძრავ ქონებას, რომლის ქალაქის იერსახესთან შესაბამისობის თაობაზეც არქიტექტურის სამსახური მიწის მართვის დეპარტამენტს აცნობებდა.

გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია სადავო აქტში მითითებული იმ ფაქტობრივი გარემოების შეფასება, რომ დარღვევით აშენებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობა ნაწილობრივ გადადიოდა ... და ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებზე და სახელმწიფოს ტერიტორიაზე, რამაც განაპირობა უძრავი ნივთის მესაკუთრეთა დაჯარიმება პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე 10000 ლარით, რომელიც პასუხისმგებლობას ადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვო მშენებლობისთვის. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების მხედველობაში მიღების შედეგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მითითებული მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება. დასახელებული საკითხების ხელახლა შეფასების მიზნით, საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ ქონების მართვის სააგენტოს 2020 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებასა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 3 ნოემბრის წერილზე, რომელთა მიხედვით, ერთი მხრივ, დასტურდება, ...ოს შესახვევის №4-ში, №6-ში, №6ა-ში და №8-ში არსებული მიწის ნაკვეთების საზღვრების კორექტირების საკითხის განხილვა და ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით, კორექტირება შესაძლებლად იქნა მიჩნეული, ხოლო, მეორე მხრივ, ირკვევა, რომ ... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავ ნივთზე ზედდება არ ფიქსირდებოდა. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, ის, რომ რეგისტრირებული მონაცემები არ არის ერთმანეთთან ზედდებაში, ცალსახად არ გამორიცხავს იმ ფაქტს, რომ შენობა-ნაგებობა აღარ გადადის სხვა კერძო პირის ან/და სახელმწიფო საკუთრების საკადასტრო საზღვრებში. ამასთანავე, საქმეზე წარმოდგენილი ახალი მტკიცებულებები საზღვრების კორექტირების შესახებ, ქმნის ადმინისტრაციული ორგანოს დავალდებულების საფუძველს, ადგილზე დათვალიერების, სპეციალისტის მოწვევის ან ნებისმიერი სხვა კანონით გათვალისწინებული საშუალების გამოყენებით, დაადგინოს, რამდენად აღმოიფხვრა სამართალდარღვევა იმ ნაწილში, რომელშიც შენობა-ნაგებობა გადადის სახელმწიფო საკუთრებაში.

ამრიგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო აქტი გამოცემულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლებით გათვალისწინებული, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად დადგენის, შესწავლისა და შეფასების ვალდებულების დარღვევით. სწორედ ამიტომ, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, ვინაიდან სადავო საკითხი საჭიროებს დამატებით შესწავლას, მტკიცებულებების მოკვლევასა და შეფასებას, რაც სასამართლოს მიერ, ამ ეტაპზე, საკითხის არსებითად გადაწყვეტას გამორიცხავს. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 31 ოქტომბრის №002544 დადგენილება, ასევე არსებობს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 14 მაისის №572 ბრძანების ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ლ.რ-ის, ლ.ბ-ისა და ნ.ბ-ის ადმინისტრაციული საჩივრები და ძალაში დარჩა ზემოთ მითითებული დადგენილება.

ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე