ას-391-714-05 11 ოქტომბერი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი),

მ. ახალაძე

დავის საგანი: უკანონოდ აშენებული საპირფარეშოსა და წყლის ონკანის მოშლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 5 იანვარს ჟ. ლ-ემ სარჩელი აღძრა ქ. ბათუმის საქალაქო სასამართლოში ი. ხ-ის მიმართ საქართველოს პრეზიდენტის ¹57-ე ბრძანებულებაზე დაყრდნობით უკანონოდ აშენებული საპირფარეშოსა და წყლის ონკანის მოშლის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1987 წლიდან მოსარჩელე ცხოვრობს ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹5-ში მდებარე ორსართულიანი სახლის მეორე სართულზე, ბინა ¹8-ში. მოპასუხე ი. ხ-მა აწ გარდაცვლილი დედის _ თ. გ-ისაგან მემკვიდრეობით მიიღო მის მეზობლად მდებარე ბინა. კორიდორის მარჯვენა მხარეს ცხოვრობდნენ საქმეში მესამე პირად ჩაბმული თ. ა-ე და ა. მ-ე. მოსარჩელის საცხოვრებელი ბინის სამზარეულოს წინ საერთო სარგებლობის მიშენებულ აივანზე აწ გარდაცვლილი თ. გ-ის მიერ სათანადო ნებართვის გარეშე, სანიტარული ნორმების დარღვევით, აშენდა საპირფარეშო და წყლის ონკანი. თ. გ-ის გარდაცვალების შემდეგ აღნიშნული სანიტარული კვანძი დაიკეტა, თუმცა 2003 წლიდან ი. ხ-მა და ა. მ-ემ სარგებლობა კვლავ განაგრძეს. მიშენება არის უკანონო და აღნიშნულზე მას თანხმობა არ მიუცია. სადავო მიშენება მოსარჩელის სამზარეულო ოთახის ფანჯრიდან მცირედითაა დაცილებული, რაც უსიამოვნო განწყობას უქმნის მას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი მოტივებით: ი. ხ-ის განმარტებით, მოსარჩელის მიერ გაშვებულია სკ-ის როგორც ძველი, ისე ახალი რედაქციით გათვალისწინებული სასარჩელო ხანდაზმულობის საერთო ვადა. სადავო ონკანი დაიდგა დაახლოებით 40 წლის წინ. 1990 წელს მესამე პირმა თ. ა-ემ, არქიტექტურის სამსახურთან შეთანხმებით აწარმოვა თავისი კუთვნილი ბინის მიშენება, აწ გარდაცვლილ თ. გ-ეს დაუთმო თავისი ფართის ნაწილი და ზემოხსენებული ონკანის გვერდზე აშენდა საპირფარეშო. რადგან მიშენების განხორციელებისას მოსარჩელე სახლთმფლობელობის მობინადრე არ იყო, სადავო მშენებლობაზე თანხმობას ვერ განაცხადებდა. ი. ხ-ის მოსაზრებით, პრეზიდენტის ¹57 ბრძანებულება მოცემულ დავას არ ეხება და საქმე უნდა მოწესრიგდეს მრავალბინიან სახლებში მოქმედი სამართლის ნორმების მიხედვით.

დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე მესამე პირებმა _ თ. ა-ემ და ა. მ-ემ მოპასუხის პოზიცია გაიზიარეს და სარჩელს არ დაეთანხმნენ.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004წ. 9 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობისა და უსაფუძვლობის გამო, რაც ჟ. ლ-ემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004წ. 9 სექტემბრის გადაწყვეტილება და ი. ხ-ს დაევალა უკანონოდ აშენებული საპირფარეშოსა და ონკანის მოშლა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ საპირფარეშო და წყლის ონკანი აშენდა მრავალბინიანი სახლის მობინადრეთა საერთო სარგებლობაში არსებულ აივანზე 90-იან წლებში მოპასუხე ი. ხ-ის დედის, აწ გარდაცვლილი თ. გ-ის მიერ, რაზედაც სათანადო ორგანოს ნებართვა არ არსებობდა. ფართი სამართლებრივ რეგისტრაციაში არ გატარებულა. ამ ობიექტით სარგებლობენ ი. ხ-ი და მესამე პირი ა. მ-ე, ხოლო მოსარჩელე ჟ. ლ-ეს აღნიშნული სანიტარული კვანძით არასდროს უსარგებლია. სადავო სახლის ეზოში მდებარეობს საერთო სარგებლობის სანიტარული კვანძი, რომელიც ამჟამად დაკეტილია. პალატამ სკ-ის 208-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საერთო სარგებლობის აივანი, რომელზეც აშენებულ იქნა სადავო სანიტარული კვანძი საერთო საკუთრების ობიექტია და ინდივიდუალური საკუთრება ვერ გახდება. პალატის მოსაზრებით, საერთო საკუთრებაში წილთა რაოდენობა განისაზღვრება ბინების რაოდენობის შესაბამისად, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ საერთო საკუთრების თანამესაკუთრეს უფლება აქვს, ამ სახის საკუთრებიდან მოითხოვოს წილის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივაცია იმის შესახებ, რომ სარჩელი ხანდაზმულია, რადგან მოცემული დავა არაქონებრივ დავათა რიცხვს განეკუთვნება, ხოლო, სკ-ის 128-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ პუნქტის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა პირად არაქონებრივ უფლებებზე არ ვრცელდება.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. ხ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: ი. ხ-ისა და მესამე პირ ა. მ-ის მოთხოვნას წარმოადგენდა არა საერთო საკუთრების წილის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემა, არამედ საერთო სარგებლობის ფართში მოწყობილი სანიტარული კვანძის ი. ხ-ისა და ა. მ-ის საერთო სარგებლობაში დატოვება. კასატორის მითითებით, სადავო ობიექტი ემიჯნება თ. ა-ის ბინას და მოსარჩელესთან არავითარი კავშირი არა აქვს. ი. ხ-ის განმარტებით, სანკვანძი აშენდა 1989-90 წლებში ყველა მეზობლის თანხმობით, მისი მოხუცი დედისა და საქმეში მესამე პირად ჩაბმული ა. მ-ისათვის, ვინაიდან ეზოში არსებული საპირფარეშო არ ფუნქციონირებდა. ამავე პერიოდში ამ მხარეზე გადმოტანილ იქნა 40 წელზე მეტი ხნის საერთო სარგებლობის ონკანი, რათა შენარჩუნებოდა დახრილობა და გაეგრძელებინა ფუნქციონირება. მოსარჩელე ამ დროისათვის დასახელებულ მისამართზე არ ცხოვრობდა. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატის განმარტება საერთო სარგებლობის ფართში იზოლირებული, ინდივიდუალური სარგებლობის ობიექტის არსებობის შეუძლებლობის შესახებ ეწინააღმდეგება სკ-ის 208-ე მუხლის მე-4 ნაწილს, რომელიც უშვებს ავტომანქანის საერთო საკუთრებაში არსებული დასაყენებელი ადგილის ინდივიდუალურ საკუთრების რეჟიმში გადასვლის შესაძლებლობას. მხარის აზრით, პალატამ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ სადავო სანკვანძი იყო იზოლირებული. კასატორმა მიუთითა მოსარჩელის განმარტებაზე იმის შესახებ, რომ მოპასუხის დედის თ. გ-ის, სიცოცხლის პერიოდში მას არ სურდა და არც მოუთხოვია სანკვანძის მოშლა, რის გამოც სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სკ-ის 61-ე მუხლის მესამე ნაწილი. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სკ-ის 128 მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი, კერძოდ, მიიჩნია რა განსახილველი დავა პირად არაქონებრივ ურთიერთობად, მასზე ხანდაზმულობის ვადა არ გაავრცელა. სან.კვანძი აშენდა 1989-90 წლებში, ხოლო მოსარჩელე ხსენებულ სახლთმფლობელობაში საცხოვრებლად გადავიდა 1991წ. მაისში, სარჩელი კი აღძრა 2003წ. 1 სექტემბერს, ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით. კასატორმა ასევე უსაფუძვლოდ და ხანდაზმულად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა საერთო სარგებლობის წყლის ონკანის მოშლაზე, რომელიც ფუნქციონირებდა 40 წელზე მეტ ხანს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და იგი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუკი მისი იურიდიული დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სადავო საპირფარეშო და წყლის ონკანი აშენდა მრავალბინიანი სახლის მობინადრეთა საერთო სარგებლობაში არსებულ აივანზე 90-იან წლებში მოპასუხე ი. ხ-ის დედის _ აწ გარდაცვლილი თ. გ-ის მიერ, რაზედაც სათანადო ორგანოს ნებართვა არ არსებობდა და ფართი სამართლებრივ რეგისტრაციაში არ გატარებულა. ამ ობიექტით სარგებლობენ ი. ხ-ი და მესამე პირი ა. მ-ე, ხოლო მოსარჩელე ჟ. ლ-ეს აღნიშნული სანიტარული კვანძით არასდროს უსარგებლია.

სააპელაციო სასამართლომ სკ-ის 128-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ პუნქტზე დაყრდნობით მოცემული დავა პირად არაქონებრივ დავათა რიცხვს მიაკუთვნა და სარჩელი ხანდაზმულად არ მიიჩნია. აღნიშნულით სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა კანონი, კერძოდ, ზემოხსენებული ნორმით ხანდაზმულობის ვადა არ ვრცელდება პირად არაქონებრივ უფლებებზე. მოცემული დავის საგანს წარმოადგენს რა საერთო საკუთრებით სარგებლობის უფლების შეზღუდვის აღკვეთა, მას საფუძვლად უდევს ქონებრივი ხასიათის სამართლებრივი ურთიერთობა და იგი პირად არაქონებრივ უფლებად ვერ იქნება მიჩნეული.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ საერთო საკუთრების თანამესაკუთრეს არა აქვს უფლება, საერთო საკუთრების ნაწილი გადააქციოს ინდივიდუალური საკუთრების ობიექტად. აღნიშნული მსჯელობა ეწინააღმდეგება სასამართლოს მიერვე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომლის მიხედვითაც სადავო ობიექტით სარგებლობენ თანამესაკუთრეები, გარდა მოსარჩელისა. სასამართლოს უნდა დაეზუსტებინა საერთო საკუთრება ვის სასარგებლოდ იქცა ინდივიდუალურ საკუთრებად.

ასევე დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სადავო მიშენება უკანონოა, რადგან არ არსებობს სათანადო ორგანოს ნებართვა. სასამართლოს არ დაუზუსტებია, სადავო მიშენების განხორციელება კონკრეტულად რომელი ორგანოს ნებართვას საჭიროებდა.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს, როდის განხორციელდა სადავო მიშენება და ვინ იყვნენ საერთო სარგებლობის ფართის თანამესაკუთრეები. იყო თუ არა მოსარჩელე ჟ.ლ-ე აღნიშნულ პერიოდში თანამესაკუთრე და განხორციელდა თუ არა მიშენება თანამესაკუთრეთა თანხმობის საფუძველზე. სასამართლომ ასევე უნდა იმსჯელოს მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხზე. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ დავას მხოლოდ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შემდეგ უნდა მიეცეს სწორი სამართლებრივი შეფასება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი. ხ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლეს სააპელაციო სასამართლოს.

სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.