საქმე №ბს-628(კ-23) 19 ოქტომბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა გ.ბ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2017 წლის 9 იანვარს გ.ბ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ, ხოლო მოპასუხეთა წრის დაზუსტების შედეგად ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასთან ერთად მოპასუხედ მიუთითა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 1 აპრილის №000693 დადგენილებით, გ.ბ-ა დაჯარიმდა 10 000 ლარით, ქ. თბილისში, ..., მე-13 კმ, მის საკუთრებაში არსებული ტერიტორიის (ს.კ. ...) მიმდებარედ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ს.კ....-ით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე ბეტონის ფუნდამენტისა და მასზე სარეკლამო ბანერის განთავსებისთვის. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 24 ივნისის №1-1113 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა გ.ბ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 1 აპრილის №000693 დადგენილების გაუქმების თაობაზე. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ იგი 2012 წლის 30 ნოემბერს ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ ერთხელ უკვე დაჯარიმდა 10 000 ლარით იმავე ტერიტორიაზე ნებართვის გარეშე მოწყობილი სხვადასხვა ნაგებობების გამო (ღობე, ... ა.შ.). მითითებულ ტერიტორიაზე 2012 წლის ნოემბრისთვის, ანუ შემოწმების პერიოდისთვის უკვე არსებობდა სადავო ნაგებობა - ბეტონის ფუნდამენტი და შესაბამისად ნათელია, რომ 2016 წლის 1 აპრილს იგი ხელმეორედ დააჯარიმეს.

ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 1 აპრილის №000693 დადგენილების და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 24 ივნისის №1-1113 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით გ.ბ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ.ბ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მარტის განჩინებით გ.ბ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა "პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის" (სადავო პერიოდში მოქმედი) 44-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, 25-ე მუხლზე, ასევე, „მშენებლობის ნებართვების გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 65-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, 66-ე მუხლის მე-2, მე-7 და მე-10 პუნქტებზე და განმარტა, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად ადგენს შესაბამის სანებართვო დოკუმენტაციას, რასაც I კლასის შენობა-ნაგებობასთან მიმართებით, წარმოადგენს უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული დადასტურება. შესაბამისად, პირი, რომელიც აპირებს I კლასის მშენებლობის განხორციელებას, ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები აწარმოოს ზემოაღნიშნული მოთხოვნების დაცვით. წინააღმდეგ შემთხვევაში, უნებართვო მშენებლობის სახით, ადგილი ექნება სამშენებლო სამართალდარღვევას, რისთვისაც პასუხისმგებლობა "პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის" შესაბამისად განისაზღვრება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ გამოვლენილ დარღვევასთან დაკავშირებით თავდაპირველად შედგა მითითება, რის საფუძველზეც გ.ბ-ას მიეთითა დარღვევის შესახებ, მასვე დაევალა აღნიშნულის აღმოფხვრა და საამისოდ განესაზღვრა გონივრული ვადა. სააპელაციო პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მითითებით დაკისრებული ვალდებულება ამავე მითითებით განსაზღვრულ ვადაში გ.ბ-ას მიერ არ იქნა შესრულებული. კერძოდ, მას არც უნებართვო მშენებლობის დემონტაჟი განუხორციელებია და არც მშენებლობის განხორციელებისთვის საჭირო სანებართვო დოკუმენტაცია წარუდგენია. აღნიშნული კი, გ.ბ-ას დაჯარიმების და განხორციელებული უნებართვო მშენებლობის დემონტაჟის დაკისრების საფუძველს წარმოადგენდა "პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის" 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გ.ბ-ას მითითება მასზედ, რომ 2016 წლის 1 აპრილის დადგენილებით იგი განმეორებით დაჯარიმდა იმავე ქმედების ჩადენისთვის. პალატამ ყურადღება გააამხვილა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2012 წლის 30 ნოემბრის დადგენილებაზე, რომლის მიხედვითაც, გ.ბ-ა დაჯარიმდა მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვო მშენებლობისთვის, ასევე, შენობის ნაწილის კერძო საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე გადასვლის, ხოლო კაპიტალური ღობის ნაწილის და ...ების სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე გადასვლისთვის. თავის მხრივ, 2016 წლის 1 აპრილის დადგენილების გამოცემის საფუძველს წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ბეტონის ფუნდამენტის და მასზე რკინის კონსტრუქციის უნებართვოდ მოწყობა, რაც კანონიერად, "პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის" ნორმათა დაცვით, გახდა სამართალდამრღვევი პირისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი. მოსარჩელეს კი არ მიუთითებია შესაბამისი დადგენილების გამოტანისას კანონმდებლობის ისეთ დარღვევაზე, რომელიც მისი ბათილად ცნობის საფუძველი შეიძლებოდა გამხდარიყო. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გ.ბ-ამ ვერ უზრუნველყო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის გაწევა იმ ფაქტის დასადასტურებლად, რომ იგი ერთდაიგივე ქმედების ჩადენისთვის დაჯარიმდა. სააპელაციო სასამართლომ ასევე საგულისხმოდ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას, გ.ბ-ას მიერ, დადასტურებული იქნა უშუალოდ რკინის კონსტრუქციის (სარეკლამო ბანერის) 2015 წელს დამონტაჟების ფაქტი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.ბ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმ ფაქტობრივ მოცემულობაზე, რომ იგი 2012 და 2016 წლებში სხვადასხვა სამართალდარღვევების ჩადენის გამო დაჯარიმდა. კასატორი აღნიშნავს, რომ 2012 წელს არსებობდა იმ კონსტრუქციის ფუნდამენტი, რის გამოც 2016 წელს დაჯარიმდა. კასატორი აღნიშნავს, რომ ორჯერ დაჯარიმდა ერთი და იმავე ქმედებისთვის, რაც დაუშვებელია. კასატორი აცხადებს, რომ სასამართლომ არ გაითვალისწინა მის მიერ სსიპ ქონების ეროვნულ სააგენტოში შეტანილი განცხადება, სადავო ტერიტორიის, 4 კვ.მ მიწის ნაკვეთის აუქციონის მეშვეობით რეალიზაციის შესახებ. კასატორი აღნიშნავს, რომ ტერიტორია, რომლის გამოც დაჯარიმდა, მდებარეობს მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების (ს/კ ... და ს/კ ...) მოპირდაპირედ. ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთები საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 19 აპრილის დადგენილებით მის მიერ დაფუძნებული შპს „ ...ის“ ფუნქციონირებისთვის გადაეცა. ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთებზე მის მიერ განხორციელდა საწარმოს მშენებლობა. კასატორი აღნიშნავს, რომ მსგავსი ტიპის ნაგებობა სხვა სამეწარმეო სუბიექტებსაც გააჩნიათ, რომლებიც არ დაჯარიმებულან, რაც სახელმწიფოს მხრიდან სხვადასხვა პირთა მიმართ მიდგომის ორმაგ სტანდარტზე მიანიშნებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული გ.ბ-ას საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ.ბ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 1 აპრილის №000693 დადგენილებისა და მასზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 24 ივნისის №1-1113 ბრძანების კანონიერება.

დადგენილია, რომ 2015 წლის 9 სექტემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, მიწის ნაკვეთი - მდ. თბილისი, ... ფერდობი 3, (ს.კ. ...), საკუთრების უფლებით აღრიცხულია სსიპ თვითმმართველი ქალაქი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სახელზე.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ 2015 წლის 10 ნოემბერს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა გ.ბ-ას მიმართ შეადგინა №000693 მითითება, რომლის მიხედვით, ქ. თბილისში, ... მე-13 კმ, გ.ბ-ას საკუთრებაში არსებული №... ნაკვეთის მიმდებარედ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სამშენებლო დოკუმენტაციის გარეშე მოწყობილია ბეტონის ფუნდამენტი და მასზე განთავსებულია რკინის კონსტრუქცია (სარეკლამო ბანერი). ამავე მითითებით გ.ბ-ას განესაზღვრა 10 კალენდარული დღის ვადა სადავო ობიექტის დემონტაჟის ან ამავე მითითების გაცემის მომენტამდე არსებული შესაბამისის სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად.

2015 წლის 1 დეკემბერს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა შეადგინა №000693 შემოწმების აქტი, რომლითაც 2015 წლის 10 ნოემბრის №000693 მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობის ფაქტი დააფიქსირა.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 1 აპრილის №000693 დადგენილების მიხედვით, გ.ბ-ა დაჯარიმდა 10 000 ლარით ქ. თბილისში, ... მე-13 კმ, მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის (ს.კ. ...) მიმდებარედ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (ს.კ. ...) უნებართვოდ ბეტონის ფუნდამენტისა და მასზე რკინის კონსტრუქციის (სარეკლამო ბანერი) განთავსებისთვის. მასვე დაევალა ქ. თბილისში, ... მე-13 კმ, მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის (ს.კ. ...) მიმდებარედ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (ს.კ. ...) უნებართვოდ მოწყობილი ბეტონის ფუნდამენტისა და მასზე არსებული რკინის კონსტრუქციის (სარეკლამო ბანერი) დემონტაჟი და ჯარიმის გადახდა დაჯარიმების შესახებ დადგენილების ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს "პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის" 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა (სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების შემოწმების აქტის შედგენით დაწყების შემთხვევები). მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა, ბ) მითითება არ შესრულდა, გ) მითითება არადროულად სრულდება (მე-5 ნაწილი). თუ მითითება დროულად არ შესრულდა, მაგრამ სამართალდარღვევა გამოსწორდა დადგენილების მიღებამდე, დამრღვევი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, ხოლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება წყდება (მე-7 ნაწილი). თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ (მე-9 ნაწილი). შემოწმების აქტის შედგენიდან 2 თვის ვადაში სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის ორგანო ვალდებულია სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიიღოს დადგენილება. საქმის განმხილველი თანამდებობის პირი უფლებამოსილია მოტივირებული საფუძვლით გააგრძელოს მისი განხილვის ვადა. საქმის განხილვის ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 2 თვით. დამრღვევს უწყებით უნდა ეცნობოს საქმის განხილვის ადგილი, თარიღი, დრო და საქმის განმხილველი თანამდებობის პირის ვინაობა. ამ თავით გათვალისწინებულ ვადაში დადგენილების მიუღებლობის შემთხვევაში დამრღვევი თავისუფლდება ამ კოდექსით გათვალისწინებული ჯარიმის გადახდის ვალდებულებისაგან. ასეთ შემთხვევაში სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო უფლებამოსილია მიიღოს დადგენილება მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ (მე-13 და მე-14 ნაწილები).

"პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის" (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) 44.1 მუხლით განსაზღვრულია უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე. კერძოდ, დასახელებული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ა) სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 10 000 ლარით, ბ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 8 000 ლარით; ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელად, ან საინჟინრო-კომუნალური ქსელების უნებართვო რეკონსტრუქცია − გამოიწვევს დაჯარიმებას 4000 ლარით.

ზემოაღნიშნული მუხლის შესაბამისად, სამართალდარღვევადაა მიჩნეული როგორც უნებართვო მშენებლობა, ასევე უნებართვო რეკონსტრუქციის წარმოება, თუ მან გამოიწვია შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილება. იმავე მუხლის შენიშვნის მე-2 პუნქტის თანახმად, გაბარიტების ცვლილებად განიხილება ისეთი სამშენებლო საქმიანობა, რომლის დროსაც იცვლება შენობა-ნაგებობის საძირკვლის, გარე შემომზღუდავი კონსტრუქციების ან/და სახურავის პარამეტრები (მიშენება, დაშენება, შენობა-ნაგებობის სიმაღლის გაზრდა და ა. შ.), ხოლო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი არის შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი შენობა-ნაგებობის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელადაც წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევას.

„მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ (სადავო პერიოდში მოქმედი) საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მე-4 პუნქტის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის სახეობას განეკუთვნებოდა ახალი მშენებლობა (მათ შორის, მონტაჟი) და მისი განხორციელების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა კანონმდებლობით, მათ შორის მითითებული დადგენილებით, განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა, თანახმად, დადგენილების 36-ე მუხლის პირველი პუნქტისა. ზემოთმითითებული დადგენილების 65-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). I კლასს განეკუთვნება: ზ) გარე რეკლამის განთავსების ნებართვით გათვალისწინებული ნაგებობა; ღ) აბრებისა და რეკლამების განთავსება. დადგენილების 66-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობა წარმოებს ნებართვის მიღების გარეშე, მშენებლობის მწარმოებელი ვალდებულია დაიცვას კანონმდებლობით, მათ შორის, სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებული მოთხოვნები. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს. მე-7 პუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანო 5 დღის ვადაში წარდგენილი სრულყოფილი დოკუმენტ(ებ)ის საფუძველზე წერილობით ადასტურებს დაგეგმილი მშენებლობა/მონტაჟის ქალაქთმშენებლობით დოკუმენტებთან შესაბამისობას და მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობას; ხოლო მე-10 პუნქტის მიხედვით, ამ დადგენილების მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა.

ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო პალატის განმარტებას, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად ადგენს შესაბამის სანებართვო დოკუმენტაციას, რასაც I კლასის შენობა-ნაგებობასთან მიმართებით, წარმოადგენს უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული დადასტურება. შესაბამისად, პირი, რომელიც აპირებს I კლასის მშენებლობის განხორციელებას, ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები აწარმოოს ზემოაღნიშნული მოთხოვნების დაცვით. წინააღმდეგ შემთხვევაში, უნებართვო მშენებლობის სახით, ადგილი ექნება სამშენებლო სამართალდარღვევას, რისთვისაც პასუხისმგებლობა "პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის" შესაბამისად განისაზღვრება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 66-ე მუხლის შესაბამისად, გ.ბ-ას მშენებლობის დაწყებამდე არ ჰქონდა მიმართული მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოსთვის და არ ჰქონდა მიღებული თანხმობა მშენებლობის განხორციელების შესახებ. გ.ბ-ამ ადმინისტრაციულ ორგანოს მიმართა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სამუშაოების ნაწილი უკვე ნაწარმოები იყო, რის გამოც მის მიერ წარდგენილ განცხადებას სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დაუდგინდა ხარვეზი და განემარტა, რომ წარდგენილ განცხადებასთან დაკავშირებით მსჯელობა გაგრძელდებოდა ზემოთმითითებული დადგენილების 63-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, განხორციელებულ მშენებლობასთან დაკავშირებით გამოცემული აქტისა და დაკისრებული ჯარიმის გადახდის ქვითრის წარდგენის შემდეგ.

საკასაციო სასამართლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, 102-ე, 103-ე, 105-ე მუხლებზე და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლზე მითითებით აღნიშნავს, რომ ერთი და იმავე ქმედებისთვის განმეორებით სახდელის დაკისრების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა გ.ბ-ას.

დადგენილია, რომ გ.ბ-ას განცხადების საფუძველზე დაწყებული წარმოების შედეგად, იგი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2012 წლის 30 ნოემბრის №000109 დადგენილებით ქ. თბილისში, ...მე-13 კილომეტრი (ნაკვეთი №...; №...), მის შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორიელებული მშენებლობისა და ასევე შენობა-ნაგებობის ნაწილის კერძო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, ხოლო კაპიტალური ღობის ნაწილის და ...ების სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე გადასვლის გამო დაჯარიმდა 10 000 ლარით, შენობა-ნაგებობის უნებართვოდ მშენებლობისთვის. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში, 2016 წლის 1 აპრილის დადგენილების გამოცემის საფუძველი კი გახდა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ბეტონის ფუნდამენტის და მასზე რკინის კონსტრუქციის უნებართვოდ მოწყობა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას მასზედ, რომ გ.ბ-ამ ვერ წარმოადგინა სათანადო მტკიცებულებები, რომლებითაც დადასტურდებოდა ბეტონის კონსტრუქციის 2012 წლის 30 ნოემბრის პერიოდისთვის არსებობა, ამასთან საგულისხმოა, რომ ამ მიზნით მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ფოტოსურათები თარიღდება 2014 წლით. ნიშანდობლივია, რომ ადმინისტრაციული წარმოებისას გ.ბ-ამ თვითონ დაადასტურა უშუალოდ რკინის კონსტრუქციის (სარეკლამო ბანერის) 2015 წელს დამონტაჟების ფაქტი. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას მასზედ, რომ გ.ბ-ამ 2012 წლის 30 ნოემბერს და 2016 წლის 1 აპრილს ჩაიდინა განსხვავებული შინაარსის, არაიდენტური ადმინისტრაციული სამართალდარღვევები, რის გამოც დაედო შესაბამისი ადმინისტრაციული სახდელები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ გ.ბ-ას მიერ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განხორციელდა უნებართვო სამუშაოები და ზედამხედველობის ორგანოს მიერ მითითებულ ვადაში არ იქნა აღმოფხვრილი სამართალდარღვევა. შესაბამისად, საკასაციიო პალატა მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ მოსარჩელის ქმედება "პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის" ნორმათა შესაბამისად, გახდა სამართალდამრღვევი პირისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრებისა და უნებართვო ნაგებობების დემონტაჟს დაქვემდებარების საფუძველი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო განაცხადი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან გ.ბ-ას საკასაციო საჩივარზე გი.ბ-ს 26.07.2023წ. №... საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, გ.ბ-ას (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.ბ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მარტის განჩინება;

3. გ.ბ-ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს მის საკასაციო საჩივარზე გი.ბ-ის მიერ 26.07.2023წ. №... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა