№ბს-779(2კ-23) 19 ოქტომბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 თებერვლის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

2020 წლის 10 აგვისტოს შპს „...იმ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ, რომლითაც „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 8 ოქტომბრის №000635 დადგენილებისა და „ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 22 ივლისის №876 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სარჩელის თანახმად, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შპს „...ის“ მიმართ შედგა №000635 მითითება, რომლის მიხედვითაც დაევალა სანებართვო დოკუმენტაციის წარდგენა ან ქალაქ თბილისში, ...ის გამზირის №5-ში (ს/კ ...) მდებარე გაზსადენი მილის დემონტაჟი. მითითებით განსაზღვრულ ვადაში კომპანიამ წარადგინა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, რომლითაც დასტურდება გაზსადენი მილის კანონმდებლობის სრული დაცვით მოწყობა. მოსარჩელის მითითებით, გაზსადენი ექსპლუატაციაში მიღებულ იქნა 1990-იან წლებში სს „თ...ის“ მიერ შეთანხმებული თბილქალაქპროექტის საფუძველზე და განთავსდა იმ დროისათვის განსაზღვრული წესების დაცვით. ასევე, სს „თ...ის“ 100%-იანი წილის მესაკუთრეა ქალაქ თბილისის მერია. აღნიშნული გაზსადენი, შპს „...ის“ (ყოფილი: შპს „ყ...ი“) საკუთრებაში გადაეცა 2006 წლის 18 მაისს სს „თ...თან“ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. მიუხედავად კომპანიის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციისა, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 8 ოქტომბერს კომპანიის მიმართ გამოიცა №000635 დადგენილება, რომლითაც შპს „...ი“ გაზსადენი მილის უნებართვო მოწყობის გამო დაჯარიმდა 8000 ლარით. აღნიშნული დადგენილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა ადმინისტრაციული საჩივრით, თუმცა იგი არ დაკმაყოფილდა.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები მიღებული იყო კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, რის გამოც ისინი უნდა დაქვემდებარებოდა ბათილად ცნობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი შპს „...ის“ ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 22 ივლისის №876 ბრძანება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 8 ოქტომბრის №000635 დადგენილება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა.

საქალაქო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა საკითხის მომწესრიგებელი კანონმდებლობა, კერძოდ, სადავო პერიოდში მოქმედი „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“, ასევე, სადავო პერიოდში მოქმედი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების შესაბამისი ნორმები და მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიღებულ იქნა ისე, რომ არ ყოფილა გამოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. კერძოდ, გასაჩივრებულ აქტში არ არის დასაბუთება იმისა, რატომ წარმოადგენდა გაზსადენი მილის მოწყობა უკანონო მშენებლობას. საქმეში წარმოდგენილია შპს „...ის“ 2019 წლის 7 აგვისტოს წერილი, საიდანაც ირკვევა, რომ 2019 წლის 31 ივლისის №000635 მითითებაში აღნიშნული გაზსადენის მშენებლობა განხორციელდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესების შესაბამისად, ხოლო ექსპლუატაციაში მიღებულ იქნა 1990-იან წლებში. ამასთან, ხსენებულ ქსელზე, კომპანიისგან დამოუკიდებლად, თვითნებურად, ...ის გამზ. №5-ში მდებარე სამშენებლო კომპანიის მხრიდან განხორციელდა სამუშაოები. კერძოდ, მოიჭრა მიწა და შეიცვალა მილის განლაგება, რის შედეგადაც დაზიანდა შპს „...ის“ კუთვნილი გაზსადენი. საქმეში ასევე წარმოდგენილია შპს ,,...ის“ 2019 წლის 11 ნოემბრის ცნობა, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის გამზ. №5-ში (ს/კ ...) მდებარეობს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი, რომელსაც სწორედ იმ გაზსადენით მიეწოდება ბუნებრივი გაზი, რაზედაც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 8 ოქტომბრის №000635 დადგენილებით შპს „...ი“ დაჯარიმდა 8000 ლარით. გარდა მითითებული კორპუსისა, აღნიშნულ გაზსადენზე დღეის მდგომარეობით დაერთებულია შპს „...ის“ სერვისით მოსარეგებლე 900-ზე მეტი აბონენტი, დაახლოებით, 1999 წლიდან. ცნობაში ასევე აღნიშნულია, რომ ზემოთ ხსენებული გაზმომარაგების ქსელი შპს „...ის“ გადაეცა სს „თ...ისგან“ 2006 წლის 18 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლის 100% წილის მფლობელსაც წარმოადგენდა ქალაქ თბილისის მერია. კომპანიაში არსებული საარქივო მასალების მიხედვით, აღნიშნული ქსელი თავდაპირველად აშენდა ე.წ. „...ის“ საქვაბის გაზმომარაგებისთვის, თუმცა აბონენტების სიმრავლის და ბუნებრივ გაზზე გაზრდილი მოთხოვნილების გამო, რამდენიმეჯერ ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. აღნიშნული ქსელი ექსპლუატაციაში მიღებულია 1997 წელს თბილისის მერიიდან გადაცემული დოკუმენტაციის თანახმად.

დასახელებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული წარმოების დროს მოპასუხის მიერ სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული საპროექტო დოკუმენტაცია და არ იქნა შესწავლილი არსებული მდგომარეობა. კერძოდ, ზემოაღნიშნული წერილების, ქსელის ნახაზების და 1997 წლის 2 აპრილის აქტის მიუხედავად, რომელიც გაცემულია ...ის ქუჩის გაზმომარაგების რეკონსტრუქციის მიზნით, არ გამოკვლეულა გაზსადენი მილის მოწყობის ან/და რეკონსტრუქციის დროისათვის ვინ იყო ქალაქ თბილისში, ...ის გამზ. №5-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე; აღნიშნული გაზსადენი წარმოადგენდა თუ არა „თ...ის“ საკუთრებას, რა სახით არსებობდა მის საკუთრებაში და იმ დროისათვის წარმოადგენდა თუ არა კანონიერ ნაგებობას; არ შეუფასებია რომელ გაზსადენის ქსელზე გაიცა რეკონსტრუქციის ნებართვა 1997 წლის 2 აპრილის აქტით და მიუხედავად იმისა, რომ მასში მითითებულია მხოლოდ ...ის ქუჩა, მოიცავდა თუ არა იგი სადავო გაზსადენს; რა სახით გადაეცა გაზსადენი მოსარჩელე მხარეს და მოსარჩელის მხრიდან განხორციელდა თუ არა ნებართვის გარეშე მისი რეკონსტრუქცია; ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე მხარე მიუთითებს, რომ მასზე დაერთებულია 900-ზე მეტი აბონენტი, არ არის გამოკვლეული და შეფასებული შესაძლებელია თუ არა მისი დემონტაჟი და რა შედეგებს გამოიწვევს იგი.

სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 8 ოქტომბრის №000635 დადგენილების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის პირობებში, კანონშეუსაბამო იყო აგრეთვე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 22 ივლისის №876 ბრძანება, რის გამოც იგი ექვემდებარებოდა ბათილად ცნობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც ამავე ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 თებერვლის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებულ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მათი სამართლებრივი შეფასება და მიიჩნია, რომ დავა არსებითად სწორად იყო გადაწყვეტილი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორები მიუთითებენ იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდნენ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში და დამატებით აღნიშნავენ, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად მიიჩნევს შესაბამის სანებართვო დოკუმენტაციას. ამგვარ საფუძველს წარმოადგენს უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განზრახული მშენებლობის შესაძლებლობის თაობაზე გაცემული წერილობითი დასტური - თანხმობა ან შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული ნებართვა. ამდენად, პირი, რომელიც გეგმავს მშენებლობის განხორციელებას, ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები წარმართოს დადგენილებით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვით, წინააღმდეგ შემთხვევაში უნებართვო მშენებლობის სახით ადგილი ექნება სამშენებლო სამართალდარღვევას, რისთვისაც პასუხისმგებლობა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის შესაბამისად განისაზღვრება. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორები მიიჩნევენ, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის №5-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, მოწყობილია გაზსადენი მილი, რაც მოქმედი კანონმდებლობის გათვალისწინებით, წარმოადგენს სამართალდამრღვევ პირზე შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს.

კასატორები ასევე მიუთითებენ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 14.2 მუხლზე და აღნიშნავენ, რომ სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაში, პასუხისმგებლობა პირველ რიგში ეკისრება იმ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია ასეთი პირის დადგენა, პასუხისმგებლობა ეკისრება მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს/მოსარგებლეს, შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეს/მოსარგებლეს. კასატორის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, შპს „...ის“ პასუხისმგებლობა დაეკისრა, როგორც უძრავი ქონების, კერძოდ, სადავო გაზსადენის მესაკუთრეს. ამგვარ შემთხვევაში, მესაკუთრე, შესაძლოა, არ წარმოადგენდეს უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს, მაგრამ მის ვალდებულებას წარმოადგენს უზრუნველყოს სამშენებლო სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვა. დასახელებულ გარემოებებზე მითითებით, კასატორები მიიჩნევენ, რომ დავის გადაწყვეტა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის საფუძველზე, არასწორია, ვინაიდან მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა ისეთი გარემოებისა და ფაქტების გამოკვლევა, რომელთა გამოკვლევაც შესაძლებელი იყო სასამართლო განხილვისას, რაც შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს არსებითად გადაეწყვიტა დავა და უარი ეთქვა მოსარჩელისთვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, ხოლო თუ სასამართლო დარწმუნდებოდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილისგან განსხვავებულ მდგომარეობაში, თავად უნდა შეეფასებინა ეს ფაქტობრივი გარემოება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავოა სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 8 ოქტომბრის №000635 დადგენილებისა და „ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 22 ივლისის №876 ბრძანების კანონიერება. მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად მიუთითებს საკითხის მომწესრიგებელ სადავო სამართალურთიერთობის დროს მოქმედ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესს. კერძოდ, დასახელებული მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად კი მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა, ბ) მითითება არ შესრულდა და გ) მითითება არადროულად სრულდება. 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

