№ბს-634(3კ-19) 4 ოქტომბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გიორგი გოგიაშვილი

სხდომის მდივანი - ანა ნიგურიანი

კასატორები - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა (მოპასუხე); ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტო (მოპასუხე); მ. ბ-ე (მესამე პირი - სასკ 16.2)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ქ. ლ-ი, ნ. დ. ლ-ი, ნ. ი. ლ-ი, გ. კ. ლ-ი და ს. ე. ლ-ი (თ. ფ-ას უფლებამონაცვლეები)

მესამე პირი (სასკ 16.1) - სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2014 წლის 17 ივლისს თ. ფ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიმართ.

მოსარჩელემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს 2014 წლის 14 მაისის №3306 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობისა და 2014 წლის 30 აპრილის №... აუქციონში გამარჯვების ოქმის (ადმინისტრაციული დაპირება) ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 29 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით, საქმეში მესამე პირად ჩაება მ. ბ-ე, ხოლო 2015 წლის 30 მარტის განჩინებით - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 6 მაისის სასამართლო სხდომის ოქმის თანახმად, არსებულ სასარჩელო მოთხოვნებთან ერთად, მიეთითა ქალაქ თბილისის მთავრობის 2014 წლის 10 აპრილის №10.26.441 დადგენილების ბათილად ცნობა. მოცემული მოთხოვნის ნაწილში მოპასუხედ განისაზღვრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 3 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. ფ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ „თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მთავრობის 2014 წლის 10 აპრილის №10.26.441 დადგენილებით, განისაზღვრა, რომ უნდა განხორციელებულიყო თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული ქონების, მათ შორის ...ს ...ის, ნაკვეთის ..., აუქციონის ფორმით პრივატიზება. ამავე დადგენილებით ქალაქ თბილისის მერიის ქონების მართვის სააგენტოს დაევალა, როგორც აუქციონატორს, განეხორციელებინა ელექტრონული აუქციონის პროცედურები. ქალაქ თბილისის მერიის ქონების მართვის სააგენტოს 2014 წლის 30 აპრილის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის მიხედვით აუქციონში გაიმარჯვა მ. ბ-ემ. 2014 წლის 30 აპრილის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის საფუძველზე გაიცა 2014 წლის 14 მაისის №3306 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. 2014 წლის 20 მაისს, აუქციონზე გასხვისებული ქონებაზე (მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი № ..., მისამართი: ქალაქი თბილისი, ...ს ...ი, ნაკვეთი ...), საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დარეგისტრირდა მ. ბ-ეის საკუთრების უფლება.

მოსარჩელე თ. ფ-ა იყო ქ. თბილისში, ...ს ...ზე №9-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრე, ს/კ ...; ხოლო, №... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ნივთის მესაკუთრეები (მისამართი ...ს ...ი, №9) იყვნენ თ. ფ-ა და ი. თ-ე.

მოსარჩელე თ. ფ-ას სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნებოდა იმ ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებას, რომ გასხვისებული ქონება, რომლის მესაკუთრეც გახდა მ. ბ-ე, საჯარო გზას, ანუ მუნიციპალიტეტის განუსხვისებელ ქონებას წარმოადგენდა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებით, საქმის განხილვის შედეგად, საქმეში დაცული მტკიცებულებების საფუძველზე, ვერ დადგინდა, რომ სადავო ქონება, რომელიც გაასხვისა სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ იყო საჯარო გზა.

სასამართლომ სხვა ფაქტობრივ გარემოებებთან ერთად, მიუთითა, რომ საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული არც ერთი დოკუმენტით არ დგინდებოდა საჯარო გზის არსებობა და რეგისტრაცია, ხოლო სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახური ასევე არ ადასტურებდა სადავო მიწის ნაკვეთზე საჯარო გზის არსებობის ფაქტს. 2009 წლის 5 ივნისის წერილშიც, არქიტექტურის სამსახური განმარტავდა, რომ, რადგან სახლს ნუმერაცია მინიჭებული ჰქონდა ...ს ...ის მხრიდან, სავარაუდოდ იგი უნდა ყოფილიყო უზრუნველყოფილი მისასვლელი გზით, თუმცა რაიმე კონკრეტულ ინფორმაციას არქიტექტურის სამსახური არ ადასტურებდა. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 11 მარტის №52060 წერილის მიხედვით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 01.03.2000 წ. და ასევე 08.06.1999 წ. გაცემულ საკადასტრო რუკაზე, დაფიქსირებული იყო ქუჩა სახელწოდებით ...ს ...ი, თუმცა მოიცავდა თუ არა ეს ქუჩა მ. ბ-ეის საკუთრებაში რეგისტრირებულ 17 კვ.მ.-ს, არ დასტურდებოდა. სადავო 17 კვ.მ-სა და მოსარჩელის კუთვნილ ქონებამდე კიდევ სხვა პირთა საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიც მდებარეობდა, რასაც მიუთითებდა მესამე პირი და რაზეც მხარეები არ დავობდნენ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ფ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. ფ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. ფ-ას სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს 2014 წლის 30 აპრილის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს 2014 წლის 14 მაისის №3306 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა და ქალაქ თბილისის მთავრობის 2014 წლის 10 აპრილის №10.26.441 დადგენილება, ნაწილობრივ (სადავო უძრავი ქონების ნაწილში).

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ თ. ფ-ას საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს მისამართად მინიჭებული ჰქონდა ...ს ...ი №9, რაც მოწმობდა, რომ მის საცხოვრებელ სახლს და მიწის ნაკვეთს მისასვლელი ჰქონდა სწორედ ...ს მე-2 აღმართის ქუჩიდან. ამასთანავე, საქმეში წარმოდგენილ საპროექტო დოკუმენტაციითაც დასტურდებოდა, რომ 2003 წელს ...ს აღმართის გზა მიდიოდა თ. ფ-ას საკუთრების ობიექტამდე. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2009 წლის 5 ივნისის წერილში განმარტებული იყო, რომ ვინაიდან სახლს ნუმერაცია მინიჭებული ჰქონდა ...ს მე-2 აღმართის მხრიდან, სავარაუდოდ, იგი უნდა ყოფილიყო უზრუნველყოფილი მისასვლელით მითითებული აღმართის მხრიდან. ამავე წერილში აღნიშნული იყო, რომ რაიმე სახის სამართლებრივი აქტი, რომლის საფუძველზეც გაუქმდა საერთო სარგებლობის საჯარო გზის მონაკვეთი მისამართზე: თბილისი, ...ს ქ. №9-ში მდებარე სახლამდე, თბილისის არქიტექტურის სამსახურში არ იძებნებოდა.

სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტის 2009 წლის 9 თებერვლის №1633/15/19 დასკვნაზე, რომლის მიხედვით, ვ. გ-ისა და დ. პ-ის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული მიწის ნაკვეთის ფართობი იყო 317 კვ.მ. (რელიეფის სირთულიდან გამომდინარე შესაძლებელი იყო 5 კვ.მ.-მდე ცდომილება) და მათ მიერ ფაქტიურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი მოიცავდა ...ს მე-2 აღმართის საჯარო გზის ნაწილს. მათ მიერ დაკავებული იყო ...ს მე-2 აღმართის საჯარო გზის ის ნაწილი, რომელსაც მოიცავდა თ. ფ-ას და მოპასუხის ნაკვეთების საზღვარზე არსებული, კაპიტალურ ღობეში მოწყობილი კარიდან, ...ის ქუჩიდან ჩამავალ კიბეებამდე მისასვლელი გზა. მართალია, აღნიშნული დასკვნა ეხებოდა ვ. გ-ისა და დ. პ-ის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს, თუმცაღა წარმოდგენილი ორთოფოტოებითა და ნახაზებით დადგენილი იყო, რომ ამ პირების მიერ შეძენილი ქონების მითითებული ნაწილი წარმოადგენდა სწორედ მ. ბ-ეის მიერ შეძენილი ქონების გაგრძელებასა და თ. ფ-ას სახლამდე მისასვლელი გზის ნაწილს.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ის ფაქტი, რომ თ. ფ-ას სახლამდე მისასვლელ გზას თავიდანვე სწორედ სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა, დასტურდებოდა იმითაც, რომ ქალაქ თბილისის მთავარი არქიტექტორისა და მიწის ნაკვეთების გამომყოფი ბიუროს უფროსის წერილით ნ.თ. ფ-ას, მცხოვრები ...ს მე-2 აღმართი №43ა, განცხადების პასუხად ეცნობა, რომ მის სახლზე მისასვლელი გზა არ ეკუთვნოდა მის მეზობლებს, რის გამოც მათ აღნიშნული გზის გადაღობვის უფლება არ ჰქონდათ. ასევე, კალინინის სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის განყოფილების გამგის წერილით, რომელიც გაეგზავნა ...ს მე-2 აღმართი №43ა-ში მცხოვრებ მოქალაქ ფ-ასა და ასლი ა-ის, ასევე, ასლი - კალინინის სახ. რაიონის შ.ს.გ. უფროსს - ჯ.ფ. მ-ეს, დავალებული იქნა ფ-ას ეზოს მისასვლელიდან სამშენებლო მასალის დაუყოვნებლივ გატანა. თბილისის საქალაქო საბჭოს მშრომელ დეპუტატთა აღმასრულებელი კომიტეტის 1958 წლის 9 აპრილის №29 საოქმო გადაწყვეტილებით მიღებული №1215 დადგენილებით ...ს აღმართს შეეცვალა სახელწოდება და დაერქვა ...ს აღმართი.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის 2003 წლის 20 მარტის არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალებით გაცემულ ერთ-ერთ რეკომენდაციაში აღნიშნული იყო, რომ ...ს მე-2 აღმართიდან საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელი გზის სივიწროვისა და მოძრაობის მოუხერხებლობის გამო, სასურველი იყო, სახლში შესასვლელი მოწყობილიყო ...ის ქუჩიდან, საიდანაც შენობის სიმაღლე განისაზღვრება ხსენებული დასკვნის შესაბამისად. ამდენად, მართალია, საუბარი იყო გზის სივიწროვესა და მოძრაობის მოუხერხებლობაზე, მაგრამ მოცემული მისასვლელი გზა გამოიყენებოდა აპელანტის მიერ, იგი განკუთვნილი იყო მის საცხოვრებელ სახლამდე მისასვლელად და წარმოდგენილი ფოტოებით დგინდებოდა, რომ იგი არ იყო ვიწრო ბილიკი, არამედ მცირე ზომის ავტოსატრანსპორტო საშუალებაც შეძლებდა გავლას.

მართალია, თ. ფ-ას საცხოვრებელ სახლამდე მიდიოდა ...ის ქუჩიდან საავტომობილო გზა, თუმცაღა სადავო უძრავი ქონების განლაგების მონაკვეთის რელიეფის თავისებურებიდან გამომდინარე, ამ გზიდან აპელანტი მხოლოდ საცხოვრებელი სახლის გავლით უკავშირდება დანარჩენ მიწის ნაკვეთს, რომელიც რამდენიმე მეტრით დაბლა მდებარეობს, ვიდრე ...ის ქუჩაა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობამ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ – ქონების მართვის სააგენტომ და მ. ბ-ემ. კასატორებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი გახდა სასამართლოს შეფასება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა საზოგადოებრივი სივრცის ნაწილს, რომელიც განკუთვნილი იყო აპელანტის მიერ საკუთრების უფლების ობიექტით ნორმალურად სარგებლობისა და გამოყენებისათვის. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა არ ეთანხმება აღნიშნულ განმარტებას და აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა №1633/15/19 მიუთითებდა ...ს მე-2 აღმართზე არსებულ საჯარო გზაზე. ის ფაქტი, რომ ექსპერტის დასკვნაში მითითებული და სადავო მიწის ნაკვეთი ერთი და იგივეა, არ დასტურდებოდა (პირიქით, ექსპერტი უთითებდა, რომ გამოკვლეული მიწის ნაკვეთი დაკავებული აქვთ ვ. გ-ისა და დ. პ-ის). ასევე საყურადღებოა, რომ ექსპერტის მითითება საჯარო გზის არსებობაზე დაფუძნებული იყო საკადასტრო ნახაზზე, არქიტექტურის სამსახურის სიტუაციურ სქემასა და გეგმაზე. ამავე დროს საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული არცერთი დოკუმენტით არ დგინდება საჯარო გზის არსებობა და რეგისტრაცია, ხოლო სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახური 2009 წლის 5 ივნისის წერილით ასევე არ ადასტურებდა სადავო მიწის ნაკვეთზე საჯარო გზის არსებობის ფაქტს. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა შეფასება, რომ რადგან სახლს ნუმერაცია მინიჭებული აქვს ...ს მე-2 აღმართის მხრიდან, სავარაუდოდ იგი უნდა ყოფილიყო უზრუნველყოფილი მისასვლელი გზით, თუმცა რაიმე კონკრეტულ ინფორმაციას არქიტექტურის სამსახური არ ადასტურებდა.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 11 მარტის №52060 წერილის თანახმად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2000 წლის პირველ მარტს და 1999 წლის 8 ივნისს გაცემულ საკადასტრო რუკაზე დაფიქსირებული იყო ქუჩა სახელწოდებით ...ს მე-2 აღმართი, თუმცა მოიცავდა თუ არა ეს ქუჩა მ. ბ-ეის საკუთრებაში რეგისტრირებულ 17 კვ.მ-ს არ დასტურდებოდა. აღსანიშნავია, რომ სადავო 17 კვ.მ-სა და მოსარჩელის კუთვნილ ქონებამდე კიდევ სხვა პირთა საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიც მდებარეობს, რაც სადავო არ არის. ასევე, აღსანიშნავია, რომ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 28 აპრილის №07/4985-15 წერილის მიხედვით, ...ს მე-2 აღმართი, ნაკვეთი ... წარმოადგენს საერთო სარგებლობის საზოგადოებრივ სივრცეს, რომელზეც ვრცელდებოდა საცხოვრებელი ზონა 3. იმ დროს მოქმედი თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის 4-13 გადაწყვეტილების თანახმად, საცხოვრებელი ზონა 3 წარმოადგენდა ზონას, სადაც განაშენიანების დომინირებულ სახეობას შეადგენს საცხოვრებელი სახლები. ამავე სამსახურის 2015 წლის 15 ივნისის №07/6114-13 წერილის მიხედვით მიწის ნაკვეთთან (ს/კ: ...) მისასვლელი გზა ...ს მე-2 აღმართის მხრიდან არ ფიქსირდებოდა, რადგან აღნიშნული სივრცე წარმოადგენდა კერძო საკუთრების ნაწილს. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა ასევე აღნიშნავს, რომ საქმეში დაცული ფოტოსურათებით ასევე არ დგინდება, რომ სადავო 17 კვ.მ-ზე მოწყობილი იყო საჯარო გზა.

კასატორი სსიპ – ქონების მართვის სააგენტო აღნიშნავს, რომ ქ. თბილისის მთავრობის მიერ 2014 წლის 10 აპრილს მიღებული იქნა №10.26.441 დადგენილება - ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების შესახებ. დადგენილების მე-2 პუნქტით დამტკიცდა საპრივატიზებო ქონების საწყისი სააუქციონო ფასი, მინიმალური ბიჯი და სააუქციონო პირობები. ხოლო, ამავე დადგენილების მე-7 პუნქტის თანახმად, სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს დაევალა ელექტრონული აუქციონის პროცედურების განხორციელება.

სსიპ ქონების მართვის სააგენტოში 2014 წლის 30 აპრილს გამართულ აუქციონზე №... საკადასტრო კოდზე გამარჯვებულად გამოვლინდა მ. ბ-ე. აუქციონში გამარჯვებულის მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდის შემდეგ, სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს მიერ 2014 წლის 15 მაისს გაცემული იქნა №3306 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. აღნიშნული უძრავი ქონების განკარგვა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით და ასევე თვით მოწინააღმდეგე მხარეც, სადავოდ არ ხდის აუქციონის ჩატარების დროს რაიმე პროცედურული კანონდარღვევის არსებობას. მოწინააღმდეგე მხარე აპელირებს იმის შესახებ, რომ აუქციონზე განკარგული სადავო ქონება წარმოადგენდა საჯარო გზას და შესაბამისად განუსხვისებელ მიწის ნაკვეთს. მოწინააღმდეგე მხარის აღნიშნული მოსაზრება და ასევე, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განმარტება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა საზოგადოებრივი სივრცის ნაწილს, რომელიც განკუთვნილია თ. ფ-ას მიერ საკუთრების უფლების ობიექტის ნორმალურად სარგებლობისა და გამოყენებისათვის, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების თანახმად, სადავო მიწის ნაკვეთი არ წარმოდგენდა განუსხვისებელ ქონებას და შესაბამისად, ქ. თბილისის თვითმმართველ ერთეული, როგორც მესაკუთრე, უფლებამოსილი იყო განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. სსიპ - ქონების მართვის სააგენტომ კანონმდებლობის შესაბამისად მინიჭებული უფლებამოსილების განხორციელებისას, საქმის გარემოებების შესწავლისა და შეფასების შემდეგ, საჯარო და კერძო ინტერესების ურთიერთშეპირიპირების გზით უნდა განსაზღვროს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების კანონმდებლობით დადგენილი ფორმით განკარგვის მიზანშეწონილობა. სწორედ აღნიშნულიდან გამომდინარე იქნა მიღებული გადაწყვეტილება სადავო მიწის ნაკვეთის აუქციონის ფორმით განკარგვის შესახებ.

აუქციონში გამარჯვებული მ. ბ-ე წარმოადგენს სადავო მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერ შემძენს და მას კანონიერი ნდობა გააჩნია გასაჩივრებული აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიმართ. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ გასაჩივრებული აქტები არღვევენ საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს.

კასატორი მ. ბ-ე აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო რიგ შემთხვევაში უთითებს და გადაწყვეტილებას აყრდნობს ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელიც საქმეში წარმოდგენილი არ არის და არ დასტურდება შესაბამისი მტკიცებულებებით, ხოლო, საქმისათვის არაერთი მნიშვნელოვანი გარემოება სასამართლოს ყურადღების მიღმაა დარჩენილი. კერძოდ: სასამართლო გადაწყვეტილების 5.1. პუნქტში ადგენს, რომ 1956 წელს სადავო ტერიტორიაზე ნამდვილად არსებობდა გზა და აღნიშნული გარემოების დასადგენად იყენებს 1956 წლის 14 დეკემბრის წერილს, ასევე, სასამართლო იშველიებს 1970 წლის 20 სექტემბრის წერილს, სადაც საუბარია, რომ მოსარჩელეს მისი ეზოს მისასვლელიდან დაევალა სამშენებლო მასალების დაუყოვნებლივ გატანა. სასამართლო ასევე ყურადღებას ამახვილებს 2003 წლის არქიტექტურული-გეგმარებითი დავალებით გაცემულ რეკომენდაციაზე სადაც საუბარია, რომ ...ს მე-2 აღმართიდან საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელი გზის სივიწროვისა და მოძრაობის მოუხერხებლობის გამო, სასურველია სახლში შესასვლელი მოეწყოს ...ის ქუჩიდან, საიდანაც შენობის სიმაღლე განისაზღვრებოდა. ბოლო 35 წლის განმავლობაში მოსახლეობის მიერ არ ხდება აღნიშნული სადავო ტერიტორიის გზად გამოყენება და წარმოადგენდა ერთგვარ მიტოვებულ, გავერანებულ სივრცეს (რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ფოტო-სურათებითაც). თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 28 აპრილის №o07/4985-13 წერილით თბილისის მერიას ეცნობა, რომ მის დაინტერესებაში არსებული და მიმდებარე მიწის ნაკვეთებს შორის არსებული თავისუფალი/დაურეგისტრირებელი ტერიტორია წარმოადგენდა საერთო სარგებლობის საზოგადოებრივ სივრცეს, რომელზეც ვრცელდებოდა საცხოვრებელი ზონა 3-ის სტატუსი. შესაბამისად, ადმინისტრაციული აქტებით ცალსახად დგინდება, რომ სადავო ფართი წარმოადგენს არა საერთო სივრცეს, საჯარო გზას, არამედ საცხოვრებელ ზონას. ამასთანავე, 2015 წლის 15 ივნისის №07/6114-13 წერილით თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურის მიერ გ. ვ-ეს ეცნობა, რომ სადავო ტერიტორიაზე რაიმე გზა ამ ეტაპზე არ ფიქსირდებოდა.

ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის 2003 წლის 20 მარტის არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალებით გაცემულ ერთ-ერთ რეკომენდაციაში აღნიშნულია, რომ ...ს მე-2 აღმართიდან საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელი გზის სივიწროვისა და მოძრაობის მოუხერხებლობის გამო, სასურველია, სახლში შესასვლელი მოეწყოს ...ის ქუჩიდან, საიდანაც შენობის სიმაღლე განისაზღვრებოდა ხსენებული დასკვნის შესაბამისად". მოცემულ რეკომენდაციაში შეიძლება ორი მნიშვნელოვანი ფაქტის გამოკვეთა: 1. რომ ...ს მე-2 აღმართის მხრიდან 2003 წელს უკვე შეუძლებელი იყო, ფაქტობრივად, თ. ფ-ას საკუთრებამდე მისვლა და 2. თ. ფ-ას საკუთრებაში არსებული შენობის სიმაღლე განისაზღვრებოდა ...ის ქუჩის მხრიდან, რაც, რა თქმა უნდა, მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ შენობა რეალურად დგას ...ის ქუჩის მხარეს და შესაბამისად, შესასვლელის მოწყობაც ამ მხრიდან მოხდა.

ასევე, მნიშვნელოვანია, სასამართლოს შეფასება იურიდიულ ინტერესთან მიმართებითაც. საქმეში წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით დასტურდება თ. ფ-ასთვის რაიმე სახის ხელშეშლის არსებობა, მას ყოველგვარი შეფერხების გარეშე აქვს საშუალება დაუკავშირდეს მის საკუთრებაში არსებულ ნაკვეთებს. მეტიც, სადავო ტერიტორია მოსარჩელე ფ-ას მხრიდან არასდროს არ ყოფილა გამოყენებული გზად და დღესაც შეუძლებელია ამ ფართის გზად. გამოყენება. სასამართლო, ასევე, ყურადღებას არ ამახვილებს საქმისათვის მნიშვნელოვან ერთ გარემოებაზე, რომელიც მ. ბ-ეის მიერ პირველ ინსტანციაში დავის დროსაც აღნიშნულ იქნა შესაგებელში, კერძოდ, სადავო უძრავი ქონება უშუალოდ არ ესაზღვრება მოსარჩელის უძრავ ქონებას და შესაბამისად შეუძლებელია სადავო აქტის გაუქმების შემთხვევაშიც კი მოსარჩელე მივიდეს აღნიშნული გზით საკუთარ ქონებამდე, ვინაიდან, მოსარჩელისა და მ. ბ-ეის უძრავ ქონებას შორის არის გ. ხ-ეის და ა. გ-ეის უძრავი ქონება (აღნიშნული გარემოება მოსარჩელის მიერ სადავოდ არ გამხდარა დავის არც ერთ ეტაპზე). სასამართლო, ასევე, საჯარო გზად შეფასებისას არასწორად ეყრდნობა თ. ფ-ას მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნას №1633/15/19, რომლითაც არ დგინდება ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული სადავო მიწის ნაკვეთის იდენტურობა, მეტიც, ექსპერტი უთითებს, რომ გამოკვლეული მიწის ნაკვეთი (რომელიც საჯარო გზად არის მოაზრებული) დაკავებული აქვს ვ. გ-ისა და დ. პ-ის.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 13 მაისის განჩინებით (მოსამართლე - ვასილ როინიშვილი) საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ – ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 მაისის განჩინებით (მოსამართლე - ვასილ როინიშვილი) საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. ბ-ეის საკასაციო საჩივარი.

ამასთან, მოსამართლე - ვასილ როინიშვილის საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრად არჩევის გამო, 2020 წლის 23 ივნისს საქმეთა ელექტრონული განაწილების სისტემის მეშვეობით ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციული საქმე განაწილდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მოსამართლე - ქეთევან ცინცაძეზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 მარტის განჩინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ – ქონების მართვის სააგენტოს და მ. ბ-ეის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.

საქმეზე სასამართლო სხდომები გაიმართა 2021 წლის 10 ივნისს, 8 ივლისს და 9 სექტემბერს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით, მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) თ. ფ-ას გარდაცვალების გამო, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოსა და მ. ბ-ეის საკასაციო საჩივრებზე საქმის წარმოება შეჩერდა, მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) თ. ფ-ას უფლებამონაცვლის დადგენამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 ივნისის განჩინებით საქმეზე განახლდა საქმის წარმოება; თ. ფ-ას უფლებამონაცვლეებად ცნობილ იქნენ ქ. ლ-ი, ნ. დ. ლ-ი, ნ. ი. ლ-ი, გ. კ. ლ-ი და ს. ე. ლ-ი; საქმის განხილვა გაგრძელდა ზეპირი მოსმენით 2023 წლის 20 სექტემბერს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ – ქონების მართვის სააგენტოს და მ. ბ-ეის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

განსახილველ საქმეში სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს წარმოადგენს: ქალაქ თბილისის მთავრობის 2014 წლის 10 აპრილის №10.26.441 დადგენილება (ტ.1 ს.ფ. 146), რომლითაც განისაზღვრა ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზების განხორციელება ელექტრონული აუქციონის ფორმით; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2014 წლის 30 აპრილის №... აუქციონში გამარჯვების ოქმი (ტ.1 ს.ფ. 43), რომლითაც აუქციონში გამარჯვებულად გამოცხადდა მ. ბ-ე და ამავე სააგენტოს მიერ 2015 წლის 14 მაისს მ. ბ-ეზე გაცემული №3306 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, რომლითაც მას საკუთრებაში გადაეცა აუქციონზე შეძენილი ქონება. მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა იმ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, რომლითაც განისაზღვრა მის მახლობლად მდებარე, მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის განკარგვა და ჩატარებულ აუქციონში გამარჯვებული, მესამე პირის - მ. ბ-ეისათვის საკუთრებაში გადაცემა. გასაჩივრებულ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილების მიღებას საფუძვლად დაედო სასამართლოს შეფასება, რომ მუნიციპალიტეტის მიერ განკარგული უძრავი ქონება წარმოადგენდა საჯარო გზას, რომლის გასხვისებაც მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად დაუშვებელი იყო. ამასთან, გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებდა მოსარჩელეს, ზღუდავდა მის უფლებას თავისუფლად ესარგებლა საკუთრების უფლებით.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე: სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 24 მარტის №63400 წერილის თანახმად, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2012 წლის 22 მარტის №06-8/3408 წერილის საფუძველზე, თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლება დარეგისტრირდა უძრავ ნივთზე, მდებარე ...ს ...ი, ნაკვეთი ..., ს/კ ... ფართით 17 კვ.მ.

2014 წლის 16 ივნისიდან თბილისში, ...ს მე-2 აღმართი №9-ში მდებარე 139 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...) თანასაკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო თ. ფ-ასა და ი. თ-ეის სახელზე.

თბილისში, ...ს მე-2 აღმართი №9-ში მდებარე 164 კვ.მ. არასასოფლო- სამეურნეო მიწის ნაკვეთსა და №1 შენობა-ნაგებობაზე (ს.კ. ...) რეგისტრირებული იყო თ. ფ-ას საკუთრების უფლება.

ქალაქ თბილისის მთავრობის 2014 წლის 10 აპრილის №10.26.441 დადგენილებით განისაზღვრა თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული, დანართით განსაზღვრული ქონების ელექტრონული აუქციონის ფორმით პრივატიზების განხორციელება. დანართით განსაზღვრულ ქონებას შორის მიეთითა თბილისში, ...ს მე-2 აღმართი, ნაკვეთი ...-ზე მდებარე 17 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (ს.კ....).

2014 წლის 14 აპრილს თბილისის თვითმმართველის ერთეულის მიერ გამოცხადდა აუქციონი თბილისში, ...ს მე-2 აღმართი, ნაკვეთი ...-ზე მდებარე 17 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე (ს.კ....).

ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ 2014 წლის 30 აპრილს მ. ბ-ეის მიმართ გაიცა აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი №... ოქმი (ადმინისტრაციული დაპირება). აუქციონზე შეძენილი ქონების მონაცემები - თბილისში, ...ს მე-2 აღმართი, ნაკვეთი ...-ზე მდებარე 17 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (ს.კ....). ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ 2014 წლის 14 მაისს მ. ბ-ეის მიმართ გაიცა №3306 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა მასზედ, რომ საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, ...ს მე-2 აღმართი, ნაკვეთი ...-ზე მდებარე 17 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (ს.კ....).

2014 წლის 20 მაისიდან თბილისში, ...ს მე-2 აღმართი, ნაკვეთი ...-ში მდებარე 17 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...) აღირიცხა მ. ბ-ეის საკუთრებად.

საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომელთა შეფასებითი ნაწილიც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში და რაც საფუძვლად დაედო სარჩელის დაკმაყოფილებას:

ქალაქ თბილისის მთავარი არქიტექტორისა და მიწის ნაკვეთების გამომყოფი ბიუროს უფროსის 1956 წლის 14 დეკემბრის წერილით, რომელიც გაეგზავნა ნ.თ. ფ-ას, მცხოვრები ...ს მე-2 აღმართი №43ა, დგინდებოდა, რომ მის სახლზე მისასვლელი გზა არ ეკუთვნოდა მის მეზობლებს, რის გამოც მათ აღნიშნული გზის გადაღობვის უფლება არ ჰქონდათ.

კალინინის სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის განყოფილების გამგის 1970 წლის 20 ოქტომბრის წერილით, რომელიც გაეგზავნა ...ს მე-2 აღმართი №43ა-ში მცხოვრებ მოქალაქე ფ-ასა და ასლი ა-ის, ასევე, ასლი - კალინინის სახ. რაიონის შ.ს.გ. უფროსს - ჯ.ფ. მ-ეს, დავალებული იქნა ფ-ას ეზოს მისასვლელიდან სამშენებლო მასალის დაუყოვნებლივ გატანა. განმარტებული იქნა, რომ წინააღმდეგ შემთხვევაში გატარდებოდა ადმინისტრაციული ზომები.

თბილისის საქალაქო საბჭოს მშრომელ დეპუტატთა აღმასრულებელი კომიტეტის 1958 წლის 9 აპრილის №29 საოქმო გადაწყვეტილებით მიღებული №1215 დადგენილებით ...ს აღმართს შეეცვალა სახელწოდება და დაერქვა ...ს აღმართი.

ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის 2003 წლის 20 მარტის არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალებით გაცემულ ერთ-ერთ რეკომენდაციაში აღნიშნული იყო, რომ ...ს მე-2 აღმართიდან საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელი გზის სივიწროვისა და მოძრაობის მოუხერხებლობის გამო, სასურველი იყო, სახლში შესასვლელი მოწყობილიყო ...ის ქუჩიდან, საიდანაც შენობის სიმაღლე განისაზღვრებოდა ხსენებული დასკვნის შესაბამისად.

თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2009 წლის 5 ივნისის წერილით ი. თ-ეს ეცნობა, რომ „ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ“ კანონის თანახმად, გზები, ქუჩები, მიწისქვეშა გადასასვლელები, ტროტუარები და სხვა წარმოადგენს თვითმმართველი ერთეულის ძირითად (განუსხვისებელ) ქონებას, რომლის გასხვისება დაუშვებელია, გარდა „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ კანონმდებლობით დადგენილი შემთხვევებისა. წერილში მითითებულია, რაიმე სახის სამართლებრივი აქტი, რომლის საფუძველზეც გაუქმდა საერთო სარგებლობის საჯარო გზის მონაკვეთი მისამართზე: თბილისი, ...ს ქ. №9-ში მდებარე სახლამდე, თბილისის არქიტექტურის სამსახურში არ იძებნებოდა. განმცხადებელს ასევე ეცნობა, რომ ვინაიდან მის კუთვნილ სახლს ნუმერაცია მინიჭებული ჰქონდა ...ს მე-2 აღმართის მხრიდან, სავარაუდოდ, იგი უნდა ყოფილიყო უზრუნველყოფილი მისასვლელით მითითებული აღმართის მხრიდან. განცხადების შესაბამისად, ი. თ-ესთან შეხვედრისას გაირკვა, რომ აღნიშნული მისასვლელი ხელოვნურად იყო გადაკეტილი, რის თაობაზეც შეეძლო მიემართა თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურისთვის, რომელიც მოახდენდა შესაბამის რეაგირებას აღნიშნულთან დაკავშირებით.

თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 28 აპრილის №07/4985-13 წერილით თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ეცნობა, რომ მის დაინტერესებაში არსებული და მიმდებარე მიწის ნაკვეთებს შორის არსებული თავისუფალი/დაურეგისტრირებელი ტერიტორია წარმოადგენდა საერთო სარგებლობის საზოგადოებრივ სივრცეს, რომელზეც ვრცელდებოდა საცხოვრებელი ზონა 3-ის სტატუსი (სზ-3).

თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 15 ივნისის №07/6114-13 წერილით გ. ვ-ეს ეცნობა, რომ №... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი გზა ...ს მე-2 აღმართის მხრიდან არ ფიქსირდებოდა, რადგან აღნიშნული სივრცე წარმოადგენდა კერძო საკუთრების (ს.კ. ...) ნაწილს.

სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტის 2009 წლის 9 თებერვლის №1633/15/19 დასკვნის მიხედვით, ვ. გ-ისა და დ. პ-ის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული მიწის ნაკვეთის ფართობი იყო 317 კვ.მ. (რელიეფის სირთულიდან გამომდინარე შესაძლებელი იყო 5 კვ.მ.-მდე ცდომილება) და მათ მიერ ფაქტიურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი მოიცავდა ...ს მე-2 აღმართის საჯარო გზის ნაწილს. მათ მიერ დაკავებული იყო ...ს მე-2 აღმართის საჯარო გზის ის ნაწილი, რომელსაც მოიცავდა თ. ფ-ას და მოპასუხის ნაკვეთების საზღვარზე არსებული, კაპიტალურ ღობეში მოწყობილი კარიდან, ...ის ქუჩიდან ჩამავალ კიბეებამდე მისასვლელ გზას.

ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 4 იანვრის №5000024417 მიმართვაში მითითებულია, რომ 2009 წლის 9 თებერვლის №1633/15/19 დასკვნის მომზადებისას თბილისში, ...ს მე-2 აღმართი №9 უძრავ ქონებასთან (№9 ეზოს კარამდე) მიდიოდა საჯარო გზა, რომელიც ასახული იყო №2/4116-06 სამოქალაქო საქმეში არსებულ საკადასტრო რუკაზე და თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურის მიერ მომზადებულ სიტუაციურ გეგმაზე, სადაც ზემო ასახული საჯარო გზის მიმდებარედ დაფიქსირებული იყო ქუჩა სახელწოდებით ...ს მე-2 აღმართი.

ამდენად, საქმეში არსებული ზემოაღნიშნული ცნობები/დასკვნები გახდა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი ეწინააღმდეგება კანონს და ის პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას, სასამართლო ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით გამოიტანს გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ (მუხლი 32.1). ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელია შეფასდეს სწორედ ეს ორი გარემოება, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ეწინააღმდეგებიან თუ არა კანონს და აყენებენ თუ არა ისინი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან/და ზღუდავენ თუ არა უკანონოდ მის უფლებას.

სადავო პერიოდში მოქმედი „ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის (ძალადაკარგულია - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი 05.02.2014, №1958) 45-ე მუხლის თანახმად, თვითმმართველი ერთეულის ეკონომიკურ საფუძვლებს ქმნის თვითმმართველი ერთეულის ქონება და ფინანსები, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ის ქონება, რომელიც მართვის უფლებით გადაცემული აქვს თვითმმართველ ერთეულს, აგრეთვე კანონით დადგენილი სხვა ქონება, რომელიც გათვალისწინებულია თვითმმართველი ერთეულის მოსახლეობის საჯარო ინტერესების დასაკმაყოფილებლად. ამავე კოდექსის 46-ე მუხლის მე-4 პუნქტით დადგენილია, რომ თვითმმართველი ერთეულის ქონების შექმნის წესი, წყაროები და კატეგორიები, აგრეთვე თვითმმართველი ერთეულისათვის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების გადაცემის წესი განისაზღვრება „ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონით.

„ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის (ძალადაკარგულია - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი 05.02.2014, №1958) მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, თვითმმართველი ერთეულის ქონება იყოფა ორ კატეგორიად – ძირითად (განუსხვისებელ) და დამატებით ქონებად: ა) ძირითადი (განუსხვისებელი) ქონება – თვითმმართველი ერთეულის ქონება, რომელიც არის თვითმმართველობის განხორციელების საფუძველი და რომელიც ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანომ შეიძლება გამოიყენოს მხოლოდ თავისი საჯარო ფუნქციებისა და უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით; ბ) დამატებითი ქონება – თვითმმართველი ერთეულის ქონება, რომელიც არ არის ძირითადი (განუსხვისებელი) ქონების ნაწილი და რომელიც ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანომ შეიძლება გამოიყენოს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილია, რომ თვითმმართველი ერთეულის ძირითადი (განუსხვისებელი) ქონების გასხვისება დაუშვებელია, გარდა „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონითა და ამ კანონით დადგენილი შემთხვევებისა. ხოლო, ამავე მუხლის მე-5 პუნქტით კი დადგენილია, რომ თვითმმართველ ერთეულს ამ კანონით საკუთრებაში გადაეცემა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ადგილობრივი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი სახის ძირითადი ქონება: გზები, ხიდები, გვირაბები, ქუჩები, მიწისქვეშა გადასასვლელები, ტროტუარები, შუქნიშნები, გარე განათების კონსტრუქციები, მოედნები, სკვერები, ბულვარები, შადრევნები, პარკები, მწვანე ნარგავები და ნაპირსამაგრი ნაგებობები. ამავე კანონის მე-13 მუხლით დადგენილია თვითმმართველი ერთეულის ძირითადი ქონების გასხვისების წესი, რომლის შესაბამისად, ძირითადი ქონების გასხვისება შესაძლებელია თვითმმართველი ერთეულის წარმომადგენლობითი ორგანოს – საკრებულოს თანხმობით, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ ქონებამ დაკარგა თავისი ფუნქციური დანიშნულება.

„ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლი ადგენს, რომ თვითმმართველი ერთეულისათვის გადასაცემი ძირითადი ქონების სახეობების ნუსხა მტკიცდება საქართველოს მთავრობის ნორმატიული აქტით. საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 11 დეკემბრის №330 დადგენილებით დამტკიცდა ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისათვის გადასაცემი ძირითადი (განუსხვისებელი) ქონების სახეობათა ნუსხა, რომლის თანახმად, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული, ადგილობრივი მნიშვნელობის მქონე, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისათვის გადასაცემი ძირითადი ქონების სახეობებია: 1. ადმინისტრაციული შენობა-ნაგებობები ან მათი ნაწილი მათზე დამაგრებული მიწის ფართობით, ასევე შესაბამისი ქონება, რომელიც აუცილებელია ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს ადმინისტრაციული საქმიანობის განსახორციელებლად. 2. დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე განლაგებული სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ადგილობრივი მნიშვნელობის მოედნები, სკვერები, ბულვარები, შადრევნები, პარკები, მწვანე ნარგავები, ნაპირსამაგრი ნაგებობები. 3. ადგილობრივი მნიშვნელობის შიდა სარგებლობის გზები, ხიდები, გვირაბები, ქუჩები, მიწისქვეშა გადასასვლელები, ტროტუარები, შუქნიშნები, გარე განათების კონსტრუქციები და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის სხვა ელემენტები. 4. ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარებისათვის და სამოქალაქო თავდაცვის ობიექტების (თავშესაფრების) განთავსებისათვის აუცილებელი ქონება.

შესაბამისად, სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობა გზას მიიჩნევდა მუნიციპალიტეტის ძირითად (განუსხვისებელ) ქონებად და გამორიცხავდა მის გასხვისებას. ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო საკითხის შესაფასებლად, მნიშვნელოვანია ტერმინი - გზის სწორი დეფინიცია. რამდენადაც, სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობა მუნიციპალიტეტის ძირითად (განუსხვისებელ) ქონებად ადგენდა გზას, მისი ნორმატიული შინაარსით და არა როგორც ყველა ტიპის სავალ/ღია სივრცეს, რომელზეც ადამიანები შესაძლოა დადიოდნენ ან ჩვეულებისამებრ დადიან. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში აუცილებელია დადგინდეს, უძრავი ქონება, რომელიც განიკარგა მუნიციპალიტეტის ორგანოების მიერ წარმოადგენდა კანონმდებლობით განსაზღვრულ „განუსხვისებელ“ საჯარო გზას, თუ მხოლოდ ტერიტორიას, სივრცეს, რომელსაც მოსახლეობა იყენებდა/შესაძლოა გამოეყენებინა გადაადგილებისთვის.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო პალატამ საკუთარი დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, მუნიციპალიტეტის ორგანოთა მიერ განკარგული ქონება წარმოადგენდა - საჯარო გზას, შესაბამისად მუნიციპალიტეტის ძირითად, განუსხვისებელ ქონებას, არსებითად დააფუძნა საქმეზე წარმოდგენილ იმ მტკიცებულებებზე, რომლებიც ასახავდნენ 1950-1970-იან წლებში არსებულ ვითარებას. კერძოდ, ქალაქ თბილისის მთავარი არქიტექტორისა და მიწის ნაკვეთების გამომყოფი ბიუროს უფროსის 1956 წლის 14 დეკემბრის წერილსა და კალინინის სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის განყოფილების გამგის 1970 წლის 20 ოქტომბრის წერილზე, რომლებიც წერილობით მიუთითებდნენ მოსარჩელის სახლამდე მიმავალ გზაზე. ამავდროულად, სააპელაციო პალატა დაეყრდნო სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტის 2009 წლის 9 თებერვლის №1633/15/19 დასკვნას, რომლის მიხედვით, ვ. გ-ისა და დ. პ-ის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული მიწის ნაკვეთის ფართობი იყო 317 კვ.მ. (რელიეფის სირთულიდან გამომდინარე შესაძლებელი იყო 5 კვ.მ.-მდე ცდომილება) და მათ მიერ ფაქტიურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი მოიცავდა ...ს მე-2 აღმართის საჯარო გზის ნაწილს. სააპელაციო პალატამ ასევე, აღნიშნა, რომ თ. ფ-ას საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს მისამართად მინიჭებული ჰქონდა ...ს ...ი №9, რაც მოწმობდა, რომ მის საცხოვრებელ სახლს და მიწის ნაკვეთს მისასვლელი ჰქონდა სწორედ ...ს მე-2 აღმართის ქუჩიდან. სასამართლომ ასევე მიუთითა სახლის საპროექტო დოკუმენტაციაზე, რომელზეც აღნიშნული იყო ...ს ქუჩის მხრიდან გზა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102 მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილია საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების ანალიზის საფუძველზე, საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის სტანდარტი. აღნიშნული მუხლი ადგენს, რომ საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მითითებული ნორმის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე წარმოდგენილი ქალაქ თბილისის მთავარი არქიტექტორისა და მიწის ნაკვეთების გამომყოფი ბიუროს უფროსის 1956 წლის 14 დეკემბრის წერილი და კალინინის სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის განყოფილების გამგის 1970 წლის 20 ოქტომბრის წერილები, მართალია წერილობითი სახით, შესაბამისი ფოტო თუ სხვა ტიპის გამოსახულების მქონე, საპროექტო დოკუმენტაციის გარეშე, მიუთითებენ გზის არსებობის ფაქტზე, წერილების გამოცემის დროისთვის, თუმცა აღნიშნული ვერ ადასტურებს, რომ სადავო პერიოდში, 2014 წელს, განკარგული უძრავი ქონება წარმოადგენდა საჯარო გზას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება, რომ მ. ბ-ეის მიერ შეძენილი უძრავი ქონება წარმოადგენდა ისეთი ტიპის საჯარო სივრცეს, საჯარო გზას, რომელიც შესაძლოა გამოიყენებოდეს ან/და გამოიყენება საჯარო მიზნებისთვის, პირთა გადაადგილებისათვის და ამავდროულად ასეთი დანიშნულებისთვის იყო განსაზღვრული კომპეტენტური ორგანოს მიერ. აღნიშნული განმარტება უკავშირდება და გამომდინარეობს თავად მუნიციპალიტეტის/თვითმმართველი ერთეულის საკუთარი უფლებამოსილებებიდან, რამდენადაც, სადავო პერიოდში მოქმედი „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-16 მუხლის მეორე პუნქტის „შ“ ქვეპუნქტი ადგენდა, რომ მხოლოდ თვითმმართველი ერთეულია უფლებამოსილი, მიიღოს გადაწყვეტილება - თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიაზე ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და საგზაო მოძრაობის დაგეგმარებასთან დაკავშირებით.

ამასთან, სადავო პერიოდში მოქმედი „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონი ადგენდა, რომ გზა არის მოძრაობისათვის გახსნილი გზის ან ქუჩის მთელი ზედაპირი. გზას შეიძლება ჰქონდეს როგორც ერთი სავალი ნაწილი, ისე რამდენიმე, გამყოფი ზოლით მკვეთრად გამიჯნული ან სხვადასხვა დონეზე არსებული სავალი ნაწილები. ეს ტერმინი შეიძლება მოიცავდეს ტრამვაის ლიანდაგს, ტროტუარს, გვერდულას, გამყოფ ზოლსა და ველობილიკს (მუხლი 5.12). „საავტომობილო გზების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად კი, საავტომობილო გზა არის საინჟინრო ნაგებობა, რომლის დანიშნულებაა უზრუნველყოს ავტოტრანსპორტისა და სხვა თვითმავალი საშუალებების უსაფრთხო და მოხერხებული მოძრაობა დადგენილი ნორმატიული სიჩქარეებით, ღერძული დატვირთვებით და გაბარიტებით (მუხლი 2). ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებს მიეკუთვნება: ა) რაიონების ადმინისტრაციული ცენტრების ამავე რაიონების დასახლებულ პუნქტებთან დამაკავშირებელი გზები; ბ) დასახლებული პუნქტების საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებთან დამაკავშირებელი გზები; გ) რაიონების დასახლებული პუნქტების ერთმანეთთან დამაკავშირებელი გზები; დ) განსაკუთრებული მნიშვნელობის კურორტების, დასვენებისა და ტურიზმის ადგილების, სპორტული კომპლექსების, ისტორიული და კულტურული ძეგლების, სამეცნიერო ცენტრებისა და განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე სხვა ობიექტების საქართველოს რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრებთან (რომელთა ტერიტორიაზეც მდებარეობენ აღნიშნული ობიექტები) დამაკავშირებელი გზები, აგრეთვე უახლოეს რკინიგზის სადგურებთან, აეროპორტებთან, საზღვაო ნავსადგომებთან მისასვლელები საერთაშორისო შიდასახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი მნიშვნელობის გზებიდან (მუხლი 3.7).

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი, საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებით (ძალადაკარგულია - 02.03.2020, №139) დამტკიცებული - მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების მე-15 მუხლის მე-5-6 პუნქტები ადგენდა, რომ ხაზობრივ ნაგებობების კატეგორიას მიეკუთვნებიან საავტომობილო გზა: ა) I კატეგორია – საერთაშორისო მნიშვნელობის საავტომობილო გზა; ბ) II კატეგორია – შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზა; გ) III კატეგორია – ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზა. ქუჩა: ა) I კატეგორია – გამჭოლი ქუჩა, რომელიც არის გამზირი ან/და ბულვარი და დასახლების განვითარების დერეფნის შემადგენელი ნაწილია; ბ) II კატეგორია – გამჭოლი ქუჩა, რომელიც არ არის გამზირი ან/და ბულვარი და არ არის დასახლების განვითარების დერეფნის შემადგენელი ნაწილი (მუხლი 15. 5.6). ხოლო, ქუჩა განიმარტებოდა როგორც - განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში გადაადგილებისათვის განკუთვნილი საზოგადოებრივი სივრცე, რომელიც შედგება ფეხით მოსიარულეთა სავალი ნაწილისაგან (ტროტუარი) ან/და ტრანსპორტისათვის განკუთვნილი სავალი ნაწილისაგან (მუხლი 3.76).

საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 იანვრის №59 დადგენილებით დამტკიცებული ტექნიკური რეგლამენტის - ,,დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების“ თანახმად კი ქუჩა განიმარტებოდა, როგორც - განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არსებული გადაადგილებისათვის განკუთვნილი საზოგადოებრივი სივრცე, რომელიც შესაძლებელია შედგებოდეს მხოლოდ ფეხით მოსიარულეთა სავალი ნაწილისგან (ტროტუარისაგან), მხოლოდ ტრანსპორტისათვის განკუთვნილი სავალი ნაწილისაგან ან ტრანსპორტისათვის განკუთვნილი სავალი ნაწილისაგან და ფეხით მოსიარულეთა სავალი ნაწილისგან (ტროტუარისაგან).

ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის №4-13 გადაწყვეტილებით (ძალადაკარგულია - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №14-39 2016 წლის 24 მაისი) დამტკიცებული ქ. თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების თანახმად, ქუჩა არის განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არსებული გადაადგილებისათვის განკუთვნილი საზოგადოებრივი სივრცე, რომელიც შესაძლებელია შედგებოდეს მხოლოდ ქვეითად მოსიარულეთა სავალი ნაწილისგან, მხოლოდ ტრანსპორტისათვის განკუთვნილი სავალი ნაწილისაგან ან ტრანსპორტისათვის განკუთვნილი სავალი ნაწილისაგან და ქვეითად მოსიარულეთა სავალი ნაწილისგან (ტროტუარისაგან) ერთობლივად (4.36 მუხლი). იგივე განმარტება იყო დადგენილი - ქალაქ თბილისის საკრებულო გადაწყვეტილება №6-17 2009 წლის 5 ივნისის დადგენილებით დამტკიცებული დედაქალაქის პერსპექტიული განვითარების გენერალური გეგმით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიღების ეტაპზე, მუნიციპალიტეტის მიერ განკარგული ქონება წარმოადგენდა საჯარო გზას. საქმეზე არ არის წარმოდგენილი, სადავო პერიოდში ძალაში მყოფი არც ერთი სამართლებრივი აქტი, მათ შორის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ დამტკიცებული გეგმა, რუკა, რომელიც სადავო უძრავ ქონებას ანიჭებდა გზის სტატუსს და მიაკუთვნებდა შესაბამის სატრანსპორტო ზონას ან სხვა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, თბილისის არქიტექტურის 28.04.2015 წ. №07/4985-15 წერილის მიხედვით, ...ს ...ი, ნაკვეთი ... წარმოადგენდა საერთო სარგებლობის საზოგადოებრივ სივრცეს, რომელზეც ვრცელდებოდა საცხოვრებელი ზონა 3 (სზ 3) სტატუსი. თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის 4-13 გადაწყვეტილების თანახმად საცხოვრებელი ზონა 3-ს (სზ 3) წარმოადგენდა ზონას, სადაც განაშენიანების დომინირებულ სახეობას შეადგენს საცხოვრებელი სახლები. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ სადავო ტერიტორიაზე საჯარო გზის/გზის საარსებოდ შესაბამისი ინფრასტრუქტურის ფაქტობრივი არსებობა ასევე არ დგინდება საქმეზე წარმოდგენილი ფოტომასალით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეზე წარმოდგენილი ქალაქ თბილისის მთავარი არქიტექტორისა და მიწის ნაკვეთების გამომყოფი ბიუროს უფროსის 1956 წლის 14 დეკემბრის წერილი და კალინინის სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის განყოფილების გამგის 1970 წლის 20 ოქტომბრის წერილები, მართალია წერილობით მიუთითებენ იმ დროს, გზის არსებობაზე, თუმცა აღნიშნული ვერ დაადასტურებს იმ გარემოებას, რომ 2014 წლის მდგომარეობით, გზა მისი შესაბამისი სტატუსით, სადავო პერიოდისთვის არსებული ნორმატიული შინაარსით, ნამდვილად არსებობდა განკარგულ მიწის ნაკვეთზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2003 წლის 20 მარტის არქიტექტურულ-გეგმარებით დავალებით გაცემულ რეკომენდაციაზე, სადაც მითითებული იყო, რომ ...ს მე-2 აღმართიდან საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელი გზის სივიწროვისა და მოძრაობის მოუხერხებლობის გამო, სასურველი იყო, სახლში შესასვლელი მოწყობილიყო ...ის ქუჩიდან, საიდანაც შენობის სიმაღლე განისაზღვრება ხსენებული დასკვნის შესაბამისად. ამდენად, აღნიშნული დოკუმენტი მიუთითებს უკვე 2003 წელს, შესაბამისი ტერიტორიის გზად გამოყენების შეუძლებლობაზე. ამასთან, გარდა აღნიშნული დოკუმენტისა, საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2009 წლის 5 ივნისის წერილის შინაარსზე, რომელშიც განმარტებულია, რომ ვინაიდან სახლს ნუმერაცია მინიჭებული ჰქონდა ...ს მე-2 აღმართის მხრიდან, სავარაუდოდ, იგი უნდა ყოფილიყო უზრუნველყოფილი მისასვლელით მითითებული აღმართის მხრიდან. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მითითებულ ბოლო წინადადებაში გაკეთებული დასკვნა არის მხოლოდ დაშვება და არ ეფუძნება რაიმე უტყუარ მტკიცებულებას, სამართლებრივ-გეგმარებით დოკუმენტს. საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს, რომ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 15.06.2015წ. №07/6114-13 წერილის მიხედვით, ამავე სამსახურის მონაცემებით, მიწის ნაკვეთთან (საკადასტრო კოდი: №...) მისასვლელი გზა ...ს ...ის მხრიდან არ ფიქსირდებოდა, რადგან აღნიშნული სივრცე წარმოადგენდა კერძო საკუთრების (საკადასტრო კოდი: №...) ნაწილს, თუმცა, მოქალაქე თ. ფ-ას საკუთრებაში არსებულ უძრავ ობიექტს ნუმერაცია მინიჭებული ჰქონდა ...ს ...ის მხრიდან. ამავე წერილით განმცხადებელს განემარტა, რომ მის დაინტერესებაში არსებული ტერიტორიაზე 2009 წლის 5 ივნისიდან (გენერალური გეგმის მიხედვით) ვრცელდებოდა საცხოვრებელი ზონა 3 (სზ-3) და არა სატრანსპორტო ზონა (თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის 4-13 გადაწყვეტილების თანახმად საცხოვრებელი ზონა 3-ს (სზ-3) წარმოადგენდა ზონას, სადაც განაშენიანების დომინირებულ სახეობას შეადგენს საცხოვრებელი სახლები). ამდენად, საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობით არ დგინდება სადავო პერიოდში სადავო მიწის ნაკვეთზე გზის სტატუსის მქონე მიწის ნაკვეთის არსებობა. ამასთან, აღნიშნულ გარემოებას ვერ ადასტურებს ვერც სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტის 2009 წლის 9 თებერვლის №1633/15/19 დასკვნა, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ექსპერტის მითითებით, მის მიერ გამოკვლეული მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდათ ვ. გ-ისა და დ. პ-ის. ამდენად, შეუძლებელი არის ექსპერტის მიერ გამოკვლეული და მოცემული საქმის ფარგლებში სადავო მიწის ნაკვეთის იდენტურობის/ცალსახა ურთიერთკავშირის დადგენა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიჩნეული გარემოებები, ვერც დამოუკიდებლად და ვერ ერთობლიობაში ვერ ქმნის საკმარის საფუძველს, სადავო აქტების კანონთან წინააღმდეგობის დადგენისთვის.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ საქმის მასალებში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც უტყუარად მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ განკარგული უძრავი ქონება იყო საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული - ადგილობრივი მნიშვნელობის, საავტომობილო თუ საფეხმავლო გზა, რომელიც განკუთვნილი და განსაზღვრული იქნებოდა საჯარო გამოყენებისთვის, ან/და მისი ფაქტობრივი, კაპიტალური მდგომარეობიდან გამომდინარე მიჩნეული შესაძლოა ყოფილიყო ასეთად. ამასთან, საქმეზე დადგენილ უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს, რომ კაპიტალურად მოწყობილი გზა, რომელიც ფაქტობრივი მდგომარეობითა და მისი დანიშნულებითაც, წარმოადგენს ორმხრივ საავტომობილო და ფეხით მოსიარულეთათვის სავალნაწილიან გზას, მოსარჩელე მხარის უძრავ ქონებამდე მიდის ...ის ქუჩის მხრიდან, საიდანაც მოსარჩელე მხარეს მოწყობილი აქვს შესასვლელი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით არ დასტურდება მუნიციპალიტეტის ორგანოების მხრიდან აუქციონის ფორმით მუნიციპალიტეტის ძირითადი (განუსხვისებელი) ქონების, საჯარო გზის, განკარგვა, რაც თავის მხრივ უკვე წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს. თუმცა საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ გარდა ზემოაღნიშნული გარემოებისა, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლიანობას ასევე საფუძველს აცლის სადავო აქტების ბათილად ცნობის მიმართ არსებული მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის საკითხი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელე მხარის უძრავ ქონებამდე, ძირითადი, როგორც საფეხმავლო, ასევე საავტომობილო გზა, ქუჩა, მიდის ...ის ქუჩის მხრიდან. თუმცა, მოსარჩელე მხარე სადავო აქტების ბათილად ცნობის საფუძვლად უთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მუნიციპალიტეტის ორგანოთა მხრიდან განიკარგა მათ სახლამდე მისასვლელი ალტერნატიული გზა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ უდავო ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ გარდა მ. ბ-ეის მიერ შეძენილი უძრავი ქონებისა, მოსარჩელე მხარის უძრავ ქონებამდე, სახლამდე, მისასვლელ სივრცეზე-მიწის ნაკვეთზე, რეგისტრირებულია სხვა პირთა საკუთრების უფლება. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო 17 კვ.მ-სა და მოსარჩელის კუთვნილ ქონებამდე კიდევ სხვა პირთა საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიც მდებარეობდა, რასაც მიუთითებდა მესამე პირი და რაზეც მხარეები არ დავობდნენ (იხ. გადაწყვეტილების გვ.4). აღნიშნული გარემოება დასტურდება როგორც მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით (ტ.1 ს.ფ. 26; 208-209), ასევე სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ წარმოდგენილ შესაგებელზე დართული ფოტომასალითა (ტ.1 ს.ფ. 87) და თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას წარმოდგენილი მტკიცებულებებით (ტ.2 ს.ფ. 126).

საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველ პუნქტის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება, თავის უფლებათა და თავისუფლებათა დასაცავად პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით პირდაპირ მიმართოს სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს რომ აღნიშნული დებულებები განასხვავებს სასამართლოს კომპეტენციას ადმინისტრაციული ორგანოს კომპეტენციისგან, რომელიც აღჭურვილია უფლებამოსილებით და კანონით განსაზღვრული შემთხვევების შესაბამისად - ვალდებულებით, უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილად ცნოს იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც დაინტერესებულ პირს არ ადგება პირდაპირი და უშუალო ზიანი ან ასეთი პირის არსებობა საერთოდ არ იკვეთება საქმის გარემოებებით, მაშინ როდესაც სასამართლოს მიერ შეცილებითი სარჩელის დასაშვებად ცნობისა და დაკმაყოფილებისათვის სავალდებულო კრიტერიუმი სადავო აქტით მოსარჩელის კანონიერი უფლების ან ინტერესისათვის პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანს მიყენება ან მისი უფლების უკანონოდ შეზღუდვაა (საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე, 32-ე მუხლები) (გარდა გარემოსდაცვითი სარჩელებისა).

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციითა და კანონმდებლობით ადმინისტრაციული სასამართლოს კომპეტენციის მომწესრიგებელი ნორმები ემსახურება პირის პერსონალური, ინდივიდუალური, ნამდვილი უფლების დაცვას და შესაბამისად ისეთი სარჩელების გამორიცხვასა და აღკვეთას, როდესაც სახეზე არ არის მოსარჩელის მხრიდან „თავისი“ უფლების დაცვა. აღნიშნული შეზღუდვა ასევე გამომდინარეობს ხელისუფლების დანაწილების პრინციპიდან, რომლის შესაბამისადაც, სასამართლოს კომპეტენცია შემოიფარგლება იმ „დავების“ განხილვით, რომელშიც მოსარჩელე თავის ნამდვილ უფლებას იცავს და სასამართლოს როლს არ წარმოადგენს აღმასრულებელი ხელისუფლების მიერ კანონიერების პრინციპის დაცვის აბსტრაქტული კონტროლი (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 მაისის №ბს-372(3კ-20) განჩინება).

„დავა სამართლებრივია უკეთუ სასამართლოს წინაშე ისმება საკითხი უფლების ან კანონიერი ინტერესის არსებობის შესახებ. ასეთი უფლების არსებობა, ინტერესის კანონით დაცულობის საკითხი სასამართლოს მიერ წყდება საქმეზე არსებითი გადაწყვეტილების მიღებისას, რაც შეეხება სარჩელის დასაშვებობას, სარჩელის დასაშვებად მიჩნევისათვის საკმარისია ინტერესის, როგორც ასეთის არსებობა, ინტერესის არსებობის ვარაუდი საკმარისია სარჩელის დასაშვებობის გადასაწყვეტად... კანონიერი ინტერესის არსებობა გულისხმობს იმას, რომ პირი სასამართლოსადმი მიმართვის უფლებას კეთილსინდისიერად იყენებს, დაუშვებელია ამ უფლების ბოროტად გამოყენება კანონსაწინააღმდეგო მიზნის მისაღწევად ან მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას, ეს მხარის ზნეობრივი ვალდებულებაცაა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 7 ივლისის №ბს-383-377(კს-15) განჩინება). მოსარჩელის პატივსადები იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის არ კმარა ინტერესის შესახებ მოსარჩელის განცხადება, მოსარჩელე უნდა ასაბუთებდეს თავის ინტერესს, რომელიც უნდა იყოს კანონიერი და პატივსადები. ინტერესის არსებობა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ფასდება, თუმცა იგი ობიექტურ მონაცემებზე უნდა იყოს დამყარებული. ასეთ მონაცემებს უპირველეს ყოვლისა წარმოადგენს სარჩელის აღძვრის საბაბის ფაქტები: უფლების დარღვევა, დარღვევის საშიშროება, ინტერესების შელახვა“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 7 ივლისის №ბს-764-764(2კს-18) განჩინება). მოსარჩელის მტკიცების საგანს წარმოადგენს არა მხოლოდ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონსაწინააღმდეგოობა, არამედ ამ აქტით მისთვის, მისი უფლებებისა და კანონიერი ინტერესებისთვის, ზიანის მიყენების ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი პირობაა, რომ მოსარჩელე, მის სასარგებლოდ სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების პირობებში აღწევდეს და იკმაყოფილებდეს კანონიერ და აღსრულებად ინტერესს.

საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ მუნიციპალიტეტის ორგანოთა მიერ განკარგული, მ. ბ-ეის მიერ შეძენილი მიწის ნაკვეთიდან თ. ფ-ას უფლებამონაცვლეების სახლამდე არსებულ ტერიტორიაზე, რეგისტრირებულია სხვა პირთა საკუთრების უფლება. შესაბამისად, მ. ბ-ეის უძრავი ქონების, თუნდაც გზად მიჩნევის პირობებშიც კი, აღნიშნული გზა მიდის და პირდაპირ უკავშირდება არა თ. ფ-ას უფლებამონაცვლეების უძრავ ქონებას, არამედ სხვა პირთა მიწის ნაკვეთს. ამდენად, სარჩელის დაკმაყოფილების პირობებშიც კი, მოსარჩელე მხარის კანონიერი ინტერესები ვერ დაკმაყოფილდება, რამდენადაც, მ. ბ-ეის საკუთრების უფლების საფუძვლების გაუქმების შემთხვევაშიც, ...ს ქუჩის მხრიდან, მოსარჩელე მხარის უძრავ ქონებამდე ვერ იარსებებს პირდაპირი გზა, რამდენადაც ამ ტერიტორიაზე სხვა პირებს აქვთ საკუთრებაში მიწის ნაკვეთი.

ამდენად, ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე, არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი.

ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. ამავე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის პირობებში, მოსარჩელეებს - თ. ფ-ას უფლებამონაცვლეებს ქ. ლ-ის, ნ. დ. ლ-ის, ნ. ი. ლ-ის, გ. კ. ლ-ის, ს. ე. ლ-ის - მ. ბ-ეის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ქონების მართვის სააგენტოს სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ, მათ მიერ საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300-300 ლარის (თითოეულზე ცალ-ცალკე) ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე და 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. მ. ბ-ეის, ქ. თბილისის მთავრობის და სსიპ ქ. თბილისის მერიის ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. თ. ფ-ას უფლებამონაცვლეების ქ. ლ-ის, ნ. დ. ლ-ის, ნ. ი. ლ-ის, გ. კ. ლ-ის და ს. ე. ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. მოსარჩელეებს - თ. ფ-ას უფლებამონაცვლეებს ქ. ლ-ის, ნ. დ. ლ-ის, ნ. ი. ლ-ის, გ. კ. ლ-ის, ს. ე. ლ-ის - მ. ბ-ეის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ქონების მართვის სააგენტოს სასარგებლოდ დაეკისროთ, მათ მიერ საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300-300 ლარის (თითოეულზე ცალ-ცალკე) ანაზღაურება;

5. მოსარჩელის მიერ სარჩელზე და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 250 ლარის ოდენობით დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად;

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

გ. გოგიაშვილი