საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-902(კ-22) 19 დეკემბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბიძინა სტურუა, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოსარჩელეები) - გ.ბ-ე, მ.გ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

მესამე პირები - გ.ე-ე, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 აპრილი განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ.ბ-ემ და მ.გ-ემ 2018 წლის 16 ივლისს სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შემდეგ მოითხოვეს ბათილად ყოფილიყო ცნობილი: სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ 2018 წლის 02 მაისის №... და 2018 წლის 24 აპრილის №... გადაწყვეტილებები, სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 29 მაისის №... და 2018 წლის 06 ივნისის №... გადაწყვეტილებები, საჩივარზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 18 ივნისის №... გადაწყვეტილება და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დავალებოდა №... და №... სარეგისტრაციო განცხადებების დაკმაყოფილების თაობაზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება ტ.ე-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით საქმის წარმოება შეჩერდა ტ.ე-ის უფლებამონაცვლის დადგენამდე, მაგრამ არაუმეტეს ერთი წლისა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 იანვრის განჩინებით გ.ბ-ისა და მ.გ-ის განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ დაკმაყოფილდა; სასამართლოს დავის დასრულებამდე მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს აეკრძალა სარეგისტრაციო წარმოება ქ. თბილისში, ...სა და ...ის ქუჩებს შორის მე-3 კორპუსში, მე-4 სართულზე მდებარე 158 კვ.მ-ის ფართის სადავო ბინებზე N20 და N21, ს.კ ...

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 30 აპრილის განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება და ტ.ე-ის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა გ.ე-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით გ.ბ-ისა და მ.გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 აპრილის განჩინებით გ.ბ-ისა და მ.გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გ.ბ-ემ და მ.გ-ემ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ სასამართლომ არასწორი გადაწყვეტილება გამოიტანა, რადგან მოსამართლემ არასწორად განმარტა სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი დადგენილებები და გადაწყვეტილება არ დაეფუძნა ახლად გამოვლენილ და დადგენილ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლითა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლით საქმის წარმოების განახლების პირდაპირი საფუძველია. კასატორთა მითითებით, სასამართლომ დაარღვია „ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის“ ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით რეგულირებული სამართლიანი სასამართლოს პრინციპი და კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების ფუნდამენტური უფლება.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ სასამართლომ უგულებელყო პროკურატურის შემაჯამებელი დადგენილება, რომლითაც გამოძიება შეწყდა არამარეაბილიტირებელი გარემოებით - ხანდაზმულობის ვადის გასვლის მოტივით, თუმცა ცალსახად არის დადგენილი დანაშაულები და დოკუმენტთა სიყალბე. მოსამართლემ თავის გადაწყვეტილებაში თავადვე აღნიშნა, რომ საქმე შეწყდა ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო, თუმცა იქვე არასწორად დაასკვნა, რომ „შესაბამისად, სისხლის სამართლის საქმის წარმოების შეწყვეტის დადგენილება ვერ იქნება ისეთი სახის დოკუმენტი, რომელიც დოკუმენტის სიყალბეს ან ისეთ ფაქტს დაადასტურებდა, რაც ტ.ე-ის სახელზე რეგისტრირებული უფლების ... გაუქმებას შესაძლოა საფუძვლად დადებოდა“. კასატორთა მოსაზრებით, მოსამართლის მიერ კანონებით ამგვარი მანიპულირებით აზრს კარგავს გამოძიება და მის ფარგლებში დადგენილი გარემოებები, რადგან ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო, არამარეაბილიტირებელი გარემოებებით შეწყვეტილ საქმეზე გამოტანილი შემაჯამებელი დადგენილება განაჩენის ტოლფასია. სასამართლოს უფლება არა აქვს გასცდეს მის კომპეტენციებს და გადავიდეს სისხლის სამართლის სფეროში - ადმინისტრაციული სასამართლოსათვის მნიშვნელოვანი უნდა იყოს არა დანაშაულის ჩადენისა და ბრალის წაყენების ფაქტები, არამედ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის საფუძვლად არსებული ხელშეკრულების სიყალბის ფაქტი, რაც არაერთგზის უტყუარად არის დადგენილი სამხარაულის ექსპერტიზის ბიუროს მიერ. ამასვე მოწმობს საჯარო რეესტრის იურიდიული დეპარტამენტის უფროსის 2022 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებაც.

კასტორთა მითითებით, მოსამართლემ არ გაითვალისწინა, რომ ტ.ე-ის სახელზე შედგენილი ხელშეკრულების სიყალბე დასტურდება 2018 წლის პროკურორის შემაჯამებელი დადგენილებით, 2022 წლის 7 თებერვლის დაზარალებულად ცნობის დადგენილებით, სამხარაულის ექსპერტიზის ბიუროს მიერ ჩატარებული ექსპერტიზებით, მათ შორის ბეჭდების სიყალბის დამდგენი და საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზებით. მოსამართლემ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ პროკურატურის მიერ გამოძიების გაჭიანურების შედეგად, განაჩენის არსებობის პირობებშიც კი, ხანდაზმულობის 5-წლიანი ვადის გასვლის გამო მოსარჩელეებს საშუალება არ ექნებათ, მიმართონ სასამართლოს ახლად აღმოჩენილი გარემოებების საფუძველზე საქმის ხელახლა განხილვის მოთხოვნით, რითაც პირდაპირ ირღვევა სასამართლოსადმი მიმართვის უფლება. მოსამართლემ არ გაითვალისწინა გამოძიებით დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომ ტ.ე-ემ შეცდომაში შეიყვანა სასამართლო და საჯარო რეესტრი და ამ გზით დაირეგისტრირა ბინა.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ როგორც რეგისტრაციების, ისე ყველა სასამართლო გადაწყვეტილების ქვაკუთხედი ტ.ე-ის ხელშეკრულების სიყალბეა, რომელიც უტყუარ მტკიცებულებებს ეფუძნება (მათ შორის, სამხარაულის ექსპერტიზის დასკვნებს). საჯარო რეესტრის მიერ ტ.ე-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციების ძალაში დატოვებით, დამნაშავე პირებს საკუთრებაში დარჩებათ თაღლითური გზით მისაკუთრებული ქონება.

გ.ბ-ის საკუთრების უფლება დადგენილია ...ის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 15 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, რომლის იძულებით აღსრულება კვლავ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაშია, მაგრამ სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებას ხელს უშლის საჯარო რეესტრის უკანონო რეგისტრაცია.

კასატორთა მითითებით, სააპელაციო სასამართლოში მიმდინარე სხდომაზე მოსამართლე აცხადებდა, რომ არ განიხილავდა საკითხს საკ-ის 102-ე მუხლის საფუძვლით, თუმცა საქმე ეხება 2018 წელს ახლად გამოვლენილი გარემოების საფუძველზე საჯარო რეესტრში წარდგენილ მოსარჩელეთა განცხადებაზე უარის თქმას. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნა ისეთ მტკიცებულებებს (2012-2013 წლების ადმინისტრაციული სასამართლოს გადაწყვეტილებებს), რომლებიც პირველ ინსტანციაში საქმეში წარმოდგენილი არ იყო. კასატორები აღნიშნავენ, რომ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში შესაძლებელია მხოლოდ ახლად გამოვლენილი მტკიცებულებების წარდგენა და არა ისეთის, რომლებიც პირველ ინსტანციაში უნდა ყოფილიყო წარდგენილი.

სასამართლომ გადაწყვეტილებაში არ ასახა საჯარო რეესტრის აშკარა კანონდარღვევა. 2008 წელს საჯარო რეესტრმა თვითნებურად, რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების გარეშე, ბინა №21-თან ერთად დაარეგისტრირა №20 ბინა - რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება გამოტანილია მხოლოდ ბინა №21-ზე; 2008 წელს ტ.ე-ეს თავდაპირველად ცალკე მოთხოვნილი ჰქონდა №20 ბინის რეგისტრაცია, რაზეც ასევე ცალკე ჰქონდა გადახდილი შესაბამისი საფასური. სარეგისტრაციო განცხადებების მიღების დროს საჯარო რეესტრმა №20 ბინას მიანიჭა მიწის საკადასტრო კოდი ..., ანუ ბინა №20-ს საკუთარი კოდი არ გააჩნია, განსხვავებით ბინა №21-ისაგან, რომელსაც განცხადების მიღების მომენტშივე მიენიჭა საკადასტრო კოდი ... მეტიც, საჯარო რეესტრმა ბინა №20 დაარეგისტრირა №21 ბინის რეგისტრაციის განცხადების ნომრით და საკადასტრო კოდით. ალბათ სწორედ ამიტომაა „გადამალული“ ბინა №20-ის განცხადების მიღების ბარათი და გადაწყვეტილება სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის შესახებ, რომლებიც მხოლოდ ტ.ე-ის პირად გვერდზე დოკუმენტების მისი სახელითა და გვარით ძებნის შემთხვევაში იძებნება და არა ბინა №21-ის საკადასტრო კოდით. კასატორთა მოსაზრებით, გაურკვეველია რის საფუძველზე მიანიჭა საჯარო რეესტრმა ცალკე საკადასტრო კოდი მეორე - №21 ბინას და არა პირველს - №20-ს.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ საჯარო რეესტრმა 2008 წელს რეგისტრაციის ნაწილობრივ გაუქმების დროს თვითნებურად გაყო ბინები და გაურკვეველი მიზეზით №21 ბინა მიიჩნია 58 კვ.მ-ის ფართის მქონედ. გაუგებარია რა საფუძვლით გამოაკლო რეესტრმა ხელშეკრულებაში აღნიშნულ საერთო ფართს 100 კვ.მ. პროკურატურიდან ექსპერტიზის დასკვნების გამოთხოვის შემთხვევაში, სასამართლო დარწმუნდებოდა, რომ ბინა №20 გაყოფილია და ნაწილ-ნაწილ მიერთებულია ბინა №19-სა და ბინა №21-ს. ხელშეკრულებით ბინები არის 1+3, ანუ №20 უნდა იყოს 1-ოთახიანი, №21 კი - სამოთახიანი, ხოლო 2008 წ. №20 ბინის რეგისტრაციის გაუქმებისას გაუქმდა 100 კვ.მ-ის რეგისტრაცია, ანუ 3-ოთახიანის ეკვივალენტი ფართის და არა ერთოთახიანი ბინისა. ამ დროს, სისხლის სამართლის საქმეში და არქივებში არსებული ყველა სამშენებლო დოკუმენტაციით არც №20 და არც №21 ბინა არ არის ერთოთახიანი - ორივე სამოთახიანია (ბინა №20 - 100 კვ.მ, ხოლო ბინა №21 -102 კვ.მ ფართის, საერთო ჯამში - 202 კვ.მ).

კასატორთა მითითებით, საჯარო რეესტრი ვალდებული იყო, მოეხდინა ბინების იდენტიფიცირება, ამის გარეშე მას რეგისტრაციის უფლება არ ჰქონდა. ამჟამინდელი ...ის ქუჩის №4/6-ში მდებარე კორპუსი, რომელსაც ეკუთვნის დარეგისტრირებული ბინები, არ არის მიღებული ექსპლუატაციაში და ითვლება მშენებარედ, მასზე ასევე ვრცელდება საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის მე-14 მუხლის მე-6 პუნქტი: მშენებარე შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის, მარეგისტრირებელ ორგანოში წარმოდგენილ უნდა იქნეს კანონმდებლობით განსაზღვრული სამშენებლო დოკუმენტაცია, 2008 წლისათვის მოქმედი ინსტრუქცია კი სართულის გეგმების წარდგენასაც კი ითხოვდა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ასევე საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომლის თანახმადაც 2014 წლის 11 აპრილს საჯარო რეესტრმა სწორედ ზემოაღნიშნული საფუძვლებით შეუჩერა სარეგისტრაციო წარმოება ამხანაგობის სხვა წევრსა და საქმეზე დაზარალებულს ნ.ც-ს და მოსთხოვა ბინის იდენტიფიცირებისათვის აუცილებელი დოკუმენტების წარდგენა. ტ.ე-ის შემთხვევაში კი მან გვერდი აუარა კანონის ამ მოთხოვნას. სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა იმის თაობაზე, რომ 2012 წელს საჯარო რეესტრში წარდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტი - უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილება საქმეზე ას-719-678-2011 არ წარმოადგენდა ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 21-ე მუხლის და ამავე კანონის მე-2 მუხლის „კ“ და „ლ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრულ სამართლებრივ აქტს, რომელიც უშუალოდ დაასაბუთებდა რეგისტრაციის უფლების მოთხოვნას, რადგან მისი განხილვის საგანი იყო არა საკუთრების უფლების აღიარება, არამედ ხელშეკრულების ბათილობა. აღნიშნული სასამართლო გადაწყვეტილებით კი, სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე დაადგინა, რომ ტ.ე-ის ხელშეკრულება წარმოადგენდა სამშენებლო კომპანია „კ...სთან“ დადებულ ნარდობის ხელშეკრულებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 29 ივლისის განჩინებით გ.ბ-ისა და მ.გ-ის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მხარეთა არგუმენტების მოსმენისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ.ბ-ისა და მ.გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის დადგენა საჭიროებს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 02 მაისის №... და 2018 წლის 24 აპრილის №... გადაწყვეტილებების, 2018 წლის 29 მაისის №... და 2018 წლის 06 ივნისის №... გადაწყვეტილებებისა და 2018 წლის 18 ივნისის №... გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებას. ხსენებული აქტებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა მოთხოვნა სადავო ქონებაზე ტ.ე-ის საკუთრების უფლების გაუქმების შესახებ.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული იყო ტ.ე-ის საკუთრების უფლება ქ. თბილისში, ...სა და ...ის ქუჩებს შორის მე-3 კორპუსში, მე-4 სართულზე მდებარე №20 და №21, 158 კვ.მ ფართის ბინაზე. რეგისტრაციის საფუძვლად თავდაპირველად მითითებული იყო ...ის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის №2/2019 გადაწყვეტილება, მოგვიანებით საფუძვლების გრაფაში დაემატა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის №ას-719-678-2011 გადაწყვეტილება, ქ. თბილისის ...ის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 11 ოქტომბრის №2/882 განჩინება და 1996 წლის 15 ნოემბრის №1/42 ხელშეკრულება. მოსარჩელეები რეგისტრაციის გაუქმების საფუძვლად მიუთითებენ იმ გარემოებაზე, რომ ტ.ე-ესა და სამშენებლო კომპანია „კ...ას“ შორის გაფორმებული 1996 წლის 15 ნოემბრის №1/42 ხელშეკრულება ყალბია და, რეალურად, სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა გ.ბ-ისა და მ.გ-ის საკუთრებას.

საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს საქმეზე დადგენილად ცნობილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

ტ.ე-ესა და სამშენებლო კომპანია „კ...ას“ შორის 1996 წლის 15 ნოემბრის თარიღით შედგენილი №1/42 ხელშეკრულების თანახმად, კომპანიამ იკისრა ვალდებულება ტ.ე-ისათვის გამოეყო და პირად საკუთრებაში გადაეცა ...სა და ...ის ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსის №3 კორპუსში, მე-4 სართულზე 1+3-ოთახიანი ბინა №20; №21 არაუგვიანეს 1997 კალენდარული წლის დამთავრებამდე.

სამშენებლო კომპანია „კ...სა“ და გ.ბ-ეს შორის 1998 წლის 28 დეკემბერს დაიდო №1/12/68 ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, კომპანიამ აიღო ვალდებულება, გამოეყო და პირად საკუთრებაში გადაეცა ხელშეკრულებაში აღნიშნულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსში №3 კორპუსში, შიდა მოპირკეთებით (გარეშე) IV სართულზე სამოთახიანი ბინა 3-1 ტიპი, არაუგვიანეს 1999 წლის კალენდარული წლის დასრულებამდე.

სამშენებლო კომპანია „კ...სა“ და მ.გ-ეს შორის 1999 წლის 18 იანვარს დაიდო №1/19 ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, კომპანიამ აიღო ვალდებულება გამოეყო და პირად საკუთრებაში გადაეცა ხელშეკრულებაში აღნიშნულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსში №3 კორპუსში, შიდა მოპირკეთებით (გარეშე) სამოთახიანი ბინა IV სართულზე არაუგვიანეს 1999 წლის კალენდარული წლის დასრულებამდე. ქ. თბილისის ...ოს რაიონის 1999 წლის 21 იანვრის განკარგულებით დაკმაყოფილდა ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა „ხ...-ის" გამგეობის თხოვნა და ოქმი №2-ის საფუძველზე ამხანაგობაში გაწევრიანდნენ მოქალაქეები, მათ შორის, გ-ე მ. - სამოთახიან ბინაში.

2008 წლის 27 თებერვალს საჯარო რეესტრს წარედგინა ტ.ე-ის განცხადება, რომლითაც მოთხოვნილ იქნა სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, უძრავი ნივთის მისამართი: ...სა და ...ის ქუჩებს შორის მდებარე კორპ-3, ბ-21; განაცხადს ერთოდა ...ის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის №2/2019 გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, ტ.ე-ე ცნობილ იქნა მესაკუთრედ ქ. თბილისში, ...სა და ...ის ქუჩებს შორის მდებარე მოპასუხე ინდივიდუალური მენაშენეთა ამხანაგობა „ხ...ის" კუთვნილი და №3 საცხოვრებელი კორპუსის 1-3-ოთახიანი ბინა №20-ზე და №21-ზე, საერთო ფართით 158 კვ.მეტრი. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2008 წლის 27 თებერვლის №... რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებით, მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონზე მითითებით, დარეგისტრირდა უფლება უძრავ ნივთზე.

2008 წლის 27 მარტს საჯარო რეესტრს წარედგინა გ.ბ-ის განცხადება, რომლითაც მოთხოვნილ იქნა უძრავ ნივთზე, მდებარე ...სა და ...ის ქუჩებს შორის სართული 4, კორპუსი №3, ბინა №20 და №21-ზე, ჩანაწერის ნაწილობრივ გაუქმების რეგისტრაცია. განცხადებას ერთოდა ქ. თბილისის ...ის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 11 ოქტომბრის №2/882 განჩინება, რომლითაც გ.ბ-ის წარმომადგენლების რ.ბ-სა და ი.ფ-ის განცხადებები დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ...ის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება ტ.ე-ის მიმართ ბინა №20-ზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში სამოქალაქო საქმეზე №2/2019 და საქმისწარმოება განახლდა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2008 წლის 2 აპრილის №... რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებით ჩანაწერის ნაწილობრივ გაუქმების რეგისტრაციის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. რეგისტრაციის შედეგად 02.04.2008წ. მომზადდა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის თანახმად, ტ.ე-ის საკუთრებად აღრიცხულია ქ. თბილისში, ...სა და ...ის ქუჩებს შორის არსებული მე-3 კორპუსი, მე-4 სართული, 58.4 კვ.მ ფართის მქონე ბინა №21.

2012 წლის 17 იანვარს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს №... განცხადებით მიმართა ტ.ე-ემ, რომლითაც ...სა და ...ის ქუჩებს შორის კორპ. 3, ბინა №20 და 21-ის სასამართლო (საარბიტრაჟო) აქტის საფუძველზე უფლების რეგისტრაცია და საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის გაცემა მოითხოვა. განცხადებას ერთოდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილება №ას-719-678-2011 საქმეზე; აღნიშნული გადაწყვეტილებით ტ.ე-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ.ბ-ის სარჩელი, ტ.ე-ესა და სამშენებლო კომპანია „კ...ს“ შორის გაფორმებული 1996 წლის 15 ნოემბრის №1/42 ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, არ დაკმაყოფილდა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილებით ტ.ე-ის განაცხადზე შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება. განმცხადებელს მოეთხოვა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების რეგისტრაციისათვის ადგილზე, საჯარო რეესტრში ქონების იდენტიფიკაციისათვის მისვლა, ასევე დამატებით წარსადგენი იყო კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილება.

2012 წლის 6 თებერვალს ტ.ე-ემ დამატებით წარადგინა განცხადება, რომელსაც ერთოდა მასსა და სამშენებლო კომპანია „კ...ს“ შორის გაფორმებული 1996 წლის 15 ნოემბრის №1/42 ხელშეკრულება. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 14 თებერვლის №... რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებით, ტ.ე-ის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. 2012 წლის 14 თებერვალს მომზადებული საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, ტ.ე-ის საკუთრებაში აღირიცხა უძრავი ნივთი, შემდეგ მისამართზე: ...სა და ...ის ქუჩებს შორის კორპ. 3, ბინა №20 და 21-ში, 158 კვ.მეტრი ფართი.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემული დავის ფარგლებში, სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის დადგენა საჭიროებს ტ.ე-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციის გაუქმების მოთხოვნის საფუძვლიანობის გარკვევას, ასევე შესაფასებელია რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებული უფლების დამდგენი დოკუმენტების საკმარისობა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სადავო ქონება ტ.ე-ის სახელზე საბოლოო სახით დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 14 თებერვლის №... რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებით. აღსანიშნავია, რომ გ.ბ-ემ ხსენებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით აღძრა სარჩელი, რომელიც არ დაკმაყოფილდა კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილებით. ხსენებულ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ტ.ე-ისათვის სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციით ვერ დასტურდებოდა გ.ბ-ისათვის საკუთრების უფლებაზე კანონიერი ინტერესის ხელყოფის ფაქტი. ასევე კანონიერ ძალაშია შესული და არ არის გაუქმებული ტ.ე-ის სახელზე 58. კვ.მ ფართით რეგისტრირებული №21 ბინის რეგისტრაციის საფუძვლად არსებული ...ის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის №2/2019 გადაწყვეტილებაც, რომლის კანონიერების შეფასება, მოცემული დავის ფარგლებში, სცდება სასამართლოს კომპეტენციას, შესაბამისად, მისი შინაარსის გათვალისწინებით, №2/2019 გადაწყვეტილება ცალსახად წარმოადგენს ტ.ე-ის საკუთრების უფლების წარმომშობ მტკიცებულებას.

საკასაციო პალატა აგრეთვე ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებასაც, რომ ტ.ე-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციის ერთ-ერთ მთავარ საფუძველს - უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს 1996 წლის 15 ნოემბრის №1/42 ხელშეკრულება. ცნობილია, რომ მითითებული ხელშეკრულების სიყალბესთან დაკავშირებით მიმდინარეობდა გამოძიება. სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის თაობაზე 2018 წლის 16 აპრილის დადგენილების თანახმად, სისხლის სამართლის საქმე აღძრული იყო საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 369-ე მუხლით და გამოძიება შეწყდა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტისა და 106-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, სისხლისსამართლებრივი დევნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მითითებას, რომ სადავო ხელშეკრულების სიყალბე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადასტურებული არ არის. „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმადაც, რეგისტრაცია ძალადაკარგულად ცხადდება, იმ შემთხვევაში, თუ ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად იქნა ცნობილი რეგისტრაციის საფუძვლად არსებული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. რაც შეეხება კასატორთა მითითებას, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის თაობაზე 2018 წლის 16 აპრილის დადგენილება განხილულ უნდა იქნეს როგორც სადავო 1996 წლის ხელშეკრულების სიყალბის დამადასტურებელ დოკუმენტად, პალატა ვერ გაიზიარებს და მიუთითებს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკაზე, რომლის თანახმად, „სისხლის სამართლის საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებანი სამოქალაქო დავაზე წარმოების განახლების საფუძველი შეიძლება გახდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მათი დადგენა მოხდა სისხლის სამართლის საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით“ (სუსგ. №ას-658-2021; 14.09.2021წ.; №ას-1240-1180-2014,30.01.2015წ.).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, დაუშვებლად მიიჩნევს სადავო რეგისტრაციის სამართლებრივი საფუძვლების კანონიერ ძალაში არსებობის პირობებში ტ.ე-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციების გაუქმებას. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, მოსარჩელეთა მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის გათვალისწინებით, მოკლებული იყო ფაქტობრივ და სამართლებრივ შესაძლებლობას, დაეკმაყოფილებინა მათი მოთხოვნა.

სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ ტ.ე-ესა და სამშენებლო კომპანია „კ...ს“ შორის 1996 წლის 15 ნოემბერს დადებული №1/42 ხელშეკრულების, როგორც სამოქალაქო სამართლებრივი გარიგების, ბათილობის საკითხი, სათანადო მტკიცებულებების არსებობის პირობებში შესაძლოა გახდეს არა ადმინისტრაციული, არამედ სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით მსჯელობისა და შეფასების საკითხი. საჯარო რეესტრის საჯარო კომპეტენცია კი მკაცრად შემოფარგლულია ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული უფლებამოსილებით, რომლის შესაბამისად, უფლების დამდგენი დოკუმენტის შინაარსობრივი მხარის შეფასება მისი სიყალბის თვალსაზრისით და ამ დოკუმენტის რეგისტრაციის საფუძვლებიდან ამორიცხვა არ წარმოადგენს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ფუნქციას და მხართა შეუთანხმებლობის პირობებში, ხელშეკრულების გაუქმების კომპეტენცია მხოლოდ სასამართლოსადმი დაქვემდებარებული საკითხია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილი და კასატორების მიერ მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უპერსპექტივოა, მოცემული საქმე სასამართლო პრაქტიკისთვის არ არის პრინციპული მნიშვნელობის და სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო საჩივარს პალატა მიიჩნევს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.ბ-ისა და მ.გ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 აპრილის განჩინება;

3. თ.ბ-ეს (პ/ნ...) დაუბრუნდეს გ.ბ-ისა და მ.გ-ის საკასაციო საჩივარზე 25.07.2022წ. №... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა

გ. მაკარიძე