დასახელებული კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე - 8 000 ლარით.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებზე, რომელთა თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის ამ დადგენილებით, განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა; მშენებლობის ნებართვა გაიცემა: ა) ახალ მშენებლობაზე (მათ შორის მონტაჟზე); ბ) არსებული შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციაზე; გ) არსებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟზე; დ) სამშენებლო დოკუმენტის ისეთ ცვლილებაზე, რომელიც საჭიროებს ახალ ნებართვას. ამავე დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის სახეობებია: ა) ახალი მშენებლობა (მათ შორის, მონტაჟი); ბ) რეკონსტრუქცია; გ) რემონტი-შეკეთება, მოპირკეთება/აღჭურვა (არ საჭიროებს ნებართვას); დ) დემონტაჟი; ე) ლანდშაფტური მშენებლობა; ვ) დროებითი შენობა-ნაგებობების მონტაჟი/განთავსება. ამავე დადგენილების მე-3 მუხლის 43-ე პუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვა არის განსაკუთრებული იერარქიის ნებართვა, რომელიც, როგორც წესი, იყოფა სამ ურთიერთდამოკიდებულ, მაგრამ ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით დამოუკიდებელ სტადიად: I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა (მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცება); II სტადია – არქიტექტურულ- სამშენებლო პროექტის შეთანხმება (არქიტექტურული პროექტის, კონსტრუქციული ან/და ტექნოლოგიური სქემის შეთანხმება); III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა. იმავე მუხლის 74-ე პუნქტის მიხედვით, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ. დადგენილების მე-4 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტების თანახმად, შენობა-ნაგებობების ახალი მშენებლობა ისეთი მშენებლობაა, რომელიც ხორციელდება მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილში, სადაც არ დგას შენობა-ნაგებობა ან ხდება არსებულის მთლიანად ჩანაცვლება.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მითითებული ნორმები ცხადყოფს, რომ მშენებლობის განხორციელებამდე პირმა კანონით დადგენილი წესით უნდა მოიპოვოს უფლებამოსილი ორგანოს თანხმობა, რაც გამოიხატება პირველი კლასის მშენებლობის განხორციელებისას დადასტურების მიღებაში, ხოლო მეორე, მესამე ან მეოთხე კლასის მშენებლობისას - ნებართვის მოპოვებაში. ამდენად, თუკი მშენებლობა საჭიროებს ნებართვას/დადასტურებას, შესაბამისი წესების დაუცველობა წარმოადგენს სამართალდარღვევის საქმის წარმოების დაწყების საფუძველსა და პასუხისმგებელი პირისათვის სათანადო სანქციის შეფარდების წინაპირობას. ადმინისტრაციულმა ორგანომ, პირველ ყოვლისა, უნდა განსაზღვროს, თუ რა სახის სამშენებლო სამუშაო არის ნაწარმოები, საჭიროებდა თუ არა იგი ნებართვას/დადასტურებას და რამდენად არის ასეთი ნებართვა შესაბამისი წესით მოპოვებული. თუკი მშენებლობა ამ პირობებს არ აკმაყოფილებს, მაშინ უფლებამოსილი ორგანოს მიერ სამართალდარღვევის ფაქტის გამოვლენა წარმოშობს კანონით დადგენილ ვადაში სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებელი პირის გამოვლენისა და სანქციის დაკისრების მოვალეობას.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2019 წლის 31 ივლისს შპს „...ის“ მიმართ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ შედგა №000635 მითითება, რომლის თანახმად, ქალაქ თბილისში, ...ის გამზ. №5-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, დაფიქსირდა გაზსადენი მილის მოწყობა. დარღვევის გამოსწორების მიზნით, შპს „...ის“ დაევალა განხორციელებული მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენა ან აღნიშნული სამუშაოების დემონტაჟი უსაფრთხოების წესების დაცვით, ხოლო დარღვევის გამოსასწორებლად განესაზღვრა 5 კალენდარული დღის ვადა. ამასთან, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 8 აგვისტოს №000635 შემოწმების აქტით დგინდება, რომ შპს „...იმ“ არ შეასრულა მითითებით გათვალისწინებული პირობები. საბოლოოდ, მოცემულ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე 2019 წლის 8 ოქტომბერს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ მიღებულ იქნა №000635 დადგენილება, რომლის თანახმად, ქალაქ თბილისში, ...ის გამზ. №5-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, გაზსადენი მილის მოწყობისთვის შპს „...ი“ დაჯარიმდა 8000 ლარით. მასვე დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მოწყობილი გაზსადენი მილის დემონტაჟი.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ ხაზობრივი ნაგებობის (გაზსადენი მილის) მოწყობა განეკუთვნება „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ’’ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 65-ე მუხლით გათვალისწინებულ პირველი კლასის მშენებლობას, რომლისთვისაც დღეს მოქმედი კანონმდებლობითაც არ არის დადგენილი მშენებლობის ნებართვის გაცემის ვალდებულება და განსაზღვრულია განზრახული მშენებლობის შესაძლებლობის თაობაზე გაცემული წერილობითი დასტური/თანხმობა. ამასთან, მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად აუცილებელია დადგინდეს მშენებლობის განხორციელების დრო, რამეთუ სხვადასხვა პერიოდში კანონმდებლობა ითვალისწინებდა მშენებლობის განხორციელებისთვის განსხვავებულ წინაპირობებს, რომელიც უნდა დაეკმაყოფილებინა მშენებლობის განმახორციელებელ სუბიექტს. სწორედ ამიტომ, მოცემულ შემთხვევაში გადამწყვეტია გაზსადენი მილის განთავსების პერიოდის განსაზღვრა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის განხილვისას, სათანადოდ არ იქნა გამოკვლეული საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და საკითხის გადაწყვეტისას ცალმხრივად დაეყრდნო იმ გარემოებას, რომ შპს „...ის“ არ გააჩნდა ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობიდან გამომდინარე გაზსადენი მილის მოწყობისთვის სათანადო დასტური. მოპასუხეს საქმის სწორად გადაწყვეტის მიზნებისათვის, საქმის გარემოებათა გამოკვლევის შედეგად არ დაუდგენია, განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე გარემოება, თუ როდიდან იყო განთავსებული სადავო გაზსადენი მილი არსებული მდგომარეობით. გასაჩივრებული აქტიდან ასევე არ დგინდება, როგორ შეძლო ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაედგინა ის გარემოება, რომ ახალი რეგულაციების არსებობის პირობებში ადგილი ჰქონდა გაზსადენი მილის მონტაჟს, რომელიც საჭიროებდა შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოდან თანხმობას, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც შპს „...ის“ წარმომადგენელი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში აღნიშნულის საწინააღმდეგო გარემოებებზე მიუთითებდა. აღსანიშნავია, რომ შპს „...ის“ მითითებით, გაზსადენი მოწყობილია კანონმდებლობის სრული დაცვით და ექსპლუატაციაში მიღებულია ჯერ კიდევ 1990-იან წლებში, რის დასადასტურებლადაც წარდგენილი იქნა საპროექტო დოკუმენტაცია ქსელის ნახაზებისა და 1997 წლის 2 აპრილის აქტის სახით. გარდა ამისა, საგულისხმოა საქმეში წარმოდგენილი შპს „...ის“ 2019 წლის 11 ნოემბრის №04-04-06/3276 ცნობაც, რომლის მიხედვით, ...ის გამზ. №5-ში მდებარეობს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი, რომელსაც სწორედ ამ გაზსადენით მიეწოდება ბუნებრივი გაზი. ...ის გამზირზე №5-ში მდებარე კორპუსის გარდა, აღნიშნულ გაზსადენზე დღეის მდგომარეობით დაერთებულია 900-ზე მეტი აბონენტი, რომლებიც შპს „...ის“ სერვისით სარგებლობენ, დაახლოებით, 1999 წლიდან. ცნობაში ასევე აღნიშნულია, რომ გაზმომარაგების ქსელი შპს „...ის“ გადაეცა 2006 წლის 18 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე სს „თ...ისგან“, რომლის 100% წილის მფლობელსაც წარმოადგენდა ქალაქ თბილისის მერია. კომპანიაში არსებული საარქივო მასალების მიხედვით, აღნიშნული ქსელი თავდაპირველად აშენდა ე.წ. „...ის“ საქვაბის გაზმომარაგებისთვის, თუმცა აბონენტების სიმრავლის და ბუნებრივ გაზზე გაზრდილი მოთხოვნილების გამო, რამდენიმეჯერ ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. საბოლოოდ, ქსელი ექსპლუატაციაში მიღებულია 1997 წელს თბილისის მერიიდან გადაცემული დოკუმენტაციის თანახმად.

დასახელებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო აქტი გამოცემულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლებით განსაზღვრული, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად დადგენის, შესწავლისა და შეფასების ვალდებულების დარღვევით. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სადავო საკითხის გადაწყვეტა, მოსარჩელის დაჯარიმებისა და გაზსადენი მილის დემონტაჟის დავალების შესახებ, საჭიროებს, არსებულ საკითხთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებების დამატებით კვლევას და შეჯერებას, რაც სცდება სასამართლოს კომპეტენციას და წარმოადგენს მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანოს უფლებამოსილებას მიკუთვნებულ საკითხს. სწორედ ამიტომ, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად გამოიყენეს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, ვინაიდან სადავო საკითხი საჭიროებს დამატებით შესწავლას, მტკიცებულებების მოკვლევასა და შეფასებას.

ამასთან, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დასტურდება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 8 ოქტომბრის №000635 დადგენილების კანონის მოთხოვნათა დარღვევით მიღება და ის სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი, ამ პირობებში ასევე მართებულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 22 ივლისის №876 ბრძანების ბათილად ცნობა, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შპს „...ის“ ადმინისტრაციული საჩივარი.

ამრიგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დაადგინა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 თებერვლის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა