№ბს-848(2კ-23) 21 თებერვალი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თამარ ოქროპირიძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს „...ის“ საკასაციო საჩივრის და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს შეგებებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე (მესამე პირები (სასკ 16.1) - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო; სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2021 წლის 23 დეკემბერს შპს „...მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს მიმართ.

შპს „...ის“ სასარჩელო მოთხოვნებს წარმოადგენდა შემდეგი:

1) სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 3 ნოემბრის №10/10672, 2021 წლის 2 ნოემბრის №10/10607, 2021 წლის 20 დეკემბრის №10/12194 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსათვის პაციენტების: მ.ხ-ის, მ.ი-ის, ო.მ-ას, ე.წ-ის, თ.ბ-ის, ე.ნ-ის, თ.ყ-ის, ი.ც-ის, ვ.ბ-ის, ა.ა-ის, გ.ლ-ის, ნ.დ-ის, ლ.ა-ის (2 შემთხვევა), გ.ა-ის, ქ.ნ-ის, ე.გ-ის, ქ.ა-ის, ზ.ვ-ის, მ.ბ-ის, მ.კ-ის, ბ.ბ-ის, ი.ჯ-ის, თ.ბ-ის, თ.მ-ის, ც.გ-ის, მ.ჩ-ის, მ.დ-ის, ნ.ტ-ის, ზ.ა-ის, გ.გ-ის, ა.ზ-ის, გი.გ-ის, თ.ვ-ას, ნ.მ-ის, ნ.ფ-ის, ზ.დ-ის, დ.ა-ის, თ.ლ-ის, დ.ა-ის, მ.შ-ის, ა.მ-ის, გ.ძ-ის, ი.ჭ-ის, მ.ჩ-ის, ნ.თ-ის, თ.შ-ის, ნ.ბ-ის, თ.ს-ის, ა.გ-ის, ვ.ჩ-ის, ქ.გ-ის, დ.ფ-ის, დ.ჯ-ის, ფ.კ-ის, მ.მ-ის, მ.ხ-ის, შ.ვ-ის მიმართ - გაწეული სამედიცინო მომსახურების 303 572,45 (სამას სამი ათას ხუთას სამოცდათორმეტი ლარი და ორმოცდახუთი თეთრი) ლარის ოდენობით მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება;

2) სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 30 ნოემბრის №10/11588 და 2021 წლის 24 დეკემბრის №10/12371 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსათვის პაციენტების: შ.ც-ის, ა.ც-ის, ნ.ა-ის, მ.ა-ის, მა.ა-ის, რ.ა-ის, თ.გ-ის, გ.გ-ას, ხ.გ-ის, დ.შ-ის, მ.შ-ის, თ.შ-ას, თ.ო-ის, თ.თ-ის, მ.ც-ის, დ.ს-ის, ქ.ი-ის, მ.ჯ-ის, ს.დ-ას, შ.რ-ის, მ.ღ-ის, ნ.ჟ-ის, გ.ჩ-ას, მ.ქ-ის, დ.კ-ის, რ.მ-ის, გ.მ-ის, პ.ჯ-ის, დ.ბ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების 216 303,95 (ორას თექვსმეტი ათას სამას სამი ლარი და ოთხმოცდათხუთმეტი თეთრი) ლარის ოდენობით მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება;

3) სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 1 დეკემბრის №10/11581 და 2021 წლის 24 დეკემბრის №10/12373 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსათვის პაციენტების: ი.დ-ის, კ.ს-ას, მ.ხ-ას, თ.ჯ-ის, პ.მ-ის, ნ.თ-ის, ა.ს-ის, მ.ს-ას, მ.კ-ის, ნ.გ-ის, ნ.ყ-ის, ი.შ-ის, ი.რ-ის, ი.ა-ის, გ.მ-ის, ლ.მ-ის, გ.ქ-ის, გ.ხ-ის, დ.ქ-ის, გ.ო-ის, კ.ე-ის, მ.მ-ის, დ.ჯ-ის, გ.ბ-ის, თ.გ-ის, ნ.კ-ის, ჯ.ს-ის, გ.ხ-ის, ც.ს-ის, ი.ჟ-ის, ა.ნ-ას, მ.ს-ის, დ.ს-ას, ნ.ს-ას, ა.შ-ის, მ.ც-ის, მ.ტ-ის, მ.მ-ის, ბ.რ-ის, ს.ბ-ის, ქ.მ-ის, მ.ე-ის, მ.ჯ-ის, ც.ნ-ას, ო.ჭ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების 212 812,56 (ორას თორმეტი ათას რვაას თორმეტი ლარი და ორმოცდათექვსმეტი თეთრი) ლარის ოდენობით მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება;

4) სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 10 სექტემბრის №10/8556 და 2021 წლის 10 დეკემბრის №10/11921 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსათვის პაციენტის: ც.კ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების 3 682,39 (სამი ათას ექვსას ოთხმოცდაორი ლარი და ოცდაცხრამეტი თეთრი) ლარის ოდენობით მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება;

5) სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 10 სექტემბრის №10/8555 და 2021 წლის 13 დეკემბრის №10/11946 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოსათვის პაციენტების: კ.ლ-ის, მ.ხ-ის, ლ.ძ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების 13 190,32 (ცამეტიათას ას ოთხმოცდაათი ლარი და ოცდათორმეტი თეთრი) ლარის ოდენობით მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება;

6) სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 14 სექტემბრის №10/8587 და 2021 წლის 13 დეკემბრის №10/11945 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსათვის პაციენტების: ლ.ნ-ის, ვ.ა-ის, ჯ.ბ-ის, დ.თ-ის, ნ.ლ-ის, მ.ქ-ის, ა.ჩ-ას მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების 44 446,94 (ორმოცდაოთხი ათას ოთხას ორმოცდაექვსი ლარი და ოთხმოცდათოთხმეტი თეთრი) ლარის ოდენობით მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება;

7) სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 25 თებერვლის №10/1508 და 2022 წლის 24 ივნისის MOH 8 22 00045933 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსათვის პაციენტების: კ.ბ-ის, ი.ბ-ის, გ.ბ-ის, ვ.გ-ას, ი.გ-ის, დ.დ-ის, თ.ე-ის, ლ.ც-ის (2 შემთხვევა), დ.ც-ას, ლ.ზ-ის, კ.ხ-ას, გ.კ-ის, გუ.კ-ას, ა.კ-ის, მ.კ-ის, მა.კ-ის, ქ.კ-ის, მ.ქ-ის, მ.ს-ის, ნ.ს-ის, ლ.ს-ის, გ.ნ-ის, მ.შ-ის, გ.შ-ის, ნ.წ-ის, ზ.თ-ის, ბ.ჭ-ის, ლ.ა-ის, ს.ტ-ის სამედიცინო შემთხვევების მომსახურების - 130 928, 29 (ას ოცდაათი ათას ცხრაას ოცდარვა ლარი და ოცდაცხრა თეთრი) ლარის ოდენობით მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, შპს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 3 ნოემბრის №10/10672, 2021 წლის 2 ნოემბრის №10/10607, 2021 წლის 20 დეკემბრის №10/12194 გადაწყვეტილებები და დაევალა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს პაციენტების: მ.ხ-ის, მ.ი-ის, ო.მ-ას, ე.წ-ის, თ.ბ-ის, ე.ნ-ის, თ.ყ-ის, ი.ც-ის, ვ.ბ-ის, ა.ა-ის, გ.ლ-ის, ნ.დ-ის, ლ.ა-ის, გ.ა-ის, ქ.ნ-ის, ე.გ-ის, ქ.ა-ის, ზ.ვ-ის, მ.ბ-ის, მ.კ-ის, ბ.ბ-ის, ი.ჯ-ის, თ.ბ-ის, თ.მ-ის, ც.გ-ის, მ.ჩ-ის, მ.დ-ის, ნ.ტ-ის, ზ.ა-ის, გ.გ-ის, ა.ზ-ის, გი.გ-ის, თ.ვ-ას, ნ.მ-ის, ნ.ფ-ის, ზ.დ-ის, დ.ა-ის, თ.ლ-ის, დ.ა-ის, მ.შ-ის, ა.მ-ის, გ.ძ-ის, ი.ჭ-ის, მ.ჩ-ის, ნ.თ-ის, თ.შ-ის, ნ.ბ-ის, თ.ს-ის, ა.გ-ის, ვ.ჩ-ის, ქ.გ-ის, დ.ფ-ის, დ.ჯ-ის, ფ.კ-ის, მ.მ-ის, მ.ხ-ის, შ.ვ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების მოსარჩელის სასარგებლოდ სრულად ანაზღაურება; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 30 ნოემბრის №10/11558, 2021 წლის 24 დეკემბრის №10/12371 გადაწყვეტილებები - შ.ც-ის, ა.ც-ის, ნ.ა-ის, მ.ა-ის, მა.ა-ის, რ.ა-ის, თ.გ-ის, გ.გ-ას, ხ.გ-ის, დ.შ-ის, მ.შ-ის, თ.შ-ას, თ.ო-ის, თ.თ-ის, მ.ც-ის, დ.ს-ის, ქ.ი-ის, მ.ჯ-ის, ს.დ-ას, შ.რ-ის, მ.ღ-ის, ნ.ჟ-ის, გ.ჩ-ას, მ.ქ-ის, დ.კ-ის, რ.მ-ის, გ.მ-ის, პ.ჯ-ის, დ.ბ-ის ნაწილში და დაევალა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს პაციენტების: შ.ც-ის, ა.ც-ის, ნ.ა-ის, მ.ა-ის, მა.ა-ის, რ.ა-ის, თ.გ-ის, გ.გ-ას, ხ.გ-ის, დ.შ-ის, მ.შ-ის, თ.შ-ას, თ.ო-ის, თ.თ-ის, მ.ც-ის, დ.ს-ის, ქ.ი-ის, მ.ჯ-ის, ს.დ-ას, შ.რ-ის, მ.ღ-ის, ნ.ჟ-ის, გ.ჩ-ას, მ.ქ-ის, დ.კ-ის, რ.მ-ის, გ.მ-ის, პ.ჯ-ის, დ.ბ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების მოსარჩელის სასარგებლოდ სრულად ანაზღაურება; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 1 დეკემბრის №10/11581, 2021 წლის 24 დეკემბრის №10/12373 გადაწყვეტილებები ი.დ-ის, კ.ს-ას, მ.ხ-ას, თ.ჯ-ის, პ.მ-ის, ნ.თ-ის, ა.ს-ის, მ.ს-ას, მ.კ-ის, ნ.გ-ის, ნ.ყ-ის, ი.შ-ის, ი.რ-ის, ი.ა-ის, გ.მ-ის, ლ.მ-ის, გ.ქ-ის, გ.ხ-ის, დ.ქ-ის, გ.ო-ის, კ.ე-ის, მ.მ-ის, დ.ჯ-ის, გ.ბ-ის, თ.გ-ის, ნ.კ-ის, ჯ.ს-ის, გ.ხ-ის, ც.ს-ის, ი.ჟ-ის, ა.ნ-ას, მ.ს-ის, დ.ს-ას, ნ.ს-ას, ა.შ-ის, მ.ც-ის, მ.ტ-ის, მ.მ-ის, ბ.რ-ის, ს.ბ-ის, ქ.მ-ის, მ.ე-ის, მ.ჯ-ის, ც.ნ-ას, ო.ჭ-ის ნაწილში და დაევალა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს პაციენტების: ი.დ-ის, კ.ს-ას, მ.ხ-ას, თ.ჯ-ის, პ.მ-ის, ნ.თ-ის, ა.ს-ის, მ.ს-ას, მ.კ-ის, ნ.გ-ის, ნ.ყ-ის, ი.შ-ის, ი.რ-ის, ი.ა-ის, გ.მ-ის, ლ.მ-ის, გ.ქ-ის, გ.ხ-ის, დ.ქ-ის, გ.ო-ის, კ.ე-ის, მ.მ-ის, დ.ჯ-ის, გ.ბ-ის, თ.გ-ის, ნ.კ-ის, ჯ.ს-ის, გ.ხ-ის, ც.ს-ის, ი.ჟ-ის, ა.ნ-ას, მ.ს-ის, დ.ს-ას, ნ.ს-ას, ა.შ-ის, მ.ც-ის, მ.ტ-ის, მ.მ-ის, ბ.რ-ის, ს.ბ-ის, ქ.მ-ის, მ.ე-ის, მ.ჯ-ის, ც.ნ-ას, ო.ჭ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების მოსარჩელის სასარგებლოდ სრულად ანაზღაურება; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 10 სექტემბრის №10/8556, 2021 წლის 10 დეკემბრის №10/11921 გადაწყვეტილებები და დაევალა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ საგენტოს პაციენტის: ც.კ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების მოსარჩელის სასარგებლოდ სრულად ანაზღაურება; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 10 სექტემბრის №10/8555, 2021 წლის 13 დეკემბრის №10/11946 გადაწყვეტილებები და დაევალა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს პაციენტების: კ.ლ-ის, მ.ხ-ის, ლ.ძ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების მოსარჩელისთვის სრულად ანაზღაურება; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 14 სექტემბრის №10/8587, 2021 წლის 13 დეკემბრის №10/11945 გადაწყვეტილებები და დაევალა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს პაციენტების: ლ.ნ-ის, ვ.ა-ის, ჯ.ბ-ის, დ.თ-ის, ნ.ლ-ის, მ.ქ-ის, ა.ჩ-ას მიმართ გაწეული სამედიცინო მომსახურების მოსარჩელის სასარგებლოდ სრულად ანაზღაურება; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 25 თებერვლის №10/1508, 2022 წლის 24 ივნისის MOH 8 22 00045933 გადაწყვეტილებები და დაევალა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს პაციენტების: კ.ბ-ის, ი.ბ-ის, გ.ბ-ის, ვ.გ-ას, ი.გ-ის, დ.დ-ის, თ.ე-ის, ლ.ც-ის (2 სამედიცინო შემთხვევა), დ.ც-ას, ლ.ზ-ის, კ.ხ-ას, გ.გ-ის, გუ.კ-ას, ა.კ-ის, მ.კ-ის, მა.კ-ის, ქ.კ-ის, მ.ქ-ის, მ.ს-ის, ნ.ს-ის, ლ.ს-ის, გ.ნ-ის, მ.შ-ის, გ.შ-ის, ნ.წ-ის, ზ.თ-ის, ბ.ჭ-ის, ლ.ა-ის, ს.ტ-ის მიმართ გაწეული სამედიცინო დახმარების მოსარჩელის სასარგებლოდ სრულად ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს „...ის“ მიერ 171 პაციენტს (173 სამედიცინო შემთხვევა) გაეწია გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება, რომელიც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან არ იქნა ანაზღაურებული. აღნიშნული პაციენტების კლინიკისთვის მიმართვის ფორმების მიხედვით დაიყო პაციენტებად, რომელთაც თავად თვითდინებით მიმართეს კლინიკას, პაციენტები, რომლებიც კლინიკაში მიყვანილ იქნა სასწრაფო დახმარების ბრიგადების მიერ და პაციენტები, რომლებიც კლინიკაში სხვა კლინიკიდან იქნენ გადაყვანილები. პაციენტების დიდი უმრავლესობა 74 პაციენტი იყო 60 წელს გადაცილებული, ვისაც აღენიშნებოდა გულსისხლძარღვთა ქრონიკული დაავადებები. 39 პაციენტს, კორონა ვირუსით ინფიცირებამდე გახსნილი ჰქონდათ სამედიცინო ისტორია შპს „...ში“, შესაბამისად უკვე იყვნენ ნამყოფი ამბულატორიული თუ სტაციონარული მიზნით. აღნიშნული პაციენტებიდან 156 პაციენტს ძირითად დიაგნოზად კორონა ვირუსით გამოწვეულ დაავადებასთან ერთად ჰქონდათ სხვადასხვა კარდიოლოგიური პრობლემები. 40 პაციენტს შპს „...ის“ ლაბორატორიაში ჩაუტარდა კოვიდ-ტესტირება და დაუდგინდათ კორონა ვირუსი.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, მათ საფუძველზე დადგენილად მიჩნეულ ფაქტობრივ გარემოებებზე, მათ შორის, პაციენტების ჯანმრთელობის მდგომარეობის ამსახველ დოკუმენტაციაზე. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის №828 დადგენილების №20 დანართით განისაზღვრა „ახალი კორონავირუსული დაავადების COVID 19-ის მართვა“ (პროგრამული კოდი: 27 03 03 10 01). პროგრამის მიზანი იყო მოსახლეობის დაცვა ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული ინფექციისაგან (COVID - 19), როგორც პრევენციული ღონისძიებების, ასევე დაავადების გამოვლენის შემთხვევაში მასზე რეაგირებისთვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარების გზით. აღნიშნული დადგენილების დანართი №20-ის მე-3 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის და „გ.დ“ ქვეპუნქტის თანახმად პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურება მოიცავს: ნებისმიერ სტაციონარულ დაწესებულებაში (გარდა „გ.ბ“ ქვეპუნქტის მიმწოდებელი დაწესებულებისა) ამავე დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების და/ან სამედიცინო პერსონალის COVID-19-ით ინფიცირების შემთხვევაში COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევების ადგილზე მართვას. ხოლო „გ.ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევის მკურნალობას, შესაბამისად მობილიზებულ კლინიკებში. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტები, ადმინისტრაციული ორგანოს უარი შპს „...ის“ მიერ სადავო აქტებით განსაზღვრული პაციენტების მიმართ გაწეული სამედიცინო დახმარების ანაზღაურებაზე ეფუძნება, იმ გარემოებას, რომ კოვიდ-19-ის დადასტურებული შემთხვევების მკურნალობას უზრუნველყოფდნენ მხოლოდ ე.წ. მობილიზებული კლინიკები. შპს „...მა“ იცოდა, რომ იგი არ წარმოადგენდა მობილიზებულ კლინიკას და მონაწილეობდა პროგრამის მე-3 მუხლის „გ.დ“ ქვეპუნქტით (დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების და/ან სამედიცინო პერსონალის ადგილზე კოვიდ-19-ის დადასტურებული შემთხვევების მართვა) განსაზღვრულ და არა „გ.ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ქვეკომპონენტში და მომსახურებაც უნდა გაეწია სწორედ ამ ქვეკომპონენტით გათვალისწინებული მომსახურების მოცულობის და ნაკისრი ვალდებულებების შესაბამისად, რადგან COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევის მკურნალობას, უზრუნველყოფდნენ მხოლოდ ე.წ. მობილიზებულ კლინიკები. შესაბამისად, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებული იყო შპს „...ის“ მოთხოვნა პაციენტებისთვის გაწეული სამედიცინო დახმარების ანაზღაურების შესახებ. ადმინისტრაციული ორგანოს უარი ასევე დაეფუძნა იმ გარემოებას, რომ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის №828 დადგენილების №20 დანართის მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ანაზღაურებას არ ექვემდებარება შემთხვევები (თუ ცალკეული პროგრამებით არ სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული), როდესაც წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის ინსპექტირების შედეგად, განმახორციელებელი მიიჩნევს, რომ მიწოდებული ინფორმაცია არ ემთხვევა შეტყობინებაში არსებულ ინფორმაციას და/ან არ შეესაბამება პროგრამით განსაზღვრული სამედიცინო მომსახურების მოცულობას. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის რეგულირებიდან გამომდინარე, საკითხის სწორი სამართლებრივი გადაწყვეტისთვის მნიშვნელოვანი იყო დადგენილიყო, კონკრეტულად რა მოიაზრებოდა დადგენილების ჩანაწერში - „დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტებში“.

საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, გამოსაყენებელი ნორმატიული აქტის შესაბამისი ნაწილის განმარტებისას, „ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფ პაციენტებად“ არ უნდა ყოფილიყვნენ მიჩნეული მხოლოდ ის პაციენტები, რომელთაც მიმდინარე კარდიოლოგიური თუ პულმონოლოგიური ჩვენებების დროს მკურნალობის ეტაპზე გამოუვლინდათ კორონა ვირუსით ინფიცირების ფაქტი, არამედ ის პაციენტებიც, რომლებიც აღრიცხვაზე იყვნენ კლინიკაში და გარკვეული პერიოდულობით კლინიკასთან ჰქონდათ შეხება. ასევე ის პაციენტები, რომლებსაც ჰქონდათ კარდიოვასკულური თუ პულმონოლოგიური პრობლემები, რაც არ აწუხებდათ და კორონავირუსით ინფიცირების შემდგომ გამოუვლინდათ პროფილური ჩვენებები და თავისუფალი არჩევანის პრინციპით მიმართეს ...ის კლინიკას.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიუთითა სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულ შპს „...ის“ კოვიდ-განყოფილების ხელმძღვანელის, ექიმი-კარდიოლოგის - ლ.კ-ის და ექიმი-ინფექციონისტის ა.გ-ას განმარტებაზე, რომლებმაც აღნიშნეს, რომ პაციენტები, რომლებიც ...ის კლინიკის კოვიდ განყოფილებაში იწვნენ, დიდი წილით იყვნენ თანმხლები კარდიოლოგიური დიაგნოზებით, მათ შორის, უმრავლესობა არასტაბილური სტენოკარდიის დიაგნოზით, რომელიც მიოკარდიუმის ინფარქტის წინაპირობაა. კორონა ვირუსი თვითონ წარმოადგენდა რისკ-ფაქტორს კარდიოლოგიური პრობლემების წარმოქმნის ან არსებული კარდიოლოგიური პრობლემების გამწვავების, შესაბამისად, პაციენტები კლინიკაში შედიოდნენ მრავალფეროვანი ჩივილებით. ისინი იყვნენ გადაუდებელი შემთხვევის მქონე პაციენტები და ესაჭიროებოდათ სტაციონარული ჰოსპიტალიზაცია, სხვაგვარად ამ პაციენტებისთვის ხარისხიანი და შესაბამისი სამედიცინო დახმარების გაწევა შეუძლებელი იქნებოდა, რადგან იყო რისკები პაციენტების მდგომარეობის დამძიმების ან ლეტალურად დამთავრების.

სადავო პაციენტებს სამედიცინო დახმარება გაეწიათ 2020 წლის ნოემბრის თვიდან - 2021 წლის 11 აგვისტომდე პერიოდში. შპს „...ის“ მიერ ყოველდღიურ რეჟიმში ხდებოდა ინფორმაციის მიწოდება ჯანდაცვის სამინისტროსთვის პაციენტებისთვის გაწეული სამედიცინო დახმარების შესახებ. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს მიერ ...სთვის პირველი ოფიციალური უარი გაცხადებულ იქნა 2021 წლის სექტემბრის თვეში (იანვრის საანგარიშგებო თვის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით) ანუ დაახლოებით 9 თვის შემდეგ, როცა ადმინისტრაციულ ორგანოს აღნიშნულ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად განსაზღვრული ჰქონდა 45 დღე. სააგენტოს მხრიდან ყოველ საანგარიშგებო თვესთან მიმართებით ოფიციალური უარი გამოიცა ვადის დარღვევით, რაც გამოხატავდა ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეულ უმოქმედობას. აღნიშნულმა განაპირობა ...ის მიერ სადავო პაციენტების მიმართ სამედიცინო დახმარების გაწევა, რამაც თავის მხრივ წარმოშვა ადმინისტრაციული ორგანოს ფინანსური ვალდებულება ...ის მიმართ.

საქალაქო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ მოპასუხე - სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს მიდგომა ანაზღაურებასთან მიმართებით არ იყო ერთგვაროვანი, კერძოდ ყოველი კატეგორიიდან გარკვეულ სამედიცინო შემთხვევებზე გაწეული სამედიცინო დახმარება აანაზღაურა, ხოლო იმავე კატეგორიის იდენტური შემთხვევების ანაზღაურებაზე უარი განაცხადა. სასამართლომ გამოყო იმ პაციენტების მიმართ გაწეული სამედიცინო დახმარების ანაზღაურების საკითხი, რომელთაც სხვა კლინიკაში დაუდასტურდათ კორონავირუსული ინფექცია და შემდგომ განხორციელდა ამ პაციენტების შპს „...ში“ ჰოსპიტალიზაცია. აღნიშნული 138 შემთხვევიდან ანაზღაურებულ იქნა 4 შემთხვევა, ხოლო 134 შემთხვევაზე ...ს უარი ეთქვა ანაზღაურებაზე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების საფუძვლები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 იანვრის და 13 მარტის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილებით სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 20 დეკემბრის №10/12194 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 24 დეკემბრის №10/12371 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 24 დეკემბრის №10/12373 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 10 დეკემბრის №10/11921 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 13 დეკემბრის №10/11946 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 13 დეკემბრის №10/11945 გადაწყვეტილება, 2022 წლის 24 ივნისის MOH 8 22 00045933 გადაწყვეტილება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 3 ნოემბრის №10/10672 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 2 ნოემბრის №10/10607 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 30 ნოემბრის №10/11558 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 01 დეკემბრის №10/11581 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 10 სექტემბრის №10/8556 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 10 სექტემბრის №10/8555 გადაწყვეტილება, 2021 წლის 14 სექტემბრის №10/8587 გადაწყვეტილება, 2022 წლის 25 თებერვლის №10/1508 გადაწყვეტილება; მოპასუხე სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ კანონმდებლობით დადგენილი წესით და ვადაში, სადავო საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

სააპელაციო სასამართლომ არსებითად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება. თუმცა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად სააპელაციო პალატამ მიიჩნია ის გარემოება, რომ სადავო აქტებით უარის თქმის საფუძველი გახდა სააგენტოს მიერ ნორმის არასწორი მისადაგება და განმარტება სადავო შემთხვევებთან.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო სამედიცინო შემთხვევები ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას, თუმცა, ამავე დროს გამოსაკვლევი და დასადგენი იყო ასანაზღაურებელი თანხის ზუსტი ოდენობა. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა შეეფასებინა თითოეულ შემთხვევაში ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მა“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა. კასატორმა, შუამდგომლობის ფორმით, ასევე მოითხოვა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს მიერ სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვისას წარდგენილი და 2023 წლის 7 ივლისს, საქმეზე დართული დოკუმენტაციის (პაციენტების - ხ.გ-ის, თ.თ-ის, გ.ხ-სა და ა.ბ-ის სამედიცინო შემთხვევებთან დაკავშირებით), საქმიდან ამოღება.

კასატორი - შპს „...“ აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი მოსმენისას, სააგენტომ სწორედ სააპელაციო ეტაპზე განახორციელა ფაქტობრივი შედავება (პირველ ინსტანციაში წარდგენილ შესაგებლებში და არც მოსამზადებელ სხდომაზე სააგენტოს არ დაუფიქსირებია აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება), რომ მას არ მოუხდენია გასაჩივრებული 175 სამედიცინო შემთხვევის ...ის მიერ წარმოდგენილი ფინანსური დოკუმენტაციის კალკულაცია და მათი შემოწმება. ამასთან, აპელანტის წარმომადგენელმა სააპელაციო განხილვისას განაცხადა, რომ ისინი სამედიცინო შემთხვევების განხილვისას, პირველ ეტაპზე ისევე როგორც ადმინისტრაციულ სასამართლოს აქვს დასაშვებობის ეტაპი, სააგენტოც ახორციელებს თითოეული სამედიცინო შემთხვევის ფილტრაციას დასაშვებობის თვალსაზრისით და თუ აღმოჩნდება რომ ეს უკანასკნელი არ წარმოადგენს პროგრამულ შემთხვევას, ისე რომ არ შედიან შინაარსობრივ განხილვაში, ხდება შესაბამისი შემთხვევის ანაზღაურებაზე უარის თქმა მხოლოდ ფორმალური საფუძვლით. ამასთან, უცნობია რა გარემოებებმა შეუშალა ხელი აპელანტს თუნდაც საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას წარმოედგინა კვალიფიციური შედავება სარჩელით მოთხოვნილი ასანაზღაურებელი თანხების თაობაზე. სააგენტომ საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე არ გამოიყენა საპროცესო რესურსი, შედავებოდა მოსარჩელეს წარმოდგენილი თანხების კალკულაციის და გაანგარიშების მიზანშეწონილობის საკითხში. ამასთან, აღნიშნულის დაშვებით ფაქტიურად შესაძლებელი ხდება ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში დასაშვებობის ეტაპის შემოტანა, რაც ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას.

კასატორის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, სააგენტომ ფაქტობრივად აღიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელეს მიერ სარჩელით მოთხოვნილი გაწეული სამედიცინო მომსახურების თანხების ოდენობა, რის გამოც პირველი ინსტანციის სასამართლოს აღარ გამოუკვლევია დამატებით აღნიშნული საკითხი და სააგენტომაც დაკარგა შედავების უფლება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის შესაბამისად, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი შესაგებლის/შედავების ფარგლებში სასამართლო იმსჯელებდა აღნიშნულ საკითხზე და ასახავდა საკუთარ შეფასებებს სასამართლო გადაწყვეტილებაში.

კასატორის მითითებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. მათი დადგენა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე ან აღნიშნული საკითხი მის დისკრეციას განეკუთვნება. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით მოცემულ საქმეზე არ იკვეთებოდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საფუძვლები.

2023 წლის 25 სექტემბერს სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულმა სააგენტომ შეგებებული საკასაციო საჩივრით მომართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილების, სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი - სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო აღნიშნავს, რომ არც მოსარჩელე მხარე უარყოფს იმ გარემოებას, რომ ის არ წარმოადგენდა ე.წ. „მობილიზებულ კლინიკას“ (მობილიზებული კლინიკები განისაზღვრება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით და სწორედ იმ მიზნით, რომ პანდემიის პირობებში იყვნენ მზად, მიეღოთ კოვიდდადასტურებული პაციენტები). კლინიკისათვის ცნობილი იყო, რომ პაციენტი კლინიკაში შესვლისთანავე წარმოადგენდა კოვიდდადასტურებულს და შესაბამისად, პროგრამული მომსახურება უნდა მიეღო მობილიზებულ კლინიკაში. ამდენად, კლინიკას, რომელიც, წარმოადგენდა პროგრამის მე-3 მუხლის მხოლოდ „გ.დ“ ქვეკომპონენტის მიმწოდებელს, არ გააჩნდა პროგრამის სხვა, მე-3 მუხლის „გ.ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქვეკომპონენტით გათვალისწინებული მომსახურების (COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევის მკურნალობის ქვეკომპონენტი) გაწევის უფლებამოსილება. კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი აქტების თანახმად, COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევის მკურნალობას უზრუნველყოფენ მხოლოდ ე.წ. „მობილიზებული კლინიკები“, ხოლო პროგრამის მე-3 მუხლის „გ.დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული კომპონენტის მიზანს კი წარმოადგენს ნებისმიერ სტაციონარულ დაწესებულებაში (გარდა „გ.ბ“ ქვეპუნქტის მიმწოდებელი დაწესებულებისა) ამავე დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების და/ან სამედიცინო პერსონალის COVID-19-ით ინფიცირების შემთხვევაში, COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევების ადგილზე მართვა.

თუკი მიჩნეული იქნება, რომ ნებისმიერ სტაციონარულ დაწესებულებას შეეძლო მიეღო და მომსახურება გაეწია კოვიდდადასტურებული პაციენტებისათვის, მაშინ, საერთოდ აზრს კარგავს „საქართველოში ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული ინფექციის (COVID-19) შესაძლო შემთხვევების გავრცელების (ეპიდემია, პანდემია, ეპიდემიური აფეთქება) პრევენციისა და საეჭვო და/ან დადასტურებულ შემთხვევებზე რეაგირების მზადყოფნისათვის, სამედიცინო დაწესებულებების მობილიზების შესახებ“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის შესაბამისი ბრძანება და იმ სამედიცინო დაწესებულებების არსებობა, რომლებმაც ამ ქვეკომპონენტის ფარგლებში აიღეს ვალდებულებები მათი საწოლფონდის მობილიზაციისათვის და შესაბამისი აღჭურვისათვის. ამდენად, შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი, ხოლო 2023 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით - სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს შეგებებული საკასაციო საჩივარი.

შპს „...ის“ საკასაციო საჩივრის და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს შეგებებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე, მხარეთა მოსაზრებების მოსმენა განხორციელდა, ზეპირი მოსმენით, 2024 წლის 10 იანვარს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, ზეპირი მოსმენის გარეშე, საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის/შეგებებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე მხარეთა მოსაზრებების მოსმენის შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებენ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარებიან დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები (შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი) ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ საქმეზე დავის საგანს, მოსარჩელისათვის, ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში პაციენტებისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების საფასურის ანაზღაურებაზე უარის თქმის კანონიერების და აღნიშნული თანხის მოსარჩელის სასარგებლოდ, მოპასუხისათვის დაკისრების საფუძვლიანობის შეფასება წარმოადგენს.

საქმეზე დადგენილია, რომ შპს „...ის“ მიერ 171 პაციენტს (173 სამედიცინო შემთხვევა) გაეწია გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება, რომელიც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან არ იქნა ანაზღაურებული. პაციენტების დიდი უმრავლესობა 74 პაციენტი იყო 60 წელს გადაცილებული, ვისაც აღენიშნებოდა გულსისხლძარღვთა ქრონიკული დაავადებები. 39 პაციენტს, კორონა ვირუსით ინფიცირებამდე გახსნილი ჰქონდათ სამედიცინო ისტორია შპს „...ში“, შესაბამისად ისინი უკვე იყვნენ ნამყოფი ამბულატორიული თუ სტაციონარული მიზნით. აღნიშნული პაციენტებიდან (171) - 156 პაციენტს ძირითად დიაგნოზად კორონა ვირუსით გამოწვეულ დაავადებასთან ერთად ჰქონდათ სხვადასხვა კარდიოლოგიური პრობლემები. 40 პაციენტს შპს „...ის“ ლაბორატორიაში ჩაუტარდა კოვიდ-ტესტირება და დაუდგინდათ კორონა ვირუსი.

ამასთან, სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული შპს „...ის“ კოვიდ-განყოფილების ხელმძღვანელის, ექიმი-კარდიოლოგის - ლ.კ-ის და ექიმი-ინფექციონისტის ა.გ-ას განმარტებების თანახმად, პაციენტები, რომლებიც ...ის კლინიკის კოვიდ განყოფილებაში იწვნენ, დიდი წილით იყვნენ თანმხლები კარდიოლოგიური დიაგნოზებით, მათ შორის, უმრავლესობა არასტაბილური სტენოკარდიის დიაგნოზით, რომელიც მიოკარდიუმის ინფარქტის წინაპირობაა. კორონა ვირუსი თვითონ წარმოადგენდა რისკ-ფაქტორს კარდიოლოგიური პრობლემების წარმოქმნის ან არსებული კარდიოლოგიური პრობლემების გამწვავების, შესაბამისად, პაციენტები კლინიკაში შედიოდნენ მრავალფეროვანი ჩივილებით. ისინი იყვნენ გადაუდებელი შემთხვევის მქონე პაციენტები და ესაჭიროებოდათ სტაციონარული ჰოსპიტალიზაცია, სხვაგვარად ამ პაციენტებისთვის ხარისხიანი და შესაბამისი სამედიცინო დახმარების გაწევა შეუძლებელი იქნებოდა, რადგან იყო რისკები პაციენტების მდგომარეობის დამძიმების ან ლეტალურად დამთავრების.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებას, რომ პაციენტების შემთხვევები, რომელთა სამედიცინო ხარჯების ანაზღაურებაზეც მოსარჩელეს უარი ეთქვა, წარმოადგენდნენ გადაუდებელ შემთხვევებს, მათგან ნაწილს უკვე გახსნილი ჰქონდათ სამედიცინო ისტორია შპს „...ში“, ნაწილს აღენიშნებოდა გულსისხლძარღვთა ქრონიკული დაავადებები ან/და მათი ასაკიდან და ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე ექცეოდნენ შპს „...ის“ სამედიცინო პროფილურ მართვას დაქვემდებარებულ შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ევროპის სოციალური ქარტიის მე-11 მუხლის თანახმად, ჯანმრთელობის დაცვაზე უფლების ეფექტური განხორციელების უზრუნველყოფის მიზნით, მხარეები ვალდებულებას იღებენ უშუალოდ ან საჯარო ან კერძო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობით, მიიღონ ზომები, რომლებიც, კერძოდ, მიზნად ისახავენ: ავადმყოფობის გამომწვევი მიზეზების მაქსიმალურად აღმოფხვრას; ჯანმრთელობის განმტკიცებისა და ჯანმრთელობის საკითხებში ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის წახალისებისათვის საკონსულტაციო და საგანმანათლებლო საშუალებების უზრუნველყოფას; შეძლებისდაგვარად ეპიდემიურ, ენდემურ და სხვა დაავადებათა, ისევე როგორც, უბედურ შემთხვევათა აღკვეთას.

ამასთან, სადავო პერიოდში მოქმედი „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის „ა“-„გ“ და „კ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის პრინციპებია: ა) მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების საყოველთაო და თანაბარი ხელმისაწვდომობა სახელმწიფოს ნაკისრი სახელმწიფო სამედიცინო პროგრამებით გათვალისწინებული ვალდებულების ფარგლებში; ბ) ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვა, პაციენტის პატივის, ღირსებისა და მისი ავტონომიის აღიარება; გ) ექიმისა და სხვა სამედიცინო პერსონალის დამოუკიდებლობა საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ ფარგლებში; კ) პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის, მათ შორის გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების პრიორიტეტულობა, მათში სახელმწიფო და კერძო სექტორების მონაწილეობა, საოჯახო მედიცინისა და ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის განვითარება და მასზე დაფუძნებული სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.

მითითებული კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, საქართველოს მოქალაქესა და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირს უფლება აქვთ, ისარგებლონ დადგენილი წესით დამტკიცებული ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამებით გათვალისწინებული სამედიცინო დახმარებით, რასაც განახორციელებს სათანადო სამედიცინო საქმიანობის სამართალსუბიექტი, განურჩევლად საკუთრებისა და სამართლებრივი ფორმისა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის №828 დადგენილებით დამტკიცდა 2021 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამები, რომლის მიზანიც არის მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფებისათვის შექმნას ფინანსური გარანტიები სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობისათვის და უზრუნველყოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის წინაშე მდგარი ამოცანების შესრულება (პროგრამის მუხლი 1).

დამტკიცებული პროგრამით განისაზღვრა, რომ შესაბამისი მომსახურების/საქონლის მიმწოდებელია პირი (შემდგომ – მიმწოდებელი), რომელიც აკმაყოფილებს ამ საქმიანობისათვის კანონმდებლობითა და ამ დადგენილებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს და ხელშეკრულებას აფორმებს პროგრამის განმახორციელებელთან ან გამოთქვამს მონაწილეობის სურვილს იმ პროგრამის (კომპონენტის/ქვეკომპონენტის) ფარგლებში, რომელშიც გათვალისწინებულია საქონლის/მომსახურების დაფინანსება სამედიცინო ვაუჩერის საშუალებით (შემდგომ – ვაუჩერული პროგრამა) და რომელიც აკმაყოფილებს შესაბამისი კანონმდებლობითა და ამ დადგენილებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს, ეთანხმება ვაუჩერის პირობებს და დადგენილ ვადაში და წესით წერილობით დაუდასტურებს განმახორციელებელს პროგრამაში მონაწილეობის სურვილს, თუ შესაბამისი პროგრამით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული (მუხლი 4.1).

მითითებული პროგრამით განისაზღვრა, სამედიცინო სერვისის მიმწოდებლის ზოგადი ვალდებულებები (მუხლი 23.3), რომლის თანახმად, მათ შორის, მიმწოდებელი ვალდებულია: ა) განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულებისას იხელმძღვანელოს მოქმედი კანონმდებლობით, მათ შორის, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად; ბ) შესაბამისი პროგრამის/კომპონენტის/ქვეკომპონენტის ფარგლებში უზრუნველყოს ყველა იმ სამედიცინო მომსახურების მიწოდება, რომელსაც ახორციელებს კანონმდებლობის შესაბამისად; გ) შეუფერხებლად მოახდინოს შესაბამისი პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურების/საქონლის მიწოდება, ყოველგვარი ბარიერებისა და დისკრიმინაციის გარეშე. ამასთან, დაუშვებელია მიმწოდებლის მიერ პროგრამის მოსარგებლისათვის რაიმე მიზეზით პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურების/საქონლის გაწევაზე უარის თქმა; დ) დადგენილი წესის შესაბამისად, მოახდინოს ანგარიშგება მართვაზე უფლებამოსილ მხარესთან და მოთხოვნის შესაბამისად მიაწოდოს საჭირო დოკუმენტაცია და ინფორმაცია; ე) უზრუნველყოს მომსახურების გაწევა მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრული სამედიცინო მომსახურების ხარისხის სტანდარტების შესაბამისად; ვ) პროგრამის განმახორციელებელსა და პროგრამის/ვაუჩერის მოსარგებლეს არ გადაახდევინოს მომსახურების ღირებულების გარდა სხვა გადასახადი ან დამატებითი თანხა, ხოლო პროგრამის ფარგლებში მოსარგებლის მხრიდან თანაგადახდის შემთხვევაში – თანაგადახდით გათვალისწინებულ ოდენობაზე მეტი.

დამტკიცებული სახელმწიფო პროგრამებიდან ერთ-ერთს წარმოადგენს მე-20 დანართით განსაზღვრული - ახალი კორონავირუსული დაავადების COVID 19-ის მართვა, რომლის მიზანია მოსახლეობის დაცვა ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული ინფექციისაგან (COVID – 19) როგორც პრევენციული ღონისძიებების, ასევე დაავადების გამოვლენის შემთხვევაში მასზე რეაგირებისთვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარების გზით.

მე-20 დანართით განსაზღვრული პროგრამის მე-3 მუხლი ადგენს, რომ პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურება მოიცავს (მათ შორის): გ) ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული ინფექციის (COVID-19) მართვას, მათ შორის: გ.ა) შესაძლო შემთხვევის დიაგნოსტიკას (გარდა COVID-19-ის დასადგენი ტესტირებისა); გ.ბ) COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევის მკურნალობას (მ. შ., ამ პროგრამის მიზნებისთვის ...ალიზებულად შესყიდული ან დონაციის გზით მიღებული მედიკამენტებით უზრუნველყოფა მინისტრის შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით განსაზღვრული წესებისა და პირობების შესაბამისად) ამავე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად მობილიზებულ კლინიკებში; გ.ბ¹) COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევის მკურნალობას მობილიზაციის სქემიდან გამორთულ კლინიკებში; გ.ბ²) COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევების მართვას მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით განსაზღვრულ „საველე ჰოსპიტლებში; გ.გ) საჭიროების შემთხვევაში, ოჯახის ექიმის/კოვიდ სასტუმროს ექიმის მიმართვის საფუძველზე, საიზოლაციო სივრცეში მყოფი (ბინაზე ან კოვიდსასტუმრო) COVID-19-ის დადასტურებული დიაგნოზის მქონე ბენეფიციარების ამბულატორიულ დიაგნოსტიკას (COVID-19-ის დადასტურებული დიაგნოზის მქონე ორსულების შემთხვევაში, ამბულატორიულ დიაგნოსტიკას ემატება ექიმის კონსულტაცია); გ.დ) ნებისმიერ სტაციონარულ დაწესებულებაში (გარდა „გ.ბ“ ქვეპუნქტის მიმწოდებელი დაწესებულებისა) ამავე დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების და/ან სამედიცინო პერსონალის COVID-19-ით ინფიცირების შემთხვევაში COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევების ადგილზე მართვას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიცია, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი სამედიცინო მომსახურების თანხების ანაზღაურებაზე უარის თქმის თაობაზე, ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ შპს „...“ არ წარმოადგენდა ე.წ. მობილიზებულ კლინიკას, რის გამოც იგი პაციენტებს ვერ გაუწევდა მე-20 დანართით განსაზღვრული პროგრამის მე-3 მუხლის „გ.ბ.“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევის მკურნალობას. მოპასუხის პოზიციის თანახმად, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო, პაციენტებისთვის მხოლოდ „გ.დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული მომსახურების გაწევაზე, რაც გულისხმობდა - ნებისმიერ სტაციონარულ დაწესებულებაში (გარდა „გ.ბ“ ქვეპუნქტის მიმწოდებელი დაწესებულებისა) ამავე დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების და/ან სამედიცინო პერსონალის COVID-19-ით ინფიცირების შემთხვევაში COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევების ადგილზე მართვას. შესაბამისად, მოპასუხეს მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მხრიდან მოხდა სხვა და არა უშუალოდ დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების შემთხვევების მართვა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებას, რომ დავის გადაწყვეტისათვის პრინციპული მნიშვნელობა აქვს განისაზღვროს რას მოიცავს ტერმინი - დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტი. ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ არსებითად მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული ტერმინის განმარტება და მისადაგება მოხდეს სწორედ მოცემული საქმის ფარგლებში დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, კანონი არის კანონმდებლის მიზნის განხორციელების ინსტრუმენტი და ამიტომ ის უნდა განიმარტოს მიზანმიმართულად. სასამართლომ უნდა გამოიყენოს განმარტების ისეთი წესები, რომლის მიხედვით კანონი უნდა იყოს განმარტებული კანონმდებლის მიზნისა და მისი განხორციელების შესაძლებლობის ფარგლებში. ამდენად, კანონის განმარტებისას, დადგენილ უნდა იქნეს კანონმდებლის ნება და მიზანი, რაც მხოლოდ გრამატიკული განმარტებით ვერ მიიღწევა. სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს კანონმდებლის განზრახვით, როგორც ნორმის განმარტების საშუალებით. კანონის განმარტება ემყარება გარკვეულ პრინციპებს: ობიექტურობის პრინციპს, რაც გულისხმობს, რომ განმარტება უნდა ეფუძნებოდეს კანონის ტექსტს და გამოხატავდეს კანონმდებლის ნებას; ერთიანობის პრინციპს ყოველი ნორმა წაკითხულ უნდა იქნეს არა ამოგლეჯილად, არამედ სისტემურად, კანონის ტექსტის ლოგიკურ ჭრილში; გენეტიკური განმარტების პრინციპს გათვალისწინებულ უნდა იქნეს კანონმდებლის მიზანი და განზრახულობა. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში კანონი უნდა განიმარტოს აღნიშნული პრინციპების დაცვით (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებები/გადაწყვეტილებები, მ.შ. ბს-479-459(კ-10) 21 ოქტომბერი, 2010 წელი; №ბს-10(კ-20) 9 ივლისი, 2020 წელი).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის №828 დადგენილებით დამტკიცებული 2021 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამა არ ადგენს ტერმინის - „დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების“ განმარტებას. კანონმდებლობა არ მიუთითებს და მისგან ერთმნიშვნელოვნად არ გამომდინარეობს, რომ ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტი აუცილებლად გულისხმობს პირს, რომელიც იმყოფება სამედიცინო დაწესებულებაში სტაციონარულ მკურნალობაზე, თუ პირს, რომელიც რეგისტრირებულია ამ დაწესებულების სამედიცინო სერვისის მიმღებად და როგორც წესი სარგებლობს მისი მომსახურებით, ან/და გადის სარეაბილიტაციო კურსს, იმყოფება დაწესებულების მონიტორინგის ქვეშ, გადის პერიოდულ შემოწმებას და ა.შ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ როდესაც წარმოიშობა სამართლებრივი ხასიათის სირთულე ნორმის განმარტებასთან დაკავშირებით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ნორმის გამოყენებისას იხელმძღვანელოს, მოქმედი კანონმდებლობით, ამ კანონმდებლობით დადგენილი ზოგადი და სპეციალური პრინციპებით, ადმინისტრაციული ორგანოს საკანონმდებლო ვალდებულებების ჩარჩოთი, დაინტერესებული მხარის უფლება-მოვალეობებით და აღნიშნულის შედეგად მოახდინოს რელაცია კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ. საბოლოოდ კი, დავის წარმოშობის შემთხვევაში, ნორმის განმარტება წარმოადგენს სასამართლოს ექსკლუზიურ კომპეტენციას, დავის ფარგლებში სამართლის ნორმის განმარტების შედეგად, ხდება არა მხოლოდ კონკრეტული დავის გადაწყვეტა, არამედ გამოსაყენებელი ნორმის, კანონით დადგენილი წესით, პროცესუალურსამართლებრივი წესების დაცვით განმარტება, რაც ხელს უწყობს სამართლებრივი სტაბილურობის უზრუნველყოფას. აღნიშნულს კი პრაქტიკული დანიშნულება აქვს, როგორც სასამართლოში სამართალწარმოების, ასევე ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაინტერესებული მხარისა და ასევე ადმინისტრაციული ორგანოსათვის, რათა პროცესში მონაწილე ყველა პირისთვის ცხადი და განჭვრეტადი იყოს სამართალურთიერთობის კვალიფიკაცია და მოსალოდნელი სამართლებრივი შედეგები.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ნორმის განმარტებაზე, განმარტების მეთოდის არჩევასა და ნორმის შინაარსის დადგენისათვის არსებით მნიშვნელობას იძენს ნორმით რეგულირებული ურთიერთობის ხასიათი და სპეციფიკა. COVID-19-ის გავრცელებამ, პირველ რიგში, არსებითი საფრთხე შეუქმნა ადამიანის ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეს, საზოგადოებრივ ჯანდაცვას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო საფუძვლიანად მიიჩნევს სასამართლოთა მითითებას, ზოგადად ქვეყანაში სადავო პერიოდში (2020-2021 წლები) არსებულ ვითარებაზე და აღნიშნულის პარალელურად სახელმწიფოს ვალდებულებაზე - პაციენტის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვის უზრუნველყოფის თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო აქვე ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს კონსტიტუციიდან და „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე ცალსახად და არაორაზროვნად აღიარებულია პაციენტის ჯანმრთელობის დაცვის უპირატესი ღირებულება. აღნიშნული საკანონმდებლო გარანტია კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება პანდემიის დროს, როდესაც პაციენტის არჩევანის უფლება და უსაფრთხოება, ისედაც, ბუნებრივად შეზღუდულია არსებული მდგომარეობის, გადატვირთული სამედიცინო დაწესებულებების პირობებში.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ გამოსაყენებელი ნორმის განმარტებისას, აუცილებლად მხედველობაში არის მისაღები თავად იმ აქტის მიზანი, რომლის ნაწილსაც წარმოადგენს აღნიშნული ნორმა. სახელმწიფო პროგრამების მე-20 დანართით განსაზღვრული - ახალი კორონავირუსული დაავადების COVID 19-ის მართვის მიზანი კი როგორც ზემოთ აღინიშნა, იყო მოსახლეობის დაცვა ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული ინფექციისაგან (COVID – 19) როგორც პრევენციული ღონისძიებების, ასევე დაავადების გამოვლენის შემთხვევაში მასზე რეაგირებისთვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარების გზით.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციების სასამართლოთა შეფასებას, რომ სამედიცინო დაწესებულების ქმედება სრულ შესაბამისობაში იყო სახელმწიფო ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამის მიზნებთან, თავად ამ სამედიცინო დაწესებულების ვალდებულებასა და ჯანმრთელობის დაცვის მარეგულირებელ კანონმდებლობასთან, მათ შორის, „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონთან. განსახილველ შემთხვევაში კლინიკამ მიიღო კოვიდ ინფიცირებული პაციენტები, რომლებიც მათი გადაუდებელი საჭიროებიდან, ასაკიდან და სამედიცინო ჩვენებიდან, წარსული დაავადების ისტორიიდან გამომდინარე, დაკავშირებული იყვნენ გულსისხლძარღვთა დაავადებების სისტემასთან, რაც თავის მხრივ მოსარჩელის - კლინიკის ძირითადი სამედიცინო მომსახურების პროფილია. აღნიშნული ქმედება პასუხობს როგორც პაციენტების საჭიროებას, ასევე სადავო პერიოდში, საყოველთაოდ ცნობილ, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროში არსებულ მდგომარეობას და შესაბამისობაშია სამართალურთიერთობის მარეგულირებელ ნორმებთან.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად მიიჩნიეს, რომ განსახილველი შემთხვევისთვის პაციენტები, რომლებიც კლინიკამ მიიღო და მკურნალობა წარმართა, წარმოადგენდნენ კლინიკასთან და მის პროფილთან მჭიდროდ დაკავშირებულ პირებს, შესაბამისად არსებობდა საფუძველი რომ ისინი მიჩნეულნი ყოფილიყვნენ - ამავე დაწესებულების ბაზაზე მკურნალობაზე მყოფ პაციენტებად. აღნიშნულის საპირისპიროდ, მოცემული საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, ცალსახად დაუსაბუთებელია მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიცია, რომ შპს „...ს“ არ უნდა მიეღო კოვიდ ინფიცირებული პაციენტები და უნდა მომხდარიყო მათი გადამისამართება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლზე, რომელიც ადგენს, რომ სახელმწიფო იცავს პაციენტის უფლებას სამედიცინო მომსახურებაზე, რომლის გადაუდებლად განხორციელების გარეშე გარდაუვალია პაციენტის სიკვდილი, დაინვალიდება ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის მნიშვნელოვანი გაუარესება. თუ პაციენტი გადაუდებლად საჭიროებს სამედიცინო მომსახურებას, რომლის გარეშე გარდაუვალია პაციენტის სიკვდილი, დაინვალიდება ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის მნიშვნელოვანი გაუარესება, ხოლო სამედიცინო მომსახურების გამწევს არა აქვს შესაძლებლობა აღმოუჩინოს პაციენტს ასეთი მომსახურება, იგი ვალდებულია მიაწოდოს პაციენტს, მის ნათესავს ან კანონიერ წარმომადგენელს სრული ინფორმაცია, თუ სად შეიძლება გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების მიღება. განსახილველ შემთხვევაში, სამედიცინო დაწესებულების ძირითადი საქმიანობის პროფილიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კლინიკა მოქმედებდა პაციენტების საუკეთესო ინტერესებიდან და თავად ჯანდაცვის სისტემის საჭიროებებიდან გამომდინარე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს ქვედა ინსტანციების სასამართლოთა შეფასებას, რომ მოსარჩელე შპს „...“ მოქმედებდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, რის გამოც სამედიცინო შემთხვევები ექვემდებარებოდა მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ანაზღაურებას.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ასევე დასაბუთებულად მიიჩნევს, სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ანაზღაურებას დაქვემდებარებულ შემთხვევებზე, ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში, საკითხის ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შესწავლისა და შეფასების დავალების თაობაზე. საქმეზე უდავოდ დგინდება, რომ გადაცემული სამედიცინო დოკუმენტაციასა და მასში მითითებული თანხების ოდენობის საკითხი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ შეფასებულა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის №828 დადგენილებით დამტკიცებული 2021 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების მე-20 დანართის (ახალი კორონავირუსული დაავადების COVID 19-ის მართვა) მე-4 და მე-5 მუხლებით დეტალურად განსაზღვრულია დაფინანსების მეთოდოლოგია, ანაზღაურების წესი და პროგრამის განხორციელების მექანიზმები, სადაც გაწერილია შესაბამისი ასანაზღაურებელი ტარიფები და ანაზღაურების წესი. ამავდროულად, მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული პროგრამების ზოგადი ნაწილი დეტალურად განსაზღვრავს პროგრამის მიმწოდებელსა (სამედიცინო დაწესებულება) და განმახორციელებელს (სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო) შორის ანგარიშგების, ზედამხედველობისა და ინსპექტირების წესებს, რის საფუძველზეც მიიღება გადაწყვეტილება სამედიცინო შემთხვევის ანაზღაურების და ანაზღაურების მოცულობის თაობაზე. ამ პროცესში ხდება წარმოდგენილი დოკუმენტაციის ანალიზი, ხარჯთაღრიცხვის, ფინანსური მონაცემების სისწორის შემოწმება და ა.შ. რაც კომპეტენტური ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას წარმოადგენს. ამ უფლებამოსილების განხორციელების ეტაპზე, ადმინისტრაციული ორგანო აღჭურვილია შესაბამისი სპეციალური, საექსპერტო ცოდნით, მატერიალური და ადამიანური რესურსით, რისი საშუალებითაც იგი ახდენს შესაბამისი გარემოებების დადგენას და გადაწყვეტილების მიღებას. მართალია დავის წარმოშობის შემთხვევაში სასამართლოს კონტროლის ქვეშ ექცევა აღნიშნული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება, თუმცა როდესაც საკითხის შესწავლა მოითხოვეს საკითხის კომპლექსურ/სპეციალურ ცოდნას და მოცულობით კვლევას, სასამართლო თავად ვერ შეითავსებს ადმინისტრაციული ორგანოს კომპეტენციას და ვერ ჩაანაცვლებს ადმინისტრაციულ წარმოებას. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესაბამისობაშია ადმინისტრაციული სასამართლოს ინკვიზიციურ ბუნებასთან, რომელიც გარდა ადმინისტრაციული პროცესის შეჯიბრებითობის, თანასწორობისა და დისპოზიცურობის პრინციპებით წარმართვისა, თავისი ინკვიზიციური ბუნებიდან გამომდინარე, ზედამხედველობს და აკონტროლებს ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობას და მის მიერ მოქმედი კანონმდებლობის დაცვას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სადავო სამედიცინო შემთხვევები ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას, თუმცა ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა, წარდგენილი დოკუმენტაციის შესაბამისად, დასადგენია მოპასუხე - სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს მიერ.

რაც, შეეხება, კასატორის შპს „...ის“ შუამდგომლობას სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს მიერ სააპელაციო სასამართლოში, საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვისას წარდგენილი და 2023 წლის 7 ივლისს, საქმეზე დართული დოკუმენტაციის (პაციენტების - ხ.გ-ის, თ.თ-ის, გ.ხ-სა და ა.ბ-ის სამედიცინო შემთხვევებთან დაკავშირებით) საქმიდან ამოღების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეზე დართული მტკიცებულება ეხება არა არსებითად ახალ ფაქტებსა და გარემოებებს, არამედ კავშირშია საქმეში უკვე არსებულ და შეფასებულ საკითხთან. საქმეზე დართული მტკიცებულების შეფასება წარმოადგენდა არა მოსარჩელის ინტერესების საწინააღმდეგოდ ახალი ფაქტების და გარემოებების დადგენას, არამედ საქმეში უკვე არსებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებისა და უკეთ გამოკვლევის მიზნით, სააპელაციო პალატის მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების შესაბამისად გათვალისწინებულ საპროცესო მოქმედებას. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის. სააპელაციო სასამართლოში, საკასაციო სასამართლოსაგან განსხვავებით, საქმის განხილვა მიმდინარეობს იმ წესების დაცვით, რომელიც გათვალისწინებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, საქმე განიხილოს არსებითად, გამოიკვლიოს და დაადგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და საქმეს მისცეს სამართლებრივი შეფასება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში მართლმსაჯულების განხორციელების არსი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი ასპექტების შემოწმებაში მდგომარეობს. სააპელაციო პალატა, ერთი მხრივ, ამოწმებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევასთან მიმართებით დარღვევების არსებობას და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების შესახებ მსჯელობას, ხოლო, მეორე მხრივ, თავად იკვლევს და აფასებს მტკიცებულებებს, რომელიც აუცილებელია საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევისთვის (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 24 ნოემბრის №ბს-985(კ-20) განჩინება). შესაბამისად, კასატორის შპს „...ის“ მოთხოვნა დოკუმენტაციის საქმიდან ამოღების თაობაზე უსაფუძვლოა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას და მიიჩნევს, რომ სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი და შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, შპს „...ის“ 17.08.2023 წ. საგადასახადო დავალება №...-ით და სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს 10.10.2023 წ. საგადახდო დავალება №28323-ით საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი აქვთ სახელმწიფო ბაჟი - 8000 ლარის/8000 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მათ უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 5600 (თითოეულს ცალ-ცალკე) შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს შეგებებული საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

3. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება;

4. შპს „...ის“ (ს/ნ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 17.08.2023 წ. საგადასახადო დავალება №...-ით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

5. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/ნ 200294519) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 10.10.2023წ. საგადახდო მოთხოვნა №28323-ით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: თ. ოქროპირიძე

გ. მაკარიძე