ას-384-693-05 21 ივნისი 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. ახალაძე,

ნ. კვანტალიანი

დავის საგანი: ფულადი ვალდებულების შესრულება.

აღწერილობითი ნაწილი:

სს „თ.-მ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მიუთითა რომ სს „თ.-ს“ და შპს „მ.-ს“ შორის 1996 წლიდან არსებობს საქმიანი ურთიერთობანი. მათ მიერ შემუშავებულ იქნა პროექტები, რომლის სარეალიზაციოდ 1996-1997 წლებში გაიცა 670000 აშშ დოლარი. სესხის დაბრუნების გარანტად ჩადებულ იქნა შპს „მ.-ის“ პარტნიორების უძრავ-მოძრავი ქონება და ყველა სახის აქტივი. აღნიშნული პროექტის განხორციელება ვერ შეძლო შპს „მ.-მ“, პრობლემები შეექმნა ბანკსაც. ორივე მხარემ საჭიროდ მიიჩნია ხელოვნური ღონისძიებების ჩატარება და მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომლითაც 1998წ. 31 მაისს ბუღალტრული გატარებებით მოხდა სესხის დაფარვა და იმავე დღეს შპს „მ.-ზე“ და მის დამფუძნებლებსა და პარტნიორებზე გაიცა სესხი, თითოეულზე _ 154000 აშშ დოლარი, სულ _ 1232000 აშშ დოლარი, ანუ მოხდა სესხებზე როგორც პროცენტების დარიცხვა, ასევე, მისი ფაქტობრივი პროლონგაცია და დაშლა რამოდენიმე მსესხებელზე. მ. ქ.-მ, ერთ-ერთმა მსესხებელთაგანმა, არ შეასრულა ვალდებულება და დღეისთვის მას ერიცხება 154000 აშშ დოლარი და დარიცხული პროცენტი _ 92 400 აშშ დოლარი.

მოსარჩელის განმარტებით, მხარეთა შორის გაფორმდა საკრედიტო ხელშეკრულება, ანუ 1999წ. 8 დეკემბრამდე შეჩერებულ იქნა სესხებზე ხელშეკრულების მოქმედება, მაგრამ ვინაიდან ვერ მოხერხდა ინვესტიციების მოზიდვა, მხარეები დაუბრუნდნენ თავდაპირველ მდგომარეობას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა მ. ქ.-ისათვის 246400 აშშ დოლარის დაკისრება.

აღნიშნული სამოქალაქო საქმე არაერთხელ იქნა განხილული სასამართლოს მიერ. ბოლოს, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 10 თებერვლის გადაწყვეტილებით სს „თ.-ის“ სარჩელს მოპასუხე მ.ქ.-ის მიმართ დავალიანების გადახდევინების შესახებ ეთქვა უარი დაკმაყოფილებაზე.

საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: კოლეგიამ მიიჩნია, რომ 1996წ. 12 სექტემბრის საკრედიტო ხელშეკრულება, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულია. ხანდაზმულია ასევე მ.ქ.-სთან 1998წ. 31 მაისს დადებული საკრედიტო ხელშეკრულება, თანახმად სკ-ის 129-ე მუხლისა. სს „თ.-ის“ მიერ საოლქო სასამართლოში მ.ქ.-ის მიმართ შეტანილ იქნა სარჩელები 2000წ. 16 თებერვალს, 2000წ. 29 თებერვალსა და 2000წ. 22 დეკემბერს, რომელთაგან ერთი 2000წ. 21 თებერვალს დატოვებულ იქნა უმოძრაოდ, ერთ სარჩელს 2000წ. 1 მარტის განჩინებით უარი ეთქვა მიღებაზე, ხოლო ბოლო სარჩელი 2001წ. 18 აპრილის განჩინებით დარჩა განუხილველად. სასამართლომ იხელმძღვანელა სკ-ის 140-ე მუხლით და მიუთითა, რომ დარჩა რა სს “თ.-ის” სარჩელი განუხილველად 2001წ. 18 აპრილს, შემდგომში 6 თვის ვადაში სს “თ.-ს” სარჩელი არ შეუტანია, რის გამოც მ.ქ.-ის მიმართ აღძრული სარჩელი ხანდაზმულია.

სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს კბ „თ.-ის“ ლიკვიდატორმა გ. გ.-მ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, სკ-ის 128-129-ე, 134-ე, 137-ე, 138-141-ე მუხლებისა და სსკ-ის 102-103-ე, 105-ე, 131-132-ე მუხლების საფუძველზე სარჩელის დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, საქმის მასალები და თვლის, რომ იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიამ სს „თ.-ის“ სარჩელი არ დააკმაყოფილა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. კოლეგიამ მიიჩნია, რომ 1996წ. 12 სექტემბრის საკრედიტო ხელშეკრულებიდან და 1998წ. 31 მაისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნები ხანდაზმულია.

ანალოგიური გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა კოლეგიის მიერ 2004წ. 3 მაისს. აღნიშნული გადაწყვეტილება გაუქმდა საკასაციო პალატის მიერ და საქმე დაუბრუნდა ხელახალი განხილვისათვის იმავე კოლეგიას. საკასაციო პალატამ განჩინებაში მიუთითა რიგი გარემოებანი, რომლებიც სასამართლოს უნდა შეეფასებინა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დადგენის მიზნით. უნდა აღინიშნოს ის გარემოება, რომ კოლეგიას არ შეუსრულებია საკასაციო პალატის მიერ სსკ-ის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად სასამართლოსათვის მოცემული მითითებები.

პალატის მითითებით, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა შპს „მ.-სა“ და სს კბ „თ.-ს“ შორის არსებული 1999წ. 8 ივნისის ხელშეკრულება იმ თვალსაზრისით, რომ დადგენილიყო ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, მოხდა თუ არა „თ.-სა“ და მ. ქ.-ს შორის არსებული საკრედიტო ხელშეკრულების განახლება.

როგორც კასატორი მიუთითებს, შპს „მ.-სა“ და სს „თ.-ს“ შორის 1999წ. 8 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულებით შეჩერდა ბანკსა და მ. ქ.-ს შორის არსებული ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებიდან ირკვევა, რომ იგი დადებულია ბანკსა და შპს „მ.-ს“ შორის 1996წ. 12 სექტემბერს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ამ ხელშეკრულების საფუძველზე არსებული შპს “მ.-ის” დავალიანება ბანკის მიმართ, სს “თ.-ის” განმარტებით, დაიფარა ფიქტიურად, რეალურად კი 1998წ. 31 მაისის ხელშეკრულებებით სესხის თანხა დაიშალა რამდენიმე მსესხებელზე (შპს “მ.-ის” პარტნიორებზე) და მოხდა მათთან საკრედიტო ხელშეკრულებების გაფორმება, მათ შორის, მ.ქ.-სთან.

1999წ. 8 ივნისის ხელშეკრულებით კი შეჩერდა ქ.-სა და ბანკს შორის არსებული გარიგება. აღნიშნული გარიგება დადებულია შპს „მ.-სა“ და სს „თ.-ს” შორის. ამდენად, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა, ხომ არ აიღო თავის თავზე შპს “მ.-მა” ამ ხელშეკრულებით მ. ქ.-ის და სხვა ფიზიკური პირების საკრედიტო დავალიანების გადახდა.

სს „თ.-სა“ და შპს „მ.-ს“ შორის 1999წ. 8 ივნისის ხელშეკრულების დამატებაში მითითებულია, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული პროექტის განუხორციელებლობის შემთხვევაში პროექტი გადადიოდა შპს „მ.-ის“ საკუთრებაში და შესაბამისად უნდა განახლებულიყო ფიზიკურ პირებთან დადებული ხელშეკრულებების მოქმედება. ამასთან, თვით მითითებული ფიზიკური პირები ამ ხელშეკრულებას განახლებულად არ მიიჩნევდნენ, რაც ირკვევა მათ მიერ შპს “მ.-ისადმი” გაგზავნილი წერილებიდან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმის განმხილველ კოლეგიას უნდა დაედგინა, გადავიდა თუ არა შპს „მ.-ის“ საკუთრებაში ზემოთ მითითებულ ხელშეკრულებაში ხსენებული პროექტი და, შესაბამისად, აღსდგა თუ არა ხელშეკრულებაში მითითებულ ფიზიკურ პირებსა და ბანკს შორის არსებული სესხის ხელშეკრულებები. აღნიშნული გარემოების დადგენის გარეშე შეუძლებელია სასამართლომ იმსჯელოს ხანდაზმულობის ვადის გასვლაზე სადავო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მოთხოვნების მიმართ.

სსკ-ის 244-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს, განსაზღვრავს, თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე რომელი გარემოებებია დადგენილი, რომელი დაუდგენელი და მხოლოდ ამის შემდეგ განსაზღვრავს, თუ რომელი კანონი უნდა იქნეს გამოყენებული ამ საქმეზე. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენამ შეიძლება განაპირობოს საქმეზე კანონის არასწორი გამოყენება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს სასამართლოს.

საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ შეფასება უნდა მისცეს შპს “მ.-სა“ და „თ.-ს“ შორის დადებულ 1999წ. 8 ივნისის ხელშეკრულებას და შეფასების შედეგად დადგენილი გარემოებების საფუძველზე იმსჯელოს მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე.

ამასთან, ვინაიდან სასამართლოს წარმოებაში არის სს “თ.-ის” სარჩელები დანარჩენი მოვალეების (შპს “მ.-ის” პარტნიორების) მიმართ და ყველა ეს საქმე ერთგვაროვანია, მიზანშეწონილია სასამართლომ იმსჯელოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად ამ საქმეების ერთ წარმოებად გაერთიანებაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

სს კბ „თ.-ის“ ლიკვიდატორ გ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 10 თებერვლის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე კოლეგიას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.