საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-50(2კ-22) 17 მაისი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ისნის რაიონის გამგეობის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე (აპელანტი - ლ. კ-ა).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. კ-ამ 2020 წლის 6 აგვისტოს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ისნის რაიონის გამგეობის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ, ისნის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 30 სექტემბრის №... გადაწყვეტილების და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 22 ივნისის №609 ბრძანების (ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ) ბათილად ცნობის მოთხოვნით. ასევე მოითხოვა დაევალოს მოპასუხე ისნის რაიონის გამგეობას ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი გამოცემა, რომლითაც ლ. კ-ას საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცემა სამზარეულო 16.98 კვ.მ., მდებარე ...ის ქ. №..., სადარბაზო №..., სართული №... (ახალი მისამართი - ქ. თბილისი, ...ის გამზირი №..., მე-... შესახვევი, სადარბაზო №..., სართული №...).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით, ლ. კ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელე მხარის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, ლ. კ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ლ. კ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 22 ივნისის №609 ბრძანება ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ისნის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 30 სექტემბრის №... გადაწყვეტილება და დაევალა ისნის რაიონის გამგეობას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემა კანონით განსაზღვრულ ვადაში.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ მე-2, მე-3, მე-4 მუხლები და განმარტა, რომ „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი“ პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის ადგენს ორ წინაპირობას, პირის სახელზე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) არსებობას და მის საფუძველზე შესაბამისი ფართის ფლობას.

სააპელაციო სასამართლომ დეტალურად მიუთითა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და განსაკუთრებით ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 2006 წლის 7 ნოემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების (№1-3776) საფუძველზე, უძრავ ნივთზე, მდებარე ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №..., ს/კ ..., დარეგისტრირდა ლ. კ-ას საკუთრების უფლება, კერძოდ, საცხოვრებელი ოთახი - 17 კვ.მ. და სამზარეულო - 16.98 კვ.მ., დარეგისტრირდა ლ. კ-ას ინდივიდუალურ საკუთრებაში, ხოლო 27.19 კვ.მ. დამხმარე ფართი საერთო საკუთრებაში 10 მეზობელთან, ხოლო სველი წერტილი 18.34 კვ.მ. – 4 მეზობელთან.

ყურადღება გამახვილდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 იანვრის №3/ბ-1225-14 კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც ვ. შ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ვ. შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ისნის რაიონის გამგეობასა და ლ. კ-ას შორის 2006 წლის 7 ნოემბერს დადებული პრივატიზების ხელშეკრულება 16,98 კვ.მ. სამზარეულოს ნაწილში. აღნიშნული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულება არ შეიცავს პირდაპირ მითითებას სამზარეულოს ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე.

საქმის განმხილველმა სასამართლომ მიუთითა, რომ დღეის მდგომარეობით 2006 წლის 19 სექტემბრის N596 განკარგულება არ არის გაუქმებული და იგი იურიდიული ძალის მატარებელია. ამასთან განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განმარტება არ ნიშნავს, ლ. კ-ას არ გადასცემია ფართი, არამედ სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ არ დგინდება სადაო სამზარეულოს ლ. კ-ასათვის ინდივიდუალურ სარგებლობაში გადაცემის ფაქტი, შესაბამისად, საერთო სარგებლობაში სადაო სამზარეულოს გადაცემის საკითხი სადავოდ არ არის გამხდარი ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით.

პალატის მსჯელობით, ადმინისტრაციული ორგანოების და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა შეფასებული 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულება, იმ ნაწილში, რომ იგი არ მიიჩნია ლ. კ-ას თუნდაც საერთო სარგებლობის ფართზე კანონიერი მოსარგებლის დამადასტურებელ დოკუმენტად და მიუთითა, რომ ამ ნაწილში უკანონოდ მოხდა მოსარჩელის უფლების შეზღუდვა. პალატის მოსაზრებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს სრულყოფილად არ შეუფასებია და გამოუკვლევია საქმის გარემოებები, კანონიერი მოსარგებლის ლ. კ-ას განცხადებაზე, თუნდაც საერთო სარგებლობის ფართის პრივატიზაციასთან დაკავშირებით, საერთო მოსარგებლეთა თანხმობის (თანხმობების) გათვალისწინებით.

სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი და მიიჩნია, რომ სადაო საკითხთან დაკავშირებით არასწორი სამართლებრივი შეფასება მიეცა 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულებიდან გამომდინარე ლ. კ-ას, როგორც კანონიერი მოსარგებლის სტატუსის ფაქტს. მიუთითა, რომ მისი განცხადების საფუძველზე ადმინისტრაციული წარმოებისას არსებითი გარემოებების (სხვა კანონიერი მოსარგებლეების თანხმობები და ა. შ.) გამოკვლევა არ მომხდარა.

რაც შეეხება აპელანტის სასარჩელო მოთხოვნას ისნის რაიონის გამგეობისათვის ახალი ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების ნაწილში, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული საკითხი, პირდაპირ კავშირშია ისნის რაიონის გამგეობის მიერ სადავო საკითხზე ხელახლა მსჯელობასთან და დამოკიდებულია მის შედეგზე. ამდენად, მიიჩნია, რომ მოცემულ ეტაპზე სააპელაციო პალატას არ გააჩნია აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე მსჯელობის საპროცესო შესაძლებლობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის ისნის რაიონის გამგეობისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ისნის რაიონის გამგეობის წარმომადგენელი განმარტავს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვა მნიშვნელოვანია ანალოგიური კატეგორიის დავებთან დაკავშირებით მართებული პრაქტიკის ჩამოსაყალიბებლად. მიიჩნევს, რომ არასწორი შეფასება მიეცა სამართლებრივ ნორმებს და საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. აპელირებს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის N189 დადგენილებით დამტკიცებულ "კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესზე“, კერძოდ, მე-2 მუხლის "ე" ქვეპუნქტზე და განმარტავს, რომ კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილის ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ - ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე". ზემოაღნიშნული დადგენილების მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის "ა" ქვეპუნქტზე მითითებით განმარტავს, რომ განცხადებას უნდა დაერთოს "არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი (ინდივიდუალურ - ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.). კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, აგრეთვე მემკვიდრეობის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი."

ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი არ იზიარებს საქმის განმხილველი სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ სრულყოფილად არ შეაფასა და არ გამოიკვლია საქმის გარემოებები, ლ. კ-ას განცხადებაზე თუნდაც საერთო სარგებლობის ფართის პრივატიზაციასთან დაკავშირებით, საერთო მოსარგებლეთა თანხმობის (თანხმობების) გათვალისწინებით. კასატორის მსჯელობით, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დგინდებოდა, რომ აღნიშნული ფართობი წარმოადგენს კავშირგაბმულობის საერთო საცხოვრებელს. საერთო საცხოვრებლის თავისებურებას წარმოადგენს ის გარემოება, რომ მასში მცხოვრები ადამიანები სარგებლობენ საერთო სარგებლობის ფართებით, მათ აქვთ საერთო სამზარეულო, დამხმარე ფართი, საერთო სველი წერტილი. წარმომადგენლის განმარტებით, ისნის რაიონის გამგეობა ვერ იმსჯელებდა საერთო სარგებლობის სამზარეულოს მხოლოდ ერთი პირისათვის გადაცემაზე ვინაიდან, 2006 წლის 19 სექტემბრის N596 განკარგულებით ვერ დადგინდა, სამზარეულოს მხოლოდ ლ. კ-ასთვის გადაცემის ფაქტი მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც აღნიშნული განკარგულება არის 2006 წლის 7 ნოემბრის პრივატიზების ხელშეკრულების საფუძველი რომელიც ერთ - ერთი მეზობლის მიერ გახდა სადაო და სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 22 იანვრის (კანონიერ ძალაში შესული) გადაწყვეტილებით ხელშეკრულება გაუქმდა 16,98 კვ.მ სამზარეულოს ნაწილში.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენელი არ იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს შედეგს, აპელირებს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის N189 დადგენილებით დამტკიცებულ "კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ პირველ, მე-2, მე-4 მუხლებზე და აღნიშნულ ნორმათა სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე მიიჩნევს, რომ საცხოვრებელი ან არასაცხოვრებელი ფართების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემისათვის კანონმდებლობა ითვალისწინებს ცალკეული კუმულატიური პირობების არსებობას, მათ შორის, საპრივატიზებო ფართით კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი სათანადო დოკუმენტის, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, ასევე, მემკვიდრეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის ვალდებულებას.

კასატორის განმარტებით, საქმის მასალებში წარმოდგენილია „კავშირგაბმულობისა და ფოსტის ობიექტის მშენებლობა და ექსპლუატაციის“ პროფკომიტეტის და ადმინისტრაციის 2002 წლის 24 ივლისის N1 ერთობლივი სხდომის ოქმი, რომლის თანახმად, ლ. კ-ას ინდივიდუალურ სარგებლობაში გადაეცა ბინა N..., ერთი ოთახი 17 კვ.მ ფართით, ხოლო პრივატიზებამოთხოვნილი სამზარეულო დარჩა საერთო სარგებლობაში. შესაბამისად, კასატორის მსჯელობით, აღნიშნული დოკუმენტი არ ადასტურებს ლ. კ-ას კანონიერ სარგებლობაში აღნიშნული სამზარეულოს გადაცემის ფაქტს. რაც შეეხება საქმის მასალებში წარდგენილ ქ. თბილისის ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 19 სექტემბრის N596 განკარგულებას, ადმინისტრაციული ორგანოს შეფასებით, 16.98 კვ.მ. სამზარეულოს ლ. კ-ას კანონიერ სარგებლობაში გადაცემის ფაქტი ცალსახად ვერც აღნიშნული დოკუმენტით დასტურდება. ამდენად, ლ. კ-ას მიერ, აღნიშნული ფართით კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტად წარმომადგენლის მსჯელობით ვერც ხსენებული განკარგულება იქნება მიჩნეული.

ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი არ ეთანხმება სააპელაციო პალატას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების ნაწილშიც და არ იზიარებს იმ მსჯელობას, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა გამოეკვლია მოწმეთა ჩვენებები. კასატორის მსჯელობით, N189 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მიზნებისთვის, კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი არის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული, ადმინისტრაციულ ორგანოში აუცილებლად წარსადგენი საბუთი, რომელიც პირს ანიჭებს უფლებას მოითხოვოს კონკრეტული ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა. მიიჩნევს, რომ ამგვარი დოკუმენტი საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის, ხოლო წარდგენილი დოკუმენტაცია თავისი არსით, ვერ იქნება მიჩნეული პრივატიზებამოთხოვნილი ფართით კანონიერი სარგებლობის უფლების დამდგენად

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 იანვრის და 2022 წლის 10 მარტის განჩინებებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ისნის რაიონის გამგეობის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

უპირველესად საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივად დაკმაყოფილების შესახებ გასაჩივრებულია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ისნის რაიონის გამგეობის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ. ამდენად, საკასაციო პალატა მსჯელობს ადმინისტრაციული ორგანოების საკასაციო საჩივრებზე და შესაბამისად, გადაწყვეტილების მხოლოდ გასაჩივრებულ ნაწილზე.

განსახილველ შემთხვევაში, მსჯელობის საგანს წარმოადგენს ისნის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 30 სექტემბრის №... გადაწყვეტილებისა და ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 22 ივნისის №609 ბრძანების კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმესთან დაკავშირებულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

შპს „კ...ის“ პროფკომიტეტმა და ადმინისტრაციამ 2002 წლის 24 ივლისის სხდომაზე განიხილა კავშირგაბმულობის საერთო საცხოვრებლის მობინადრეების მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართის დამტკიცების საკითხი, ქ. თბილისის ...ის ქუჩაზე. შპს „კ...ის“ პროფკომიტეტისა და ადმინისტრაციის 2002 წლის 24 ივლისის №1 ერთობლივი სხდომის ოქმით დამტკიცდა „კ...ის“ იმ მუშა - მოსამსახურეების სია, რომელთაც დაუმტკიცდათ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომი ...ის ქ. №... კორპუსში. აღნიშნული სიის თანახმად, ლ. კ-ას დაკავებული ჰქონდა საცხოვრებელი ფართობი - სადარბაზო ..., სართული ..., ბინა №..., ფართობი - 17 კვ.მ., ხოლო ამავე სიის შესაბამისად, ლ. კ-ას გადაეცა საცხოვრებელი ფართობი - სადარბაზო ..., სართული 3, ბინა №..., ოთახების რაოდენობა - 1, ფართობი - 17 კვ.მ. შპს „კ...ის“ პროფკომიტეტისა და ადმინისტრაციის 2002 წლის 24 ივლისის №1 ერთობლივი სხდომაზე, შპს „კ...ის“ დირექტორმა დააყენა საკითხი, რომ საერთო საცხოვრებელში უნდა გამოთავისუფლებულიყო საერთო სარგებლობის ოთახები, როგორიც არის სამზარეულო და წითელი კუთხე. შპს „კ...ის“ პროფკომიტეტსა და ადმინისტრაციის 2002 წლის 24 ივლისის №1 ერთობლივი სხდომის ოქმით: 1) განთავისუფლებული იქნა მე-3 სართულზე წითელი კუთხე, რომელიც დაკავებული იყო მობინადრეების მიერ; 2) ქ. თბილისის მერიის საბინაო მეურნეობის საქალაქო სამსახურს გაეგზავნა იმ მობინადრეთა სიები, რომელთა საბუთებიც სრულყოფილი იყო.

დადგენილია, რომ ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულებით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს ეთხოვა რეგისტრაციაში გაეტარებინა სახელმწიფო ადგილობრივი საბინაო ფონდის უძრავი ქონება, მდებარე - „...ის ქ. ..., I - სადარბაზო, 3-სართულზე მდებარე 1-ოთახიანი კომუნალური ბინა ...-ის, რომელიც დამქირავებლის უფლებით დაკავებული ჰქონდა მოქ. ლ. კ-ას ოჯახს (თვითონ) საცხოვრებელი ფართი 17,00 კვ.მ., სამზარეულო 16,98 კვ.მ., დამხმარე ფართი 27,19 კვ.მ. საერთო სარგებლობაში ათ მეზობელთან, ხოლო სველი წერტილი 18.34 კვ.მ საერთო სარგებლობაში 4-მეზობელთან; როგორც ადგილობრივი საბინაო ფონდი (ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობა)“.

დადგენილია, რომ 2006 წლის 10 ოქტომბერს უძრავ ნივთზე, მდებარე - ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №... (I სადარბაზო), III სართული, ბინა №... (წილობრივი მონაცემი - 17), სამზარეულო (წილობრივი მონაცემი - 16,98), დამხმარე ფართი (წილობრივი მონაცემი - 27,19 საერთო ათ მეზობელთან), სველი წერტილი (წილობრივი მონაცემი - 18,34 (საერთო ოთხ მეზობელთან)), ქ. თბილისის ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულების საფუძველზე, დარეგისტრირდა სახელმწიფოს (ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობა) საკუთრების უფლება. 2006 წლის 7 ნოემბერს ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობას და ლ. კ-ას შორის გაფორმდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება (№1-3776), რომლითაც ლ. კ-ას უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა საცხოვრებელი ბინა მდებარე - ქ. თბილისი, ...ის ქ. №..., I სად. ბინა ..., ერთ ოთახიანი საცხოვრებელი ბინა, საცხოვრებელი ფართი 17,0 კვ.მ., სამზარეულო 16,98 კვ.მ., სველი წერტილი 18.34 კვ.მ. საერთო 4 მეზობელთან, ხოლო დამხმარე ფართი 27,19 კვ.მ. საერთო ათ მეზობელთან.

ასევე დადგენილია, რომ 2006 წლის 7 ნოემბერს ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობას და ლ. კ-ას შორის გაფორმდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება (№1-3776), რომლითაც ლ. კ-ას უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა საცხოვრებელი ბინა მდებარე - ქ. თბილისი, ...ის ქ. №..., I სად. ბინა 37, ერთ ოთახიანი საცხოვრებელი ბინა, საცხოვრებელი ფართი 17,0 კვ.მ., სამზარეულო 16,98 კვ.მ., სველი წერტილი 18.34 კვ.მ. საერთო 4 მეზობელთან, ხოლო დამხმარე ფართი 27,19 კვ.მ. საერთო ათ მეზობელთან.

2006 წლის 7 ნოემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების (№1-3776) საფუძველზე, უძრავ ნივთზე, მდებარე ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №..., ს/კ ..., დარეგისტრირდა ლ. კ-ას საკუთრების უფლება, კერძოდ საცხოვრებელი ოთახი 17 კვ.მ. და სამზარეულო 16.98 კვ.მ., დარეგისტრირდა ლ. კ-ას ინდივიდუალურ საკუთრებაში, ხოლო 27.19 კვ.მ. დამხმარე ფართი საერთო საკუთრებაში 10 მეზობელთან, ხოლო სველი წერტილი 18.34 კვ.მ. - 4 მეზობელთან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 იანვრის №3/ბ-1225-14 კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ვ. შ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ვ. შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ისნის რაიონის გამგეობასა და ლ. კ-ას შორის 2006 წლის 7 ნოემბერს დადებული პრივატიზების ხელშეკრულება 16,98 კვ.მ. სამზარეულოს ნაწილში. აღნიშნული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ისანი სამგორის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულება არ შეიცავს პირდაპირ მითითებას სამზარეულოს ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე.

საკასაციო საჩივარზე მსჯელობის ფარგლებში, პალატა მიუთითებს საკითხისადმი რელევანტურ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებულ „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესზე“, რომელიც არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის 2007 წლის 2 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს წესით გათვალისწინებული ურთიერთობების მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. აღნიშნული დადგენილების მე-3 მუხლის თანახმად, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო - მუნიციპალიტეტის გამგებელი/მერი, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში, ამ წესის მიზნებისთვის - შესაბამისი რაიონის გამგებელი, საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“, ამ წესისა და აგრეთვე სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტების შესაბამისად.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ გაამახვილებს ყურადღებას იმ გარემოებაზე, რომ ისნის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 30 სექტემბრის №... გადაწყვეტილებით, ლ. კ-ას უარი ეთქვა 2019 წლის 19 სექტემბრის №... განცხადებით მოთხოვნილი უძრავი ქონების (მდებარე - ქ. თბილისში, ...ის გამზირი ... შესახვევი №..., სადარბაზო №1, სართული №3-ზე მდებარე 16.98 კვ.მ. სამზარეულო) უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემაზე იმ საფუძვლით, რომ განმცხადებლის მიერ არ იყო წარდგენილი მოთხოვნილი ფართის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

