საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-156(კ-23) 27 ნოემბერი, 2023 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - შპს „პ...“

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - სსიპ ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტო, ყვარლის მუნიციპალიტეტის გამგეობა

მესამე პირი - სს „თ...“

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს „პ...მა“ 2014 წლის 20 იანვარს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - სსიპ ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოსა და ყვარლის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად სსიპ ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოს 2013 წლის 13 დეკემბრის №24/01-12 ბრძანების ბათილად ცნობა, შპს „პ...ს“ 2013 წლის 3 დეკემბრის განცხადების არსებითად გამოკვლევისა და განხილვის მოპასუხისათვის - სსიპ ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოსათვის დავალება, ასევე, ყვარლის მუნიციპალიტეტის გამგეობისთვის შპს „პ...ს“ მიერ ყვარლის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში 2013 წლის 5 დეკემბერს წარდგენილი განცხადების განხილვისა და მოთხოვნილი დოკუმენტებისა და ინფორმაციის მოსარჩელისათვის გადაცემის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 იანვრის განჩინებით მოცემული ადმინისტრაციული საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს.

გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „პ...ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ყვარლის მუნიციპალიტეტის გამგეობას დაევალა შპს „პ...ს“ მიერ ყვარლის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში 2013 წლის 5 დეკემბერს წარდგენილი განცხადების განხილვა და მოთხოვნილი დოკუმენტების და ინფორმაციის მოსარჩელისთვის გადაცემა. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, კომპანიამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 მარტის განჩინებით შპს „პ...ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „პ...მა“ რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, სადავო სამართალურთიერთობის კანონიერად გადაწყვეტისთვის სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გამოყენებული დავის წარმოშობის დროს - 2011 წელს მოქმედი ნორმატიული აქტი, კერძოდ, „სამშენებლო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომლის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მენარდეა ის ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც ასრულებს წინასაპროექტო, საპროექტო-საძიებო, სამშენებლო-სამონტაჟო და გამშვებ-გასამართ სამუშაოებს, დადგენილი წესით მიღებული აქვს საპროექტო-სამშენებლო საქმიანობის ლიცენზია და პასუხისმგებელია მის და ქვემენარდის მიერ წარმოებულ სამუშაოებზე; იმავე მუხლის „მ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის ორგანოა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემაში შემავალი სსდ ტექნიკური და სამშენებლო ინსპექცია-ამჟამინდელი მოწინააღმდეგე სააგენტო; „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სამშენებლო საქმიანობა არის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული, მშენებლობადამთავრებული შენობა-ნაგებობის მენაშენისთვის გადასაცემად (ჩასაბარებლად) დამკვეთისა და სამშენებლო კომპლექსის ყველა მონაწილის მოქმედების ერთობლიობა; „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, სამშენებლო კომპლექსია სამშენებლო საქმიანობის განმახორციელებელი საჯარო სამართლის იურიდიულ და კერძო სამართლის იურიდიულ და ფიზიკურ პირთა ის ერთობლიობა, რომლებიც სხვა სახის სამუშაოებთან ერთად ასრულებენ სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოებს. მითითებული კანონის მე-13 მუხლის მიხედვით, სამშენებლო საქმიანობის მონაწილე დასახელებულ პირთა-სუბიექტთა ურთიერთშეუთანხმებლობას განიხილავს სასამართლო, ხოლო მე-14 მუხლის შესაბამისად, ამ კანონის მოთხოვნათა დარღვევა გამოიწვევს პასუხისმგებლობას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. კასატორის მოსაზრებით, კანონის მოხმობილი დანაწესებით უდავოა, რომ შპს „პ...“ წარმოადგენდა სს „თ...ს“ მიერ თავის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე ღვინის ქარხნის მშენებლობის მონაწილეს და ამ მშენებლობასთან დაკავშირებით მოწინააღმდეგე მხარის მოქმედება თუ გამოცემული ადმინისტრაციული აქტები მასაც იმგვარადვე ეხებოდა, როგორც მშენებლობაში ჩართულ სხვა სუბიექტებს, დამკვეთს, მშენებლობის ნებართვის მქონე „თ...ს“ თუ ნებისმიერ მესამე პირს, სამშენებლო სამუშაოების შემსრულებელ სხვა კონტრაქტორ კომპანიას ან სხვა ქვემენარდე პირს.

კასატორი მიიჩნევს, რომ ყოველივე ზემოთქმული არ არის სუბიექტური მოსაზრება. ასეთი მსჯელობა გამომდინარეობს იმ ნორმატიული აქტების (საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი) დანაწესებიდან, რომელთა არასწორად განმარტებით დაუსაბუთებლად უარი ეთქვა შპს „პ...ს“ სრულიად კანონიერი და საფუძვლიანი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 მარტის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, შპს „პ...ს“ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „პ...ს“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ პარაგრაფზე, რაც ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა იგი არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების მხოლოდ შპს „პ...ს“ მიერ გასაჩივრების პირობებში, მოცემულ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს შპს „პ...სთვის“ ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის კანონიერების შეფასება, საჩივრის არაუფლებამოსილი პირის მიერ წარდგენის საფუძვლით.

საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილია, რომ 2013 წლის 3 დეკემბერს შპს „პ...ს“ წარმომადგენელმა სსიპ ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოში წარადგინა ამავე სააგენტოსა და ყვარლის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სახელზე შედგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი, რითაც, საბოლოოდ, მოითხოვა: 1) იმ დოკუმენტების გადაცემა, რომელიც შპს „პ...ს“ წარმომადგენელმა 2012 წლის 9 ოქტომბრის №1610/01-22/შ განცხადებით მოითხოვა და არ გადასცემია, მათ შორის, სანებართვო პირობების გათვალისწინებით მშენებლობის წარმოების, ობიექტის უწყებრივ რეესტრში რეგისტრაციის, ინსპექტირების, სავალდებულო ექსპერტიზის ჩატარების, პირველადი ღვინის ქარხნის ვარგისად აღიარების შემდეგ საქართველოს პრეზიდენტის მონაწილეობით გახსნილად გამოცხადებაზე საჯაროდ ინფორმაციის გავრცელების შესახებ; 2) „პირველადი ღვინის ქარხნის მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცების შესახებ“ სსიპ სამშენებლო და ზედამხედველობის სააგენტოს 2011 წლის 9 დეკემბრის №132/01-06 ბრძანების, „ქალაქ ყვარელში, ე.წ. მე-... ...ის ტერიტორიაზე პირველადი ღვინის ქარხნის მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ“ ამავე სააგენტოს 2012 წლის 4 იანვრის №03/01-06 ბრძანების, განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე ობიექტების მშენებლობის 2012 წლის 4 იანვრის №197 სანებართვო მოწმობის, „ქალაქ ყვარელში, ე.წ. ...ის ტერიტორიაზე პირველადი ღვინის ქარხნის კორექტირებული პროექტის შეთანხმებისა და მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ“ სსიპ სამშენებლო და ზედამხედველობის სააგენტოს 2012 წლის 27 აგვისტოს №74/01-06 ბრძანებისა და „ქალაქ ყვარელში, ე.წ. ...ის ტერიტორიაზე პირველადი ღვინის ქარხნის ექსპლუატაციაში მიღების თაობაზე“ სსიპ სამშენებლო და ზედამხედველობის სააგენტოს 2013 წლის 9 იანვრის №01/01-05 ბრძანების არარა აქტებად აღიარება.

მოსარჩელემ მოთხოვნა დააფუძნა იმ გარემოებაზე, რომ ქალაქ ყვარელში სს „თ...ს“ კუთვნილ ე.წ. მე-... ...ის ტერიტორიაზე პირველადი ღვინის ქარხნის მშენებლობასთან დაკავშირებით სს „თ...სა“ და შპს „პ...ს“ შორის დადებულია ნარდობის ხელშეკრულება, სადაც სს „თ...“ არის შემკვეთი, ხოლო შპს „პ...“ - შემსრულებელი. მათ შორის წარმოიშვა დავა შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, რის გამოც შპს „პ...მა“ სამოქალაქო სარჩელით მიმართა სასამართლოს, ხოლო სს „თ...მ“ შეგებებული სარჩელით, სამუშაოს უხარისხო შესრულების გამო, ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა. შპს „პ...ს“ მითითებით, შემსრულებელი წარმოადგენს მშენებლობის სუბიექტს სპეციალისტის სახით, ამიტომ მე-5 კლასის განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის აშენების პირობებში, მას სახელმწიფო კონტროლის განმახორციელებელი ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ გააჩნია კანონიერი ნდობა, რომ იგი ასრულებს მისდამი დაკისრებულ ვალდებულებას და აწარმოებს მშენებლობის ინსპექტირებას, თუმცა მოპასუხეს ობიექტის ინსპექტირებასთან დაკავშირებით არანაირი წერილობითი მტკიცებულება არ გააჩნია, რითაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ უხეშად დაარღვია კანონი, ხოლო ამ კანონდარღვევით დაზარალდა მოსარჩელე, რადგან სს „თ...“ მოსარჩელეს თითქოსდა უხარისხოდ წარმოებული მშენებლობით მიყენებულ ზიანს ედავება, ხოლო ზიანის გამომწვევი წუნის არსებობა-არარსებობის მტკიცებულება, როგორც საჯარო ინფორმაცია, მოპასუხე სააგენტოს უნდა შეექმნა. მოპასუხის მიერ მასზედ დაკისრებული ვალდებულების შეუსრულებლობით კი, არსებითად დაირღვა მოსარჩელის კანონიერი უფლება და ინტერესი. ამიტომ, მოსარჩელის მოსაზრებით, მასზე, როგორც მშენებლობის სუბიექტზე, მშენებლობასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული აქტები პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) გავლენას ახდენს, ამდენად, იგი უფლებამოსილია, როგორც დაინტერესებულმა მხარემ, მოითხოვოს მშენებლობასთან დაკავშირებით გამოცემული აქტების არარად აღიარება.

ასევე დადგენილია, რომ სადავოდ გამხდარი სსიპ ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოს 2013 წლის 13 დეკემბრის №24/01-12 ბრძანებით შპს „პ...ს“ ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე უარი ეთქვა იმ საფუძვლით, რომ საჩივარი აღძრული იყო არაუფლებამოსილი პირის მიერ, რადგან სადავო აქტები - სამშენებლო დოკუმენტაცია, არ იყო გამოცემული შპს „პ...თან“ დაკავშირებით, ხოლო ნებართვის მფლობელსა და მის კონტრაქტორ კომპანიას შორის ურთიერთობები არ უკავშირდებოდა სანებართვო პირობებს, ასევე სანებართვო პირობებს არ უკავშირდებოდა ის გარემოებაც, თუ როგორი ხარისხის პროდუქციას აწარმოებდა ნებართვის მფლობელი, ამიტომ შპს „პ...“ არ წარმოადგენდა დაინტერესებულ მხარეს და მას აღნიშნული აქტების არარად აღიარებაზე ადმინისტრაციული საჩივრის შეტანის უფლებამოსილება არ გააჩნდა.

საკასაციო პალატის მითითებით, მოსარჩელის მიერ ზემოთ დასახელებული არგუმენტები ეწინააღმდეგება „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების ზოგად პრინციპებს (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 2 მარტის №139 დადგენილებით), რომლითაც რეგულირებულია საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის, სანებართვო პირობების შესრულებისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების პროცესი. დასახელებული დადგენილების მე-3 მუხლის 43-ე პუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვა არის განსაკუთრებული იერარქიის ნებართვა, რომელიც, როგორც წესი, იყოფა სამ ურთიერთდამოკიდებულ, მაგრამ ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით დამოუკიდებელ სტადიებად: I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა (მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცება); II სტადია – არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება (არქიტექტურული პროექტის, კონსტრუქციული ან/და ტექნოლოგიური სქემის შეთანხმება); III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა. ამავე მუხლის 44-ე პუნქტის თანახმად, მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობა, ეს არის მშენებლობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობისათვის უფლებამოსილი შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სამშენებლო საქმიანობის მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით განხორციელებული საქმიანობა. დადგენილების მე-20 მუხლის თანახმად, დამკვეთს პირველ და მეორე სტადიაზე წარმოადგენს განმცხადებელი, ხოლო მესამე სტადიაზე დამკვეთი შეიძლება იყოს მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული ან ასაშენებელი შენობა-ნაგებობების მესაკუთრე, მოსარგებლე, ან მისი/მათი უფლებამოსილი პირი, რომელსაც აქვს ობიექტის სამშენებლოდ განვითარების ინტერესი. ამავე დადგენილების 95-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, განხორციელებული მშენებლობის ვარგისად აღიარება ნიშნავს დასრულებული მშენებლობის სანებართვო პირობებთან შესაბამისობის საბოლოო დადგენას, ხოლო მე-3 ნაწილის მიხედვით, შენობა-ნაგებობის ვარგისად აღიარება შესაძლებელია, თუ წარმოებული მშენებლობის შედეგად შესრულდა და არ არის დარღვეული სანებართვო პირობებით განსაზღვრული ვალდებულებები. ამავე დადგენილების 96-ე მუხლის პირველი ნაწილით, შენობა-ნაგებობის ვარგისად აღიარებისათვის დაუშვებელია სხვა მოთხოვნების დაწესება, გარდა სანებართვო პირობებით განსაზღვრულისა. ამდენად, მითითებული საკანონმდებლო ნორმების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო ერთმნიშვნელოვნად მიიჩნევს, რომ როგორც სამშენებლო ნებართვის მოპოვების, ასევე, შენობა-ნაგებობის ვარგისად აღიარების პროცესში ადმინისტრაციულ ორგანოსთან სამართლებრივ ურთიერთობებში უფლებებისა და პასუხისმგებლობის სუბიექტია მშენებლობის ნებართვის მქონე დამკვეთი.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ შპს „თ...“ წარმოადგენს მშენებლობის ნებართვის მფლობელს, დამკვეთს, რომელიც ვალდებულია, კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად, თავად უზრუნველყოს მასზე დაკისრებული მოვალეობები. ამასთანავე, მშენებლობის ნებართვის მფლობელი სარგებლობს თავისუფლებით, თვითონ განსაზღვროს ხელშეკრულებისა და კონკრეტულ სახელშეკრულებო პირობებზე შეთანხმების ადრესატები. აქედან გამომდინარე, სამშენებლო სამუშაოების შემსრულებელი პირი პასუხისმგებელია დამკვეთის წინაშე და იგი არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული სამართალურთიერთობის მონაწილეს. გარდა ამისა, არარად საცნობი დოკუმენტები - პირველადი ღვინის ქარხნის მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცების შესახებ, მშენებლობის ნებართვა, მშენებლობის სანებართვო მოწმობა, პირველადი ღვინის ქარხნის ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ ბრძანება მიღებულია მშენებლობის დამკვეთის - სს „თ...ს“ მიმართ, რომელიც სამშენებლო საქმიანობის სუბიექტს წარმოადგენს. შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღება კი ნიშნავს მშენებლობის სანებართვო პირობებთან შესაბამისობის დადგენას, ხოლო სანებართვო პირობები დაწესებულია ნებართვის მაძიებლის მიმართ. შესაბამისად, სამშენებლო ზედამხედველობის განმხორციელებელი ორგანოს წინაშე სანებართვო პირობების შესრულებაზე პასუხისმგებელია შემკვეთი, იმ პირობებშიც, როდესაც შემკვეთსა და კონტრაქტორს შორის დადებული ხელშეკრულების ძალით, სამშენებლო სამუშაოების შესრულებაზე შემკვეთის წინაშე კონტრაქტორი კომპანია აგებს პასუხს. კონკრეტულ შემთხვევაში შპს „პ...“ წარმოადგენს მესამე პირს, ნარდობის ხელშეკრულების მხარეს, მენარდეს, რომელიც სამოქალაქო სამართლებრივ-სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფება შპს „თ...სთან“ და მშენებლობის წარმოებაზე პასუხს აგებს მხოლოდ დამკვეთის წინაშე. დასახელებული გარემოებებიდან გამომდინარე, მშენებლობის ნებართვის საფუძველზე ნაწარმოები ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე არის არა შპს „პ...“, არამედ შპს „თ...“.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ მშენებლობის ნებართვის მოპოვების პროცესში ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული აქტების კანონშესაბამისობაზე გავლენა არ აქვს იმას, თუ ვის მიერ შესრულდება სამშენებლო სამუშაოები ან/და როგორი ხარისხით იქნება ნაწარმოები მშენებლობა. სამშენებლო სამუშაოების შესრულების ხარისხი გავლენას ახდენს მშენებლობის ვარგისად აღიარებისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების საკითხის გადაწყვეტაზე, თუმცა, სამშენებლო ნებართვის გამცემი ადმინისტრაციული ორგანოსათვის სამართალურთიერთობის სუბიექტს წარმოადგენს მშენებლობის ნებართვის მქონე სუბიექტი - დამკვეთი და არა სამშენებლო სამუშაოების შემსრულებელი კომპანია. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ აღმოჩნდება, რომ მშენებლობა ნაწარმოები იქნა სამშენებლო მოთხოვნების დარღვევით და შენობა-ნაგებობა არ აკმაყოფილებს ექსპლუატაციაში მიღების პირობებს, ცალკე აღებული ეს ფაქტი ვერ გახდება სამშენებლო ნებართვის მოპოვების სტადიაზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი. ასეთი ფაქტი, შესაძლოა, გახდეს შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღებაზე უარის თქმის წინაპირობა, თუმცა, ექსპლუატაციაში მიღების ან ექსპლუატაციაში მიღებაზე უარის თქმის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებებში ადმინისტრაციული ორგანო არ იკვლევს საკითხს, თუ რა მოცულობით იყო დაცული მშენებლობის ნებართვის მფლობელსა და სამუშაოების მწარმოებელ კონკრეტულ კომპანიას შორის არსებული ნარდობის ხელშეკრულების პირობები. ამრიგად, იურიდიულ ინტერესსაა მოკლებული მოსარჩელის მოთხოვნა ადმინისტრაციული აქტების არარად აღიარების თაობაზე. რაც შეეხება ადმინისტრაციული წარმოების მასალების გამოთხოვის უფლებას, რაც სამშენებლო სამუშაოების შემსრულებელ სუბიექტს გააჩნია ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ამ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილებულია და გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. შპს „პ...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად:

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 მარტის განჩინება;

3. მ. კ-ას დაუბრუნდეს მის მიერ 2023 წლის 9 მარტს №16326699589 საგადახდო დავალებით შპს „პ...ს“ (ს/ნ ...) საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე