ას-335-660-05 12 სექტემბერი, 2005 წ.,

ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი),

მ. ახალაძე

დავის საგანი: უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ. ფ-ამ სარჩელი აღძრა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოში მ. ბ-ის მიმართ მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონების, ქ. თბილისში, ...... გამზირზე, კინოთეატრ “ ...... “ და ავტოსამრეცხაოს შორის მდებარე 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, შენობა-ნაგებობის საერთო ფართის _ 108,8 კვ.მ-ის გაყოფისა და 2/3 იდეალური წილის თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1995წ. 3 ივლისიდან ნ. ფ-ა და მ. ბ-ი იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. 1996წ. 10 აპრილს შეეძინათ შვილი _ ა. ბ-ი. ქორწინების პერიოდში, 2001 წელს, მხარეებმა შეიძინეს ქ. თბილისში, ...... გამზირზე კინოთეატრ “ ....... “ და ავტოსამრეცხაოს შორის მდებარე 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, შენობა-ნაგებობა საერთო 108,8 კვ.მ-ით და ავტომანქანა. მოსარჩელის განმარტებით, ნ. ფ-ასა და მ. ბ-ს შორის, რამდენიმე თვეა შეწყდა ცოლქმრული ურთიერთობა და არასრულწლოვან შვილზე მატერიალური პასუხისმგებლობა მთლიანად ნ. ფ-ამ იკისრა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგ გარემოებათა გამო: მ. ბ-ის განმარტებით, მხარეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1995წ. 3 ივლისიდან. ისინი ერთად ცხოვრობდნენ 1997წ. 17 სექტემბრამდე. სკ-ის 1161-ე მუხლის თანახმად, სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებას, რაც მან 2001 წელს მშობლებისაგან ნაჩუქარი ფულით შეიძინა, რადგან იგი არ მუშაობდა, ხოლო ავტომანქანა, ქორწინებამდე, 1984წ. 12 იანვარს, შეიძინა. ამასთან, მ. ბ-მა სადავო უძრავი ქონება 2002წ. 1 ნოემბერს სანოტარო წესით გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრების უფლებით გაასხვისა ს. და თ. ჩ-ებზე.

2004წ. 22 მარტის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე ჩაბმულ იქნენ ს. და თ. ჩ-ები. თ. ჩ-ი არ დაეთანხმა სასარჩელო მოთხოვნას იმ საფუძვლით, რომ, სკ-ის 187-ე მუხლის თანახმად, ს. და თ. ჩ-ები წარმოადგენენ უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენებს. ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა კანონით დადგენილი წესით, ხოლო როდესაც მესამე პირებმა რეგისტრაციისთვის საჯარო რეესტრს მიმართეს, სადავო ქონება დაყადაღებული აღმოჩნდა.

ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 3 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ქ. თბილისში, ...... გამზირზე, კინოთეატრ “ ........ “ და ავტოსამრეცხაოს შორის არსებული ¹1/12 /8/37/10 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და 108,8 კვ.მ შენობა-ნაგებობის საერთო ფართის ნაწილის თანამესაკუთრედ საჯარო რეესტრში აღირიცხა ნ. ფ-ა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-მა. ნ. ფ-ამ შეგებებული სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა სადავო ქონების 2/3 მესაკუთრედ ცნობა, თუმცა სააპელაციო სასამართლო სხდომაზე უარი თქვა სააპელაციო საჩივარზე, რის გამოც წარმოება შეწყდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004წ. 9 დეკემბრის განჩინებით მ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 3 მაისის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ უდავოდ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ...... გამზირზე, კინოთეატრ “ ....... “ და ავტოსამრეცხაოს შორის არსებული მიწის ნაკვეთი შეძენილია ნ. ფ-ასა და მ. ბ-ის რეგისტრირებულ ქორწინებაში ყოფნის პერიოდში. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო ქონება, სკ-ის 1158-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა საერთო ქონებას _ თანასაკუთრებას წარმოადგენს. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მ. ბ-ის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მხოლოდ მისი საკუთრებაა, რადგან ამის დასადასტურებლად აპელანტს არ მიუთითებია სკ-ის 1168-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული გარემოებების არსებობაზე. სააპეალციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მ. ბ-ის მოსაზრება სადავო ქონების გასხვისების თაობაზე, რადგან საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სადავო ქონება აპელანტის სახელზე ირიცხებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: კასატორის მოსაზრებით, არც ერთი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია იმ ფაქტზე, რომ 2002წ. 1 ნოემბერს სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით გადაეცა ს. და თ. ჩ-ებს სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, რაც მათ საჯარო რეესტრში არ დაურეგისტრირებიათ. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სკ-ის 183-ე, 311-ე და 313-ე მუხლები და მხოლოდ ქორწინების რეგისტრაცია მიიჩნია საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლად. სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, სკ-ის 1158-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც, მეუღლეთა ქორწინების განმავლობაში ერთად შეძენილ უძრავ ქონებაზე _ თანასაკუთრებაზე მეუღლეთა საკუთრების უფლება წარმოიშობა მხოლოდ საჯარო რეესტრში ორივე მათგანის რეგისტრაციის შემდეგ. სასამართლომ ასევე არასწორად დაასკვნა, რომ რაიონულმა სასამართლომ სწორად გამოიყენა სკ-ის 1164-ე და 1168-ე მუხლები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინება დააფუძნა შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: ქ. თბილისში, ....... გამზირზე, კინოთეატრ “ ........ “ და ავტოსამრეცხაოს შორის არსებული მიწის ნაკვეთი შეძენილ იქნა მ. ბ-ის მიერ ნ. ფ-ასთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში ყოფნის პერიოდში _ 2001წ. 12 თებერვალს.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სავსებით სწორად გამოიყენა სკ-ის 1158-ე, 1164-ე და 1168-ე მუხლები და ზემოხსენებული ქონება აღიარა მეუღლეთა თანასაკუთრებად.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სკ-ის 1158-ე მუხლი, რომლითაც უძრავ ქონებაზე მეუღლეთა საკუთრების უფლება წარმოიშობა მხოლოდ საჯარო რეესტრში ორივე მათგანის რეგისტრაციის შემდეგ.

სკ-ის 1158-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან, სხვა საპატიო მიზეზის გამო, არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი, ხოლო, ამავე კოდექსის 1159-ე მუხლის თანახმად, თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებაზე მეუღლეებს აქვთ თანაბარი უფლებები. ამ ქონების ფლობა, სარგებლობა და განკარგვა ხორციელდება მეუღლეთა ურთიერთშეთანხმებით.

სკ-ის 183-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

ამდენად, უძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლება შეიძლება წარმოიშვას მხოლოდ ამ უფლების გაფორმებისათვის დადგენილი სპეციალური წესების დაცვით, ხოლო, რაც შეეხება ქორწინებაში მყოფ პირთა ქონების სამართლებრივი რეჟიმის განსაზღვრას, სკ-ის 1158-ე მუხლით გათვალისწინებული მეუღლეთა თანასაკუთრების კრიტერიუმად ქონების ქორწინების პერიოდში შეძენაა (გარდა მემკვიდრეობით ან ჩუქებით მიღებული ქონებისა) დადგენილი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ განჩინებაში სკ-ის 1158-ე მუხლზე დაყრდნობით მიუთითა რა ნ. ფ-ას თანასაკუთრების კანონიერ უფლებაზე, მართებულად დააკმაყოფილა მისი მოთხოვნა თანასაკუთრების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შესახებ. რაცშეეხება მეუღლეთა საერთო ქონების გაყოფას, სკ-ის 1164-ე მუხლის თანახმად, იგი თითოეული მეუღლის მოთხოვნით შეიძლება გაიყოს როგორც ქორწინების განმავლობაში, ისე _ მისი შეწყვეტის შემდეგ.

ყოველგვარ დასაბუთებასაა მოკლებული კასატორის მოსაზრება, რომ სასამართლომ არ გაითვალისწინა სადავო ქონების კეთილსინდისიერი შემძენი. საქმის მასალებით დადგენილია და მ. ბ-ი სადავოდ არ ხდის იმ გარემოებას, რომ უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში ამჟამადაც მის სახელზეა აღრიცხული. სკ-ის 183-ე მუხლის დანაწესებიდან გამომდინარე, უძრავ ქონებაზე მესაკუთრის ვინაობა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებით ვლინდება. სკ-ის 185-ე მუხლი ადგენს რა კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესების დაცვის სამართლებრივ გარანტიებს, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. მოცემულ შემთხვევაში, ნ. ფ-ა ითხოვს რა კანონით გარანტირებული თანასაკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას, უძრავ ნივთზე მესაკუთრედ სათანადო წესით მ. ბ-ი არის რეგისტრირებული და სასარჩელო მოთხოვნის კანონიერება მხოლოდ მ. ბ-ის საკუთრების უფლებასთან მიმართებაში უნდა შემოწმდეს. რაც შეეხება მესამე პირს, მისი საკუთრების უფლება სადავო ქონებაზე კანონით დადგენილი წესით გაფორმებული არ არის, რაც გამორიცხავს სკ-ის 185-ე მუხლით გათვალისწინებული შემძენის ინტერესების დაცვის იურიდიული მექანიზმის ამოქმედებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონის მოთხოვნათა დაცვითაა მიღებული და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 9 დეკემბრის განჩინება დარჩეს უცვლელი.

სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.