№ბს-475(კ-22) 9 ოქტომბერი, 2023 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბიძინა სტურუა, თამარ ოქროპირიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ბ. შ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 დეკემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; მესამე პირები - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო, შპს „დ...“, ნ. გ-ი, ნ. დ-ი, მ. ნ-ე, ი. ბ-ი, თ. ქ-ე, გ. ტ-ე, ვ. ნ. კ-ე, გ. ა-ე, გ. გ-ა, გ. გ-ე, გი. გ-ე, გ. ზ-ა, დ. ე-ე, დ. ფ-ე, დ. პ-ი, ე. გ-ე, ე. კ-ე, ე. რ-ა, ე. ფ-ა, ვ. ფ-ე, ვ. ძ-ე, ზ. გ-ე, ზ. რ-ე, ზ. ო-ი, ზ. დ-ი, ზ. რ-ი, თ. ტ-ე, თ. უ-ი, თ. ჯ-ე, თ. რ-ი, თ. ლ-ა-მ-ი, ი. მ-ი, ი. ზ-ა, ლ. გ-ე, ლ. ლ-ი, ლ. თ-ი, მ. რ-ი, მ. რ-ა, მ. ლ-ე, მა. ლ-ე, მ. გ-ა, მ. ა-ი, ნ. ე-ი, ნ. ქ-ი, ნ. ჩ-ა, ნ. მ-ა, ნ. ბ-ე, ნ. ლ-ე, ნ. ზ-ა, ნ. ქ-ე, ნ. კ-ი, ჟ. გ-ი, რ. მ-ი, რო. მ-ი, ს. ბ-ე, ს. ა-ე, ს. კ-ე, ს. მ-ე, ქ. გ-ი, ქ. კ-ა, ქ. მ-ი, ქ. ც-ე, შ. გ-ი, ჰ. ჯ-რ).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ბ. შ-ამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი ქალაქ თბილისის მერის 2013 წლის 26 მარტის №530 განკარგულება „ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის შესახებ“; ბ) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისროს ზიანის ანაზღაურების სახით 60 000 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარში გადახდა.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 9 მარტის საოქმო განჩინებით მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლის გი. ა-ის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის ჩაბმის შესახებ დაკმაყოფილდა; №3/1720-17 ადმინისტრაციულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 აპრილის საოქმო განჩინებით მოსარჩელე ბ. შ-ას წარმომადგენლის მ. ა-ეის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად შპს „დ...ის“ ჩაბმის შესახებ დაკმაყოფილდა; №3/1720-17 ადმინისტრაციულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა შპს „დ...“ (ს/ნ ...).

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 აპრილის განჩინებით მოსარჩელე ბ. შ-ას წარმომადგენლის მ. ა-ეის შუამდგომლობა სარჩელის ნაწილობრივ გამოხმობის თაობაზე დაკმაყოფილდა; ბ. შ-ას სარჩელი, მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ, ზიანის სახით 60 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, დატოვებულ იქნა განუხილველად.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით №3/1720-17 ადმინისტრაციულ საქმეში, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ ვ. ნ. კ-ე, გ. ა-ე, გ. გ-ა, გ. გ-ე, გი. გ-ე, გ. ზ-ა, გ. ტ-ე, დ. ე-ე, დ. ფ-ე, დ. პ-ი, ე. გ-ე, ე. კ-ე, ე. რ-ა, ე. ფ-ა, ვ. ფ-ე, ვ. ძ-ე, ზ. გ-ე, ზ. რ-ე, ზ. ო-ი, ზ. დ-ი, ზ. რ-ი, თ. ტ-ე, თ. უ-ი, თ. ჯ-ე, თ. რ-ი, თ. ქ-ე, თ. ლ-ა-მ-ი, ი. მ-ი, ი. ზ-ა, ი. ბ-ი, ლ. გ-ე, ლ. ლ-ი, ლ. თ-ი, მ. რ-ი, მ. რ-ა, მ. ლ-ე, მ. ნ-ე, მა. ლ-ე, მ. გ-ა, მ. ა-ი, ნ. დ-ი, ნ. ე-ი, ნ. ქ-ი, ნ. ჩ-ა, ნ. მ-ა, ნ. ბ-ე, ნ. ლ-ე, ნ. ზ-ა, ნ. ქ-ე, ნ. კ-ი, ნ. გ-ი, ჟ. გ-ი, რ. მ-ი, რო. მ-ი, ს. ბ-ე, ს. ა-ე, ს. კ-ე, ს. მ-ე, ქ. გ-ი, ქ. კ-ა, ქ. მ-ი, ქ. ც-ე, შ. გ-ი, ჰ. ჯ-რ.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით ბ. შ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ბ. შ-ას მიერ.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 დეკემბრის განჩინებით განსახილველ საქმეში მესამე პირის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 დეკემბრის განჩინებით ბ. შ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილება.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. შ-ამ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების უგულებელყოფით, შპს „...სთან“ შეთანხმებით, არქიტექტურის სამსახურმა გამოსცა 2015 წლის 5 მაისის №1876115 ბრძანება, რომელიც ითვალისწინებდა ქ. თბილისში, ...ს №...-ში მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობებისთვის გაზრდილ ქალაქთმშენებლობით პარამეტრებს. აღნიშნული აქტის თანახმად, ძირითადი განაშენიანების პარამეტრები (საცხოვრებელი ზონა 6 (სზ-6)) კ1=0,5; კ2=2,5, შეიცვალა მოთხოვნილი პარამეტრებით - კ1=0,7; კ2=5,8. არც აღნიშნული ზონალური შეთანხმების ცვლილების განხორციელებისას და არც სამშენებლო პროექტის შეთანხმებისას, არ იქნა საფუძვლიანად შესწავლილი ყველა გარემოება სამეზობლო საზღვრებში არსებული ობიექტების სამართლებრივი და კონსტრუქციული მდგომარეობის შესახებ.

ქ. თბილისის მერიისა და არქიტექტურის სამსახურისათვის ცნობილი იყო მოსარჩელესა და შპს „...ს“ შორის არსებული დავის თაობაზე. შპს „დ...ის“ საჩივრის საფუძველზე 2004 წლის 30 დეკემბერს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს მიერ გაცემული №5368 სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, შეჩერებულ იქნა ბ. შ-ას საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა ადმინისტრაციული დავის საბოლოო გადაწყვეტამდე. 2004 წლის 14 მარტს ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში აღიძრა შპს „დ...ის“ სარჩელი ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2002 წლის 14 აგვისტოს №20/493 აქტის, ქ. თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქალაქო სამსახურის მიერ 2004 წლის 6 აპრილს გაცემული №ნ/110 მშენებლობის ნებართვისა და ქ. თბილისის არქმშენინსპექციის მიერ 2004 წლის 24 მარტს გაცემული №68 ნებართვის ბათილად ცნობის შესახებ, სადაც მოპასუხე მხარეს წარმოადგენდა ქ. თბილისის ურბანული განვითარების სამსახური, ხოლო საქმეში მესამე პირად ჩართული იყო ბ. შ-ა. აღნიშნული დავა დასრულდა 2009 წელს და არქიტექტურის სამსახურს დაევალა ერთი თვის ვადაში შეესწავლა გარემოებები და გამოეცა ახალი ადმინისტრაციული აქტი. მიუხედავად ბ. შ-ას არაერთი მოთხოვნისა, არქიტექტურის სამსახურმა არ დაიწყო ადმინისტრაციული წარმოება. ასევე, მოსარჩელეს არ მიეცა სახლის გადახურვის შესაძლებლობაც კი. ყოველივე აღნიშნული სწორედ შპს „დ...ის“ ინტერესებიდან გამომდინარეობდა. საკითხის ყოველგვარი შესწავლისა და განხილვის გარეშე ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურმა და ქ. თბილისის მერიამ გამოსცეს მოსარჩელის მიერ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტები, რითაც ბ. შ-ას და მისი ოჯახის მდგომარეობა დამძიმდა, რადგან აღნიშნული უკანონო აქტებით მოსარჩელეს ადგება შეუქცევადი და გამოუსწორებელი ზიანი. ბ. შ-ა და მისი შვიდსულიანი ოჯახი ცხოვრობენ ავარიულ სახლში, ავტოფარეხისათვის განკუთვნილ ნახევარსარდაფის ტიპის საცხოვრებელში (სადგომში), ორი მცირეწლოვანი ბავშვით. ვერც უფროსები და ვერც მცირეწლოვანი შვილიშვილები ვერ გადიან ეზოში, რადგან არ არის უსაფრთხოება დაცული მშენებლობის მწარმოებელთა მხრიდან, რითიც იზღუდება საკუთრებით სარგებლობის უფლება. არაერთხელ იქნა ჩამოვარდნილი მძიმე კონსტრუქციის სამშენებლო მასალა, რაც დასტურდება ზედამხედველობის სამსახურის აქტებით. 15-სართულიანი სახლის სრული სიმაღლე 48,9 მეტრია. სწორედ შპს „დ...ის“ ტერიტორიაზე მიმდინარე მშენებლობის საფუძველზე ბ. შ-ას ოჯახის საცხოვრისში არის გაუსაძლისი ნესტი, დაირღვა ბლოკით ნაშენები კედლები. აღნიშნულის გამო მოსარჩელემ მიმართა ინჟინერ-გეოლოგებს, რათა ჩატარდეს საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევა და დადგინდეს, გაუძლებს თუ არა ავარიულ მდგომარეობაში მყოფი საცხოვრებელი სახლი მომიჯნავედ მდებარე მრავალსართულიანი სახლის ზეგავლენას.

მიწის გარკვეული ნაწილი, რომელიც შპს „დ...მ“ უკანონოდ დაისაკუთრა, დღემდე წარმოადგენს სადავო ტერიტორიას და აღნიშნულზე 2005 წლის 5 მაისს ქ. თბილისის პროკურატურაში დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის №1005832 საქმეზე. ქ. თბილისში, ...ს გამზირზე, №...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთების გამიჯვნის, რელიეფური განსხვავებების, საკადასტრო რუკებში არსებული უზუსტობების და მშენებლობის კანონიერების შესწავლისას გამოვლენილ დარღვევებთან დაკავშირებით, საკითხის გარკვევის მიზნით, საქართველოს მიწის მართვის დეპარტამენტის, მერიის არქიტექტურის დეპარტამენტისა და არქმშენკონტროლის ინსპექციის რიგი თანამშრომლების მიერ სამსახურებრივი გულგრილობის ჩადენის ფაქტზე (დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით) გამოძიება მიმდინარეობს დღემდე და მიწის ნაკვეთების კუთვნილების კანონიერების საკითხი დადგენილი არ არის.

მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე მხარის მიერ ბ. შ-ა არცერთ ადმინისტრაციულ წარმოებაზე არ ყოფილა მიწვეული. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ იქნა კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით შესწავლილი გარემოებები. სწორედ მოპასუხე მხარის „დახმარებით“, მშენებარე კორპუსში გაჭრილ იქნა მიჯნაზე ღიობები და აივნები, უსაფრთხოების დაცვის მიზნით არ არის მოწყობილი სამშენებლო მოედანი. შპს „დ...ის“ მშენებარე სახლის ზეგავლენით ბ. შ-ას საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლი დანესტიანდა, ვინაიდან მშენებლობის შედეგად შეიქმნა იზოლირების და განათებულობის პრობლემა.

კასატორი მიუთითებს საქართველოს პრეზიდენტის 24.11.07წ. №660 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის მე-3 და 6.2 მუხლებზე, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 08.07.08წ. №1-1/1254 ბრძანებით დამტკიცებულ „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების“ 26-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ ლეგალიზაციის აქტი არის აღმჭურველი აქტი. ამასთანავე, საქართველოს პრეზიდენტის 24.11.07წ. №660 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის მოქმედება ვრცელდება იმ შემთხვევებზე, როდესაც ლეგალიზაციის თაობაზე მიღებული აქტი არ ზღუდავს მესამე პირის უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებს. აღნიშნული ბრძანებულებით დამტკიცებული წესი ვერ იქცევა სხვა პირთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების შეზღუდვის საფუძვლად, მესამე პირთა ინტერესების დაცვა ხდება არა მხოლოდ მშენებლობის ნებართვის გაცემის, არამედ ლეგალიზაციის პროცესში. ზემოაღნიშნული არ ადასტურებს სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ უპირობოდ სამეზობლო წესების გამოყენების შესაძლებლობას. 18.09.01წ.-14.07.08წ. მოქმედი საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის მინისტრის 18.09.01წ. №57 ბრძანებით დამტკიცებული „ნაკვეთების საზღვარზე, საზღვართან საცხოვრებელი სახლების, დამხმარე და სხვა ნაგებობის მშენებლობის წესი“ განსაზღვრავდა ქალაქების, სოფლების და სხვა დასახლებების განაშენიანების ზონებში საცხოვრებელი სახლების მშენებლობისა და რეკონსტრუქციის შესაბამის პირობებს, რომლის თანახმად, საცხოვრებელი სახლის განთავსება ნაკვეთების საზღვრიდან დაშვებული იყო 5.0 მეტრში. ასეთ შემთხვევაში, სამეზობლო მიჯნის მხარეს განთავსებულ კედელში შესაძლებელი იყო ფანჯრებისა და სხვა სახის ღიობების მოწყობა. წესი ითვალისწინებდა ორიენტაციის და რელიეფის გათვალისწინებით მანძილის გაზრდის შესაძლებლობას იმ ვარაუდით, რომ მეზობლის მიერ საზღვარზე (საზღვართან) საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შემთხვევაში დაცული იქნებოდა საცხოვრებელ სახლებს შორის ერთი ფანჯრიდან მეორეში ჩაუხედავობა (3.2 მუხ.). №08 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „საქართველოს სსრ ქალაქებში, დაბებსა და სოფლებში საკარმიდამო განაშენიანების ზონაში ნაკვეთების საზღვარზე (მიჯნაზე) მშენებლობის წესები“ ანალოგიურ დებულებებს შეიცავდა, ის ასევე ეხებოდა ნაკვეთების მიჯნაზე მოსაზღვრე საცხოვრებელ სახლებზე ღიობების მოწყობას. ხსენებული რეგულაციები ეფუძნებოდა ჩაუხედავობის პრინციპის დაცვას, რომელსაც მნიშვნელობა აქვს პირადი ცხოვრების დაცულობისათვის. პირადი ცხოვრების დაცვის უფლებით არის ნაკარნახევი საცხოვრებელ სახლებს შორის დისტანციის დაცვის მოთხოვნა. იმ მეზობლის საკუთრებით სარგებლობის უფლება, რომელსაც კანონსაწინააღმდეგოდ ჰქონდა მოწყობილი სასაზღვრო მიჯნაში ღიობი, დაცვის უპირატესი უფლებით არ სარგებლობდა. შემდგომი რეგულაციები (საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 08.07.08წ. №1-1/1254 ბრძანებით დამტკიცებული „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებები“ (26-ე მუხ., მე-13, 15¹ ქვეპუნქტები), თბილისის საკრებულოს 27.03.09წ. №4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესები“ (34-ე მუხ.), თბილისის საკრებულოს 24.05.16წ. №14-39 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესები“ (30-ე მუხ. 1-ლი, მე-10, 15¹ ქვეპუნქტები), საქართველოს მთავრობის 15.01.14წ. №59 დადგენილებით დამტკიცებული „ტექნიკური რეგლამენტის - დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებები“ (26-ე მუხ. მე-13, მე-14 ქვეპუნქტები)) ითვალისწინებენ სამეზობლო მიჯნიდან დისტანციის დაცვას - აღნიშნული ეხება არა მხოლოდ საცხოვრებელი სახლების, არამედ ზოგადად განაშენიანების წესებს. ამდენად, დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია ღიობის მოწყობის პერიოდის დადგენა.

ქ. თბილისის საკრებულოს 27.03.09წ. №4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ მიხედვით, სამშენებლო მიწის ნაკვეთების საზღვარი (საკადასტრო საზღვარი) არის 2 სახის: საზოგადოებრივი საზღვარი და სამეზობლო საზღვარი. საზოგადოებრივი საზღვარი სახეზეა, როდესაც სამშენებლო მიწის ნაკვეთი ესაზღვრება ქუჩას ან/და სხვა საზოგადოებრივ სივრცეს. სამეზობლო საზღვარი სახეზეა, როდესაც სამშენებლო მიწის ნაკვეთი ესაზღვრება სამშენებლო მიწის ნაკვეთს ან ისეთ არასამშენებლო მიწის ნაკვეთს, რომელიც არ წარმოადგენს საზოგადოებრივ სივრცეს. აღნიშნული წესების 34-ე მუხლის მე-4 და მე-15 პუნქტების თანახმად, სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში განთავსებულად ითვლება შენობა ან მისი ნაწილი, რომელიც სამეზობლო საზღვრიდან 3.0 მეტრზე ნაკლები მანძილით არის დაშორებული, შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში დასაშვებია სამეზობლო საზღვრის მხარეს კარის, ფანჯრის, სამტრედეს და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილის, ასევე აივნის, ერკერის და ტერასის გარეშე. ეს პირობა არ ეხება ამ მუხლის 15¹, მე-16, მე-17 და მე-18 პუნქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებს, ხოლო ამავე მუხლის 15¹ პუნქტში აღნიშნულია, რომ ნაკვეთის საზღვრიდან 3.0 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე, მეზობლის მხარეს შეიძლება მოწყობილ იქნეს ღიობი, კარი, ფანჯარა, სამტრედე და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილი, ასევე აივანი, ერკერი და ტერასა, თუ ამაზე მიღებული იქნება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ქ. თბილისში ...ის №...-ში (ს/კ ..., მესაკუთრე - ბ. შ-ა), სამეზობლო ღობისაგან 30 სმ-ის მანძილზე ...ს გამზ. №...-ში (იგივე ...ის 7ა, ს/კ ...) მდებარე მიწის ფართზე მიმდინარეობს მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა, რომლის მესაკუთრე იყო შპს „დ...“. მშენებლობის დაწყების საფუძველია 2015 წლის 5 მაისს ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურში შპს „დ...ის“ განცხადების საფუძველზე შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტი, რაზედაც 2015 წლის 5 მაისს გაიცა ბრძანება მე-4 კლასის, მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობის მიზნით. სწორედ ამ ბრძანების გაცემისთანავე დაიწყო აღნიშნული მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობა შემდეგი ტექნიკური მაჩვენებლებით: კ1=0,7; კ2=5,8. მიმდინარე მშენებლობიდან პერიოდულად, დროთა განმავლობაში ადგებოდა ზიანი მოსარჩელის ოჯახს, რაც გამოიხატებოდა სამშენებლო მასალებისა და მძიმე კონსტრუქციული ნაგებობების ვარდნით მისი საცხოვრებელი სახლის ტერიტორიაზე. ამ გარემოებიდან გამომდინარე, არაერთხელ მიმართა ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის სამსახურს, რომელიც შემოიფარგლებოდა მშენებლობის მწარმოებელთა მხოლოდ ერთჯერადი დაჯარიმებებით. ზედამხედველობის სამსახურმა, მოსარჩელის კატეგორიული მოთხოვნისა და არსებული გარემოებების შესწავლის შემდგომ, შეაჩერა სამშენებლო სამუშაოების წარმოება უსაფრთხოების ნორმების დარღვევის სრულ აღმოფხვრამდე. გარდა უსაფრთხოების ნორმებისა, მხარეს დარღვეული აქვს შეთანხმებული მონაცემებით გაცემული არქიტექტურული პროექტი, რისი გამოსწორებაც შეუძლებელია. ამასთან, აღძრულია სისხლის სამართლის საქმე, რაც ქ. თბილისის მერიისთვის დეტალურად არის ცნობილი. მოსარჩელის განცხადებებს მიმდინარე მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის გადაცემის თაობაზე, წლების განმავლობაში არანაირი რეაგირება არ მოჰყოლია.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ქონების საბაზრო ღირებულების გაუფასურება უნდა გამხდარიყო სადავო აქტის ბათილობის საფუძველი სხვა გარემოებებთან ერთად. ამასთან, გასაჩივრებული აქტი დაუსაბუთებელია და მასში მითითებულია ისეთი ნორმებიც, რომლებიც პირდაპირ არ არეგულირებენ განსახილველ საკითხს. არქიტექტურის სამსახურის ბრძანებაში მოხსენიებულია შესაბამისი საკანონმდებლო/კანონქვემდებარე აქტების მხოლოდ დასახელებები, საკითხის გადასაწყვეტად საჭირო კონკრეტული ნორმებისა და დებულებების მითითების გარეშე. რაც შეეხება აქტის დასაბუთების გარეშე გამოცემის შესაძლებლობას, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია აქტი ზღუდავდა თუ არა მესამე პირების კანონიერ უფლებებსა და ინტერესებს.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს მესამე პირებისა და მოწინააღმდეგე მხარის მითითებაზე კანონიერი ნდობის არსებობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ კანონიერი ნდობის უფლებით აქტის ადრესატი დაცულია იმ ვითარებაში, როცა მისი ნდობის უფლება კონფლიქტშია მხოლოდ კანონიერების პრინციპთან, მაგრამ თუ ამავდროულად აქტი მესამე პირის კანონიერი ნდობის უფლებას არსებითად არღვევს, შეუძლებელია პრიორიტეტულად იქნეს განხილული აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლება სხვა, მესამე პირთა კანონიერი ნდობის უფლების იგნორირების ხარჯზე. ნორმის ამგვარი განმარტება წინააღმდეგობაში მოდის როგორც საჯარო მმართველობის კანონიერებასა და ადამიანის უფლებების დაცვის სტანდარტებთან, ისე სამართლიანი მართლმსაჯულების განხორციელების ვალდებულებასთან.

მოცემულ შემთხვევაში, ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის 2013 წლის 20 მარტის სხდომაზე განხილულ იქნა ქ. თბილისში, ...ს №...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ...) ქალაქთმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდის საკითხი. კომისიამ, ქალაქთმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდაზე თანხმობა გასცა. არსებული ტერიტორიის განაშენიანების კოეფიციენტი და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტი განისაზღვრა კ1=0,7; კ2=5,8-ით. მოცემულ ტერიტორიაზე კანონმდებლობით დადგენილი კოეფიციენტი კ2=2,5 გაიზარდა და გახდა კ2=5,8. ამდენად, გასაჩივრებულ აქტს - ქალაქ თბილისის მერის 2013 წლის 26 მარტის №530 განკარგულებას საფუძვლად დაედო ზემოაღნიშნული კომისიის დასკვნა. შესაბამისად, მერის სადავო აქტი დაეფუძნა კომისიის დასკვნას და გასაჩივრებული აქტის კანონშესაბამისობა მთლიანადაა დამოკიდებული კომისიის დასკვნის დასაბუთებულობაზე. დასკვნის თანახმად დგინდება, რომ დღის წესრიგის მე-13 საკითხად განიხილებოდა ქ. თბილისში, ვაკე-საბურთალოს რაიონში, ...ის №...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი ...) მრავალბინიანი შენობის განთავსების მიზნით, ქალაქთმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდა. ასევე დგინდება, რომ საკითხის დადებითად გადაწყვეტას მხარი დაუჭირა 5-მა წევრმა, ხოლო წინააღმდეგი იყო 2 წევრი (სხდომას ესწრებოდა 7 წევრი). კომისიის სხდომის ოქმი არ შეიცავს რაიმე დასაბუთებას, თუ რატომ იყო საჭირო კოეფიციენტების დადგენილი პარამეტრების გადამეტება, მაშინ როდესაც, დადგენილი პარამეტრების გაზრდა განსაკუთრებულ დასაბუთებას საჭიროებს, რათა ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება შესაბამისობაში იყოს „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ კანონთან, საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის №4-13 გადაწყვეტილებასთან, როგორც საკითხის მარეგულირებელ სპეციალურ კანონმდებლობასთან და სხვა რელევანტურ საკანონმდებლო/კანონქვემდებარე აქტებთან, იმისათვის, რომ არ მოხდეს ქალაქის სპონტანური, სტიქიური განვითარება, რომელსაც არ ექნება ინფრასტრუქტურული მხარდაჭერა, რათა არ შეილახოს როგორც მინიმუმ სადავო ობიექტის მომიჯნავედ მაცხოვრებელთა, ასევე პოტენციურად მოსახლეობის უფრო ფართო ფენის უფლებები და კანონიერი ინტერესები, ასევე სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინტერესები.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ბ. შ-ას საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბ. შ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საკასაციო პალატა პირველ რიგში ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ბ. შ-ას სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს, ბათილად იქნეს ცნობილი ქალაქ თბილისის მერის 2013 წლის 26 მარტის №530 განკარგულება „ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის შესახებ“. ამდენად, სასამართლო საქმეს იხილავს სწორედ აღნიშნული მოთხოვნის ფარგლებში.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით: №..., 2008 წლის 10 იანვრის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით აღრიცხულია შპს „დ...ის“ სახელზე. ნაკვეთის ფუნქცია - არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 752.00 კვ.მ, ნაკვეთის წინა ნომერი: 40/213, შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი: №1, შენობა-ნაგებობ(ებ)ის საერთო ფართი: 364.68 კვ. მეტრი (ტ.1, ს.ფ 102-103); ბ) ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით: №..., 2017 წლის 16 ივნისის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით აღრიცხულია შპს „დ...ის“ სახელზე. ნაკვეთის ფუნქცია - არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 128.00 კვ.მ, ნაკვეთის წინა ნომერი: ... (ტ.2, ს.ფ 60-61); გ) უძრავი ქონება მდებარე ქ. თბილისი, ...ის ქ. №... (ყოფ. ...ს გამზირი №...), საკადასტრო კოდი: №..., საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ბ. შ-ას სახელზე. უფლების რეგისტრაციის თარიღი: 2010 წლის 3 ივნისი, ნაკვეთის დანიშნულება - არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 353.00 კვ.მ, ნაკვეთის წინა ნომერი: 40/83; ... (ტ.1, ს.ფ 308-309, 107-109, 119-120); დ) ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით: №..., 2017 წლის 31 ოქტომბრის მდგომარეობით საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ვ. ნ. კ-ეს, გი. გ-ეის, გ. ზ-ას, გ. შ-ეის, გ. ტ-ეის, დ. ე-ეის, დ. კ-ის, დ. ფ-ეის, დ. პ-ის, ე. გ-ე, ე. რ-ას, ვ. ფ-ეის, ვ. ძ-ეის, ზ. გ-ეის, ზ. რ-ეის, თ. ტ-ეის, თ. უ-ის, თ. ჯ-ეის, თ. ქ-ეის, თ. ლ-ა-მ-ის, ი. მ-ის, ი. ზ-ას, ი. ბ-ის, ლ. გ-ეის, ლ. ლ-ის, ლ. თ-ის, მ. რ-ის, მ. რ-ას, მ. ლ-ეის, მ. ნ-ეის, მ. ა-ის, ნ. ქ-ის, ნ. ჩ-ას, ნ. მ-ას, ნ. ბ-ეის, ნ. ლ-ეის, ნ. ზ-ას, ნ. ქ-ეის, ნ. კ-ის, ნ. გ-ის, ჟ. გ-ის, რ. მ-ის, ს. ბ-ეის, ს. ა-ეის, ს. კ-ეის, ს. მ-ეის, ქ. გ-ის, ქ. მ-ის, ქ. ც-ეის, შ. გ-ის, ჯ. ო-ის და შპს „დ...ის“ სახელზე. ნაკვეთის საკუთრების ტიპი - თანასაკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება - არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 972.00 კვ.მ, ნაკვეთის წინა ნომერი: ...; ...; ..., შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი: №1 (მშენებარე) საერთო ფართობი: 7534 კვ.მ. (მათ შორის: საცხოვრებელი ფართობი - 4713.4 კვ.მ, საზაფხულო ფართობი - 969.9 კვ.მ, კიბის უჯრედისა და სადარბაზოს ფართობი - 644.9 კვ.მ, ავტოსადგომის ფართობი - 1205.8 კვ.მ) (ტ.2, ს.ფ 193-211); ე) 2013 წლის 18 მარტს ა. ხ-იმა (დამკვეთი-განმცხადებელი) №AR1117132 განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს და მოითხოვა ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, ქალაქთმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდა (ტ.1, ს.ფ 21-22); ვ) ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის 2013 წლის 20 მარტის №11 სხდომის ოქმის (დღის წესრიგის მე-13 საკითხი) თანახმად, თანხმობა მიეცა ქ. თბილისში, ვაკე-საბურთალოს რაიონში, ...ს გამზირი №...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, ქალაქთმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდაზე და არსებული ტერიტორიის განაშენიანების კოეფიციენტი და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტი განისაზღვრა: კ1=0,7, კ2=5,8. განხილვის შედეგი: მომხრე 5, წინააღმდეგი 2 (ტ.1, ს.ფ 25-29); ზ) ქ. თბილისის მერის 2013 წლის 26 მარტის №530 განკარგულებით, ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის 2013 წლის 20 მარტის №11 სხდომის ოქმის შესაბამისად, ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის განსათავსებლად, განაშენიანების კოეფიციენტის (კ1) და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის (კ2) გადამეტების მიზნით, გაიცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება საპროექტო წინადადებით, წარდგენილი პარამეტრების შესაბამისად და განისაზღვრა კ1=0,7, კ2=5,8 (ტ.1, ს.ფ 30); თ) ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 29 მარტის №... გადაწყვეტილებით განმცხადებელს 2013 წლის 18 მარტის №AR1117132 განცხადების პასუხად ეცნობა, რომ საკითხი განიხილა ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის 2013 წლის 20 მარტის №11 სხდომამ, რომლის დასკვნის საფუძველზეც საკითხმა მიიღო დადებითი შეფასება და კოეფიციენტი განისაზღვრა: კ1=0,7-ით, კ2=5,8-ით (ტ.1, ს.ფ 21-22); ი) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 5 მაისის №1876115 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში, თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (საკადასტრო კოდი: №...) არქიტექტურული პროექტი, გაიცა მშენებლობის ნებართვა და გაცემულად ჩაითვალა მშენებლობის სანებართვო მოწმობა. დამკვეთი - შპს ,,დ...’’, მშენებლობის ვადა განისაზღვრა 2015 წლის 6 მაისიდან 2016 წლის 6 ნოემბრის ჩათვლით (ტ.1, ს.ფ 61-64); კ) აუდიტური ფირმა „ბ...ის“ 2017 წლის 19 მაისის №2/17-2017 შეფასების აქტიდან ირკვევა, რომ ფიზიკური პირის - ბ. შ-ას მიერ წარდგენილი ქონების (მდებარე ქ. თბილისი, ...ის ქ. №..., საკადასტრო კოდი: №..., ნაკვეთის დანიშნულება - არასასოფლო-სამეურნეო, ფართობი: 353.00 კვ.მ, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, საერთო ფართით 436,22 კვ.მ) გაუფასურებული ღირებულება, რომელიც გამოწვეულია აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე გარე გამაუარესებელი ფაქტორების ზემოქმედებებით, შეადგენს 60 000 (სამოცი ათასი) აშშ დოლარს (ტ.1, ს.ფ 163-197).

საკასაციო პალატა მიუთითებს „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის (ძალადაკარგულია - 20.07.2018, №3213) სადავო პერიოდში მოქმედ 31-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, (1) „განაშენიანების რეგულირების წესებით“ დადგენილი იმ ძირითადი პარამეტრების ზღვრული მაჩვენებლები, რომლებიც მოცემულია ამ კანონის 28-ე მუხლის მე-4 პუნქტში ან დადგენილია იმავე მუხლის მე-5 და მე-6 პუნქტების მიხედვით, შეიცვლება ამ კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად დამტკიცებული განაშენიანების რეგულირების გეგმის ან სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების საფუძველზე, თუ: ა) ამას მოითხოვს დასახლების სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვისა და არქიტექტურული, აგრეთვე ტერიტორიის განვითარებასთან დაკავშირებული სხვა განსაკუთრებული მიზეზები; ბ) ცვლილება კომპენსირდება სხვა ღონისძიებებით; გ) ამას არ დაუპირისპირდება სხვა საზოგადოებრივი ინტერესები; (2) სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებას გასცემს შესაბამისი ადგილობრივი მმართველობის ორგანო; (3) სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის წესი დგინდება „განაშენიანების ძირითადი დებულებებითა“ და „განაშენიანების რეგულირების წესებით“.

სადავო პერიოდში მოქმედი ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის №4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ქალაქ თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების (ძალადაკარგულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 05/24/2016 №14-39 დადგენილებით) 24-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, განაშენიანების კოეფიციენტისა და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტების მაქსიმალური მაჩვენებლები გადამეტებულ შეიძლება იყოს განაშენიანების რეგულირების გეგმების გადაწყვეტების საფუძველზე, თუ: ა) ამას მოითხოვს დედაქალაქის ქალაქმშენებლობითი და არქიტექტურული, აგრეთვე ქალაქის განვითარებასთან დაკავშირებული სხვა განსაკუთრებული მიზეზები; ბ) გადამეტება წონასწორდება ან კომპენსირდება გარკვეული ზომებით, რომელთა გატარება უზრუნველყოფს ჯანსაღი საცხოვრებელი და სამუშაო პირობების მოთხოვნების შელახვისა და გარემოზე არახელსაყრელი ზემოქმედების თავიდან აცილებას, სატრანსპორტო და საინჟინრო ინფრასტრუქტურის მოთხოვნების დაკმაყოფილებას; გ) ამას არ დაუპირისპირდება სხვა საზოგადოებრივი ინტერესები. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ცალკეულ შემთხვევებში, როდესაც სამშენებლო ნაგებობის მშენებლობა გამართლებულია დასახლების სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვისა და არქიტექტურული, აგრეთვე ტერიტორიის განვითარებასთან დაკავშირებული სხვა განსაკუთრებულ მიზეზებთან (სოციალური, ეკონომიკური, კულტურული და ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით), დასაშვებია კოეფიციენტის (ტერიტორიის განაშენიანებისა (კ-1) და განაშენიანების ინტენსივობის (კ-2)) ზღვრული მაჩვენებლის გადამეტება, შესაბამისი ქალაქგეგმარებითი პროექტის, მშენებლობის ნებართვის გამცემის შესაბამისი სამსახურის და ქ. თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების საკითხთა საბჭოს დასკვნის საფუძველზე, რომელსაც განკარგულებით ამტკიცებს ქ. თბილისის მერი.

ზემოაღნიშნული წესების სადავო პერიოდში მოქმედი 25-ე მუხლის მიხედვით, (1) სპეციალური ზონალური შეთანხმება ითვალისწინებს კონკრეტული მიწის ნაკვეთებისათვის განაშენიანებისა (კ-1) და განაშენიანების ინტენსიურობის (კ-2) კოეფიციენტების მაჩვენებლების გაზრდას, აგრეთვე გამოყენების ისეთი სახეობის დაშვებას, რომელნიც ამ წესების მოთხოვნებით საჭიროებენ სპეციალურ ზონალურ შეთანხმებას; (3) ქალაქ თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებაზე გადაწყვეტილებას იღებს ქ. თბილისის მერი, დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის დასკვნის საფუძველზე.

ქ. თბილისის მერის 2008 წლის 15 ოქტომბრის №54 ბრძანებით დამტკიცებული ,,ქ. თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის დებულების“ (ძალადაკარგულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 12/05/2014 №16-32 დადგენილებით) პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისია წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მერიის სათათბირო-საკოორდინაციო ორგანოს. ამავე დებულების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კომისიის კომპეტენციას განეკუთვნება დასახლებათა ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხებთან დაკავშირებით წინადადებების, შენიშვნების და საჩივრების განხილვა, ამავე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად კი, კომისიის კომპეტენციას განეკუთვნება სპეციალური ზონალური შეთანხმებისათვის ქალაქ თბილისის მერის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის პროექტის მომზადება.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ამახვილებს ყურადღებას იმ გარემოებაზე, რომ ქ. თბილისის მერის 2013 წლის 26 მარტის №530 განკარგულებით, ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა კომისიის 2013 წლის 20 მარტის №11 სხდომის ოქმის შესაბამისად, ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის განსათავსებლად, განაშენიანების კოეფიციენტის (კ1) და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის (კ2) გადამეტების მიზნით, გაიცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება საპროექტო წინადადებით წარდგენილი პარამეტრების შესაბამისად და განისაზღვრა კ1=0,7, კ2=5,8.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ ქალაქ თბილისის მერი დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას გასცდა კანონით დადგენილ ფარგლებს და არ გაითვალისწინა საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობა. მართალია, მოსარჩელე მიუთითებს სადავო აქტის უკანონობის შესახებ, თუმცა აღნიშნულის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის.

ამასთან, მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილებასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების ინსტიტუტს აქვს არა მარტო საპროცესო სამართლებრივი, არამედ მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობაც, რაც მდგომარეობს იმაში, რომ ფაქტის დაუმტკიცებლობის არახელსაყრელი შედეგები უნდა დაეკისროს იმ მხარეს, რომელსაც ამ ფაქტის დამტკიცება ევალებოდა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების თავისებურებაზე: როდესაც სადავოა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების საკითხი, მტკიცების ტვირთი მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება (საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილი), თუმცა ეს ნორმა არ უნდა იქნეს გაგებული იმგვარად, თითქოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელზე მოსარჩელე სრულად თავისუფლდება მტკიცების ვალდებულებისა და მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურებისაგან. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ ვერ დადასტურდა მისი კანონით დაცული უფლებების არსებითად ხელყოფის ფაქტი, ვერ იქნა წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულებები, რაც აღმჭურველი აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლებს შექმნიდა, ხოლო ადმინისტრაციულმა ორგანომ, თავის მხრივ, სამართალწარმოების ფარგლებში შეძლო მტკიცების ტვირთის რეალიზება და დაადასტურა სადავო აქტის გამოცემის საფუძვლები.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის თანახმად, (1) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები; (2) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული წესის დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე ან კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევით, ანდა კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

საქართველოს ზოგადი ადმოინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს რომელიმე საკითხის გადასაწყვეტად მინიჭებული აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, იგი ვალდებულია ეს უფლებამოსილება განახორციელოს კანონით დადგენილ ფარგლებში. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია განახორციელოს დისკრეციული უფლებამოსილება მხოლოდ იმ მიზნით, რომლის მისაღწევადაც მინიჭებული აქვს ეს უფლებამოსილება.

გარდა იმ გარემოებისა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ დასტურდება კანონით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევა, რომელთა არარსებობის შემთხვევაში მიღებულ იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის მითითებას კანონიერი ნდობის პრინციპთან მიმართებითაც, კერძოდ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. გატარებული მმართველობითი ღონისძიების სტაბილურობის და პირის კანონიერი ნდობის დაცვის უზრუნველსაყოფად კანონმდებელი განსაკუთრებული სამართლებრივი დაცვის ობიექტად აცხადებს თვით კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და ადგენს მისი გაბათილების დაუშვებლობის სტანდარტს, პირის კანონიერი ნდობის არსებობის პირობებში. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრულია, როგორ უნდა შემოწმდეს დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის არსებობა, კერძოდ, თუ მხარემ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება და უკანონო ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი. თანაზომიერების პრინციპის მეშვეობით უნდა დადგინდეს, თუ რომელი პრინციპის დაცვა არის კონკრეტულ შემთხვევაში პრიორიტეტული, რომელი პრინციპია აღმატებული ხარისხის და რომლის უზრუნველყოფა არის დაცვის ღირსი.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მართებულად იქნა მიჩნეული, რომ სახეზეა აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შპს „დ...“ შესაბამისი უფლებებით აღიჭურვა და არ არსებობს ამ პირის კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლების შეზღუდვის საფუძველი.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ კოეფიციენტის გაზრდის საკითხზე გადაწყვეტილების მიღება ქ. თბილისის მერის დისკრეციულ უფლებამოსილებათა რიგს განეკუთვნება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილება არის უფლებამოსილება, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებს თავისუფლებას საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან შეარჩიოს ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილება. ამავე კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს რომელიმე საკითხის გადასაწყვეტად მინიჭებული აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, იგი ვალდებულია ეს უფლებამოსილება განახორციელოს კანონით დადგენილ ფარგლებში. განსახილველ შემთხვევაში კი ამ ფარგლებს წარმოადგენს „ქ. თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესები“, რომელიც ითვალისწინებს კოეფიციენტების გადამეტების შესაძლებლობას. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია განახორციელოს დისკრეციული უფლებამოსილება მხოლოდ იმ მიზნით, რომლის მისაღწევადაც მინიჭებული აქვს ეს უფლებამოსილება, ხოლო მე-7 მუხლის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას არ შეიძლება გამოიცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ პირის კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი არსებითად აღემატება იმ სიკეთეს, რომლის მისაღებადაც იგი გამოიცა. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება მოპასუხის მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელება კანონით დადგენილი ფარგლების გადაცილებით ან/და იმ მიზნის უგულებელყოფით, რა მიზნითაც მას მინიჭებული აქვს აღნიშნული უფლებამოსილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ იძლევა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას. მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივარს მიიჩნევს დაუშვებლად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ბ. შ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 დეკემბრის განჩინება;

3. ბ. შ-ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 23.05.2022წ. №13384849608 საგადახდო დავალებით ნ. შ-ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

თ. ოქროპირიძე