სადავო №... გადაწყვეტილების თანახმად, მხარის მიერ წარდგენილი განცხადებით და საქმის მასალებით ადმინისტრაციულმა ორგანომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოთხოვნილი სამზარეულო საერთო სარგებლობაში გადაეცა ყველა მეზობელს. აღნიშნულ ფაქტს დადგენილად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლო და განმარტავს, რომ სააღრიცხვო და საპრივატიზაციო დოკუმენტაციის თანახმად, მე-3 სართულზე მაცხოვრებელ ყველა პირს, ლ. კ-ას გარდა, ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაეცა მხოლოდ ის ფართები, რაც მათ ჰქონდათ დაკავებული, ხოლო ყველა სხვა ფართი დარჩა თანასაკუთრებაში. ქ. თბილისი, ...ის ქN...-ში განთავსებული შენობა წარმოადგენდა კავშირგაბმულობის საერთო საცხოვრებელს. კ/გაბმულობა და ფოსტის ობიექტის მშენებლობა და ექსპლუატაციის პროფკომიტეტის და ადმინისტრაციის ერთობლივი კრების N1-ის თანახმად, მოხდა იმ პირთა სიის დამტკიცება, ვინც საცხოვრებელ სადგომს ფლობდა კანონიერი საფუძვლით. სიაში პირთა პერსონიფიცირების გარდა მითითებულია რა ფართი იყო მათ მიერ დაკავებული და რომელი ფართი გადაეცათ საცხოვრებლად. ლ. კ-ა სიაში წარმოდგენილი იყო 28-ე ნომრად და აღნიშნულია, რომ ის ფლობდა N37 ბინას, 17 კვ.მ-ის ოდენობით და სარგებლობაში გადაეცა მითითებული 17 კვ.მ. 1 ოთახად. ამავე კრებაზე გადაწყდა, გამოთავისუფლებულიყო ცალკეული პირების მიერ უკანონოდ დაკავებული საერთო სარგებლობის ფართები, სამზარეულო და წითელი კუთხე დარჩენილიყო საერთო სარგებლობაში. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ასევე ყურადღება გამახვილდა იმ გარემოებაზე, რომ ბათილად იქნა ცნობილი ისნის რაიონის გამგეობასა და ლ. კ-ას შორის 2006 წლის 11 ნოემბერს დადებული პრივატიზების ხელშეკრულება 16.98 კვ.მ სამზარეულოს ნაწილში, ხოლო ისანი - სამგორის გამგეობის 2006 წლის 19 სექტემბრის N596 განკარგულებასთან დაკავშირებით სასამართლოს მიერ განიმარტა, რომ განკარგულება მისი ტექსტუალური წყობიდან გამომდინარე არ იძლევა ცალსახად იმ დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ სამზარეულოს გადაცემა მოხდა ინდივიდუალურ საკუთრებაში.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უარის თქმის სამართლებრივ საფუძვლზე, კერძოდ, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მე-5 მუხლის მე-8 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ კანონიერი მოსარგებლის მიერ წარდგენილ განცხადებაზე თანდართული დოკუმენტები არ ადასტურებს საცხოვრებელ და არასაცხოვრებელ (იზოლირებულ და არაიზოლირებულ) ფართობზე განმცხადებლის კანონიერი სარგებლობის უფლების ფაქტს, ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

საყურადღებოა კანონმდებლის მიერ განმარტებული კანონიერი მოსარგებლის ცნება და შესაბამისად ფართობის საკუთრებაში გადაცემის საფუძვლები. წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, მითითებული წესის მიზნებისათვის, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე. ამავე კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, განცხადებას უნდა დაერთოს: ა) არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი სარგებლობის დამდასტურებელი დოკუმენტი (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.); კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, აგრეთვე მემკვიდრეობის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი. ზემომითითებული წესი პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის ადგენს ორ წინაპირობას, პირის სახელზე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) არსებობას და მის საფუძველზე შესაბამისი ფართის ფლობას.

დასახელებულ ნორმათა საფუძველზე ცალსახაა, რომ უძრავი ქონების კანონიერმა მოსარგებლემ ამ ქონების საკუთრებაში მიღების უფლების რეალიზებისათვის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელ ორგანოს უნდა წარუდგინოს წერილობითი განაცხადი და დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებენ უძრავი ქონების მფლობელობას და მფლობელობის კანონიერ საფუძველს, ამასთან, კანონმდებლობა დაინტერესებულ პირს კონკრეტული მტკიცებულების წარდგენას ავალებს მისი არსებობის შემთხვევაში, არსებული მტკიცებულების წარუდგენლობას კი განცხადების განუხილველად დატოვებას უკავშირებს, განხილვის პირობებში კი განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესაძლებლობას იმ პირობებში უშვებს, თუ კანონიერი მოსარგებლის მიერ წარდგენილ განცხადებაზე თანდართული დოკუმენტები არ ადასტურებს საცხოვრებელ და არასაცხოვრებელ (იზოლირებულ და არაიზოლირებულ) ფართობზე განმცხადებლის კანონიერი სარგებლობის ფაქტს.

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი გამოსცა საქმის გარემოებათა სათანადო გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, მხოლოდ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მე-5 მუხლის მე-8 პუნქტზე დაყრდნობით. იმისათვის, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყოს კანონშესაბამისი, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის მნიშვნელოვანი და სავალდებულო წინაპირობაა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა, გაანალიზება, შესწავლა და გადაწყვეტილების მიღება ამ გარემოებათა შეფასების შედეგად, რათა თავიდან იქნეს აცილებული ადმინისტრაციული ორგანოს წინააღმდეგობრივი და დაუსაბუთებელი დასკვნის საფუძველზე ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა. ასეთი გამოკვლევის არარსებობის შემთხვევაში კი, სასამართლო შესაბამის მსჯელობას იმ გარემოებებზე, რაც ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან შეფასებისა და გამოკვლევის საგანი არ ყოფილა - ვერ იქონიებს, საყურადღებოა საქმის მასალებში წარდგენილი ლ. კ-ას მეზობლების განცხადებები, სადაც მითითებულია, რომ ლ. კ-ა ფაქტობრივად ფლობს სადავო ფართს 1999 წლიდან. აღნიშნულ გარემოებას არც კასატორები ხდიან სადავოდ. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანოს შესწავლის და შეფასების საგანს წარმოადგენს დღეის მდგომარეობით არსებობს თუ არა სადავო ფართის, კერძოდ, ქ. თბილისში ...ის გამზირი ... შესახვევი N... სადარბაზო N..., სართული N...-ზე მდებარე 16.98 კვ.მ სამზარეულოს უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის კანონისმიერი (საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული წესი) საფუძვლები, ასევე არსებობს თუ არა პრივატიზებამოთხოვნილ ფართზე პრეტენზიაგაცხადებული პირი.

საქმის განმხილველი სასამართლოს მიერ მართებულად იქნა დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში, ლ. კ-ას მიერ, სადავო ფართზე კანონიერი სარგებლობის უფლების წარმომშობ დოკუმენტად წარდგენილი იქნა 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულება. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დღეის მდგომარეობით 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულება არ არის გაუქმებული და იურიდიული ძალის მატარებელია, ამასთან ქვედა ინსტანციის სასამართლოს იმ მსჯელობის გათვალისწინებით, რომ 2016 წლის 22 იანვრის N3ბ/1225-14 გადაწყვეტილებაში გაკეთებული განმარტება არ ნიშნავს, ლ. კ-ას არ გადასცემია ფართი, არამედ, არ დგინდება სადაო სამზარეულოს ლ. კ-ასათვის ინდივიდუალურ სარგებლობაში გადაცემის ფაქტი, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოთა პოზიცია, წარდგენილი დოკუმენტებისათვის მტკიცებულებითი ძალის უპირობო უარყოფის თაობაზე არ არის სათანადოდ დასაბუთებული.

როგორც საკასაციო საჩივრის ავტორები მიიჩნევენ საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობით მხოლოდ სარგებლობის ფაქტის დადასტურება, შესაბამისი დოკუმენტის არარსებობის პირობებში ვერ წარმოშობდა ფიზიკური პირის კანონიერ მოსარგებლედ ცნობის საფუძველს, რამდენადაც ისანი - სამგორის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულება არ წარმოადგენდა კანონიერი სარგებლობის უფლების წარმომშობ დოკუმენტს და შესაბამისად, არ ქმნიდა ლ. კ-ას კანონიერ მოსარგებლედ ცნობის საფუძველს. აღნიშნულის მსჯელობის გასაბათილებლად სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაამახვილა ყურადღება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლზე და ასევე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს (საქმე №ბს-595-592(კ-17) 28.09.2017წ) განჩინებაზე სადაც განიმარტა შემდეგი: მართალია, სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზების აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. როდესაც, წარმოების ხარვეზები არსებითია, ხოლო საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე რიგი გარემოებები - გამოუკვლეველი, დაუშვებელია ადმინისტრაციული ორგანოს ფუნქციების სასამართლოსათვის დელეგირება“.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სრულყოფილად არ შეუფასებია და გამოუკვლევია საქმის გარემოებები კანონიერი მოსარგებლის ლ. კ-ას განცხადებაზე, თუნდაც საერთო სარგებლობის ფართის პრივატიზაციასთან დაკავშირებით, საერთო მოსარგებლეთა თანხმობის (თანხმობების) გათვალისწინებით. სადაო საკითხთან დაკავშირებით არასწორი სამართლებრივი შეფასება მიეცა 2006 წლის 19 სექტემბრის №596 განკარგულებიდან გამომდინარე ლ. კ-ას, როგორც კანონიერი მოსარგებლის სტატუსის ფაქტს, რაც გულისხმობს, რომ მისი განცხადების საფუძველზე ადმინისტრაციული წარმოებისას არსებითი გარემოებების (სხვა კანონიერი მოსარგებლეების თანხმობები და ა. შ.) გამოკვლევა არ მომხდარა.

პალატა განმარტავს, რომ უძრავი ქონების პრივატიზაციის პროცესში უფლებამოსილმა ორგანომ მაქსიმალურად უნდა შეუწყოს ხელი ამ უფლების ეფექტიან რეალიზებას და არ უნდა დაუშვას მხოლოდ და მხოლოდ ფორმალური საფუძვლებით პრივატიზაციაზე უარის თქმა. ასეთი მიდგომით შესაძლოა მივიღოთ შედეგი, როდესაც ერთის მხრივ ფორმალურად არსებობს უფლება, ხოლო მეორე მხრივ კი ვერ ხერხდება აღნიშნული უფლების სამართლებრივ ჩარჩოში მოქცევა, რაც იმ ხარისხით ზღუდავს საკუთრების უფლებას, რომ შინაარსს უკარგავს მას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 97-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია გამოითხოვოს დოკუმენტები, შეაგროვოს ცნობები, მოუსმინოს დაინტერესებულ მხარეებს, გამოიყენოს აუცილებელი დოკუმენტები და აქტები, მტკიცებულებათა შეგროვების, გამოკვლევისა და შეფასების მიზნით მიმართოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს. აღნიშნული ნორმის განმარტებიდან ჩანს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ყოველმხრივ უნდა გამოიკვლიოს, სწორად შეაფასოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და ისე გამოსცეს ადმინისტრაციული აქტი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაწყვეტის გარეშე ბათილად ცნოს აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამ გარემოებების გამოკვლევის და შეფასების საფუძველზე გამოსცეს ახალი აქტი.

ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სასამართლოს შედეგს სადავო აქტებებთან დაკავშირებით და წარმოდგენილი მტკიცებულებებისა და საკასაციო საჩივრების შინაარსის გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ კასატორთა მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ისნის რაიონის გამგეობის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ისნის რაიონის გამგეობის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 ოქტომბრის განჩინება.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე