№ბს-875(3კ-23) 16 ნოემბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს პრეზიდენტის და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 დეკემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარეები (მოსარჩელეები) - ლ. გ-ა, პ. წ-ა, თ. წ-ა; მესამე პირები (სასკ 16.2) - სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო; თ. წ-ა).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2018 წლის 18 დეკემბერს ლ. გ-ამ, პ. წ-ამ და თ. წ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელეთა განმარტებით, 1993 წელს აფხაზეთში განვითარებული საომარი მოქმედებების შედეგად ისინი გახდნენ დევნილები. 1993 წლიდან ცხოვრობენ თბილისში. ფართის სიმცირის გამო, მიმართეს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯამრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფის მოთხოვნით. პასუხად, სამინისტრომ შეატყობინა, რომ ვერ გადაეცემოდათ ფართი საკუთრებაში, ვინაიდან მათი ოჯახი ერთხელ უკვე იყო სახელმწიფოსგან ფართით დაკმაყოფილებული და ხელმეორედ დაკმაყოფილება ეწინააღმდეგებოდა მოქმედ კანონმდებლობას. ამ პასუხის მიღების შემდეგ, მოძიებული ინფორმაციის შედეგად აღმოჩნდა, რომ 2009 წლის 21 ოქტომბერს, მათი ოჯახის ერთ-ერთ წევრს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე სიმბოლურ ფასად გადაეცა ფართი, მდებარე - თბილისი, ...ი, ...ის ქუჩა, კორპუსი №3, ე.წ. ...ში. აღნიშნული საცხოვრებელი ფართი გადაეცა თ. წ-ას ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსთან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულების საფუძველზე. ამ ხელშეკრულების 2.2. მუხლის თანახმად, თ. წ-ა იღებდა ვალდებულებას, რომ მოსარჩელეებს უზრუნველყოფდა საცხოვრებელი ფართით მისთვის გადაცემულ ქონებაში. ამავე ხელშეკრულების 2.4. მუხლის მიხედვით კი, მოსარჩელეებს ჩამოერთვათ უფლება მოეთხოვათ და მიეღოთ სახელმწიფოსგან რაიმე სახის კომპენსაცია, მათ შორის საცხოვრებელი ფართი. ყოველივე აღნიშნული განხორციელდა მათი თანხმობის გარეშე, რის გამოც შეეზღუდათ კანონიერი ინტერესები და უფლებები.

მოსარჩელეები, მათი ნების საწინააღმდეგოდ, წარმოადგენენ საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებულ დევნილებს, რაც თავის მხრივ გამორიცხავს სხვა ფართით მათ დაკმაყოფილებას. მოსარჩელეებს არ განუცხადებით თანხმობა, რომ თ. წ-ას მოეხდინა მათი საცხოვრებლით უზრუნველყოფა და ვერც განაცხადებდნენ, ვინაიდან აღნიშნული ფართის მოცულობა იმდენად მცირეა, რომ შეუძლებელი იყო იქ რამდენიმე ადამიანის ერთად ცხოვრება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და თ. წ-ას შორის 2009 წლის 21 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-2 მუხლის 2.2. და 2.4. პუნქტების და საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულების დანართის იმ ნაწილის, სადაც უძრავი ქონების მესაკუთრეთა გრაფაში მითითებულნი არიან მოსარჩელეები - ლ. გ-ა, პ. წ-ა და თ. წ-ა, ბათილად ცნობა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის მოსარჩელეების სახელმწიფოს მიერ დევნილთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფის ღონისძიებების ფარგლებში, მონაცემთა ბაზაში საცხოვრებლით დასაკმაყოფილებელ პირებად დარეგისტრირების დავალება მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 22 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ადმინისტარციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება თ. წ-ა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 7 მარტის განჩინებით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საპროცესო უფლებამონაცვლედ ცნობილი იქნა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 აპრილის განჩინებით მოსარჩელეების შუამდგომლობა სასარჩელო მოთხოვნის გამოხმობის თაობაზე დაკმაყოფილდა; სარჩელი, მოპასუხე სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ, მოსარჩელეების - ლ. გ-ას, პ. წ-ასა და თ. წ-ას სახელმწიფოს მიერ დევნილთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფის ღონისძიებების ფარგლებში, საცხოვრებლით დასაკმაყოფილებელ პირებად მონაცემთა ბაზაში დარეგისტრირების დავალების თაობაზე დატოვებული იქნა განუხილველად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 აპრილის განჩინებით საქართველოს ადმინისტარციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. გ-ას, პ. წ-ას და თ. წ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი „სახელმწიფო ქონების და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულება ლ. გ-ას, პ. წ-ას და თ. წ-ას ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და თ. წ-ას შორის 2009 წლის 21 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ლ. გ-ას, პ. წ-ას და თ. წ-ას ნაწილში.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. გ-ა, პ. წ-ა და თ. წ-ა არიან საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიიდან - აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები და მინიჭებული აქვთ დევნილის სტატუსი. 2013 წლის 13 ნოემბრის იძულებით გადაადგილებული პირების - დევნილის ანკეტების მონაცემებით კი აღნიშნული პირების ფაქტობრივ საცხოვრებელ ადგილად მითითებულია: თბილისი, ..., ...ი, ...ის ქ. .... დ/ს. კორპ. №1, ხოლო მათი სარეგისტრაციო ნომერია: ....

,,სახელმწიფო ქონების და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულებით დადგინდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად - 1 ლარად საკუთრებაში გადაცემა, ამავე განკარგულების დანართში მითითებული ფიზიკური პირებისათვის, რის საფუძველზეც, ქ. თბილისში, ...ი, ...ის ქ. კორპ. №3, 1- ლი სართული, ოთახების რაოდენობა 4, ფართი: 50.18 კვ.მეტრი, პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად 1 (ერთი) ლარად გადაეცა თ. წ-ას (ოჯახის უფროსი), თ. წ-ას, პ. წ-ას, თ. წ-ას და ლ. გ-ას.

საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულების საფუძველზე, 2009 წლის 21 ოქტომბერს, ერთი მხრივ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა (შემდეგში ,,გამყიდველი’’) და მეორე მხრივ თ. წ-ას (შემდგომში ,,მყიდველი’’) შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, თ. წ-ას გადაეცა პირობადებული საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ი, ...ის დას., ...ის ქ. კორპ. №3, 1-ლი სართული, 50,18 კვ.მეტრი. დასახელებული ხელშეკრულების 2.2. მუხლის თანახმად, თ. წ-ამ აიღო ვალდებულება თ. წ-ა, პ. წ-ა, თ. წ-ა და ლ. გ-ა უზრუნველეყო საცხოვრებელი ფართით მისთვის გადაცემულ ქონებაში. აღნიშნული ხელშეკრულების 2.3. პუნქტის თანახმად, მყიდველმა დაადასტურა, რომ ამ ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის მყიდველი და ხელშეკრულების 2.2. პუნქტში ჩამოთვლილი პირები მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე არ სარგებლობდნენ ან არ ფლობდნენ სხვა რაიმე საცხოვრებელ ან არასაცხოვრებელ ფართს, გარდა წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონებისა. ამავე ხელშეკრულების 2.4. პუნქტის თანახმად, მყიდველი და ხელშეკრულების 2.2 პუნქტში ჩამოთვლილი ოჯახის წევრები არ იქნებიან უფლებამოსილნი მოითხოვონ სახელმწიფოსაგან ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისაგან ან სხვა პირისაგან რაიმე სახის კომპენსაცია, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევისა, ან უძრავი ქონების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემას, მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, გარდა „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებული უძრავი ქონებისა.

2009 წლის 21 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ქ. თბილისში, ...ი, ...ის ქ. კორპ. №3-ში მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით: №..., 2009 წლის 21 ოქტომბრიდან, საკუთრების უფლებით აღირიცხა თ. წ-ას სახელზე. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო, დევნილთა საკითხების დეპარტამენტის, სოციალურ საკითხთა და განსახლების სამმართველოს უფროსის 2015 წლის 16 დეკემბრის №89 მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა ოჯახს (ოჯახის წევრები: პ. წ-ა, თ. წ-ა, ლ. გ-ა) გადაეცა ოროთახიანი საცხოვრებელი ფართი, მდებარე: ქ. თბილისში, ...ი 3, კორპ. №21, მე-2 სად., ბინა №101 (30).

საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა მინისტრის 2016 წლის 29 თებერვლის №1353 ბრძანებით, ქ. თბილისში, არსებული პროექტების ფარგლებში, გრძელვადიანი საცხოვრებლით დაკმაყოფილდა იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა ოჯახი შემდეგი შემადგენლობით: პ. წ-ა, თ. წ-ა, ლ. გ-ა. უძრავი ქონების მისამართი: ...ი 3, კორპ. №21, მე-2 სად., ბინა №101 (30), ოთახების რაოდენობა - 2.

2018 წლის 13 ნოემბერს მოსარჩელეთა წარმომადგენელმა ლ. ა-ამ №122406 განცხადებით მიმართა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს და მოითხოვა 2015 წლის 16 დეკემბრის №89 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, ...ში გადაცემული საცხოვრებელი ფართის დაკანონება (საკუთრებაში აღრიცხვა), რათა მოსარჩელეებს შეძლებოდათ მისი სრულყოფილად ფლობა და განკარგვა. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2018 წლის 11 დეკემბრის №04/66359 წერილით, მოსარჩელეთა წარმომადგენელს ეცნობა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულების შესაბამისად, პ. წ-ას, თ. წ-ას და ლ. გ-ას საკუთრებაში გადაეცათ ქ. თბილისში, ...ი, ...ის ქ. კორპ. №3-ში არსებული უძრავი ქონება 50.18 კვ.მ. ფართის ოდენობით. ზემოაღნიშნული საფუძველით, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძველსა და შესაძლებლობას, გადაეწყვიტა განცხადებაში დასმული მოთხოვნა, მათი, როგორც იძულებით გადაადგილებული პირების, საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებით.

სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 11 ივნისის №04-1053/ო ბრძანებით, ბათილად იქნა ცნობილი დევნილთა საკითხების შემსწავლელი კომისიის 2015 წლის 09 ნოემბრის №124 ოქმი პ. წ-ას ოჯახის ნაწილში. ასევე, ბათილად იქნა ცნობილი ,,დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის შესახებ’’ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა მინისტრის 2016 წლის 29 თებერვლის №1353 ბრძანება.

თბილისის საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოკვლეული არ იქნა, თუ ფაქტობრივად სად ცხოვრობდნენ მოსარჩელეები და წარმოადგენდნენ თუ არა თ. წ-ასთან ერთ ოჯახად მცხოვრებ პირებს და გამოთქვეს თუ არა ბინით დაკმაყოფილებაზე თანხმობა. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ მოსარჩელეების ქ. თბილისში, ...ი, ...ის ქუჩა, კორპუსი №3, ე.წ. ...ში რეგისტრაციის ფაქტი მეტყველებდა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების მომენტისთვის ისინი ცხოვრობდნენ თ. წ-ასთან.

სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეზე დადგენილი გარემოებების შესაბამისად, თ. წ-ა და მოსარჩელეები ერთ ოჯახს არ წარმოადგენდნენ, შესაბამისად, არ დასტურდება, რომ მოსარჩელეებმა იცოდნენ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულებისა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და თ. წ-ას შორის 2009 წლის 21 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის შესახებ.

სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 11 ივნისის №04-1053/ო ბრძანებით, ანუ მას შემდეგ, რაც სასამართლოს მიერ გამოთხოვილ იქნა სრული დოკუმენტაცია მოსარჩელეებთან მიმართებით, ბათილად იქნა ცნობილი დევნილთა საკითხების შემსწავლელი კომისიის 2015 წლის 09 ნოემბრის №124 ოქმი პ. წ-ას ოჯახის ნაწილში. ასევე, ბათილად იქნა ცნობილი „დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა მინისტრის 2016 წლის 29 თებერვლის №1353 ბრძანება. მითითებული გარემოებები კი ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ თავის დროზე, შესაბამისმა სამსახურმა გამოიკვლია და დაადგინა, რომ მოსარჩელეები არ იყვნენ უზრუნველყოფილი ფართებით, რომლის საწინააღმდეგო დასაბუთება არც 2019 წლის 11 ივნისის №04-1053/ო ბრძანებაშია მოცემული. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლი ადმინისტრაციული ხელშეკრულების გაფორმებისას ადმინისტრაციული ორგანოს აკისრებს ვალდებულებას, დასადებ ხელშეკრულებაზე აცნობოს იმ პირის, რომლის ინტერესებსაც ხელშეკრულება შეიძლება შეეხოს და მიიღოს მისგან მოსაზრება. ამდენად, 2009 წლის 21 ოქტომბრის ხელშეკრულება დადებული იყო სამინისტროს მხრიდან მითითებული ვალდებულების დარღვევით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა დ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საპროცესო უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 10 ივლისის განჩინებით საქართველოს პრეზიდენტის და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, რაც გაიზიარა სააპელაციო პალატამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა, სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტომ და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს საკასაციო საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველად.

კასატორის - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მითითებით, „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, საცხოვრებელი სადგომი გადაეცემა დევნილ ოჯახს და არა ოჯახის თითოეულ წევრს ცალ-ცალკე. დევნილ ოჯახს წარმოადგენს ნათესაური ან არანათესაური კავშირის პირთა ერთობლიობა, რომლებიც ერთობლივად ეწევიან საოჯახო საქმიანობას, ამასთან, იძულებით გადაადგილებულ პირთა მიმართ მოქმედებს კიდევ ერთი პირობა, ასეთად [ოჯახად] უნდა იყოს აღრიცხული შესაბამისი ინფორმაციის შეგროვებასა და დამუშავებაზე უფლებამოსილი პირის მიერ. მოსარჩელეები, უფლებამოსილი პირის მონაცემების საფუძველზე, წარმოადგენენ ერთი საოჯახო ნომრით რეგისტრირებულ პირთა ოჯახის წევრს და ეს ჩანაწერი მხარეს სადავოდ არ გაუხდია.

უსაფუძვლოა შეფასება, რომ სადავოდ ქცეული ხელშეკრულების დადებისას აუცილებელი იყო წერილობითი თანხმობა ყველა იმ პირის, რომლებიც მითითებული არიან ხელშეკრულებაში. საგულისხმოა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას, ძალაში შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მესამე პირის მიერ წერილობითი თანხმობის წარდგენის შემდგომ. ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ძალაში შესასვლელად მესამე პირის წერილობითი თანხმობა საჭიროა ორ შემთხვევაში: 1. ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებას და 2. ხელშეკრულება, რომელიც აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ხელშეკრულებით პროცესუალურ მოწინააღმდეგეს არ დაკისრებია რაიმე ვალდებულების შესრულება, შესაბამისად, მათი თანხმობა აღნიშნული ხელშეკრულების ძალაში შესვლისათვის არ მოითხოვებოდა.

კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი „სახელმწიფო ქონების შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად, პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი. ამდენად, სადავო ხელშეკრულების დადებიდან გასულია სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა.

კასატორი - საქართველოს პრეზიდენტი აღნიშნავს, რომ არც პირველ ინსტანციის და არც სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გამოყენებული კონკრეტული საკითხის შეფასებისას ის ნორმა რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულება გამოცემული იყო 2009 წლის წლის მდომარებით, როდესაც მოქმედებდა საქართველოს კანონი „იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ"(1996 წლის 28 ივნისი, №335-IIს-ს კანონი, 2006 წლის 9 ივნისი №3289-Iს ცვლილებების გათვალისწინებით). კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიყენა ზემოაღნიშნული კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის მიხედვითაც „სახელმწიფო უზრუნველყოფს დევნილს დროებითი საცხოვრებელი ფართობით. სამინისტრო ახორციელებს დევნილთა განსახლებას სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის (მმართველობის) ორგანოების მიერ, დევნილთა დროებითი განსახლებისათვის გამოყოფილი საცხოვრებელი ფართობის ფარგლებში.“ ამავე კანონის მე-5 სეკუნდა მუხლის „ა" და „ბ" ქვეპუნქტების შესაბამისად „დევნილი ვალდებულია: ა) ერთი თვის განმავლობაში აცნობოს სამინისტროს დროებითი საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის შესახებ; ბ) გაიაროს რეგისტრაცია სამინისტროს მიერ წინასწარ გამოცხადებულ ვადაში;". ამასთან, „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის „გ" ქვეპუნქტის მიხედვით, დევნილს უფლება აქვს: ისარგებლოს სათანადო საცხოვრებლით საქართველოს ფარგლებში, მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე დაბრუნებამდე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც იგი გრძელვადიანი საცხოვრებლით არის უზრუნველყოფილი. ხოლო ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა" და „ბ" ქვეპუნქტების შესაბამისად „დევნილი ვალდებულია: ა) საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის დღიდან ერთი თვის განმავლობაში აცნობოს სამინისტროს საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის შესახებ; ბ) გაიაროს დევნილთა რეგისტრაცია სამინისტროს მიერ წინასწარ გამოცხადებულ ვადაში;“. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს 2009 წლის მდგომარეობით და ამავდროულად დღევანდელი მოქმედი ნორმების შესაბამისად უნდა განემარტა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ევალებოდა გამოეკვლია ცხოვრობდნენ თუ არა მოსარჩელეები მათ მიერვე მითითებულ სარეგისტრაციო მისამართზე, თავად მოსარჩელეებს ევალებოდათ შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდება ადმინისტრაციული ორგანოებისათვის კანონით დადგენილ ვადებში.

სასამართლოს უნდა ემსჯელა, რომ საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომლის მიხედვითაც რეგისტრაციის მისამართის გარდა მოსარჩელე პირებს გააჩნდათ სხვა ფაქტობრივი საცხოვრებელი ადგილი, აღნიშნული გარემოება მხოლოდ მოსარჩელეების მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა და კანონმდებლობით აღნიშნული გარემოების მტკიცებისთვის აუცილებელი სახედ დადგენილი იყო ისიც რომ მოსარჩელეებს ერთი თვის განმავლობაში სამინისტროსთვის უნდა ეცნობებინათ დროებითი საცხოვრებელი ადგილის ცვლილების შესახებ და გაევლოთ შესაბამისი რეგისტრაციაც კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

სასამართლომ არასწორად იმსჯელა სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით და არასწორად განმარტა კანონი. სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი კანონმდებლობა, კერძოდ „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ" საქათველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის მიხედვითაც პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი და დაედგინა, რომ სახელმწიფო ქონების პრივატიზებასთან დაკავშირებული ხანდაზმულობა უნდა აითვალოს პრივატიზების დასრულების მომენტიდან, 2009 წლიდან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებენ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარებიან დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ საქმეში დავის საგანს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და თ. წ-ას შორის 2009 წლის 21 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-2 მუხლის 2.2. და 2.4. პუნქტების და საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულების, ნაწილობრივ, მოსარჩელეთა საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეებად მითითების ნაწილში, ბათილად ცნობა წარმოადგენს. მოსარჩელეთა პოზიცია ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ საცხოვრებელი ბინა მიიღო ხელშეკრულების მხარე - თ. წ-ამ, თუმცა მოსარჩელეები არ წარმოადგენდნენ მისი ოჯახის წევრებს, მათ არ იცოდნენ და არ გამოუხატავთ თანხმობა, 2009 წლის 21 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, კონკრეტული საცხოვრებელი სახლით დაკმაყოფილების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას გასაჩივრებულ განკარგულებასა და ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით მოსარჩელეთა თანხმობების არსებობის აუცილებლობაზე და მიუთითებს, რომ მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისთვის მნიშვნელოვანია დადგინდეს უფლებამოსილი იყო თუ არა საქართველოს პრეზიდენტი გამოეცა სადავო განკარგულება, ხოლო საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს თ. წ-ასთან დაედო სადავო ხელშეკრულება, მოსარჩელეების შეტყობინებისა და მათი თანხმობების გარეშე.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს სადავო ხელშეკრულების 1.1. მუხლზე, რომლის თანახმად, ხელშეკრულების მიზანია „იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 27 თებერვლის №47 განკარგულების შესაბამისად, იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა ნებაყოფლობით და ღირსეულ განსახლებასთან დაკავშირებული ღონისძიებების განხორციელება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავოდ ქცეული საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულება გამოცემულია და 2009 წლის 21 ოქტომბრის ხელშეკრულება დადებულია საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 2 თებერვლის №47 განკარგულების ფარგლებში და მისი მიზნების შესაბამისად. აღნიშნული განკარგულებით დამტკიცდა „იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგია“. აღნიშნული აქტით, სახელმწიფო სტრატეგიის მთავარ მიზნებად პირობების შექმნა დევნილთა ღირსეულად და უსაფრთხოდ დაბრუნებისათვის და დევნილი მოსახლეობისათვის ღირსეულად ცხოვრების პირობების მხარდაჭერა და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მათი ჩაბმა განისაზღვრა, რის მისაღწევადაც სამოქმედო გეგმა დევნილთა საცხოვრებელი პირობების გრძელვადიან გადაწყვეტას ითვალისწინებდა. სამოქმედო გეგმა განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაქცევდა დევნილთა მიერ ნებაყოფლობით და ინფორმირებულ გადაწყვეტილებათა მიღებას და თავისუფალ არჩევანს, დევნილებთან დიალოგსა და გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესში მათ მონაწილეობას; სამოქმედო გეგმა ობიექტური, გამჭვირვალე კრიტერიუმების საფუძველზე უნდა განხორციელებულიყო, უნდა მომხდარიყო დაგეგმვის პროცესში დევნილთა ჩართულობა და მათი მხრიდან, ყველა იმ გადაწყვეტილებასთან მიმართებაში, რომლებიც მათ შეეხებოდათ, კარგად ინფორმირებული და გააზრებული არჩევანის გაკეთების უზრუნველყოფა. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ანალოგიური მიდგომები იყო ასახული საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 28 მაისის №403 განკარგულებით დამტკიცებული „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა მიმართ 2009-2012 წლებში სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის“ ფარგლებშიც.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, დევნილთა საცხოვრებლით დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი იყო ფაქტობრივად არსებული ოჯახური მდგომარეობის, ერთად მცხოვრები პირების განსაზღვრა და საცხოვრებლის გადაცემის პროცედურების წარმოება მათი ჩართულობით, მათივე ნების შესაბამისად.

საქმეზე დადგენილია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულების საფუძველზე, 2009 წლის 21 ოქტომბერს, ერთი მხრივ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა (შემდეგში ,,გამყიდველი’’) და მეორე მხრივ თ. წ-ას (შემდგომში ,,მყიდველი’’) შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც თ. წ-ას გადაეცა პირობადებული საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ი, ...ის დას., ...ის ქ. კორპ. №3, 1-ლი სართული, 50,18 კვ.მეტრი. დასახელებული ხელშეკრულების 2.2. მუხლის თანახმად, თ. წ-ამ აიღო ვალდებულება თ. წ-ა, პ. წ-ა, თ. წ-ა და ლ. გ-ა უზრუნველეყო საცხოვრებელი ფართით მისთვის გადაცემულ ქონებაში. აღნიშნული ხელშეკრულების 2.3. პუნქტის თანახმად, მყიდველმა დაადასტურა, რომ ამ ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის მყიდველი და ხელშეკრულების 2.2. პუნქტში ჩამოთვლილი პირები მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე არ სარგებლობდნენ ან არ ფლობდნენ სხვა რაიმე საცხოვრებელ ან არასაცხოვრებელ ფართს, გარდა წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონებისა. ამავე ხელშეკრულების 2.4. პუნქტის თანახმად, მყიდველი და ხელშეკრულების 2.2 პუნქტში ჩამოთვლილი ოჯახის წევრები არ იქნებიან უფლებამოსილნი მოითხოვონ სახელმწიფოსაგან ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისაგან ან სხვა პირისაგან რაიმე სახის კომპენსაცია, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევისა, ან უძრავი ქონების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემას, მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, გარდა ,,ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ’’ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებული უძრავი ქონებისა.

ამდენად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო ხელშეკრულების 2.2. და 2.4. პუნქტებით მოსარჩელეებს ლ. გ-ას, პ. წ-ასა და თ. წ-ას ისე აეკრძალათ უფლება, მოეთხოვათ სახელმწიფოსგან ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისგან ან სხვა პირისგან რაიმე სახის კომპენსაცია, ასევე უძრავი ქონების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემა, დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, რომ ამის შესახებ სახელმწიფოს ხელშეკრულების გაფორმების დროს არ უცნობებია მათთვის, არ მიუწვევიათ ისინი ადმინისტრაციულ წარმოებაში და შესაბამისად, არ არსებობდა მათი არანაირი ფორმით გაცემული თანხმობა სადავო ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე. მოსარჩელეებმა არა თუ გამოხატეს საკუთარი ნება პრივატიზაციის პროცესთან დაკავშირებით, არამედ, მათთვის საერთოდ არ ყოფილა ცნობილი პრივატიზაციის პროცესის მიმდინარეობის თაობაზე. იმ პირობებში, როდესაც სახელმწიფო სტრატეგიის ფარგლებში მიმდინარე პრივატიზაცია ნებაყოფლობით პროცესს წარმოადგენს, ხოლო სახელმწიფოს აღებული აქვს ვალდებულება გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესში დევნილთა მაქსიმალური ჩართულობის თაობაზე. აღნიშნული უდავოდ ეწინააღმდეგება სზაკ-ის 67-ე მუხლის იმპერატიულ დანაწესს, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას, ძალაში შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მესამე პირის მიერ წერილობითი თანხმობის წარდგენის შემდეგ; ხოლო ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებამდე ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აცნობოს ამის შესახებ მესამე პირს, რომლის ინტერესებსაც იგი შეეხება.გასაჩივრებული განკარგულება და თ. წ-ასა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ზღუდავს ლ. გ-ას, პ. წ-ასა და თ. წ-ას უფლებას, როგორც დევნილებმა, იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიიდან გამომდინარე განსახორციელებელ ღონისძიებათა პროგრამის ფარგლებში, მიიღონ საცხოვრებელი ფართი. განსახილველ შემთხვევაში არ გარკვეულა მოსარჩელე მხარის დამოკიდებულება პრივატიზაციის პროცესის მიმართ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებები 20.06.2019 წ. №ბს-1213(2კ-18), 30.10.2014 წ. №ბს-308-304(2კ-14)).

საგულისხმოა, რომ პრივატიზაციის პროცესში ყურადღება უნდა მიექცეს საპრივატიზებო ობიექტში რეალურად მცხოვრებ პირთა რაოდენობას. საცხოვრებელი სათანადო უნდა იყოს, სადაც უზრუნველყოფილია ღირსეული ცხოვრებისათვის აუცილებელი პირობები. პრივატიზაციის პროცესში ყურადღება უნდა მიექცეს საპრივატიზებო ობიექტში რეალურად მცხოვრებ პირთა რაოდენობას. საცხოვრებელი სათანადო უნდა იყოს, სადაც უზრუნველყოფილია ღირსეული ცხოვრებისათვის აუცილებელი პირობები. აქვე აღსანიშნავია, რომ სადავო სამართალურთიერთობის დროს მოქმედი „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონი არ მიჯნავდა დევნილის დროებითი საცხოვრებელი ადგილისა და დევნილის რეგისტრაციის ადგილის ცნებებს, ხოლო ამჟამად მოქმედი კანონი განასხვავებს აღნიშნულ ცნებებს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.06.2019წ. №ბს-1213(2კ-18) განჩინება).

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ხანდაზმულობის ვადასთან დაკავშირებით, ვინაიდან 2009 წელს და შემდგომ პერიოდში მოსარჩელეთა და თ. წ-ას ფაქტობრივად ერთად ცხოვრების, ასევე, სადავო ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით მოსარჩელე მხარის ინფორმირების ან ხელშეკრულებაზე მათი პოზიციის დაფიქსირების ფაქტი საქმის მასალებით არ დასტურდება. საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ არსებობს მოსარჩელეთა წერილობითი თანხმობა ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე, ასევე არ დგინდება, რომ მათთვის ცნობილი იყო ამ ხელშეკრულების ან/და პრეზიდენტის განკარგულების არსებობის თაობაზე. ხელშეკრულებაშივე მითითებულია, რომ იგი შედგენილ იქნა ერთ ეგზემპლარად. დამატებით რაიმე ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ ბინას სხვა მოსარგებლეები ჰყავს, ან რომ ბინაზე რაიმე უფლება აქვთ მოსარჩელეებს, არ დასტურდება. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის პოზიციას, რომ მოსარჩელეთათვის არ იყო ცნობილი გასაჩივრებული აქტების - საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებისა და მის საფუძველზე დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შესახებ და აღნიშნულის თაობაზე მათთვის ცნობილი გახდა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2018 წლის 11 დეკემბრის №04/66359 წერილით, რომლითაც მოსარჩელეთა წარმომადგენელს ეცნობა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულების შესაბამისად, პ. წ-ას, თ. წ-ას და ლ. გ-ას საკუთრებაში გადაეცათ ქ. თბილისში, ...ი, ...ის ქ. კორპ. №3-ში არსებული უძრავი ქონება 50.18 კვ.მ. ფართის ოდენობით. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადა სწორედ აღნიშნული წერილის (11.12.2018 წ.) შემდგომ უნდა აითვალოს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა