№ბს-1275(2კ-22) 5 მაისი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, თამარ ოქროპირიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - სსიპ შემოსავლების სამსახური

წარმომადგენელი - ლ. ა-ი

კასატორი (მოპასუხე) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

წარმომადგენელი - ე. მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს „...ა“

წარმომადგენელი - რ. ც-ე

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „...ამ“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანება; ბ) ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება №6289/2/2018 საჩივარზე; გ) დაევალოს სსიპ შემოსავლების სამსახურს გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მოსარჩელის 2018 წლის 20 ივნისის საჩივართან დაკავშირებით.

სარჩელის თანახმად, შპს „ჯ...ის“ 2017 წლის 25 დეკემბრის და 26 დეკემბრის განცხადების შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის წერილით შპს „ჯ...ს“ მიეცა თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე იმ პირობით, რომ იჯარის თანხა, რომელიც არ უნდა ყოფილიყო სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით განსაზღვრულ საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები, ყოველთვიურად, თანაბარი პროპორციით სრულად უნდა მიმართულიყო საგადასახადო დავალიანების დასაფარად. აღნიშნული თანხმობის საფუძველზე 2018 წლის 11 იანვარს შპს „ჯ...სა“ (მეიჯარე) და შპს „...ას“ (მოიჯარე) შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება. თანხმობა სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის უფროსის მოადგილემ ძალადაკარგულად გამოაცხადა 2018 წლის 24 მაისის ბრძანებით, იმ საფუძვლით, რომ შპს „ჯ...ს“ არ შეუსრულებია აღნიშნული თანხმობით განსაზღვრული პირობები, კერძოდ, საიჯარო თანხა ყოველთვიურად თანაბარი პროპორციით არ იქნა სრულად გადახდილი სახელმწიფო ბიუჯეტში.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემომითითებული გარემოება არ შეესაბამება რეალობას, ვინაიდან იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე საიჯარო ქირას სახელმწიფო ბიუჯეტში იხდიდა არა შპს „ჯ...ი“, არამედ შპს „...ა“ და მოსარჩელეს არცერთხელ არ დაურღვევია აღნიშნული ვალდებულება. შპს „...ას“ მიერ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის ბრძანებასა (საჩივრის განუხილველად დატოვება) და 2018 წლის 24 მაისის ბრძანებაზე წარდგენილი საჩივარი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით არ დააკმაყოფილა, ვინაიდან ჩათვალა, რომ საჩივარი შპს „...ამ“ წარადგინა და ბრძანება გაასაჩივრა არა როგორც დაინტერესებულმა მხარემ, არამედ როგორც შპს „ჯ...ის“ წარმომადგენელმა, რომელსაც არ წარუდგენია სათანადო წესით დამოწმებული უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს „...ა“ აღნიშნულ ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში წარმოადგენს დაინტერესებულ მხარეს, ვინაიდან იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე კომპანიას ნაკისრი აქვს სხვადასხვა სახის ვალდებულებები და საწარმოში განახორციელებული აქვს ინვესტიცია.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „...ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება №6289/2/2018 საჩივარზე. დაევალა სსიპ შემოსავლების სამსახურს განიხილოს მოსარჩელის 2018 წლის 20 ივნისის საჩივარი და გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მოსარჩელის მიმართ კანონით დადგენილ ვადაში.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით შპს „ჯ...ს“ მიეცა თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე იმ პირობით, რომ იჯარის თანხა, რომელიც არ უნდა ყოფილიყო სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2017 წლის 22 დეკემბრის №007508117 დასკვნით განსაზღვრულ საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები, ყოველთვიურად, თანაბარი პროპორციით უნდა შეტანილიყო ბიუჯეტში საგადასახადო დავალიანების დასაფარად; ბ) სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2017 წლის 22 დეკემბრის №007508117 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, თბილისში, ...ის დასახლებაში, ...ის ქ. №26-ში მდებარე უძრავი ქონების მთლიანი ყოველწლიური საბაზრო საიჯარო ქირის ღირებულება 2017 წლის 22 დეკემბრის მდგომარეობით საორიენტაციოდ შეადგენდა 102 864 აშშ დოლარს, რაც შესაბამისი გაცვლითი კურსით შესაფასებელი პერიოდისათვის ეროვნულ ვალუტაში შეადგენდა 259 900 ლარს (დღგ-ის ჩათვლით); გ) 2018 წლის 11 იანვრის იჯარის ხელშეკრულებით შპს „ჯ...მა“ შპს „...ას“ იჯარით გადასცა უძრავი ქონება, საწარმოო და სასაწყობე ფართი და მასზე განთავსებული დანადგარები, რომელიც მითითებულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2017 წლის 22 დეკემბრის №007508117 დასკვნაში. ხელშეკრულებით საიჯარო ქირა შეადგენდა წელიწადში 102 864 აშშ დოლარს, რაც სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2017 წლის 22 დეკემბრის №007508117 დასკვნის შესაბამისად, შეადგენდა 259 900 ლარს. საიჯარო ქირა უნდა გადახდილიყო ყოველთვიურად, სახელმწიფო ბიუჯეტში მეიჯარის საგადასახადო ვალდებულების დაფარვის მიზნით, არაუგვიანეს მომდევნო თვის 10 რიცხვამდე; დ) აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 5 აპრილის №18032650-010/001 წერილის თანახმად, შპს „...ას“ ეცნობა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 მარტის განჩინებით (საქმე №2/7091-18) დაიწყო გადახდისუუნარობის საქმის წარმოება შპს „ჯ...ის“ მიმართ და მეურვედ დაინიშნა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო. მოპოვებული ინფორმაციის თანახმად, 2018 წლის 11 იანვარს შპს „...ასა“ (მოიჯარე) და შპს „ჯ...ს“ (მეიჯარე) შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, მოიჯარეს უფლება აქვს საიჯარო ქირა მეიჯარის საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად პირდაპირ მიმართოს სახელმწიფო ბიუჯეტში. „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მეორე პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების წარმოებაში მიღების თაობაზე სასამართლოს განჩინების გამოტანის მომენტიდან იკრძალება გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების წარმოებაში მიღების თაობაზე სასამართლოს განჩინების გამოტანამდე აღებული ვალების უზრუნველყოფა, ჩერდება ვალების გადახდა და პროცენტების, პირგასამტეხლოს, საურავების (მათ შორის, საგადახადოსი) დარიცხვა/გადახდა. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „...ას“ ეთხოვა, მიმდინარე საიჯარო ქირის გადახდა განეხორციელებინა შპს „ჯ...ის“ ანგარიშზე; ე) სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილისა და 2018 წლის 11 იანვრის იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „...ამ“ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურის ანგარიშზე შპს „ჯ...ის“ სასარგებლოდ გადაიხადა საიჯარო თანხა - 2018 წლის 30 იანვარს 12 500 ლარი, 2018 წლის 13 თებერვალს 10 500 ლარი, 2018 წლის 28 თებერვალს 10 700 ლარი, 2018 წლის 15 მარტს 10 455.30 ლარი, ხოლო 2018 წლის 11 იანვრის იჯარის ხელშეკრულებისა და აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 5 აპრილის №18032650-010/001 წერილის თანახმად, შპს „...ამ“ შპს „ჯ...ს“ გადაუხადა საიჯარო თანხა - 2018 წლის 10 აპრილს 20 700 ლარი, 2018 წლის 10 მაისს 21 101.69 ლარი, 2018 წლის 11 ივნისს 21 189.13 ლარი, 2018 წლის 9 ივლისს 21 015.12 ლარი, 2018 წლის 9 აგვისტოს 20 979.12 ლარი; ვ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა შპს „ჯ...ის“ მიმართ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით მიცემული თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე. აღნიშნულ ბრძანებაში თანხმობის ძალადაკარგულად მიჩნევის საფუძვლად მიეთითა შპს „ჯ...ის“ მიერ წერილობითი თანხმობით განსაზღვრული პირობების შეუსრულებლობა; ზ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის მიერ გამოიცა 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლის თანახმად, შპს „ჯ...ის“ მიერ დაყადაღებული ქონება შემოსავლების სამსახურის ნებართვის გარეშე უკანონოდ გადაცემულია იჯარის ხელშეკრულებით, რის საფუძველზეც შპს „ჯ...ი“ დაჯარიმდა 4000 ლარით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის შესაბამისად; თ) 2018 წლის 20 ივნისს შპს „...ამ“ საჩივრით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობა. საჩივრის თანახმად, შპს „...ამ“ სადავო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა მოითხოვა, როგორც დაინტერესებულმა პირმა, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანებით შპს „...ას“ საჩივარი დარჩა განუხილველი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე; ი) 2018 წლის 16 ივლისს შპს „...ამ“ საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანების ბათილად ცნობა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილების თანახმად, მომჩივანი ასაჩივრებს შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 24.05.2018 წლის №12412 ბრძანებას შპს „ჯ...ისთვის“ ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე მიცემული თანხმობის ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ, ასევე, შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 28.05.2018 წლის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს, რის მიხედვითაც შპს „ჯ...ი“ საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის საფუძველზე დაჯარიმებულია 4000 ლარის ოდენობით. სსიპ შემოსავლების სამსახურში, ისევე როგორც ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში შეტანილ საჩივარზე არ არის წარდგენილი სათანადო წესით დამოწმებული უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რითიც დადასტურდება მომჩივნის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება შპს „ჯ...ის“ მიმართ. შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის ბრძანება საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე მართლზომიერია.

სასამართლოს განმარტებით, დავის საგანია დადგინდეს ჰქონდა თუ არა შპს „...ას“ უფლებამოსილება საჩივარი წარედგინა სსიპ შემოსავლების სამსახურში ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენლის პოზიცია და მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არ შეიცავს დანაწესებს დაინტერესებული პირის თაობაზე, შესაბამისად, აღნიშნულ შემთხვევაში გამოყენებულ უნდა იქნას საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი, რომლის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება. განსახილველ შემთხვევაში, შპს „ჯ...ს“ მიეცა უფლება ყადაღადადებული ქონება განეკარგა წერილობით თანხმობაში განსაზღვრული პირობებით. აღნიშნული განკარგვის შედეგად უძრავი ქონება იჯარით გაიცა შპს „...აზე“, რომელიც სამეწარმეო საქმიანობას ახორციელებს მოცემული უძრავი ქონების გამოყენებით. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით მიცემული თანხმობის ძალადაკარგულად გამოცხადება და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის გამოცემა პირდაპირ და უშუალოდ შეეხება შპს „...ას“ კანონიერ ინტერესს. ამდენად, მას აქვს უფლებამოსილება სადავო აქტების გაუქმების მოთხოვნით მიმართოს სსიპ შემოსავლების სამსახურს, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც შპს „...ას“ მიერ საჩივრის შეტანა სსიპ შემოსავლების სამსახურში განხორციელდა როგორც დაინტერესებული მხარის მიერ და არა როგორც შპს „ჯ...ის“ წარმომადგენელის მიერ.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურმა ისე დატოვა გადასახადის გადამხდელის საჩივარი განუხილველი, რომ ფაქტობრივად არც გამოუკვლევია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, დამატებით არ შეუფასებია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ უმსჯელია გადასახადის გადამხდელის არგუმენტებზე. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია, საქართველოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 თებერვლის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელი დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციიის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოები, მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის პირველ და მე-4 ნაწილებზე, ამავე კოდექსის 305-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არ შეიცავს დანაწესებს დაინტერესებული პირის თაობაზე, შესაბამისად, აღნიშნულ შემთხვევაში გამოყენებულ უნდა იქნას საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი, რომლის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება. განსახილველ შემთხვევაში, შპს „ჯ...ს“ მიეცა უფლება ყადაღადადებული ქონება განეკარგა წერილობით თანხმობაში განსაზღვრული პირობებით. აღნიშნული განკარგვის შედეგად უძრავი ქონება იჯარით გაიცა შპს „...აზე“, რომელიც სამეწარმეო საქმიანობას ახორციელებს მოცემული უძრავი ქონების გამოყენებით. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით მიცემული თანხმობის ძალადაკარგულად გამოცხადება და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის გამოცემა პირდაპირ და უშუალოდ შეეხება შპს „...ას“ კანონიერ ინტერესს. ამდენად, მოსარჩელეს აქვს უფლებამოსილება სადავო აქტების გაუქმების მოთხოვნით მიმართოს სსიპ შემოსავლების სამსახურს, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც შპს „...ას“ მიერ საჩივრის შეტანა სსიპ შემოსავლების სამსახურში განხორციელდა როგორც დაინტერესებული მხარის მიერ და არა როგორც შპს „ჯ...ის“ წარმომადგენელის მიერ.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურმა ისე დატოვა საჩივარი განუხილველი, რომ ფაქტობრივად არ გამოუკვლევია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, დამატებით არ შეუფასებია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ უმსჯელია არგუმენტებზე მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საგადასახადო კოდექსი ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში შემავალ დავის განმხილველ ორგანოებს აძლევს სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების შესაძლებლობას. აღნიშნულის გათვალისწინებით კი, ასევე დაუსაბუთებელია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაც.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

4.1 კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო აღნიშნავს, რომ დავის ეტაპზე გადასახადის გადამხდელი ასაჩივრებდა შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 24.05.2018 წლის №12412 ბრძანებას შპს „ჯ...ისთვის“ ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე მიცემული თანხმობის ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ, ასევე შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 28.05.2018 წლის №A886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს, რომლითაც, შპს „ჯ...ი“ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის საფუძველზე დაჯარიმდა 4000 ლარის ოდენობით. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანებით განუხილველი დარჩა გადამხდელის საჩივარი იმ მიზეზით, რომ საჩივარი წარდგენილი იყო არაუფლებამოსილი პირის მიერ.

კასატორი მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის პირველ მუხლზე, 39-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 299-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი წარმოადგენს სპეციალურ და უფრო ახალ ნორმათა ერთობლიობას და გამოიყენება კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობებისას. შესაბამისად, საგადასახადო ურთიერთობის დარეგულირებისას სასამართლოს არ უნდა ეხელმძღვანელა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმებით, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 39-ე მუხლიდან გამომდინარე ცალსახაა, რომ შპს „ჯ...ის“ მიმართ გამოცემული აქტები არის საგადასახადო საიდუმლოების შემცველი და არ შეიძლება მესამე პირს წვდომა ჰქონდეს ზემოხსენებულ აქტებთან და ინფორმაციასთან დაკავშირებით, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლი ასევე ცალსახად განსაზღვრავს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები შეიძლება გასაჩივრდეს იმ პირის მიერ, ვის მიმართაცაა გამოცემული.

შპს „...ას“ მიერ შემოსავლების სამსახურში განსახილველად წარდგენილი საჩივარი, რომლითაც გადამხდელი არ ეთანხმებოდა შპს „ჯ...ის“ (ს/ნ ...) მიმართ გამოცემულ 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებასა და 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანებით კანონიერად დარჩა განუხილველი, ვინაიდან საჩივარი წარდგენილი იყო არაუფლებამოსილი პირის მიერ. სსიპ შემოსავლების სამსახურში, ისევე როგორც ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში შეტანილ საჩივარზე არ არის წარმოდგენილი სათანადო წესით დამოწმებული უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რითიც დადასტურდებოდა გადამხდელის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება შპს „ჯ...ის“ მიმართ. შესაბამისად, გადამხდელს მართებულად ეთქვა უარი საჩივრის განხილვაზე სსკ-ის 301-ე მუხლის „გ“ პუნქტით დადგენილი წესით. ამდენად, საგადასახადო დავის განმხილველმა ორგანომ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით, ყველა ფაქტისა და გარემოების სრულად გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიიღო გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე, რის გამოც, არ არსებობდა სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის ან გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

4.2 კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მიერ შესაფასებელია შემდეგი საკითხი: ჰქონდა თუ არა შპს „...ას“ (ს/ნ ...) უფლებამოსილება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურში წარედგინა საჩივარი შპს „ჯ...ის“ მიმართ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით (იგულისხმება სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანება და საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი). სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით შპს „ჯ...ს“ მიეცა თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე იმ პირობით, რომ იჯარის თანხა, რომელიც არ უნდა ყოფილიყო სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2017 წლის 22 დეკემბრის №007508117 დასკვნით განსაზღვრულ საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები, ყოველთვიურად, თანაბარი პროპორციით, უნდა შეტანილიყო ბიუჯეტში საგადასახადო დავალიანების დასაფარად. ხსენებული ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, უძრავი ქონების საბაზრო საიჯარო ქირის ღირებულება საორიენტაციოდ განისაზღვრა 102 864 აშშ დოლარით, რაც შესაბამისი გაცვლითი კურსით, შეფასების პერიოდისთვის ეროვნულ ვალუტაში შეადგენდა 269 900 ლარს (დღგ-ის ჩათვლით). შპს „ჯ...მა“, მითითებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით, 2018 წლის 11 იანვარს იჯარის ხელშეკრულება გააფორმა შპს „...ასთან“. საიჯარო ქირის გადახდის პირობად მიეთითა ყოველთვიურად გადახდა, არაუგვიანეს მომდევნო თვის 10 რიცხვამდე, სახელმწიფო ბიუჯეტში მეიჯარის საგადასახადო ვალდებულების დაფარვის მიზნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 მარტის განჩინების თანახმად (საქმე №2/7091-18), შპს „ჯ...ის“ მიმართ დაიწყო გადახდისუუნარობის საქმისწარმოება, რის შესახებაც შპს „...ას“ ეცნობა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ. სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილისა და 2018 წლის 11 იანვრის იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „...ამ“ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურის ანგარიშზე შპს „ჯ...ის“ სასარგებლოდ გადაიხადა საიჯარო თანხა 2018 წლის 30 იანვარს - 12 500 ლარი, 2018 წლის 13 თებერვალს - 10 500 ლარი, 2018 წლის 28 თებერვალს - 10 700 ლარი, 2018 წლის 15 მარტს - 10 455.30 ლარი. ასევე, 2018 წლის 11 იანვრის იჯარის ხელშეკრულებისა და სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 5 აპრილის №18032650-010/001 წერილის შესაბამისად, შპს „...ამ“ შპს „ჯ...ს“ გადაუხადა საიჯარო თანხა - 2018 წლის 10 აპრილს - 20 700 ლარი, 2018 წლის 10 მაისს - 21 101.69 ლარი, 2018 წლის 11 ივნისს - 21 189.13 ლარი, 2018 წლის 9 ივლისს - 21 015.12 ლარი, 2018 წლის 9 აგვისტოს - 20 979.12 ლარი. სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა შპს „ჯ...ის“ მიმართ სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით მიცემული თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე. აღნიშნულის საფუძვლად მიეთითა შპს „ჯ...ის“ მიერ წერილობითი თანხმობით განსაზღვრული პირობების შეუსრულებლობა. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 28 მაისს გამოიცა №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, საიდანაც ირკვევა, რომ შპს „ჯ...ის“ მიერ ყადაღადადებული ქონება სსიპ შემოსავლების სამსახურის ნებართვის გარეშე უკანონოდ არის იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე მესამე პირისათვის გადაცემული, რის გამოც საწარმო დაჯარიმდა 4 000 ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის შესაბამისად. აღნიშნულის შემდგომ, შპს „...ამ“ საჩივრით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებისა და საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2018 წლის 28 მაისის NAA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობა. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანების საფუძველზე შპს „...ას“ საჩივარი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დარჩა განუხილველი. ხსენებული ბრძანება გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, თუმცა საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ საჩივრის განუხილველად დატოვების მიზეზს ის გარემოება წარმოადგენდა, რომ შპს „...ა“ არ იყო უფლებამოსილი გაესაჩივრებინა შპს „ჯ...ის“ მიმართ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით არ არის გათვალისწინებული დაინტერესებული მხარის ცნება. კოდექსის XIV კარი, რომელიც შეიცავს დებულებებს საგადასახადო დავის წარმოებასთან დაკავშირებით, არ ითვალისწინებს საგადასახადო დავის განმხილველ ორგანოებში საჩივრის დაინტერესებული მხარის მიერ წარდგენის შესაძლებლობას. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლი განსაზღვრავს საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის არეალს. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობა შედგება საქართველოს კონსტიტუციის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების, ამ კოდექსის და მათ შესაბამისად მიღებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებისაგან, ხოლო მე-6 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ურთიერთობების რეგულირებისას ამ კოდექსში გამოყენებული საქართველოს კანონმდებლობის ტერმინები და ცნებები გამოიყენება იმ მნიშვნელობით, რა მნიშვნელობაც მათ აქვთ შესაბამის კანონმდებლობაში, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილი საგადასახადო კანონმდებლობის შემადგენელ ნაწილად არ მოიაზრებს საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსს, რომელიც ითვალისწინებს დაინტერესებული მხარის ცნებას, მის მონაწილეობას ადმინისტრაციულ წარმოებაში და გასაჩივრების უფლებამოსილების მქონე სუბიექტად მის განსაზღვრას. უფრო მეტიც, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი დამოუკიდებლად არეგულირებს საგადასახადო დავის წარმოების წესს და ითვალისწინებს სპეციალურ ნორმებს, გასაჩივრების სპეციალურ ვადებს საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსთან მიმართებით. რაც შეეხება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-6 ნაწილს, აქ საუბარია არა იმაზე, რომ თუ ტერმინი ნახსენები არ არის საქართველოს საგადასახადო კოდექსში, მაშინ მას ის მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს, რაც სხვა კანონმდებლობაში აქვს, არამედ საუბარია იმაზე, რომ თუკი ტერმინი მოცემულია საგადასახადო კოდექსში და ასევე, იგივე ტერმინი გვხვდება სხვა კანონმდებლობაშიც, საგადასახადო ურთიერთობის რეგულირებისას ეს ტერმინი გამოყენებული უნდა იქნას იმ მნიშვნელობით, რაც მას შესაბამის კანონმდებლობაში აქვს, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ განსხვავებულ წესს ითვალისწინებს თავად საგადასახადო კოდექსი. როგორც აღინიშნა, დაინტერესებული მხარე საგადასახადო კოდექსში არ არის ნახსენები. შესაბამისად, უნდა მივიჩნიოთ, რომ კანონმდებლის მიზანი არ იყო საგადასახადო-სამართლებრივ ურთიერთობაში პირის დაინტერესებული მხარის სტატუსით შემოყვანა.

კასატორის განმარტებით, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-7 მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, თანაბარი იურიდიული ძალის მქონე ნორმატიულ აქტებს შორის წინააღმდეგობის შემთხვევაში უპირატესობა ენიჭება უფრო გვიან მიღებულ (გამოცემულ) ნორმატიულ აქტს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი მიღებულია 1999 წელს, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსი 2010 წელს. საგადასახადო-სამართლებრივ ურთიერთობებთან მიმართებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არის სპეციალური კანონი, რომლის 1-ლი მუხლი პირდაპირ უთითებს, რომ ეს კოდექსი საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად, განსაზღვრავს უფლებამოსილი ორგანოს და მისი თანამდებობის პირების არამართლზომიერ ქმედებათა გასაჩივრების წესსა და პირობებს, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის წესს. შესაბამისად, გასაჩივრების საკითხთან დაკავშირებით გამოყენებული უნდა იქნას საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული დებულებები.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 37-ე მუხლი ადგენს, რომ გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს, საგადასახადო ურთიერთობებში მონაწილეობა მიიღოს თავისი კანონიერი ან უფლებამოსილი წარმომადგენლის მეშვეობით. მოცემულ შემთხვევაში შპს „...ას“ საჩივრის განმხილველ ორგანოებში არ წარმოუდგენია დოკუმენტები, რითაც დადასტურდებოდა მისი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება შპს „ჯ...ის“ მიმართ. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ ჩაითვალა, რომ შპს „...ა“ არ იყო უფლებამოსილი პირი გაესაჩივრებინა მესამე პირის მიმართ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები.

ზემოხსენებული გარემოებებიდან გამომდინარე, სსიპ შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ შპს „...ა“ საგადასახადო მიზნებიდან გამომდინარე, არ წარმოადგენს არც დაინტერესებულ მხარეს და არც გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების უშუალო ადრესატს.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 29 მარტის განჩინებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მათი განხილვა განისაზღვრა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და შპს „...ას“ სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული (გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები). ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი სამართლებრივი შეფასებითაა განპირობებული, რაც საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილებას ანიჭებს, საქმეზე თავად მიიღოს გადაწყვეტილება.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით შპს „ჯ...ს“ მიეცა თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე იმ პირობით, რომ იჯარის თანხა, რომელიც არ უნდა ყოფილიყო სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 22 დეკემბრის №007508117 დასკვნით განსაზღვრულ საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები, ყოველთვიურად, თანაბარი პროპორციით უნდა მიმართულიყო საგადასახადო დავალიანების დასაფარად (ტ.1, ს.ფ 17); ბ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილობითი თანხმობის საფუძველზე, 2018 წლის 11 იანვარს ერთი მხრივ შპს „...ას“ (,,მოიჯარე’’) და მეორე მხრივ შპს „ჯ...ს“ (,,მეიჯარე’’) შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, საიჯარო ქონებას წარმოადგენს საწარმოო და სასაწყობე ფართი, მასზე განთავსებული დანადგარებით, მდებარე: თბილისი, ...ის დასახლება, ...ის ქ. №26. საიჯარო ქირის ოდენობად განისაზღვრა წელიწადში 102 864 აშშ დოლარი, რაც სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის შესაბამისად, შეადგენდა 259 900 ლარს. საიჯარო ქირის გადახდა უნდა მომხდარიყო ყოველთვიურად, არაუგვიანეს ყოველი მომდევნო თვის 10 რიცხვამდე, რომელსაც ,,მეიჯარე’’ მიმართავდა სახელმწიფო ბიუჯეტში საგადასახადო ვალდებულების დასაფარად. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად (6.2. პუნქტი) განისაზღვრა 10 თვე. 6.3. პუნქტის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე ბოლო 3 თვის განმავლობაში მხარეები წერილობით არ აცნობებენ ერთმანეთს ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებით, მაშინ საიჯარო ვადა გაგრძელდება 10 თვით, ეს დათქმა ეხება ყოველი ვადის გასვლას (ტ.1, ს.ფ 18-21); გ) სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 5 აპრილის №A18032650-010/001 წერილით შპს ,,...ას“ ეცნობა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 მარტის განჩინებით (საქმე №2/7091-18) დაიწყო გადახდისუუნარობის საქმის წარმოება შპს „ჯ...ის“ მიმართ და მეურვედ დაინიშნა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო. 2018 წლის 11 იანვარს შპს „...ასა“ (მოიჯარე) და შპს „ჯ...ს“ (მეიჯარე) შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, მოიჯარეს უფლება აქვს საიჯარო ქირა მეიჯარის საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად პირდაპირ მიმართოს სახელმწიფო ბიუჯეტში. „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მეორე პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების წარმოებაში მიღების თაობაზე სასამართლოს განჩინების გამოტანის მომენტიდან იკრძალება გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების წარმოებაში მიღების თაობაზე სასამართლოს განჩინების გამოტანამდე აღებული ვალების უზრუნველყოფა, ჩერდება ვალების გადახდა და პროცენტების, პირგასამტეხლოს, საურავების (მათ შორის, საგადახადოსი) დარიცხვა/გადახდა. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „...ას“ ეთხოვა, მიმდინარე საიჯარო ქირის გადახდა განეხორციელებინა შპს „ჯ...ის“ ანგარიშზე (ტ.1, ს.ფ 28, 119-120); დ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა შპს „ჯ...ის“ მიმართ სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით მიცემული თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე. აღნიშნულ ბრძანებაში თანხმობის ძალადაკარგულად მიჩნევის საფუძვლად მიეთითა შპს „ჯ...ის“ მიერ წერილობითი თანხმობით განსაზღვრული პირობების შეუსრულებლობა (საიჯარო თანხა არ იქნა გადახდილი სახელმწიფო ბიუჯეტში) (ტ.1, ს.ფ 22); ე) სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის მიერ გამოიცა 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლის თანახმად, შპს „ჯ...ის“ დაყადაღებული ქონება შემოსავლების სამსახურის ნებართვის გარეშე უკანონოდ გადაცემულია იჯარის ხელშეკრულებით, რის საფუძველზეც შპს „ჯ...“ დაჯარიმდა 4000 ლარით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის შესაბამისად (ტ.1, ს.ფ 91); ე) 2018 წლის 20 ივნისს შპს „...ამ“ საჩივრით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობა. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანებით შპს „...ას“ საჩივარი დარჩა განუხილველი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (ტ.1, ს.ფ 79-89, 75); ვ) 2018 წლის 16 ივლისს შპს „...ამ“ საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოს და მოითხოვა: 1. ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანება; 2. ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანება; 3. ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი (ტ.1 ს.ფ 139-147); ზ) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილების თანახმად, მომჩივანი ასაჩივრებს შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 24.05.2018 წლის №12412 ბრძანებას შპს „ჯ...ისთვის“ ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე მიცემული თანხმობის ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ, ასევე, შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 28.05.2018 წლის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს, რის მიხედვითაც შპს „ჯ...ი“ საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის საფუძველზე დაჯარიმებულია 4000 ლარით. სსიპ შემოსავლების სამსახურში, ისევე როგორც ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში შეტანილ საჩივარზე არ არის წარდგენილი სათანადო წესით დამოწმებული უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რითიც დადასტურდება მომჩივნის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება შპს „ჯ...ის“ მიმართ. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანება საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე მართლზომიერია (ტ.1 ს.ფ. 25-27).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა მითითებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში მთავარი სადავო საკითხია დადგინდეს რამდენად წარმოადგენდა შპს „...ა“ შპს „ჯ...ის“ მიმართ გამოცემული სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებისა და შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნაზე უფლებამოსილ პირს და შესაბამისად, არსებობდა თუ არა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ შპს „...ას“ საჩივრის განუხილველად დატოვების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ეს კოდექსი საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად განსაზღვრავს საქართველოს საგადასახადო სისტემის ფორმირებისა და ფუნქციონირების ზოგად პრინციპებს, გადასახადის გადამხდელისა და უფლებამოსილი ორგანოს სამართლებრივ მდგომარეობას, საგადასახადო სამართალდარღვევის სახეებს, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობას, უფლებამოსილი ორგანოს და მისი თანამდებობის პირების არამართლზომიერ ქმედებათა გასაჩივრების წესსა და პირობებს, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის წესს და არეგულირებს საგადასახადო ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი აწესრიგებს განსაკუთრებით მნიშვნელოვან და პრინციპულ საზოგადოებრივ ურთიერთობებს საგადასახადო სფეროში. არეგულირებს საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ურთიერთობის მონაწილეთა სამართლებრივ მდგომარეობას, მათ უფლებებს, მოვალეობებსა და პასუხისმგებლობას, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ურთიერთობისას წარმოშობილ დავათა გასაჩივრებისა და გადაწყვეტის წესს და ასევე, სხვა საგადასახადო სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ საკითხებს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს წერილობითი თანხმობით დასაშვებია, პირმა განკარგოს ყადაღადადებული ქონება, თუ ამონაგები თანხა სრულად იქნება მიმართული საგადასახადო დავალიანების დასაფარავად. თუ საგადასახადო ორგანოს თანხმობით განხორციელდა ქონების ან მისი ნაწილის რეალიზაცია და ამონაგები თანხა სრულად იქნა მიმართული საგადასახადო დავალიანების დასაფარავად, ქონებაზე დადებული ყადაღა უქმდება.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოსთან შეთანხმების გარეშე, ყადაღადადებული ქონების პირის მიერ განკარგვა ან საგადასახადო ორგანოს ან აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ დადებული ლუქის ახსნა იწვევს პირის დაჯარიმებას 4 000 ლარის ოდენობით.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით შპს „ჯ...ს“ მიეცა თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე იმ პირობით, რომ იჯარის თანხა, რომელიც არ უნდა ყოფილიყო სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 22 დეკემბრის №007508117 დასკვნით განსაზღვრულ საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები, მიმართული იქნებოდა საგადასახადო დავალიანების დასაფარად. აღნიშნული თანხმობის საფუძველზე, 2018 წლის 11 იანვარს, შპს „...ასა“ (მოიჯარე) და შპს „ჯ...ს“ (მეიჯარე) შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება. სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა შპს „ჯ...ის“ მიმართ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით მიცემული თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე, ამასთან, შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმით შპს „ჯ...ი“ საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის საფუძველზე დაჯარიმდა 4000 ლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შემოსავლების სამსახურის ერთ-ერთი ძირითადი ფუნქცია არის კომპეტენციის ფარგლებში სამართალდარღვევათა პრევენცია და გამოვლენა, მათი გამომწვევი მიზეზების თავიდან აცილება, სამართალდარღვევის ოქმის შედგენა, სამართალდარღვევის საქმეების განხილვა და შესაბამისი რეაგირება. საგადასახადო კოდექსით მოწესრიგებულია საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის შესაბამისი პირების (გადასახადის გადამხდელი, საგადასახადო აგენტი და ა.შ.) საგადასახადო პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებული ურთიერთობები. ამასთან, საგადასახადო სამართალდარღვევის გამო გადასახადის გადამხდელს შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა მხოლოდ საგადასახადო კოდექსით დადგენილი საფუძვლით და წესით. საგადასახადო სამართალდარღვევის გამო პირს ეკისრება საგადასახადო სანქცია ანუ პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, საქართველოს ეკონომიკური საზღვრის გადაკვეთის უფლების შეზღუდვის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,თ’’ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევის ფაქტებზე სამართალდამრღვევთა მიმართ შეადგინონ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმები და მიიღონ დადგენილებები ადმინისტრაციული სახდელების დაკისრების შესახებ.

ამავე კოდექსის 269-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. ამავე კოდექსის 270-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილის თანახმად კი, (1) საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. (2) საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო პასუხისმგებლობა საგადასახადო-სამართლებრივი ნორმების დარღვევის შედეგია და იგი ადგენს კონკრეტული საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩამდენი პირის ვალდებულებას, პასუხი აგოს მის მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებისათვის საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით. ანუ საგადასახადო პასუხისმგებლობის საფუძველია საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენა გადასახადის გადამხდელის მიერ, რაც საგადასახადო ორგანოებს აძლევს უფლებას თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეადგინონ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმები და მიიღონ დადგენილებები ადმინისტრაციული სახდელების დაკისრების შესახებ. საყურადღებოა, რომ საგადასახადო პასუხისმგებლობის ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია სამართალდამრღვევი სუბიექტის ვინაობა, რომელსაც, როგორც წესი, გადასახადის გადამხდელები, საგადასახადო აგენტები და სხვა ვალდებული პირები წარმოადგენენ. გათვალისწინებით იმისა, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი შესაძლოა შედგეს მხოლოდ სამართალდამრღვევი პირის მიმართ, დასჯადობა, როგორც მართლწინააღმდეგობის შემადგენელი ნაწილი, გულისხმობს მხოლოდდამხოლოდ სამართალდამრღვევი პირისათვის საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული სანქციის დაკისრებას, რაც გამორიცხავს მესამე პირთა მხრიდან დავის შესაძლებლობას დაკისრებული სანქციის კანონიერებასთან დაკავშირებით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს კანონით დადგენილი წესით გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს ქმედება ან გადაწყვეტილება.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 296-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო დავა შესაძლებელია განხილულ იქნეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემასა და სასამართლოში. ამავე კოდექსის 297-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში საგადასახადო დავა ორეტაპიანია და იწყება საჩივრის შემოსავლების სამსახურში წარდგენით. საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 299-ე მუხლის თანახმად, (1) საგადასახადო ორგანოს მიერ პირის მიმართ ამ კოდექსის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს დავის განმხილველ ორგანოში ამ თავით დადგენილი წესით; (4) პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში. ამავე კოდექსის 305-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, შემოსავლების სამსახურის მიერ მომჩივნისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში ამ მომჩივანს უფლება აქვს, გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 20 დღის ვადაში გაასაჩივროს დავების განხილვის საბჭოში ან სასამართლოში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი ადგენს დავის განმხილველი ორგანოს უფლებამოსილებას, განუხილველად დატოვოს საჩივარი. ამავე კოდექსის 301-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ საჩივარი წარდგენილია არაუფლებამოსილი პირის მიერ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს საკასაციო საჩივრის ავტორთა მითითებას, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლითაც შპს „ჯ...ი“ საგადასახადო კოდექსის 278-ე მუხლის საფუძველზე დაჯარიმდა 4000 ლარის ოდენობით, შეეძლო გაესაჩივრებინა მხოლოდ სამართალდამრღვევ პირს, ანუ შპს „ჯ...ს“ და არა შპს „...ას“, ვინაიდან ამ უკანასკნელის კანონიერ ინტერესს სადავო ოქმი არ შეხებია. შესაბამისად, შპს „...ას“ სარჩელი, რომლითაც იგი ითხოვს ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება №6289/2/2018 საჩივარზე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 28 მაისის №AA886466 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით, არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ’’ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად ჩაითვლება აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისათვის უარის თქმის შესახებ, ასევე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ან დადასტურებული დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლება მოჰყვეს სამართლებრივი შედეგები. ამავე ნაწილის ,,ბ’’ ქვეპუნქტის თანახმად დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დაინტერესებული მხარის ცნების მნიშვნელობა განპირობებულია იმით, რომ იგი უკავშირდება პირის უფლებას მიიღოს მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში და გამოვიდეს მხარედ სასამართლოში სამართლებრივი დავის განხილვისას. ამასთან, ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლება წარმოეშობა მხოლოდ იმ პირს, რომლის უფლებასა და ინტერესს აქტი ან/და მისი გამოუცემლობა აყენებს უშუალო და ინდივიდუალურ ზიანს. იურიდიული (პროცესუალური) ინტერესის დაკმაყოფილება არ არის თვითმიზანი, იგი მატერიალურ-სამართლებრივი ინტერესის დაკმაყოფილებას ემსახურება, პროცესუალური უფლების არსი მატერიალური უფლების გამოვლენაში მდგომარეობს, ამ მიზანს ემსახურება მთელი მტკიცებითი საქმიანობა, აგრეთვე სასამართლოს მიერ მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტება. ამასთანავე, პროცესუალურ ინტერესს და პროცესუალურ უფლებას დამოუკიდებელი მნიშვნელობაც აქვს, იმისდა მიუხედავად გააჩნია თუ არა მოსარჩელეს მატერიალური უფლება ან კანონით დაცული ინტერესი (სუსგ 03.06.2021წ. ბს-992(კს-20)).

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილი, რომლითაც შპს „ჯ...ს“ მიეცა თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე, გახდა საფუძველი 2018 წლის 11 იანვარს, შპს „...ასა“ (მოიჯარე) და შპს „ჯ...ს“ (მეიჯარე) შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულებისა. ასევე დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა შპს „ჯ...ის“ მიმართ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით მიცემული თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის შესახებ.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს წერილობითი თანხმობით დასაშვებია, პირმა განკარგოს ყადაღადადებული ქონება, თუ ამონაგები თანხა სრულად იქნება მიმართული საგადასახადო დავალიანების დასაფარავად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 99-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ გარიგების ნამდვილობა დამოკიდებულია მესამე პირის თანხმობაზე, მაშინ როგორც თანხმობა, ასევე მასზე უარი შეიძლება გამოითქვას როგორც ერთი, ისე მეორე მხარის წინაშე. ამავე კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისთვის საჭიროა ნებართვა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს თანხმობის ინსტიტუტს გარიგებაში და 99-ე მუხლის პირველი ნაწილი შეეხება როგორც კანონით დადგენილ, ისე მხარეთა მიერ შეთანხმების საფუძველზე დაწესებულ სავალდებულო თანხმობას. განსხვავება მხოლოდ ისაა, რომ კანონით დადგენილი სავალდებულო თანხმობის (ნებართვის) არ არსებობისას გარიგების ნამდვილობა კონტრაჰენტის მოქმედებაზე დამოკიდებული არაა და იგი ცალსახად ბათილია. ნებართვის აუცილებლობა შეიძლება გამომდინარეობდეს კანონიდან ან ხელშეკრულებით იყოს გათვალისწინებული. ყველა შემთხვევაში საუბარია მესამე პირის თანხმობაზე სკ-ის 99-102-ე მუხლების გაგებით ( იხ. ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I.,მუხლი 59., თბ., 2017, ველი 8. შესავალი საქართველოს სამოქალაქო სამართლის ზოგად ნაწილში, 2000, გვ. 395-396).

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილი არის 2018 წლის 11 იანვარს, შპს „...ასა“ (მოიჯარე) და შპს „ჯ...ს“ (მეიჯარე) შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულების ნამდვილობის საფუძველი და შესაბამისად, შპს ,,...ას’’ გააჩნია კანონით დაცული ინტერესი იდავოს სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანების კანონიერებასთან დაკავშირებით. ამ თვალსაზრისით, საყურადღებოა თავად ხელშეკრულების მონაწილე მხარეთა შეთანხმება, რომლის მიხედვით, ხელშეკრულება გაფორმებული იყო 10 თვის ვადით და ამავე ხელშეკრულების 6.3. პუნქტის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე ბოლო 3 თვის განმავლობაში წერილობით არ აცნობებენ ერთმანეთს ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებით, მაშინ საიჯარო ვადა გაგრძელდებოდა 10 თვით (ეს დათქმა ეხება ყოველი ვადის გასვლას). სასამართლო სხდომაზე, შპს ,,...ას’’ წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ კომპანია დღემდე სარგებლობს იჯარით გადაცემული ფართით. შესაბამისად, ცხადია, რომ შპს ,,...ა’’ წარმოადგენს დაინტერესებულ პირს, მის მიერ გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება დადებული იყოს კანონის მოთხოვნათა დაცვით, ამ შემთხვევაში, სსიპ შემოსავლების სამსახურის სავალდებულო თანხმობით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შპს „...ას“ სარჩელი იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელე მოითხოვს ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანება, ასევე, ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება №6289/2/2018 საჩივარზე და დაევალოს სსიპ შემოსავლების სამსახურს გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მოსარჩელის 2018 წლის 20 ივნისის საჩივართან დაკავშირებით, რომელიც შეეხება სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებას (აღნიშნული ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა შპს „ჯ...ის“ მიმართ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 27 დეკემბრის №21-05/196626 წერილით მიცემული თანხმობა ყადაღადადებული ქონების იჯარით გაცემის შესახებ), საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „...ას“ სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.1 მუხლის პირველ წინადადებაზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.

ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

მოცემულ შემთხვევაში იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ შპს „...ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოსარჩელის მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 100 ლარის ანაზღაურება უნდა დაეკისროს მოპასუხეებს (ტ.1, ს.ფ 37-38).

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 257-ე, 411-ე მუხლით და

გადაწყვიტა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 თებერვლის განჩინება და საქმეზე მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს „...ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. ნაწილობრივ ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 29 ივნისის №16433 ბრძანება, ასევე, ნაწილობრივ ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება №6289/2/2018 საჩივარზე და დაევალოს სსიპ შემოსავლების სამსახურს გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მოსარჩელის 2018 წლის 20 ივნისის საჩივართან დაკავშირებით, რომელიც შეეხება სსიპ შემოსავლების სამსახურის ანალიტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 24 მაისის №12412 ბრძანებას;

5. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურს შპს „...ას“ სასარგებლოდ დაეკისროთ (სოლიდარულად) ამ უკანასკნელის მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 100 (ასი) ლარის ანაზღაურება;

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

თ. ოქროპირიძე