საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

Nბს-304(2კ-22) 5 მაისი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ შემოსავლების სამსახურის (მოპასუხე) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს (მოპასუხე) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - მ. ბ-ი).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 11 ნოემბერს მ. ბ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 8 აპრილის №053-7 და №053-8 საგადასახადო მოთხოვნების, ასევე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 6 ივნისის N18214 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 11 ოქტომბრის №8616/2/2019 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილებით, ინდ. მეწარმე „მ. ბ-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელე მხარემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით, მ. ბ-ის სარჩელზე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 8 აპრილის №053-7 და №053-8 საგადასახადო მოთხოვნების ბათილად ცნობის ნაწილში, შეწყდა საქმის წარმოება დაუშვებლობის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, ი.მ. მ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი.მ. მ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 6 ივნისის №18214 ბრძანება ი/მ მ. ბ-ის 2019 წლის 13 მაისის საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე და დაევალა სსიპ შემოსავლების სამსახურს ი/მ მ. ბ-ის 2019 წლის 13 მაისის საჩივრის განხილვა. ასევე, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 11 ოქტომბრის №8616/2/2019 გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია პირველი ინსტანციის სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და ასევე, არსებითად სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა არასწორი შეფასება მისცა მათ. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ შემთხვევას, რაც გადაწყვეტილების შეცვლის საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის პირველ მუხლზე, 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ი“ ქვეპუნქტზე, ასევე, 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ნ“ ქვეპუნქტზე, 296-ე და 297-ე მუხლების პირველ ნაწილებზე და განმარტა, რომ საგადასახადო ორგანოებში დავის განხილვა იწყება საჩივრის წარდგენის გზით. გასაჩივრების უფლება პირის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პროცესუალურ უფლებას წარმოადგენს, რომლითაც უზრუნველყოფილია კანონის უზენაესობისა და პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაცვა, რამეთუ საჩივრის თუ სარჩელის წარდგენისას დავის განმხილველი ორგანო ამოწმებს გადაწყვეტილების კანონიერებას და მისი კანონშეუსაბამობისას აუქმებს მას, რაც გარანტირებულს ხდის, ერთი მხრივ, კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვასა და აღსრულებას და მეორე მხრივ, ხელს უშლის პირის უფლებათა დაუსაბუთებელ და უკანონო შეზღუდვას. ამასთან, პირის მიერ საჩივრის წარდგენას უკავშირდება ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება, კანონით დადგენილი წესითა და ვადაში განიხილოს და გადაწყვიტოს წარდგენილი საჩივარი. პალატის განმარტებით, ვინაიდან გასაჩივრების უფლება პირდაპირ არის დაკავშირებული გადასახადის გადამხდელის კანონით დაცული ინტერესების უზრუნველყოფასა და უფლებების დაცვასთან, კანონი ამომწურავად აწესრიგებს იმ შემთხვევებს, როდესაც საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია, წარდგენილი საჩივარი დატოვოს განუხილველი.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო უფლებამოსილია განუხილველად დატოვოს საჩივარი. პალატამ აღნიშნა, რომ საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძვლები ამომწურავად არის ჩამოთვლილი საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლში. მათ შორის, მითითებული მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად (საჩივრის განხილვისას მოქმედი რედაქცია), დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად (ამჟამად ამოღებულია საგადასახადო კოდექსიდან).

სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებით განმარტა, რომ ადმინისტრაციული თუ სასამართლო წარმოების მიმდინარეობის მნიშვნელოვანი ნაწილია მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მიღებული გადაწყვეტილება კარგავს აზრს და პირის უფლებები დაუცველი რჩება. ამასთან, მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულება გულისხმობს გადაწყვეტილების საფუძველზე არა ფორმალურად რაიმე ქმედების განხორციელებასა თუ აქტის გამოცემას, არამედ, კანონით დადგენილი წესით, გადაწყვეტილებაში მითითებული ფაქტობრივ-სამართლებრივი გარემოებების შესაბამისად მოქმედებას.

პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანებით, საჩივრის ,,ნაწილობრივ“ დაკმაყოფილება განპირობებული იყო გადამხდელის მოთხოვნის სრული გაზიარებით იმასთან დაკავშირებით, რომ საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტს სადავო ოქმების გამოცემისას ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში ჯეროვნად არ განუხორციელებია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა-შეფასების პროცედურა და გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების გარეშე, რის გამოც სადავო ოქმები ექვემდებარებოდა ბათილად ცნობას, ხოლო სადავო საკითხი საჭიროებდა დამატებით დეტალურ შესწავლას. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭომ მიუხედავად სარეზოლუციო ნაწილში არსებული ჩანაწერისა ,,დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ“, არსობრივად სრულად დააკმაყოფილა საჩივარი, სადაც მოთხოვნილი იყო მხოლოდ სადავო აქტების ბათილად ცნობა და ახალი აქტის გამოცემა. ამასთანავე, გადასახადის გადამხდელს მიეცა წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტისათვის წარედგინა ინვენტარიზაციის შედეგად აღურიცხავად მიჩნეული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების შეძენის დამადასტურებელი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტაცია, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნებოდა შემოწმებით დადგენილი აღურიცხავად მიჩნეული საქონლის შეძენის ნამდვილობის დადგენა, ხოლო საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტს დაევალა გადამხდელის ინვენტარიზაციის შედეგად აღურიცხავად მიჩნეულ სმფ-ებთან დაკავშირებით გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების შესწავლა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით დარიცხული ჯარიმის კორექტირება (შემცირება). ასევე საბჭომ მიიჩნია, რომ ფასნამატის განსაზღვრის მიზნით გადასახადის გადამხდელს უნდა მისცემოდა წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტისათვის წარედგინა მისი არგუმენტაციის შესაბამისი დამატებითი დოკუმენტაცია/მტკიცებულებები, ხოლო საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტს დაევალა შეესწავლა დამატებით წარდგენილი დოკუმენტაცია/მტკიცებულებები და სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში განეხორციელებინა ინვენტარიზაციის შედეგად დარიცხული ჯარიმის კორექტირება (შემცირება).

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანებით განსაზღვრულ ვადაში, ინდ. მეწარმე „მ. ბ-მა“ საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტს წარუდგინა აღურიცხავ სმფ-ებთან დაკავშირებით შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტები და იმ პროდუქციის ნუსხა, რომელიც მისი მტკიცებით პირადი მოხმარებისთვის იყო განკუთვნილი. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 08 აპრილის №10057 ბრძანებით, ცვლილება შევიდა ინდ. მეწარმე „მ. ბ-ის“ მიმართ საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 24 ივლისს შედგენილ №CB906928 და №CB906931 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებში, კერძოდ, საგადასახადო სამართალდარღვევის №CB906928 ოქმით დაკისრებული ფულადი ჯარიმა 3 323.64 ლარის ნაცვლად, განისაზღვრა 3 212.54 ლარით, ხოლო საგადასახადო სამართალდარღვევის №CB906931 ოქმით დაკისრებული ფულადი ჯარიმა 19 310.3 ლარის ნაცვლად, განისაზღვრა 19 293.71 ლარით; საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის სამართლებრივ საკითხთა სამმართველოს დაევალა ამ ბრძანების პირველი პუნქტის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე სათანადო კორექტირების განხორციელება.

პალატამ მიუთითა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 08 აპრილის №10057 ბრძანების თანახმად, გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია შეისწავლა საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტმა და ყველა ის შეძენის დამადასტურებელი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი იქნა გათვალისწინებული, რომელიც ინვენტარიზაციის ჩატარების პროცესში გადასახადის გადამხდელის მიერ არ ყოფილა წარდგენილი და შესაბამისობაში იყო ფაქტობრივად აღრიცხულ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობებთან. ამასთანავე, განიხილა გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი პროდუქციის ჩამონათვალი და დადგინდა, რომ აღნიშნული ინვენტარიზაციის პროცესშივე იყო გათვალისწინებული, ხოლო ნაწილი დარჩა გაუთვალისწინებელი, რადგან გადასახადის გადამხდელი ახდენდა იდენტური საქონლით ვაჭრობას. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 08 აპრილის №10057 ბრძანების საფუძველზე, ინდ. მეწარმე „მ. ბ-ს“ წარედგინა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 08 აპრილის №053-7 და №053-8 საგადასახადო მოთხოვნები.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტის მოსაზრებით, 2019 წლის 08 აპრილის №053-7 და №053-8 საგადასახადო მოთხოვნები კვლავ არ იყო სრულყოფილი, რადგან სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანებით განსაზღვრულ ვადაში, ი.მ. „მ. ბ-ის“ მიერ ვერ მოხერხდა მის ხელთ არსებული დოკუმენტაციის სრულად წარდგენა დიდი მოცულობის ინფორმაციის დაუმუშავებლობის გამო. პალატის განმარტებით, მიუხედავად აღნიშნულ გარემოებებზე მითითებისა, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 06 ივნისის №18214 ბრძანებით, ინდ. მეწარმე „მ. ბ-ის“ 2019 წლის 13 მაისის საჩივარი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის (ამოღებულია 14.07.2020. კან. №6817) საფუძველზე, დარჩა განუხილველი. მითითებულ ბრძანებაში დავების განხილვის საბჭომ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული 2019 წლის 8 აპრილის №10057 ბრძანება და 2019 წლის №053-7 და №053-8 საგადასახადო მოთხოვნები გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს - სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანების აღსრულების მიზნით და გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის შინაარსი შეესაბამება დავის განხილვისას მიღებული გადაწყვეტილების შინაარსს.

პალატამ აღნიშნა, რომ მ. ბ-ის მიერ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანების გაუსაჩივრებლობაზე მითითებით, 2019 წლის 06 ივნისის ბრძანების კანონშესაბამისობის მტკიცება, არ არის საკმარისად დასაბუთებული და არგუმენტირებული, რამეთუ აღარ არსებობდა ზემოხსენებული N27307 ბრძანების გასაჩივრების ფაქტობრივი ან/და სამართლებრივი საფუძველი იმ მარტივი მიზეზით, რომ საჩივარი სადავო აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე დაკმაყოფილდა, სადავო მოთხოვნებიც გაუქმდა და მონიტორინგის სამსახურს დაევალა საკითხის ხელახლა შესწავლა, ხოლო ბაბაკიშვილს დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენა.

პალატის მოსაზრებით, გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია ის გარემოებაც, რომ გადასახადის გადამხდელი მიუთითებს მის ხელთ არსებულ მტკიცებულებათა დიდ მოცულობაზე და ითხოვს მის გათვალისწინებას, აღნიშნული საკითხი კი, ასევე, არ გამხდარა ადმინისტრაციულ ორგანოთა მსჯელობის საგანი. შესაბამისად, საჩივარი ისე დარჩა განუხილველი, რომ საგადასახადო ორგანოს ერთი მხრივ, სრულად არ შეუსწავლია მის მიერვე მიღებულ №27307 ბრძანებაში ასახული მითითებების სრულყოფილად შესრულების საკითხი, მეორე მხრივ კი, საჩივრის ავტორს ამომწურავი პასუხი არ გაეცა მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გაუთვალისწინებლობის საფუძვლებზე. ამრიგად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანების შინაარსისა და გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი საჩივრის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლების გათვალისწინებით, არ არსებობდა საჩივრის განუხილველად დატოვების ფაქტობრივი საფუძველი და მხოლოდ ფორმალური თვალსაზრისით, კერძოდ კი, იმჟამად მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,თ" ქვეპუნქტზე მითითებით საჩივრის განხილვაზე უარის თქმა, პალატის მოსაზრებით, კანონშეუსაბამოა. მეტიც, შემოსავლების სამსახური ვალდებული იყო უპირველეს ყოვლისა შეეფასებინა ზედმიწევნით შესრულდა თუ არა მის მიერ მიღებულ №27307 ბრძანებაში მოცემული მითითებები, შეესწავლა სადავო ფაქტობრივი გარემოებები და საკითხი გადაეწყვიტა არსებითად, საჩივრის დაკმაყოფილების ან დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სახით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 6 ივნისის №18214 ბრძანება და შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 11 ოქტომბრის №8616/2/2019 გადაწყვეტილება გამოცემულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით და არსებობს მათი ბათილად ცნობისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურისათვის მ. ბ-ის საჩივრის არსებითად განხილვის დავალების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ 2019 წლის 6 ივნისის N18214 ბრძანების გამოცემისას შემოსავლების სამსახურს არ გამოუკვლევია და შეუფასებია N27037 ბრძანების აღსრულების პროცესი და შედეგები. კასატორის განმარტებით, მართალია სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,თ“ ქვეპუნქტი ითვალისწინებდა საჩივრის განუხილველად დატოვებას იმ შემთხვევაში, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად, თუმცა აღნიშნული პროცესუალური დანაწესი არ გულისხმობდა, რომ გასაჩივრებული აქტების კანონიერების შესწავლა არ ხდებოდა შინაარსობრივად. პირიქით, შემოსავლების სამსახურმა არსობრივად გამოიკვლია N27307 ბრძანების აღსრულების შედეგები. ბრძანების აღსრულების მიზნით შედგენილი საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 08.04.2019 წლის N10057 ბრძანებაში და საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის სამსახურებრივ ბარათში კონკრეტულად იქნა აღწერილი თუ რა მტკიცებულებები წარადგინა გადამხდელმა ბრძანების ჩაბარების შემდეგ და რომელი მტკიცებულებების გათვალისწინება მოხდა. იმ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით კი, რომელთა გათვალისწინებაც არ მომხდარა დარიცხული თანხების გადაანგარიშებისას, მითითებულია, რომ აღნიშნული დარჩა გაუთვალისწინებელი, რადგან ისინი ინვენტარიზაციის პროცესშივე იყო გათვალისწინებული, ხოლო ნაწილი დარჩა გაუთვალისწინებელი, რადგან გადასახადის გადამხდელი ახდენდა იდენტური საქონლით ვაჭრობას.

კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მითითებით, აღნიშნული გარემოებებიდან ნათლად ჩანს, რომ შემოსავლების სამსახურმა არსებითად შეისწავლა ბრძანების აღსრულების შედეგები და დაადგინა, რომ ხელმეორედ წარდგენილი საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი გარემოებები არ არსებობდა, რადგან გადამხდელს უკვე წარდგენილი ჰქონდა ის მტკიცებულებები, რომლებზეც ამყარებდა თავის არგუმენტაციას და ხელმეორედ მისთვის დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენის წინადადებისა და ვადის მიცემა, მხოლოდ დროის გაჭიანურებას გამოიწვევდა. ამასთან, კასატორის განმარტებით, იქედან გამომდინარე, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,თ“ ქვეპუნქტი ასეთი შემთხვევებისთვის პროცესუალურად ითვალისწინებდა არა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, არამედ მის განუხილველად დატოვებას, სადავო 2019 წლის 6 ივნისის N18214 ბრძანებაც სწორედ ამ ფორმით იქნა გამოცემული.

კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას გადამხდელის დოკუმენტაციის შესწავლის საკითხთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 25 ივლისის N88624-21-12 წარმოდგენილი ინფორმაციით დგინდება, რომ საგადასახადო ორგანომ შემოსავლების სამსახურის ბრძანების შესაბამისად, შეისწავლა გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია და დაბეგვრის მიზნებიდან გამომდინარე, გაიზიარა ყველა ის მტკიცებულება, რომელიც შესაბამისობაში იყო საგადასახადო კანონმდებლობასთან.

ამასთან, საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასთან დაკავშირებით, კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,თ“ ქვეპუნქტი ითვალისწინებდა საჩივრის განუხილველად დატოვებას, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემული იყო იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად. ამდენად, აღნიშნული მუხლით საჩივრის განუხილველად დატოვება წარმოადგენდა გადაწყვეტილების ფორმალურ მხარეს, რაც ამ მუხლის დისპოზიციის შინაარსიდან გამომდინარე, გულისხმობდა საგადასახადო ორგანოს ვალდებულებას, სადავო საკითხის სრულყოფილად შესწავლის შედეგად დაედგინა ქვემდგომი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების (დასკვნის) შესაბამისობა მიცემულ დავალებასთან. საჩივრის განუხილველად დატოვება, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,თ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციიდან გამომდინარე, წარმოადგენდა საგადასახადო ორგანოს ფორმალურ ვალდებულებას და იგი არ გულისხმობდა სადავო საკითხის შესწავლის გარეშე საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 მარტის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2018 წლის 19 თებერვლის №3465 ბრძანების საფუძველზე, ჩატარდა ი/მ მ. ბ-ის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია. ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლინდა 193 103 ლარის საბაზრო ღირებულების მქონე სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დანაკლისი, რაზეც 2018 წლის 24 ივლისს შედგა №CB906931 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი და გადასახადის გადამხდელს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად, შეეფარდა ჯარიმა - 19 310.3 ლარის ოდენობით. ინვენტარიზაციის შედეგად ასევე გამოვლინდა 6 647.27 ლარის საბაზრო ღირებულების მქონე, სააღრიცხვო დოკუმენტაციაში აღურიცხველი და პირველადი საგადასახადო დოკუმენტის გარეშე არსებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები, რაზეც 2018 წლის 24 ივლისს შედგა №CB906928 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი და გადასახადის გადამხდელს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, შეეფარდა ჯარიმა - 3 323.64 ლარის ოდენობით.

აღნიშნული საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები ი/მ მ. ბ-მა გაასაჩივრა 2018 წლის 22 აგვისტოს. საჩივრის ავტორი არ ეთანხმებოდა საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის ოფიცრების მიერ გამოვლენილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დანაკლისს, აღურიცხავი სმფ-ების ოდენობას და განმარტავდა, რომ შეძენის დოკუმენტის მიხედვით, საქონლის პირვანდელი ღირებულება და ზომის ერთეული მითითებულია არასწორად და იძლევა დიდ ცდომილებას. შესაბამისად, არასამართლიანად იქნა გამოყვანილი სმფ-ების დანაკლისზე გავრცელებული ფასნამატი. საჩივრის ავტორი ითხოვდა დაზუსტებული მონაცემების საფუძველზე კორექტირების განხორციელებას და საბოლოო შედეგების გამოყვანას. ასევე, ითხოვდა ინვენტარიზაციით გამოვლენილი აღურიცხავი სმფ-ების კორექტირებას, რამდენადაც მათ მიერ მოძიებული იქნა დამატებითი დოკუმენტაცია, რომლითაც დადგინდებოდა სმფ-ების შეძენის ნამდვილობა.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანებით, ი/მ მ. ბ-ის საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გადასახადის გადამხდელს მიეცა წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტისთვის წარედგინა ინვენტარიზაციის შედეგად აღურიცხავად მიჩნეული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების შეძენის დამადასტურებელი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტაცია, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნებოდა შემოწმებით დადგენილი აღურიცხავად მიჩნეული საქონლის შეძენის ნამდვილობის დადგენა, ხოლო საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტს დაევალა გადამხდელის ინვენტარიზაციის შედეგად აღურიცხავად მიჩნეულ სმფ-ებთან დაკავშირებით გადამხდელის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების შესწავლა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით დარიცხული ჯარიმის კორექტირება (შემცირება); ამავე ბრძანების თანახმად, გადამხდელს მიეცა წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში ფასნამატის განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტისთვის წარედგინა მისი არგუმენტაციის შესაბამისი დამატებითი დოკუმენტაცია/მტკიცებულებები, ხოლო საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტს დაევალა დამატებით წარდგენილი დოკუმენტაციის/მტკიცებულებების შესწავლა და სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, ინვენტარიზაციის შედეგად დარიცხული ჯარიმის კორექტირება (შემცირება); ამასთან, ზემოაღნიშნული მითითებების შესრულების შედეგების გათვალისწინებით, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტს დაევალა გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე შესაბამისი კორექტირების განხორციელება; დანარჩენ ნაწილში კი საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანებით განსაზღვრულ ვადაში, ი/მ მ. ბ-მა საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტს წარუდგინა აღურიცხავ სმფ-ებთან დაკავშირებით შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტები და იმ პროდუქციის ნუსხა, რომელიც მისი მტკიცებით პირადი მოხმარებისთვის იყო განკუთვნილი.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 8 აპრილის №10057 ბრძანებით, ცვლილება შევიდა ი/მ მ. ბ-ის მიმართ საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 24 ივლისს შედგენილ №CB906928 და №CB906931 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებში. ამავე ბრძანების თანახმად, გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია შესწავლილი იქნა საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის მიერ და ყველა ის შეძენის დამადასტურებელი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი იქნა გათვალისწინებული, რომელიც ინვენტარიზაციის ჩატარების პროცესში გადასახადის გადამხდელის მიერ არ ყოფილა წარდგენილი და შესაბამისობაში იყო ფაქტობრივად აღრიცხულ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობებთან. ამასთანავე, განხილული იქნა გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი პროდუქციის ჩამონათვალი და დადგინდა, რომ აღნიშნული ინვენტარიზაციის პროცესშივე იყო გათვალისწინებული, ხოლო ნაწილი დარჩა გაუთვალისწინებელი, რადგან გადასახადის გადამხდელი ახდენდა იდენტური საქონლით ვაჭრობას.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 8 აპრილის №10057 ბრძანების საფუძველზე, ი/მ მ. ბ-ს წარედგინა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 8 აპრილის №053-7 და №053-8 საგადასახადო მოთხოვნები. 2019 წლის 8 აპრილის №053-7 საგადასახადო მოთხოვნით, გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო დავალიანებად განისაზღვრა 3 212.54 ლარი, ხოლო 2019 წლის 8 აპრილის №053-8 საგადასახადო მოთხოვნით - 19 293.71 ლარი.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 8 აპრილის №10057 ბრძანება, ასევე 2019 წლის 8 აპრილის №053-7 და №053-8 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნები ი/მ მ. ბ-მა გაასაჩივრა 2019 წლის 13 მაისს. საჩივრის ავტორი არ ეთანხმებოდა გადაანგარიშების შედეგებს და ითხოვდა აღნიშნული თანხების დარიცხვის მართლზომიერების საკითხის ხელახლა შესწავლას. ამასთან, საჩივრის ავტორი მიუთითებდა, რომ საგადასახადო ორგანოსთვის წარსადგენი დოკუმენტაცია იყო მოცულობითი და მისი წარდგენა ვერ მოხერხდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანებით დადგენილ ვადაში, დღეის მდგომარეობით კი, წარსადგენი ინფორმაცია დამუშავებული იყო და ითხოვდა შემმოწმებლებთან ერთად დარიცხული გადასახადების ხელახლა გადაანგარიშების განხორციელებას.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 6 ივნისის №18214 ბრძანებით, ი/მ მ. ბ-ის 2019 წლის 13 მაისის საჩივარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დარჩა განუხილველი. ბრძანებაში მითითებულია, რომ გასაჩივრებული 2019 წლის 8 აპრილის №10057 ბრძანება, ასევე, 2019 წლის 8 აპრილის №053-7 და №053-8 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნები გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს - შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანების აღსრულების მიზნით და გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის შინაარსი შეესაბამება დავის განხილვისას მიღებული გადაწყვეტილების შინაარსს.

დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 8 აპრილის №053-7 და №053-8 საგადასახადო მოთხოვნები, ასევე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 6 ივნისის №18214 ბრძანება ი/მ მ. ბ-მა გაასაჩივრა 2019 წლის 28 ივნისს. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 11 ოქტომბრის №8616/2/2019 გადაწყვეტილებით, ი/მ მ. ბ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილების თანახმად, მხარეთა არგუმენტების გათვალისწინებით, დავების განხილვის საბჭომ მიიჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილება საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე, მართლზომიერია და არ არსებობს მისი გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს სწორედ საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 6 ივნისის №18214 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 11 ოქტომბრის №8616/2/2019 გადაწყვეტილების კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო უფლებამოსილია განუხილველად დატოვოს საჩივარი. ამასთან, ამავე კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ი/მ მ. ბ-ი სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის 2019 წლის 13 მაისს წარდგენილ საჩივარში ითხოვდა საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2019 წლის 8 აპრილის №10057 ბრძანების, ასევე, 2019 წლის 8 აპრილის №053-7 და №053-8 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნების გაუქმებას. აღნიშნული აქტები კი თავის მხრივ, გამოცემული იყო გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო შემოწმების შედეგების გადაანგარიშების საფუძველზე. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანებით, ი/მ მ. ბ-ს საგადასახადო შემოწმების შედეგების გადაანგარიშების მიზნებისათვის, დაევალა დამატებითი დოკუმენტაციის წარდგენა, რაც მის მიერ განხორციელდა და გადამხდელმა წარადგინა დამატებითი დოკუმენტაცია/ინფორმაცია. ამდენად, გადაანგარიშებისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ მათ შორის განიხილა ისეთი დოკუმენტაცია, რომელიც მას თავდაპირველად საგადასახადო შემოწმების განხორციელებისას არ შეუფასებია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პირველადი საგადასახადო შემოწმება და მოსარჩელის ადმინისტრაციული საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველზე განხორციელებული პირველადი შემოწმების შედეგების გადაანგარიშება, არ შეიძლება განხილულ იქნეს იდენტურ შემთხვევებად. მართალია, მოცემულ შემთხვევაში, გადაანგარიშების შედეგად შემოწმების შედეგი არსებითად არ შეცვლილა, თუმცა აღნიშნული არ ართმევს პირს ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში საკითხის ხელახალი გამოკვლევის შედეგად გამოცემული ახალი აქტის გასაჩივრების შესაძლებლობას, რადგან გადაანგარიშებისას ადმინისტრაციული ორგანო საკითხს იხილავდა დამატებით წარდგენილი დოკუმენტაციის ფარგლებში.

ამასთან, უნდა აღინიშნოს ის გარემოებაც, რომ 2019 წლის 13 მაისის საჩივარში გადასახადის გადამხდელი მიუთითებდა საგადასახადო ორგანოსთვის წარსადგენი დოკუმენტაციის დიდი მოცულობის გამო, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 სექტემბრის №27307 ბრძანებით განსაზღვრულ ვადაში მათი სრულყოფილად წარდგენის შეუძლებლობაზე, საჩივრის წარდგენის დროისთვის კი, აღნიშნული დოკუმენტაცია იყო დამუშავებული და ითხოვდა შემმოწმებლებთან ერთად დარიცხული გადასახადების ხელახლა გადაანგარიშების განხორციელებას, თუმცა გასაჩივრებული ბრძანებით, ი/მ მ. ბ-ის საჩივარი ისე დარჩა განუხილველი, რომ გადასახადის გადამხდელს არ განემარტა მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გაუთვალისწინებლობის საფუძვლებზე. ამგვარ განმარტებას/მსჯელობას არ შეიცავს არც ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს სადავო გადაწყვეტილება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, გადაანგარიშების საფუძველზე გამოცემული აქტების გაუქმების მოთხოვნით ი/მ მ. ბ-ის მიერ წარდგენილი საჩივარი არსებითად განხილვას ექვემდებარებოდა.

საკასაციო პალატის აღნიშნულ მსჯელობას ამყარებს ის გარემოებაც, რომ 2020 წელს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებით, საგადასახადო კოდექსიდან ამოღებული იქნა 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი. ცვლილების თაობაზე 2020 წლის 14 ივლისის №6817 კანონის განმარტებით ბარათში ხაზგასმულია საჩივრის განხილვის მნიშვნელობაზე. კერძოდ, კანონპროექტის ავტორის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო) მოსაზრებით, ,,საჩივრის განხილვის გარეშე, ფაქტობრივად შეუძლებელია, დავის განმხილველი ორგანოს მიერ იდენტიფიცირებული იქნას, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტში მითითებული გარემოების იდენტიფიცირებისთვის აუცილებელია, დავის განმხილველი ორგანო შევიდეს საჩივრის განხილვაში, პროექტით ამოღებას ექვემდებარება საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი“.

საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ საჩივარზე წარმოებას არ უნდა ჰქონდეს ფორმალური ხასიათი. გასაჩივრების ადმინისტრაციული წესი არის ადმინისტრაციული ორგანოს სისტემის თვითკონტროლის საშუალება, ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სრულყოფის მნიშვნელოვანი ფაქტორი, იგი იძლევა ადმინისტრაციული ორგანოს სისტემაში დაშვებული შეცდომის შემჭიდროებულ ვადაში, ქმედითად გამოსწორების შესაძლებლობას, რაც თავის მხრივ უზრუნველყოფს სადავო საკითხის სწრაფ და ეფექტურ გადაწყვეტას. ამდენად, მნიშვნელოვანია ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას ორგანოს მიერ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების სრული და ყოველმხრივი გამოკვლევა, საჩივრის ავტორის პრეტენზიების შესწავლა, მათზე დასაბუთებული პასუხების გაცემა, სრულყოფილი წარმოების ჩატარება და მხოლოდ ამის შემდგომ წარდგენილ საჩივარზე გადაწყვეტილების გამოტანა, რომელშიც აისახება ჩატარებული წარმოების შედეგები (სუსგ №ბს-468-465(კ-17), 21.01.2020წ.). პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე მხარეები ფორმალურად მიუდგნენ საკითხს და არ გაითვალისწინეს, რომ გადაანგარიშების პროცესში ადმინისტრაციული ორგანო განსხვავებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და ახალი მტკიცებულებების წარდგენის პირობებში აფასებდა სადავო საკითხს, რაც მოსარჩელეს უფლებას აძლევდა კვლავ გაესაჩივრებინა გადაანგარიშების შედეგად გამოცემული ახალი აქტები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე