საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-660(კ-22) 10 ოქტომბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - შპს „ს...“

მოწინააღმდეგე მხარე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

მესამე პირები - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს იმერეთის რეგიონული ოფისი, სსიპ ქონების მართვის ეროვნული სააგენტო, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „...“

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 აპრილის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

შპს „ს...მ“ 2017 წლის 10 აპრილს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 27 დეკემბრის №... გადაწყვეტილებისა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „...ს“ 2016 წლის 1 აგვისტოს განაცხადის დაკმაყოფილების შესახებ ამავე სააგენტოს 2017 წლის 9 იანვრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 ივნისის განჩინებით შპს „ს...ის“ სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ს...ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს...მ“.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 აპრილის განჩინებით შპს „ს...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 11 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორმა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ არათუ გამოიკვლია საქმის გარემოებები, არამედ ადმინისტრაციული წარმოების პროცესშიც არ ჩართო მოსარჩელე, რომელმაც, ფაქტობრივად, ვერ შეძლო მოსაზრებებისა და დოკუმენტაციის წარდგენა მაშინ, როდესაც სადავო ფართის ფაქტობრივი მფლობელი ყოველთვის შპს „ს...“ იყო. კასატორის მითითებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა დაედასტურებინა, რომ ტექბიუროში ამხანაგობის წევრებზე რეგისტრირებული ფართი სადავო 252 კვ.მ მიწის ნაკვეთი იყო. ადმინისტრაციულ ორგანოს და შემდგომში, სასამართლოებს არ გამოუკვლევიათ, რომ სადავო 252 კვ.მ მიწის ნაკვეთს არასდროს ფლობდა არც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „...“ და არც მისი რომელიმე წევრი. კასატორის განმარტებით, ქონება ყოველთვის ეკუთვნოდა სახელმწიფოს. აღნიშნულ ფართს მოსარჩელე იყენებდა ავტოფარეხად. ამასთან, 252 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით უკანონოდ დაურეგისტრირდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას, სახელმწიფო ქონების მართვის სააგენტომ უზუფრუქტით გადასცა მოსარჩელეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „ს...ის“ საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ს...ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა, პირველ რიგში, მიუთითებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, დადგენილია, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „...მ“ 2011 წელს სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ და მოითხოვა ამავე სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2007 წლის 26 სექტემბრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ ამხანაგობა „...ს“, ტექბიუროს ჩანაწერების მიხედვით, ქ. ქუთაისში, ...ის ქუჩა №7-ში საკუთრებაში გააჩნდა უძრავი ქონება - მიწის ნაკვეთი 1230 კვ.მ-ის ოდენობით. მოგვიანებით მათთვის ცნობილი გახდა, რომ მიწის ნაკვეთიდან 253 კვ.მ მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2007 წლის 26 სექტემბრის №... გადაწყვეტილებით დარეგისტრირებული იყო შპს „ს...ის“ საკუთრებად. საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით ირკვეოდა, რომ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებული იყო საწარმოთა მართვის სააგენტოს ბრძანება, რომლითაც შპს „ს...ს“ სახელმწიფოსაგან გადაეცა 1522 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, საჯარო რეესტრმა კი შპს „ს...ს“ დაურეგისტრირა იმაზე მეტი ნაკვეთი, ვიდრე უფლების დამდგენ საბუთში იყო მითითებული, კერძოდ, საბუთში მითითებული 1522 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაცვლად რეესტრმა დაურეგისტრირა 1812 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რითაც ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული 1230 კვ.მ ნაკვეთიდან - 253 კვ.მ მიწის ნაკვეთი აღმოჩნდა შპს „ს...ის“ საკუთრებაში. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „...ს“ სარჩელი, თუმცა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ 2012 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2007 წლის 26 სექტემბრის №... გადაწყვეტილება (253 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში) და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად ახალი გადაწყვეტილების მიღება შპს „ს...ის“ განცხადებასთან დაკავშირებით, ქ. ქუთაისში, ...ის ქუჩა №5-ში მდებარე უძრავი ქონების რეგისტრაციის თაობაზე.

საქმეში წარმოდგენილი „ტექინვენტარიზაციის მასალების მიხედვით დადგენილია, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „...ის“ ჩამოყალიბებამდე, ქ. ქუთაისში, ...ის ქ. №7-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მოქალაქეთა თანასაკუთრებას. ამ მისამართზე მიწის ნაკვეთი 1230 კვ.მ დაუზუსტებელი ფართობი რეგისტრირებული იყო კ.დ-ის, გ.დ-ის, ნ.ს-ის, ი. და ნ. ხ-ების საერთო საკუთრებად.

ასევე დადგენილია, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, ამხანაგობა „...ს“ წარმომადგენელმა 2016 წლის 1 აგვისტოს №... სარეგისტრაციო განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრს და ითხოვა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი ...) ფართობისა და საზღვრების დაზუსტება. დაინტერესებულმა პირმა განცხადებას დაურთო ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება (საქმე №3/ბ-387-2012წ.), ამავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 15 იანვრის განჩინება, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2012 წლის 18 დეკემბერს გაცემული ცნობა-დახასიათება (№...), მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ქაღალდისა და ელექტრონული ვერსიები, სადავო მიწის ნაკვეთის საინვენტარიზაციო გეგმა (მომზადების თარიღი: 21.04.2008წ.) და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმი. ამასთან, მარეგისტრირებელმა ორგანომ ადმინისტრაციული წარმოებისას ტექნიკური აღრიცხვის არქივში მოიძია მონაცემები და დადგინდა, რომ „ქ. ქუთაისში, ...ის ქ. №7(5)-ში მდებარე უძრავი ნივთი აღრიცხულია 1939 წელს (ტექნიკური აღრიცხვის ბარათი II-128-29). აღნიშნული უძრავი ნივთი წარმოადგენს კერძო მფლობელობის სახლს. მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობად მითითებულია 1230 კვ.მ“. ადმინისტრაციული წარმოებისას მარეგისტრირებელმა ორგანომ ასევე იხელმძღვანელა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით (საქმე №3/ბ-387-2012წ.), რომლის თანახმად დადგენილია, რომ „ტექინვენტარიზაციის მასალების მიხედვით, ამხანაგობა „...ის“ ჩამოყალიბებამდე ქ. ქუთაისში, ...ის ქ. №7-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მოქალაქეთა თანასაკუთრებას. ამ მისამართზე 1230 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (დაუზუსტებელი ფართობი) რეგისტრირებული იყო კ.დ-ის, გ.დ-ის, ნ.ს-ის, ი. და ნ.ხ-ების საერთო საკუთრებად.

დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „...ს“ ადმინისტრაციული საჩივარი, ბათილად იქნა ცნობილი ... (23.11.2016) გადაწყვეტილება და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქონების რეგისტრაციის დეპარტამენტის რეგიონული რეგისტრაციის მართვის სამსახურის იმერეთის რეგიონულ ოფისს დაევალა რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება, სხვა დამაბრკოლებელი გარემოებების არარსებობის შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის დანაწესზე, რომლის თანახმად, რეგისტრაცია წარმოებს როგორც უშუალოდ სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის, აგრეთვე ამ დოკუმენტაციის სათანადო წესით შექმნილი ელექტრონული ასლების საფუძველზე. ამ კანონის მე-2 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სარეგისტრაციო დოკუმენტი არის სამართლებრივი აქტი, რომელიც უშუალოდ წარმოშობს ამ კანონით განსაზღვრული რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას. ამდენად, რეგისტრაციის მიზნებისათვის სარეგისტრაციო სამსახურში წარდგენილ უნდა იქნეს უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი (გარიგება, ადმინისტრაციული აქტი და სხვა), რომელიც შეიძლება საფუძვლად დაედოს უფლების რეგისტრაციას. ხოლო საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის მე-18 მუხლით განსაზღვრულია რეგისტრაციასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღების დამატებითი პირობები. ამ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სააგენტო იღებს გადაწყვეტილებას რეგისტრაციის (მოთხოვნის დაკმაყოფილების) შესახებ, თუ არ არსებობს რეგისტრაციაზე უარის თქმის, სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ან შეწყვეტის საფუძვლები. რეგისტრაციაზე უარის თქმის, სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების და შეწყვეტის საფუძვლები კი განსაზღვრულია „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე, 22-ე და 23-ე მუხლებით.

საკასაციო პალატა მხარის ყურადღებას მიაქცევს მასზედ, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნია სადავო მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი, ხოლო ამხანაგობა „...ს“ მიერ წარმოდგენილია უტყუარი მტკიცებულება - ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემები იმის შესახებ, რომ „ქ. ქუთაისში, ...ის ქ. №7(5)-ში მდებარე უძრავი ნივთი აღრიცხულია 1939 წელს (ტექნიკური აღრიცხვის ბარათი II-128-29); აღნიშნული უძრავი ნივთი წარმოადგენს კერძო მფლობელობის სახლს“. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით (სადავო მიწის ნაკვეთის საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეტანა) ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ იმსჯელა 2012 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებაში (საქმე №3/ბ-387-2012წ.) და განმარტა, რომ „ტექინვენტარიზაციის მასალების მიხედვით, ამხანაგობა „...ის“ ჩამოყალიბებამდე ქ. ქუთაისში, ...ის ქ. №7-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მოქალაქეთა თანასაკუთრებას. ამ მისამართზე მიწის ნაკვეთი 1230 კვ.მ, დაუზუსტებელი ფართობი, რეგისტრირებული იყო კ.დ-ის, გ.დ-ის, ნ.ს-ის, ი. და ნ. ხ-ების საერთო საკუთრებად. ამასთან, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის შესაბამისად განმარტა, რომ ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებიდან ითვლება ამ პირთა საკუთრებად და მათზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ნივთებისათვის გათვალისწინებული წესები“; სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ „მართალია, ტექინვენტარიზაციის მასალები, მოქმედი კანონმდებლობით, საარქივო მასალას წარმოადგენს, მაგრამ 1997 წლის 25 ნოემბრამდე, ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, სწორედ აღნიშნული სამსახური ასრულებდა მარეგისტრირებელი ორგანოს ფუნქციას და აღრიცხავდა შენობა-ნაგებობებს მათზე მიმაგრებული მიწის ნაკვეთებით. ამდენად, 1997 წლის 25 ნოემბრამდე აღრიცხვა ტექინვენტარიზაციის ბიუროში ადასტურებდა მართლზომიერი მფლობელობის ფაქტს და თუ ამ მიწის ნაკვეთებზე საცხოვრებელი სახლი იყო განთავსებული, სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის დანაწესით, ისინი კერძო პირთა საკუთრებად ჩაითვალა. კანონის ამგვარი ფორმულირებით, სახელმწიფომ უარი თქვა ფიზიკურ პირთა კუთვნილი ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლებით დაკავებული მიწის ნაკვეთების საკუთრებაზე და შემდგომში მათი განკარგვა სახელმწიფოს მიერ (მის მიერ დაფუძნებული საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეტანით, მუდმივ ან დროებით სარგებლობაში (სასყიდლით ან უსასყიდლოდ) გადაცემით) დაუშვებელი იყო“. აღსანიშნავია, რომ სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლზე, რომლის თანახმად, საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „აღნიშნული კონსტიტუციური დებულებით აღიარებულია საკუთრების ინსტიტუტის, როგორც დემოკრატიული საზოგადოების ერთ-ერთ საფუძვლად არსებული ღირებულების კონსტიტუციური მნიშვნელობა, რომელიც ინდივიდის პიროვნული თავისუფლებისა და ინდივიდუალური თვითრეალიზების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კომპონენტს წარმოადგენს. საკუთრების უფლება ადამიანის არა მარტო არსებობის ელემენტარული საფუძველია, არამედ უზრუნველყოფს მის თავისუფლებას, მისი უნარისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაციას, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას. ყოველივე ეს კანონზომიერად განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკური ურთიერთობების, თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის №1/2/384 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით ჯიმშელეიშვილი, ტარიელ გვეტაძე და ნელი დალალიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-5).

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ზემოხსენებულ მუხლზე მითითებით განმარტავს, რომ საკუთრების უფლების ბოროტად გამოყენებად ჩაითვლება საკუთრებით ისეთი სარგებლობა, რომლითაც მხოლოდ სხვებს ადგებათ ზიანი ისე, რომ არ არის გამოკვეთილი მესაკუთრის ინტერესის უპირატესობა და მისი მოქმედების აუცილებლობა გაუმართლებელია. კეთილსინდისიერება და მართლზომიერება აუცილებლად უნდა იქნეს დაცული პირის მიერ უფლებათა განხორციელებისას. მესაკუთრის უფლებების ბოროტად გამოყენების დაუშვებლობა არა მარტო კანონმდებლობითაა აკრძალული, არამედ მესაკუთრის ზნეობრივი მოვალეობაცაა.

რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას სადავო მიწის ნაკვეთზე უზუფრუქტის არსებობასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, საქმეში წარმოდგენილი 2004 წლის 18 თებერვლის უზუფრუქტის ხელშეკრულება №183 და მასზე თანდართული მიღება-ჩაბარების აქტი ადასტურებს, რომ საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობის და ვაჭრობის სამინისტროს ქუთაისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს უფროსმა გ.ქ-მა შპს „ს...ის“ ფილიალ „...ის“ უფროსს ჩააბარა ქალაქ ქუთაისში, ...ის ქ. №5-ში მდებარე 574.8 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი 2090 კვ.მ საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთთან ერთად უსასყიდლო უზუფრუქტის ფორმით, თუმცა ასევე აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ 2011 წლის 29 ივლისის №61 ბრძანებით სამხარეო სამმართველოს მხრიდან გაუქმებულია ხსენებული ხელშეკრულება.

კასატორი ასევე სადავოდ ხდის სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მხრიდან ადმინისტრაციული წარმოებისას მის, როგორც დაინტერესებულ პირად არმიწვევას. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მხარეს, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლზე მითითებით განუმარტავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას დაინტერესებული მხარე მისი მოთხოვნის საფუძველზე, ხოლო კანონით განსაზღვრულ შემთხვევაში ვალდებულია უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. განსახილველ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული წარმოებისას არ იკვეთებოდა შპს „ს...ის“ ინტერესების არსებობა სადავო საკითხთან დაკავშირებით, ადმინისტრაციული წარმოებით არ ილახებოდა მისი უფლებები და არ ეკისრებოდა მოვალეობები, რის გამოც, მარეგისტრირებელმა ორგანომ დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში სწორად მიიჩნია, რომ არ იყო აუცილებელი მოსარჩელის მიწვევა ადმინისტრაციულ წარმოებაში.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან საკასაციო საჩივარზე შპს „ს...ს“ 05.07.2022წ. №... საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, შპს „ს...ს“ (ს/კ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ს...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 აპრილის განჩინება.

3. შპს „ს...ს“ (ს/კ ...) დაუბრუნდეს მის საკასაციო საჩივარზე 05.07.2022წ. №... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე