საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-603(კ-23) 3 ნოემბერი, 2023 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მესამე პირი) - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - რ. დ-ა

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამეგრელოს რეგიონული ოფისი

მესამე პირები - სს „ე...“ (ასკ-ის 16.2 მუხლი), დ. დ-ა (ასკ-ის 16.1 მუხლი)

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

რ. დ-ამ 2019 წლის 4 ივლისს სარჩელით მიმართა ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და ამავე სააგენტოს სამეგრელოს რეგიონული ოფისის მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად, მოითხოვა ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონების ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკუთრებად რეგისტრაციის შესახებ, რ. დ-ას 2019 წლის 16 იანვრის განცხადებით სარეგისტრაციოდ მოთხოვნილ უძრავ ქონებასთან ზედდების ნაწილში, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 5 მაისის №..., „სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ“ ამავე სააგენტოს 2019 წლის 6 მაისის №..., „რ. დ-ას ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 2 ივლისის №... გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა, ასევე მოპასუხის - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს დავალდებულება, განიხილოს რ. დ-ას 2019 წლის 16 იანვრის განცხადება და გამოსცეს ახალი აქტი უძრავი ქონების დარეგისტრირებასთან დაკავშირებით.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 22 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება სს „ე...“.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 31 აგვისტოს განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება დ. დ-ა.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით რ. დ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონების ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკუთრებად რეგისტრაციის შესახებ, რ. დ-ას 2019 წლის 16 იანვრის განცხადებით სარეგისტრაციოდ მოთხოვნილ უძრავ ქონებასთან ზედდების ნაწილში, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 5 მაისის №... და „სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ“ ამავე სააგენტოს 2019 წლის 6 მაისის №... გადაწყვეტილებები; ბათილად იქნა ცნობილი „რ. დ-ას ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 2 ივლისის №... გადაწყვეტილება; სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა, კანონით დადგენილ ვადაში, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, ქალაქ ზუგდიდში, ...ს ქ. №...-ში მდებარე უძრავი ქონების რეგისტრაციის შესახებ რ. დ-ას 2019 წლის 16 იანვრისა და ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე უძრავი ქონების რეგისტრაციის შესახებ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ 2010 წლის 16 აპრილის განცხადებებთან დაკავშირებით გამოეცა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-მა“.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მარტის განჩინებით ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, უცვლელად დარჩა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-მა“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების შედეგად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სააპელაციო სასამართლოში და დამატებით აღნიშნავს, რომ სასამართლოში გამოკვლეული მტკიცებულებების თანახმად, რ. დ-ას აქვს 1988 წელს გარდაცვლილი მამის - ა. (აბ.) დ-ას სამკვიდრო ქონების 1/2 წილი, რომლის მდებარეობა და სამართლებრივი კავშირი ქალაქ ზუგდიდში, ...ს ქ. №...-ში მდებარე უძრავ ქონებასთან ვერ იქნა დადგენილი. მითითებულ მისამართზე უფლებები გააჩნია 2014 წელს გარდაცვლილ ზ. დ-ას. იგი მოხსენიებულია 1998-2000 წლების ზუგდიდის მიწათმოსარგებლეთა გადამხდელთა სიაში, რომლის მიხედვითაც, ...ს ქ. №...-ში მდებარე 746 კვ.მ მიწაზე გადამხდელად არის დაფიქსირებული. ზ. დ-ა 2014 წლამდე ფლობდა და განკარგავდა ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ში“ მდებარე საცხოვრებელ ბინას. მოსარჩელის მტკიცება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს მისი ოჯახი ფლობდა და განკარგავდა უკანონოდ მამის გარდაცვალებიდან დღემდე, არასწორია. სინამდვილეში ზ. დ-ას არ გამოუთქვამს პრეტენზია სადავო მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, თუმცა მისთვის ცნობილი იყო, რომ 2010 წელს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-მა“ დაირეგისტრირა მიწის ნაკვეთი, მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობებით, რომლის ერთ-ერთ მეპაიესაც წარმოადგენდა თვითონ. აღნიშნული ფაქტი დასტურდება იმითაც, რომ 2014 წელს, გარდაცვალებამდე რამდენიმე ხნით ადრე, ზ. დ-ამ ინდივიდუალურ საკუთრებაში დაირეგისტრირა ბინა და შემდეგ გაასხვისა. ამ ხნის განმავლობაში კი ზ. დ-ას არ მიუმართავს არც თავისი კანონიერ მფლობელობაში არსებული 746 კვ.მ უძრავი ქონების რეგისტრაციის მოთხოვნით და არც თვითნებურად დაკავებულის მომიჯნავე მიწის რეგისტრაციის მოთხოვნით. ასევე, ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2010 წლამდე არც ზ. დ-ა და მით უფრო, არც აბ. დ-ა არ ფლობდნენ სადავო მიწის ნაკვეთს, დასტურდება იმით, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ მიერ ამ ტერიტორიაზე აშენებული იყო დამხმარე შენობა-ნაგებობა, დაახლოებით, 60 კვ.მ ფართობით, ე.წ. „...“, რომელსაც რ. დ-ა ასაღებდა მისი მშობლების აშენებულად. სწორედ ამ სადავო შენობა-ნაგებობის შიგნით მდებარეობს სს „ე...ს“ კუთვნილი 6 კვ.მ მიწის ნაკვთი, რომლის მიმართაც რ. დ-ამ უარი განაცხადა სასარჩელო მოთხოვნაზე. ის გარემოება, რომ „ე...ს“ კუთვნილი ქონების მისამართი - ქალაქი ზუგდიდი, ...ის ქ. №... და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ თავდაპირველი მისამართი არის ერთი და იგივე, კიდევ ერთხელ ადასტურებს რ. დ-ას სარჩელის უსაფუძვლობას. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრებით, სახეზე გვაქვს კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლების აშკარა შელახვა. კასატორის მითითებით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ, რაიონული სასამართლოს მსგავსად, არასწორად განმარტა 1996 წლის 14 ნოემბრის „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონი. კერძოდ, მიუთითა, რომ მიწის პირველადი რეგისტრაცია და მისი საზღვრების დაზუსტება არ მომხდარა, რაც არასწორია. დასახელებული კანონის მოთხოვნები განხორციელებული იყო თავის დროზე - 2010 წელს, როდესაც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-მა“ განახორციელა საკუთრების რეგისტრაცია. ამასთან, მიწის ნაკვეთის კონფიგურაცია და საზღვრები შეთანხმებული იყო ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის გამგეობასთან, როგორც უფლებამოსილ ორგანოსთან.

კასატორმა მოთხოვნის დასასაბუთებლად მიუთითა, საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლზე, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლზე, ასევე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 12 ივნისის განჩინებით ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს 3991 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკუთრების უფლების რეგისტრაციის კანონიერება, მოსარჩელის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილ მიწის ნაკვეთთან ზედდების გამო. ამასთან, დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მიერ უნდა შეფასდეს, რამდენად იძლეოდა მარეგისტრირებელ ორგანოში დაცული ინფორმაცია და დაინტერესებული პირების მიერ წარდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია შესაბამისი გადაწყვეტილებების მიღების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად მიუთითებს 2006 წლის 20 მარტამდე მოქმედი „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლზე, რომლის თანახმადაც, პირველადი რეგისტრაცია შეიძლება განხორციელებულიყო მიწის და სხვა უძრავი ქონების ობიექტებზე უფლებების დადგენისა და ამ ქონებაზე უფლებების გადასვლის საფუძველზე. უძრავი ქონების ობიექტებზე უფლებების დადგენის საფუძველზე რეგისტრაცია კი გულისხმობდა გარკვეული ტერიტორიის ფარგლებში მიწის კადასტრის სამუშაოების ჩატარებას, რათა რეგისტრირებული და დოკუმენტირებული ყოფილიყო საკუთრება, უძრავი ქონების საზღვრები და მასზე უფლებები.

საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს 2006-2008 წლებში მოქმედი „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის მეორე პუნქტზე, რომელიც ადგენდა, რომ რეგისტრაცია წარმოებს როგორც უშუალოდ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის თუ სხვა დოკუმენტაციის, ისე ამ დოკუმენტაციის ელექტრონული ასლების საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს 2009 წლიდან მოქმედი „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის შესაბამისად, სარეგისტრაციო წარმოების დაწყების საფუძველია განცხადება ან უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. იმავე მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, განცხადებას უნდა ერთოდეს ინსტრუქციით განსაზღვრული სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია და ინფორმაცია.

მითითებულ ნორმათა საფუძველზე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როგორც უკვე ძალადაკარგული, ისე მოქმედი ნორმატიული აქტებით, საკუთრების უფლების რეგისტრაციისთვის განმცხადებელმა უნდა წარადგინოს კონკრეტულ უძრავ ნივთზე მისი საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. მარეგისტრირებელმა ორგანომ კი საკუთრების უფლების რეგისტრაცია სწორედ უფლების წარმომშობი სათანადო დოკუმენტის საფუძველზე და მის შესაბამისად უნდა განახორციელოს. ამასთან, მართალია, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს მოქმედი კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, თუმცა სარეგისტრაციო სამსახური პასუხისმგებელია რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. შესაბამისად, საკუთრების უფლების რეგისტრაციამდე მარეგისტრირებელმა ორგანომ სრულყოფილად უნდა შეისწავლოს არა მხოლოდ წარდგენილი დოკუმენტაცია, არამედ - მასთან რეგისტრირებული მონაცემები და დაცული ინფორმაციაც, რათა, ერთი მხრივ, საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მხოლოდ სათანადო საფუძვლით განხორციელდეს, მეორე მხრივ კი, გამოირიცხოს სხვისი საკუთრების უფლების ხელყოფა და საკადასტრო მონაცემების ზედდება. თუკი სარეგისტრაციოდ წარდგენილი და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს შორის დაფიქსირდება ზედდება, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, უნდა შეაჩეროს სარეგისტრაციო წარმოება. ამასთან, თუკი სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ვადაში არ იქნა წარმოდგენილი სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის დამადასტურებელი ინფორმაცია ან დოკუმენტი, იმავე კანონის 22-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტიდან გამომდინარე, მიღებულ უნდა იქნეს გადაწყვეტილება სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ, ხოლო იმ შემთხვევაში თუ სარეგისტრაციო მოთხოვნა რეგისტრირებული მონაცემების იდენტურია, იმავე კანონის 23-ე მუხლის „ვ¹“ ქვეპუნქტიდან გამომდინარე, მიღებულ უნდა იქნეს გადაწყვეტილება რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს „ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ 1998 წლის 28 ოქტომბრის კანონზე, რომლის მიხედვით, ფიზიკურ პირებსა და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს კერძო საკუთრების უფლება მიენიჭათ მათ სარგებლობაში არსებულ, დადგენილი წესით გამოყოფილ, სახელმწიფო საკუთრების არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე, რომელიც პირველადი რეგისტრაციის ფორმით რეგისტრირდებოდა მიწის მართვის დეპარტამენტში. ამასთან, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის №525 ბრძანებულების მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტია, „ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, ცნობა-დახასიათება თანდართული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), საკომლო წიგნიდან ამონაწერი, მებაღის წიგნაკი, „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების შესაბამისად სოფლის (დაბის) ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების გადაწყვეტილებით შექმნილი მიწის რეფორმის კომისიის მიერ შედგენილი და სოფლის (დაბის) ყრილობაზე (საერთო კრებაზე) დამტკიცებული მიწების განაწილების სია თანდართული მიწის გამოყოფის გეგმით ან მის გარეშე, ადგილობრივი თვითმმართველობის (მმართველობის) ორგანოების მიერ დამტკიცებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწით სარგებლობისათვის სარეგისტრაციო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო სია, ხოლო სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული კერძო სამართლის იურიდიული პირების შემთხვევაში ასევე აღნიშნული კანონის ამოქმედების შემდეგ, დადგენილი წესით, სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოების მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის მიმაგრების აქტი ან მიწის ნაკვეთის გეგმა, სასამართლოს აქტი ან/და სხვა დოკუმენტი.

საქმის მასალების მიხედვით დადგენილია, რომ ზუგდიდის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1985 წლის 29 მაისის №100 გადაწყვეტილებით, ...ის ქუჩაზე 9-სართულიანი, 54-ბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის გამოიყო 0,2 ჰა მიწის ნაკვეთი, ხოლო საზღვრები უნდა დაზუსტებულიყო პროექტირების დროს. ასევე, ზუგდიდის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1985 წლის 26 ივლისის №176 გადაწყვეტილებით, ...ის ქუჩაზე მე-2 9-სართულიანი, 54-ბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის გამოიყო 0,2 ჰა მიწის ნაკვეთი. საზღვრები უნდა დაზუსტებულიყო პროექტირების დროს. 2010 წლის 16 აპრილს ამხანაგობა „კ...-ის“ თავმჯდომარემ განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზუგდიდის სარეგისტრაციო სამსახურს და ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა. განცხადებას დაურთო საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი (საარქივო ცნობები), ამხანაგობის დამფუძნებელი კრების ოქმის სანოტარო წესით დამოწმებული ასლი და დაზუსტებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. თავდაპირველად სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა არსებულ მონაცემებთან (ტრანსფორმატორთან) ზედდების გამო, თუმცა 3990.6 კვ.მ მიწის ფართობზე დაზუსტებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის წარდგენის შემდეგ, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 5 მაისის №... რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებით, ამხანაგობა „კ...-ის“ თავმჯდომარის განცხადება დაკმაყოფილდა და ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქ. №-...-ში მდებარე 3991 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული 2 შენობა-ნაგებობით (№1 შენობის განაშენიანების ფართია 592.09 კვ.მ, ხოლო №2 შენობის - 522 კვ.მ), დარეგისტრირდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკუთრებად. ამდენად, სადავო არ არის ის გარემოება, რომ ბინათმშენებლობა ამხანაგობა „კ...-ს“ მიწის ნაკვეთის მართლზომიერად ფლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი გააჩნდა, თუმცა განსახილველ შემთხვევაში სადავოა მხოლოდ მიწის ნაკვეთის კონფიგურაცია და საზღვრები. სწორედ ამიტომ, დასადგენია ის გარემოება, მესამე პირის მიერ მარეგისტრირებელ ორგანოში სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტაცია უპირობოდ ქმნიდა თუ არა საკუთრების უფლების მის სახელზე რეგისტრაციის საფუძველს იმ პარამეტრებითა და საზღვრებით, რაც მის მიერ იქნა მოთხოვნილი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენს მის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთსა და ამ მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ, მისი ოჯახის მიერ წლების განმავლობაში თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე, საკუთრების უფლების აღიარება, რომელიც მისი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის შემადგენელი ნაწილია. აღნიშნული ინტერესისა და მოთხოვნის დასასაბუთებლად მოსარჩელე მიუთითებს იმ გარემოებებზე, რომ ქალაქ ზუგდიდში, ...ს ქ. №...-ში ცხოვრობდა მშობლებსა და ძმასთან ერთად, სადაც საკუთრებაში გააჩნდათ საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი მასზე გაშენებული სხვადასხვა კულტურული ხე-მცენარეებით. მამის გარდაცვალების შემდეგ, მიწის გადასახადს 746 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე იხდიდა მისი ძმა - ზ. დ-ა. ამჟამად სამკვიდრო მიღებული აქვს რ. დ-ას, რისი დასტურიცაა სამკვიდრო მოწმობა. მოსარჩელე და მისი ოჯახის წევრები, წლების განმავლობაში უვლიდნენ სადავო მიწის ნაკვეთს, შემოღობეს ე.წ. „სეტკით“, დარგეს თხილის, ტყემლის ხეები. შესაბამისად, მას კანონი ანიჭებდა უფლებას საკუთრების უფლება ეღიარებინა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე. ამდენად, რეგისტრაციის შესახებ 2010 წლის 5 მაისის №... გადაწყვეტილებით შეილახა მოსარჩელის კანონიერი უფლებები და ინტერესები.

საკითხის მართებულად გადაწყვეტის მიზნით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში დაცულ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსადმი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 7 დეკემბრის №24-2422341145 მიმართვაზე, რომლის თანახმად, დასტურდება, რომ ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქ. №...-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის მიმდებარედ 2018 წლის 7 ნოემბრამდე 464 კვ.მ მიწის ნაკვეთი შედიოდა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში (ს/კ ...) არსებული მიწის ნაკვეთის შემადგენლობაში და შეადგენდა 3230 კვ.მ-ს. 2018 წელს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მობინადრეთა (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“) მოთხოვნით, რომლის თანახმადაც, მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა საცხოვრებელი კორპუსის ტერიტორიას, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ (წერილი №02/12177, 07.11.2018წ.) განახორციელა ცვლილების რეგისტრაცია იმ მიზნით, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ს“ იგი დაერეგისტრირებინა თავის საკუთრებაში. იქიდან გამომდინარე, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-მა“ ვერ უზრუნველყო 464 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის დარეგისტრირება, ხოლო დღეის მდგომარეობით ... საკადასტრო კოდის მქონე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთსა და მის მიმდებარედ არსებულ 464 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერია ახორციელებს კეთილმოწყობის სამუშაოებს (სკვერის მოწყობა) და გამოვლენილია ტენდერში გამარჯვებული ორგანიზაცია, პროექტის შემაფერხებელ გარემოებას წარმოადგენს სწორედ 464 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დაურეგისტრირებლობა. მერიამ აღნიშნული გარემოების გამო მოითხოვა ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ... საკადასტრო კოდზე 2018 წლის 7 ნოემბრის განცხადებით განხორციელებული ცვლილების რეგისტრაციის გაუქმება და პირვანდელი რეგისტრაციის აღდგენა, რომელიც 2018 წლის 6 მარტს იყო განხორციელებული. ამასთან, 2022 წლის 7 დეკემბერს №... მიმართვით რ. დ-ას ეცნობა, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წითელი ხაზების ცვლილება/კორექტირება მიწის ნაკვეთის ფართობის უცვლელად, შესაძლოა, განხორციელებულიყო ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე.

საქმეში დაცულია ასევე შპს „ზ...ის“ 2019 წლის 23 დეკემბრის №160 ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, დასტურდება, რომ ქალაქ ზუგდიდში, ...ს ქ. №...-ში წარმოდგენილი გამოსაკვლევი მიწის ნაკვეთის და მისი მიმდებარე ტერიტორიის ადგილზე დათვალიერების მომენტისათვის გამოსაკვლევ მიწის ნაკვეთს ჩრდილოეთის მხრიდან ესაზღვრება ...ს ქუჩა, დასავლეთის მხრიდან ესაზღვრება სს „თ...ს“ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, სამხრეთის მხრიდან - კერძო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, აღმოსავლეთის მხრიდან - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, რომლის გარკვეული ნაწილი ზედდებაშია გამოსაკვლევი მიწის ნაკვეთის სარეგისტრაციოდ წარდგენილ მონაცემებთან. ამასთან, გამოსაკვლევი მიწის ნაკვეთის ნაწილზე, სადაც ფიქსირდება ზედდება რეესტრში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის მონაცემებთან, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული საკადასტრო გეგმის მიხედვით მდებარეობს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ მიერ აღნაგობის უფლებით გაცემული მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც ფიქსირდება შენობა-ნაგებობები 04/1, 05/1, 07/1, 08/1, 09/1. აღნიშნული ნაგებობები კი მიწის ნაკვეთებზე, ფაქტობრივად, არ არსებობს. გამოსაკვლევ მიწის ნაკვეთზე ფიქსირდება ორი შენობა. გამოსაკვლევი მიწის ნაკვეთი შემოკავებულია მავთულბადის ღობით, გაშენებულია სხვადასხვა ჯიშის ხეხილი (ტყემალი, მსხალი, ატამი, ვაშლი, ლეღვი, ნიგოზი და სხვა). ასევე, მიწის ნაკვეთის უკანა ნაწილში გაშენებულია თხილის პლანტაცია - 45 ძირი, ნარგავების ასაკი შეადგენს 20-30 წელს. აღნიშნული გარემოება დასტურდება ასევე ამხანაგობა „კ...-ის“ მიერ წარმოდგენილი ვიდეოჩანაწერით.

საკასაციო პალატა, საქმის მასალებში დაცული დოკუმენტების საფუძველზე, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ სადავო გადაწყვეტილებები გამოცემულია საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, კერძოდ, ბინათმშენებლობა ამხანაგობა „კ...-ს“ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი, კანონით გათვალისწინებული დოკუმენტი (აღმასკომის გადაწყვეტილებები) გააჩნია, თუმცა აღნიშნული დოკუმენტებით უძრავი ქონების ზუსტი ადგილმდებარეობა, კონფიგურაცია და კოორდინატები არ დგინდება. ამდენად, მართებულია სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ აღნიშნული გარემოების დასადგენად მარეგისტრირებელმა ორგანომ უნდა ჩაატაროს სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოება, მოიწვიოს ყველა დაინტერესებული პირი, მათ შორის, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენელი და ისე მიიღოს კანონშესაბამისი გადაწყვეტილება. მნიშვნელოვანია ასევე ის გარემოება, რომ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ საკუთრების ცვლილების რეგისტრაცია განახორციელა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკუთრებად მიწის ნაკვეთის დარეგისტრირების მიზნით და 464 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე გაუქმდა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლება. აღნიშნული დაურეგისტრირებელი მიწის ნაკვეთი მდებარეობს ქალაქ ზუგდიდში, ...ის ქუჩაზე (საერთო საცხოვრებელი ბინების წინა მხარე). ამჟამად ამხანაგობის საკუთრება დარეგისტრირებულია და მოიცავს, რ. დ-ას აღნიშვნით, მის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს. შესაბამისად, საქმის ხელახლა განხილვისას, ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს ყველა დაინტერესებული პირის კანონიერი ინტერესის თანაბრად დაცვა, რის წინაპირობასაც საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები იძლევა. აქედან გამომდინარე, რადგან სადავო საკითხი საჭიროებს ჩამოთვლილი გარემოებების სრულყოფილად შესწავლასა და გამოკვლევას, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები და ადმინისტრაციულ ორგანოს ახალი აქტის გამოცემა დაევალა. ამასთან, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამართლიანი სასამართლოს უფლება ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა აღნიშნული არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ §71; ყუფარაძე საქართველოს წინააღმდეგ §76; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81). ამრიგად, კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მარტის განჩინება;

3. შ. რ-ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ...-ის“ საკასაციო საჩივარზე 2023 წლის 23 მაისს №17194257138 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე