საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გადაწყვეტილება

საქართველოს სახელით

№ბს-746(2კ-23) 27 თებერვალი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

კასატორი (მოპასუხე) - ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

კასატორი (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ნ. მ-ე

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 08 ნოემბერს ნ. მ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.

2019 წლის 25 ნოემბერს ნ. მ-ემ ასევე სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 13 მარტის განჩინებით ზემოაღნიშნული საქმეები გაერთიანდა ერთ წარმოებად და სასამართლომ არსებითად იმსჯელა შემდეგ სასარჩელო მოთხოვნებზე: 1. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის №2327 განკარგულება მიწის ნაკვეთზე ნ. მ-ეის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ; 2. დაევალოს მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, ნ. მ-ეისთვის მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (მის. ქ. თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი 106 კვ.მ., ს/კ ...) მომიჯნავედ არსებულ 103 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ; 3. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე; 4. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანება ნ. მ-ეის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე. (დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნები, იხ. ტომი 3, ს.ფ. 2-15; 2021 წლის 30 ივნისის სასამართლო სხდომის ოქმი, ტომი 3, ს.ფ. 91-95).

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ არის სოციალურად დაუცველი პირი და 2004 წლიდან 2 მცირეწლოვან შვილთან ერთად თავი შეაფარა ...ის მიერ მიტოვებულ ...ის შენობას, მისამართზე: ქალაქი თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, ს/კ .... აღნიშნული შენობა სანაგვედ იყო ქცეული, მისი ძალისხმევის შედეგად კი გასუფთავდა და შეიქმნა მასში ელემენტარული საყოფაცხოვრებო პირობები. 2015 წელს შენობა გადაეცა საკუთრებაში. მისივე განმარტებით, შენობასთან ერთად ფლობდა შენობის გარშემო არსებულ 103 კვ.მ. ფართობის მიწის ნაკვეთს, რომლის გარეშეც შეუძლებელია შენობაში მოხვედრა. აღნიშნულ ნაკვეთს უვლის, როგორც საკუთარს, მასზე გაშენებული აქვს ნარგავები. მიწის ნაკვეთის საკუთრებად აღიარებაზე მოსარჩელემ მიმართა კომისიას, რაზეც უარი ეთქვა 2019 წლის 21 ოქტომბრის №2327 განკარგულებით. მოსარჩელემ ასევე განმარტა, რომ მისთვის საკუთრებაში გადაცემულ ყოფილი ...ის შენობას გააჩნია ძველი, ჯერ კიდევ საბჭოთა პერიოდის დროს მოწყობილი ბეტონის გალავანი, რომლის დანიშნულებაც არის, ის რომ ციცაბო მიწის ნაკვეთზე შეაკავოს მიწის ჩამოშლა და დაიცვას შენობა. გალავანსა და შენობას შორის არსებული მიწის ფართი არის ამ შენობის განუყოფელი ნაწილი. განმარტა, რომ აღნიშნული ტერიტორია მოასუფთავა და შემოავლო იაფფასიანი ლითონის ბადე (ე.წ. სეტკა), რადგან ტერიტორიას აღნიშნულის გარეშე გამვლელები, მიმდებარე კორპუსებში მცხოვრებლნი და სხვა პირები, იყენებდნენ საპირფარეშოდ, რის გამოც იყო ანტისანიტარია და შეუძლებელი იყო ჰიგიენურ პირობებში ცხოვრება. მოსარჩელის განმარტებით, მითითებული ტერიტორია მასზე მდგომი, მის საკუთრებაში არსებული შენობა - ნაგებობით, წარმოადგენს ერთ მთლიან და განუყოფელ უძრავ ქონებას.

მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ 2019 წლის 18 ივნისს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ გამოსცა №000709 მითითება ღობის დემონტაჟის თაობაზე, ხოლო 2019 წლის 26 ნოემბერს გამოსცა №000709 დადგენილება (სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე) 25 000 ლარით დაჯარიმების თაობაზე. აღნიშნულზე მოსარჩელის მიერ წარდგენილ იქნა ადმინისტრაციული საჩივარი, თუმცა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, ნ. მ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2019 წლის 18 ივლისს ნ. მ-ემ №... განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაცია მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (მის. ქ. თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი 106 კვ.მ., ს/კ: ...) მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე (საერთო ფართობი 103 კვ.მ). სწორედ აღნიშნული განცხადების საფუძველზე დაიწყო კომისიაში სარეგისტრაციო წარმოება. სასამართლომ განმარტა, რომ კანონმდებელი საკუთრების უფლების აღიარებისათვის აკეთებს სავალდებულო დათქმას იმის შესახებ, რომ დაინტერესებულ პირს საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი უჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა მითითებული კანონის ამოქმედებამდე. ამასთან, მოთხოვნა კანონით განსაზღვრულ სხვა პირობებსაც უნდა აკმაყოფილებდეს. კანონის ნორმის ამ დათქმით მთავარი აქცენტი მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობისკენ არის მიმართული და სწორედ ამ ფაქტობრივი გარემოების საფუძველზე ჩნდება უფლება, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისა.

საქმის განხილველმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 20 იანვრის №421 საოქმო გადაწყვეტილებით (დღის წესრიგის მე-8 საკითხი), ნ. მ-ეის 2014 წლის 25 დეკემბრის განცხადება დაკმაყოფილდა და მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთს (ქ. თბილისში, მე-3 მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, შენობა - ნაგებობა №1) 106 კვ.მ.-ს მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორია სასყიდლიანი, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2015 წლის 20 თებერვალს გაცემული იქნა №10255 საკუთრების უფლების მოწმობა ზემოაღნიშნულ უძრავ ქონებაზე, რის შემდგომაც, ქ. თბილისში, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, შენობა - ნაგებობა №1, ს/კ №..., 2016 წლის 25 მაისიდან საკუთრების უფლებით აღირიცხა ნ. მ-ეის სახელზე (ნაკვეთის საკუთრების ტიპი - საკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება არასასოფლო - სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი 106.00 კვ.მ. ნაკვეთის წინა ნომერი 20; შენობა - ნაგებობის ჩამონათვალი №1). სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. მ-ე ითხოვს კომისიის მიერ უფლებააღიარებული ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთის (მის. ქ. თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი 106 კვ.მ, ს/კ ...) მომიჯნავედ არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საერთო ფართობი: 103 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებას.

სასამართლომ განმარტა, რომ დაინტერესებულ პირს საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი უჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, მითითებული კანონი კი ამოქმედდა 2007 წლიდან. სასამართლოს მსჯელობით, პირი, რომელიც 2016 წელს გახდა იმ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, რომლის მომიჯნავე ნაკვეთზეც ითხოვს საკუთრების უფლების აღიარებას, ვერ იქნება მიწის ნაკვეთის თვითნებური დამკავებელი და შესაბამისად, მოთხოვნის უფლების მქონე სუბიექტი. ამასთან, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ნ. მ-ემ, 2014 წელს წარდგენილი განცხადებით, საკუთრების უფლების აღიარება მოითხოვა მხოლოდ 106 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი პრეტენზიას არ გამოთქვამდა განსახილველი განცხადებით მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის (103 კვ.მ.) თვითნებურად ფლობასთან დაკავშირებით. გარდა ამისა, კომისიის მიერ დადგენილი იქნა, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არ იყო განთავსებული შენობა. ასევე, არ დგინდებოდა საკუთრება უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცესა და ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობის ფაქტი ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე და არც ნ. მ-ეის მიერ 2014 წელს წარდგენილი განცხადების განხილვის დროისათვის.

რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნას ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილების ბათილად ცნობის ნაწილში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კანონის ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის’’ 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტი, ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ’’ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება და განმარტა, რომ I კლასით გათვალისწინებული ობიექტების მშენებლობა წარმოებს მშენებლობის ნებართვის გარეშე, თუმცა სავალდებულოა სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების შესაძლებლობის თაობაზე მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს წერილობითი დასტურის მოპოვება. სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის ის პოზიცია, რომ იმ სახის სამშენებლო საქმიანობას, რომელსაც ადგილი აქვს განსახილველ შემთხვევაში, ესაჭიროებოდა ნებართვა/შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობის დადასტურების თაობაზე, რაც საქმეში წარმოდგენილი არ არის, რაც სასამართლოს მსჯელობით გულისხმობს, რომ ზემოხსენებული სამშენებლო სამუშაოები განხორციელდა ისე, რომ სახეზე არ იყო შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, რაც კანონმდებლობის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, წარმოადგენდა დამრღვევზე შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. მ-ეს, როგორც სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს, სწორად დაეკისრა პასუხისმგებლობა. სასამართლოს მსჯელობით, აღნიშნულს ადასტურებს, როგორც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ისე თავად მოსარჩელე მხარე, რომელიც უთითებს, რომ ტერიტორია მოასუფთავა და შემოავლო იაფფასიანი ლითონის ბადე (ე.წ. სეტკა).

სასარჩელო მოთხოვნაზე - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილში, რომლითაც ნ. მ-ეს უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹-ე მუხლის მესამე ნაწილი, 185-ე, 201-ე მუხლები და მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საჩივრის განმხილველმა ორგანომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად შესწავლის შემდეგ მიიღო გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე და შესაბამისად, არ არსებობს სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელე მხარის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით, ნ. მ-ეის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ნ. მ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილების პირველი პუნქტი. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ნ. მ-ე გათავისუფლდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან ჯარიმის გადახდის ნაწილში და გამოეცხადა სიტყვიერი შენიშვნა. ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანება. სადავო საკითხის გადაუწყვეტად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის №2327 განკარგულება მიწის ნაკვეთზე ნ. მ-ეის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ და მოპასუხე კომისიას დაევალა გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითებული, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემა, სადავო საკითხთან დაკავშირებით, ამ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან, კანონით დადგენილ ვადაში.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ, მე-2 მუხლებზე, საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-5, მე-11 მუხლებზე და მიუთითა იმ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 20 იანვრის №421 საოქმო გადაწყვეტილებით (დღის წესრიგის მე-8 საკითხი), ნ. მ-ეის 2014 წლის 25 დეკემბრის განცხადება დაკმაყოფილდა და მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთს (ქ. თბილისში, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, შენობა - ნაგებობა №1) 106 კვ.მ.-ს მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორია სასყიდლიანი, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2015 წლის 20 თებერვალს გაცემული იქნა №10255 საკუთრების უფლების მოწმობა ზემოაღნიშნულ უძრავ ქონებაზე, რის შემდგომაც, ქ. თბილისში, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, შენობა - ნაგებობა №1, ს/კ №... 2016 წლის 25 მაისიდან საკუთრების უფლებით აღირიცხა ნ. მ-ეის სახელზე. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ნ. მ-ე ითხოვს კომისიის მიერ უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საერთო ფართობი 103 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებას.

პალატა დაეთანხმა საქმის განმხილველ სასამართლოს და აღნიშნა, რომ დაინტერესებულ პირს საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი უჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, მითითებული კანონი კი ამოქმედდა 2007 წლიდან, თუმცა არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ის შეფასება, რომ პირი, რომელიც 2016 წელს გახდა იმ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, რომლის მომიჯნავე ნაკვეთზეც ითხოვს საკუთრების უფლების აღიარებას, არ შეიძლება წარმოადგენდეს მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის თვითნებურ დამკავებელს და შესაბამისად, მოთხოვნის უფლების მქონე სუბიექტს. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარდგენილ მასალებზე და მხარეთა ახსნა - განმარტებებზე, რომლებიც სააპელაციო პალატის მოსაზრებით იძლევა ლოგიკური ვარაუდის შესაძლებლობას, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მიმდინარე საქმის ფარგლებში მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის დაკავება დაინტერესებული პირის ნ. მ-ეის მიერ, სწორედ იმ დროისათვის მოხდა, როდესაც მის მიერ დაკავებული იქნა, აწ უკვე მის საკუთრებაში მყოფი უფლებააღიარებული ფართი.

სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა აპელანტის მიერ, სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ 2023 წლის 27 მარტის დასკვნაზე და განმარტა შემდეგი: მართალია დასტურდება, რომ ნ. მ-ემ, 2014 წელს წარდგენილი განცხადებით საკუთრების უფლების აღიარება მოითხოვა 106 კვ.მ.ზე და მისი განცხადება განხილული იქნა სწორედ აღნიშნულ ფართზე მისი უფლების აღიარების წინაპირობების კვლევის თვალსაზრისით, თუმცა საგულისხმოდ მიიჩნევს საქმეში წარდგენილ მასალებს, მხარეთა ახსნა - განმარტებების სარწმუნოობას, ექსპერტიზის დასკვნას და ვითარების საგამონაკლისო ხასიათს. აღნიშნული ფაქტორების მხედველობაში მიღებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მიზანშეწონილია, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ხელახალი შეფასების ფარგლებში გამოკვლეული იქნეს ნ. მ-ეის საკუთრებაში არსებული და სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთების ურთიერთმიმართება, მათი გამიჯვნისა და უფლების ცალ - ცალკე ობიექტად არსებობის შესაძლებლობა. პალატამ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შესწავლილი უნდა იქნეს და დადასტურდეს, რამდენად არსებობს ალბათობა, რომ აწ უკვე აპელანტის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა - ნაგებობა შეინარჩუნებს მის ფუნქციურ დანიშნულებას და შესაძლებელი იქნება საკუთრებაში არსებული ფართით შეუფერხებელი სარგებლობა იმ პირობებში, თუკი აპელანტს შეეზღუდება ამჟამად უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთით სარგებლობის უფლება.

რაც შეეხება აპელანტის მოთხოვნას, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილების (სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე) ბათილად ცნობის ნაწილში, აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ განმარტა, რომ იზიარებს სასამართლოს მითითებებს სამშენებლო სამართალდარღვევის მარეგულირებელი კანონმდებლობის ნორმებზე და ასევე ეთანხმება შეფასებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში ნ. მ-ეს პასუხისმგებლობა დაეკისრა როგორც სამშენებლო სამუშაოების (მავთულღობის მომწყობ პირს) მწარმოებელ პირს. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ, 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილებით სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე, ნ. მ-ე დაჯარიმდა 25 000 ლარით, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის განთავსებისთვის. ამავე დადგენილებით, ნ. მ-ეს დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განთავსებული მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის დემონტაჟი. სასამართლომ მიუთითა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე, 34-ე მუხლები და მიიჩნია, რომ მსჯელობის გარეშე არ უნდა დარჩეს ისეთი შემამსუბუქებელი გარემოებანი, რამაც შესაძლოა არსებითი გავლენა იქონიოს თანაზომიერი და სამართლიანი პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენებაზე. დასახელებულ გარემოებათა ურთიერთშეჯერების შედეგად, სააპელაციო პალატამ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ჩადენილი სამართალდარღვევის შედეგად არ დამდგარა მავნე შედეგი, ასევე აპელანტის სოციალურად დაუცველობის სტატუსი, მისი მატერიალური და ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ახსნა - განმარტებები კონკრეტული ქმედების განხორციელების მოტივებთან დაკავშირებით. ასევე ის გარემოება, რომ ზემოთ ასახული არგუმენტაციით სასამართლომ ბათილად ცნო საკუთრების აღიარებაზე უარის თქმის აქტი და ხელახალი შეფასების მიზნით ადმინისტრაციულ ორგანოს დაუბრუნა საქმე განსახილველად, ასევე მიუთითა ის გარემოება, რომ სამართალდამრღვევად ცნობილი პირი არ არის შემჩნეული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებათა ჩადენაში. ყველა მითითებული ფაქტორის ერთობლიობაში გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. მ-ეის მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლი, გამოეცხადოს სიტყვიერი შენიშვნა და იგი უნდა გათავისუფლდეს ჯარიმის გადახდისაგან. პალატამ მიიჩნია, რომ დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული დადგენილება უნდა დარჩეს უცვლელი.

რაც შეეხება აპელანტის მოთხოვნას ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილში, აღნიშნულზე პალატამ მიუთითა, რომ ადმინისტრაციულ საჩივარს, როგორც უფლების დაცვის საშუალებას, მხარისათვის განსაკუთრებული ინტერესი გააჩნია. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ პალატამ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ნ. მ-ე გაათავისუფლა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან ჯარიმის გადახდის ნაწილში და სიტყვიერი შენიშვნა გამოუცხადა მას, საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა თანმდევი შედეგის სახით ავტომატურად იწვევს იმ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობას, რომელიც მიღებულია ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ.

კასატორი - თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები. კასატორი აპელირებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონზე და განმარტავს, რომ მფლობელობა არის ფაქტი და იმის მიხედვით თუ რა სამართლებრივ საფუძველს ემყარება მფლობელობა ერთმანეთისგან გამიჯნავენ არამართლზომიერ და მართლზომიერ მფლობელობას. მართლზომიერ მფლობელად ითვლება ყველა პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას, მაშინ როდესაც არამართლზომიერი მფლობელობის დროს, ნივთზე ბატონობა ხორციელდება სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ორივე შემთხვევაში სავალდებულოა, რომ დაუფლებული იყოს ნივთს და ახორციელებდეს მასზე ფაქტობრივ ბატონობას. კასატორის მსჯელობით, დაინტერესებულმა პირმა უნდა დაამტკიცოს მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი. წარმომადგენელი ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ქ. თბილისში მე-... მასივი, ..., კორპუსი N...-ის მიმდებარედ არსებული (ს/კ ...) უძრავი ქონება ნ. მ-ეის სახელზე საკუთრების უფლებით აღირიცხა 2016 წლის 25 მაისიდან, აღიარების კომისიის 2015 წლის 20 იანვრის N421 საოქმო გადაწყვეტილებისა და 2015 წლის 20 თებერვალს გაცემული N10255 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე. მიუთითებს, რომ დაინტერესებულ პირს საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი უჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, მითითებული კანონი კი ამოქმედდა 2007 წლიდან. წარმომადგენლის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოს ის მსჯელობა, რომ პირი რომელიც 2016 წელს გახდა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე რომლის მომიჯნავედაც ითხოვს საკუთრების უფლების აღიარებას, არ შეიძლება წარმოადგენდეს მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დამკავებელს და შესაბამისად, მოთხოვნის უფლების მქონე სუბიექტს. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა შორის მითითებულ იმ გარემოებაზე, რომ 2019 წლის 6 სექტემბერს, მუნიციპალურ ინსპექციაში გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე, ნ. მ-ემ დაადასტურა, რომ მსუბუქი კონსტრუქციის ღობე მის მიერ განთავსებულია 2019 წელს.

კასატორი არ იზიარებს სადავო აქტის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის N2327 განკარგულების ბათილად ცნობის დასაბუთებას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის საფუძველზე და არ ეთანხმება ყურადღების გამახვილებას მხარის მიერ წარდგენილ ახალ მტკიცებულებაზე, კერძოდ, 2023 წლის 27 მარტის დასკვნაზე და განმარტავს, რომ აღნიშნულ დასკვნაში ასახულია კვლევის დროს არსებული ფაქტობრივი გარემოებები და არა კანონის ამოქმედებამდე, 2007 წლამდე არსებული მდგომარეობა.

კასატორი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია აპელირებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების მე-3, 36-ე, 65-ე, 66-ე მუხლებზე და განმარტავს, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად მიიჩნევს შესაბამის სანებართვო დოკუმენტაციას. I კლასის შენობა - ნაგებობის შემთხვევაში, ამგვარ საფუძველს წარმოადგენს უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, განზრახული მშენებლობის შესაძლებლობის თაობაზე გაცემული წერილობითი დასტური/თანხმობა, სხვა კლასის შენობა - ნაგებობების შემთხვევაში კი, შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული ნებართვა. წარმომადგენლის მითითებით, პირი, რომელიც გეგმავს მშენებლობის განხორციელებას, ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები წარმართოს ზემოხსენებული დადგენილებით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვით, წინააღმდეგ შემთხვევაში უნებართვო მშენებლობის სახით ადგილი ექნება სამშენებლო სამართალდარღვევას, რისთვისაც პასუხისმგებლობა თავის მხრივ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის შესაბამისად განისაზღვრება.

კასატორი მიუთითებს ფაქტობრივ გარემოებებზე და განმარტავს, რომ სადავო დადგენილებით ნ. მ-ეს პასუხისმგებლობა დაეკისრა, როგორც უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელ პირს. დადგენილებაში მითითებული ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მსუბუქი კონსტრუქციის ღობე განთავსდა ნ. მ-ეის მიერ, დასტურდება როგორც ადმინისტრაციულ საჩივარში, ასევე ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში და მუნიციპალურ ინსპექციაში მიმდინარე სამართალდარღვევის საქმეზე ჩატარებული ზეპირი მოსმენის სხდომებზე, ნ. მ-ეის მიერ მიცემული განმარტებებით. წარმომადგენელი მიუთითებს, რომ საქმის გადასაწყვეტად უფლებამოსილ ორგანოს შეუძლია გაათავისუფლოს დამრღვევი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან და დასჯერდეს სიტყვიერ შენიშვნას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ჩადენილია მცირემნიშვნელოვანი სამართალდარღვევა. მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ მოქმედი კანონმდებლობა, არ იძლევა მცირემნიშვნელოვანი სამართალდარღვევის მზა დეფინიციას. კანონმდებლობით განსაზღვრულია მხოლოდ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ცნება, რომლის მნიშვნელობის ხარისხის განსაზღვრა უნდა უკავშირდებოდეს ქმედების ობიექტურ მხარეს თუ რაში გამოიხატა ობიექტურად დამრღვევის მოქმედება. კასატორის მსჯელობით, განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა ნ. მ-ეის მიერ განხორციელებული ქმედება, რომელიც მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს ატარებს და აღნიშნული არ ყოფილა მოყვანილი კანონთან შესაბამისობაში. ის ფაქტი, რომ ნ. მ-ეს არ გამოუხატავს ნება და წინააღმდეგია დემონტაჟის, ცხადყოფს მის დამოკიდებულებას განხორციელებული ქმედების მიმართ. წარმომადგენელი დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მავნე შედეგის დადგომის არარსებობაზე და იმ პირობებში, როდესაც სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ ნ. მ-ემ ნებაყოფლობით არ განახორციელა სამართალდარღვევის (ე.წ. სეტკის დემონტაჟი/მოხსნა) აღმოფხვრა, სამართალდარღვევის ჩადენის მოტივები ვერ წარმოშობს სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლის გამოყენების წინაპირობებს. ასევე მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა თავისი დასკვნის დასასაბუთებლად ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 23-ე მუხლის მოთხოვნები, რომლის მიხედვითაც, ადმინისტრაციული სახდელი წარმოადგენს პასუხისმგებლობის ზომას და გამოიყენება ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩამდენის აღსაზრდელად კანონების დაცვის, საერთო ცხოვრების წესების პატივისცემის სულისკვეთებით, აგრეთვე როგორც თვით სამართალდამრღვევის, ისე სხვა პირთა მიერ ახალი სამართალდარღვევების ჩადენის აცილების მიზნით. კასატორის მსჯელობით, მსგავსი მოტივებისა და გარემოებების გათვალისწინებით, რაც განსახილველ საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ იქნა მხედველობაში მიღებული, შესაძლოა სტიმული მიეცეს მეტად სახიფათო პრეცედენტის შექმნას სასამართლო პრაქტიკაში. წარმომადგენელი ასევე არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას 2023 წლის 27 მარტის დასკვნასთან მიმართებით და განმარტავს, რომ სამართალდარღვევის საქმის წარმოების ფარგლებში საკითხი ეხებოდა მხოლოდ მავთულბადის (ე.წ სეტკის) მოხსნას და არა ბეტონის საძირკვლის, როგორც აღნიშნული მითითებულია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის წარმომადგენელი არ იზიარებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს შედეგს და განმარტავს, რომ „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულია აბსოლუტური სანქცია - 25 000 ლარის ოდენობით და ვინაიდან, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის მიმდინარეობის ეტაპზეც ნ. მ-ეის მიერ არ იყო განხორციელებული უკანონოდ განთავსებული მავთულბადის ღობის დემონტაჟი, ანუ აღმოფხვრილი არ იყო სამართალდარღვევა, აღნიშნული ფაქტის გათვალისწინების გარეშე, შემამსუბუქებელი გარემოებების მხედველობაში მიღებით სამართალდამრღვევის ჯარიმისგან გათავისუფლება ეწინააღმდეგება კანონს. კასატორის მსჯელობით, ვინაიდან, სამართალდამრღვევისათვის სახდელის ნაცვლად სიტყვიერი შენიშვნის გამოყენების ერთ - ერთი საფუძველია სამართალდამრღვევის მიერ სამართალდარღვევის აღმოფხვრა ან მისი შედეგების გამოსწორება და ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ღობის დემონტაჟის განხორციელება ნ. მ-ეის მხრიდან დიდ ძალისხმევას არ საჭიროებდა, განსახილველ შემთხვევაში დარღვევის მცირემნიშვნელოვნად მიჩნევის დასაბუთება არასაკმარისად მიაჩნია. ამდენად, კასატორის მსჯელობით, არ არსებობდა დაჯარიმების ნაწილში მუნიციპალური ინსპექციის დადგენილების ბათილად ცნობისა და სამართალდამრღვევისათვის შენიშვნის გამოცხადების საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 ივლისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნა მიჩნეული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, ზეპირი მოსმენის გარეშე, საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 20 იანვრის №421 საოქმო გადაწყვეტილებით (დღის წესრიგის მე-8 საკითხი), ნ. მ-ეის 2014 წლის 25 დეკემბრის განცხადება დაკმაყოფილდა და მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთს (ქ. თბილისში, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, შენობა - ნაგებობა №1) 106 კვ.მ-ს მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორია სასყიდლიანი, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2015 წლის 20 თებერვალს ზემოაღნიშნულ უძრავ ქონებაზე გაცემულ იქნა №10255 საკუთრების უფლების მოწმობა. შესაბამისად, ქ. თბილისში, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, შენობა - ნაგებობა №1, ს/კ №..., 2016 წლის 25 მაისიდან საკუთრების უფლებით აღირიცხა ნ. მ-ეის სახელზე, ნაკვეთის საკუთრების ტიპი - საკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება - არასასოფლო - სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი - 106.00 კვ.მ. ნაკვეთის წინა ნომერი - 20; შენობა - ნაგებობის ჩამონათვალი - №1.

დადგენილია, რომ 2019 წლის 18 ივლისს ნ. მ-ემ №... განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაცია მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (მის. ქ. თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი 106 კვ.მ. ს/კ ...) მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე (საერთო ფართობი 103 კვ.მ).

სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 30 ივლისის №266244 წერილობითი მიმართვით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, კომპეტენციის ფარგლებში, საკითხის განსახილველად გადაეგზავნა ნ. მ-ეის მიერ, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილი და თავად საჯარო რეესტრის მიერ დამატებით მოძიებული დოკუმენტაცია უძრავ ნივთზე, მდებარე, ქ. თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის №2327 განკარგულებით, ნ. მ-ეს უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთზე (მის. ქ. თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი - 103.00 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებაზე, იმ საფუძვლით, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არ იყო განთავსებული შენობა. ასევე, არ დგინდებოდა საკუთრება უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცესა და ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობის ფაქტი ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე და არც ნ. მ-ეის მიერ 2014 წელს წარდგენილი განცხადების განხილვის დროისათვის.

დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ, ნ. მ-ეის მიმართ 2019 წლის 18 ივნისს შედგა №000709 მითითება, რომლის თანახმად, სამართალდარღვევად დაფიქსირდა ქ. თბილისში, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, შენობა - ნაგებობა №1, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ (სახელმწიფო ტერიტორიაზე), შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის მშენებლობა. ამავე მითითებით, დარღვევის გამოსწორების მიზნით, ნ. მ-ეს დაევალა განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტის დემონტაჟის განხორციელება, ხოლო დარღვევის გამოსასწორებლად განესაზღვრა 15 (თხუთმეტი) კალენდარული დღის ვადა.

დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ, 2019 წლის 26 ივლისს შედგა №000709 შემოწმების აქტი, რომლის თანახმად, ნ. მ-ეის მიერ არ იქნა შესრულებული 2019 წლის 18 ივნისის №000709 მითითების პირობები. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის უფროსის 2019 წლის 26 სექტემბრის №4-3/202-გ/19 ბრძანებით, ამავე სამსახურის 2019 წლის 18 ივნისის №000709 მითითების საფუძველზე ნ. მ-ეის მიმართ დაწყებული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის განხილვის ვადა გაგრძელდა ორი თვით, კერძოდ, აღნიშნული ვადის ათვლა დაიწყო 2019 წლის 26 სექტემბრიდან 2019 წლის 26 ნოემბრის ჩათვლით.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის ინსპექტირებისა და ლანდშაფტურ - სარეკრეაციო ტერიტორიის დაცვის სამმართველოს ისანი - სამგორის რაიონული განყოფილების წამყვანი სპეციალისტის 2019 წლის 26 ნოემბრის მოხსენებითი ბარათის თანახმად, 2019 წლის 26 ნოემბერს ობიექტის ხელმეორედ გადამოწმების შედეგად დადგინდა, რომ ნ. მ-ეის მიერ არ არის შესრულებული ამავე სამსახურის 2019 წლის 18 ივნისის №000709 მითითებით გათვალისწინებული მოთხოვნები.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 26 ნოემბერს მიღებული იქნა №000709 დადგენილება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე, რომლის თანახმად, ნ. მ-ე დაჯარიმდა 25 000 ლარით, ქ. თბილისში, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, შენობა - ნაგებობა №1, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ (სახელმწიფო ტერიტორიაზე, ჯიპიეს კოორდინატები: ...; ...) შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის განთავსებისთვის. ამავე დადგენილებით, ნ. მ-ეს დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განთავსებული მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის დემონტაჟი.

დადგენილია, რომ 2019 წლის 27 დეკემბერს ნ. მ-ემ №19/0119361730-01 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილების ბათილად ცნობა.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ნ. მ-ეის 2019 წლის 27 დეკემბრის №19/0119361730-01 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ნ. მ-ეისათვის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის, ასევე სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მსუბუქი კონსტრუქციის - ღობის განთავსებისათვის დაკისრებული ჯარიმის და ღობის დემონტაჟის დავალების კანონიერება.

სადავო საკითხზე მსჯელობის მიზნით, საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომელიც თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების ძირითად პირობებს განსაზღვრავს.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი და საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესი“ განსაზღვრავს მართლზომიერ მფლობელობაში და თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფოს საკუთრების სასოფლო ან/და არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზებული წარმონაქმნის საკუთრების უფლების აღიარების წესსა და პირობებს, განსაზღვრავს იმ ორგანოს უფლებამოსილებასა და საქმიანობის სამართლებრივ საფუძვლებს, რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში წარმოადგენს სახელმწიფოს, აგრეთვე, ამ პროცესში მონაწილე მხარეთა უფლება - მოვალეობებს.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწას წარმოადგენს კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმის დანაწესი საკუთრების უფლების აღიარებისათვის აკეთებს სავალდებულო დათქმას იმის შესახებ, რომ დაინტერესებულ პირს საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი უჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა მითითებული კანონის ამოქმედებამდე. ამასთან, მოთხოვნა კანონით განსაზღვრულ სხვა პირობებსაც უნდა აკმაყოფილებდეს. კანონის ნორმის ამ დათქმით მთავარი აქცენტი მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობისკენ არის მიმართული და სწორედ ამ ფაქტობრივი გარემოების საფუძველზე ჩნდება უფლება, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისა.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2019 წლის 18 ივლისს ნ. მ-ემ №... განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაცია მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (მის. ქ. თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი 106 კვ.მ., ს/კ ...) მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე (საერთო ფართობი 103 კვ.მ), ხოლო სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 30 ივლისის №266244 წერილობითი მიმართვით განცხადება გადაეგზავნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას კომპეტენციის ფარგლებში საკითხის განსახილველად. შესაბამისად, სწორედ აღნიშნული განცხადების საფუძველზე იქნა დაწყებული კომისიაში სარეგისტრაციო წარმოება.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე მითითებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დაინტერესებული პირი არის ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელმაც მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაიკავა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი ან მისი უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს მასზე განთავსებული შენობა - ნაგებობით (აშენებულით ან დანგრეულით) ან მის გარეშე და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით სურს მასზე საკუთრების უფლების მოპოვება, ასევე ის ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელმაც სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით მოსარგებლისაგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოიპოვა ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა ნაგებობაზე საკუთრების უფლება.

მნიშვნელოვანია ყურადღება გამახვილდეს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-5¹ მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მანძილი მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები. თავის მხრივ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის’’ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტია ცნობა - დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. დასახელებულ ნორმებზე დაყრდნობით საკასაციო პალატა ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ ფიზიკურ პირზე საკუთრების უფლების აღიარება შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაინტერესებული პირი განცხადების წარდგენის მომენტისათვის ნამდვილად ფლობს, სარგებლობს ან თვითნებურად დაკავებული აქვს მიწის ნაკვეთი. დაინტერესებულმა პირმა საკუთრების უფლების აღიარების უფლებამოსილების განმახორციელებელ მუდმივმოქმედ კომისიაში უნდა წარადგინოს ის უტყუარი მტკიცებულებები, რომელიც გამორიცხავს აღნიშნული მიწის ნაკვეთის სხვა ფიზიკური ან იურიდიული პირის მართლზომიერი ან თვითნებურად დაკავების ფაქტს. ამასთან, დაინტერესებული პირის მიერ კომისიაში კანონისა და საქართველოს მთავრობის დადგენილებით დადგენილი დოკუმენტების წარდგენა ერთმნიშვნელოვნად არ გამორიცხავს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე გადაწყვეტილების მიღების ვალდებულებას, უფრო მეტიც, საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილება ავალდებულებს ადმინისტრაციულ ორგანოს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების გზით მოახდინოს კანონითა და დადგენილებით მინიჭებული უფლების რეალიზაცია. ამ მიზნით კომისია უფლებამოსილია სხვა ადმინისტრაციული ორგანოებიდან მოიპოვოს დამატებითი დოკუმენტები, დაათვალიეროს საკუთრებაში გადასაცემი ნაკვეთი, მოისმინოს განმცხადებლის, სხვა დაინტერესებული პირის განმარტებები და აღნიშნული მასალების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიიღოს შესაბამისი დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ გაამახვილებს ყურადღებას ფაქტობრივი გარემოებების ქრონოლოგიაზე და მიუთითებს, რომ ქ. თბილისში, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ არსებული უძრავი ქონება, ს/კ №..., ნ. მ-ეის სახელზე საკუთრების უფლებით აღირიცხა 2016 წლის 25 მაისიდან აღიარების კომისიის 2015 წლის 20 იანვრის №421 საოქმო გადაწყვეტილებისა და 2015 წლის 20 თებერვალს გაცემული №10255 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე. კანონმდებლის მიზნის გათვალისწინებით ცალსახაა, რომ დაინტერესებულ პირს საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი უჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, მითითებული კანონი კი ამოქმედდა 2007 წლიდან. შესაბამისად, პირი რომელიც 2016 წელს გახდა იმ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, რომლის მომიჯნავე ნაკვეთზეც დღეის მდგომარეობით ითხოვს საკუთრების უფლების აღიარებას, ვერ იქნება მიწის ნაკვეთის თვითნებური დამკავებელი და შესაბამისად ვერ იქნება მიჩნეული მოთხოვნის უფლების მქონე სუბიექტად. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ნ. მ-ემ, 2014 წელს წარდგენილი განცხადებით, საკუთრების უფლების აღიარება მოითხოვა მხოლოდ 106 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ 2014 წლის მდგომარეობით პრეტენზიას არ გამოთქვამდა განსახილველი განცხადებით მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის (103 კვ.მ.) თვითნებურად ფლობასთან დაკავშირებით. გარდა ამისა, კომისიის მიერ დადგენილი იქნა, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არ იყო განთავსებული შენობა. ასევე, არ დგინდებოდა საკუთრება უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცესა და ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობის ფაქტი ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე და არც ნ. მ-ეის მიერ 2014 წელს წარდგენილი განცხადების განხილვის დროისათვის.

აქვე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე Nბს-1191(კ-20), სადაც უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „ამრიგად, უდავოდ დასტურდება, რომ აღიარებამოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი მდებარეობს მოსარჩელის უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, რომელიც მას საკუთრებაში გადაეცა 2008 წელს აღიარების საფუძველზე. აღნიშნული გარემოება კი მოცემულ შემთხვევაში საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველს ქმნის. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დასახელებული მოცემულობით, მიზანშეუწონელი და გაუმართლებელია აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული თვითნებურად დაკავებული მიწის მომიჯნავეობის საფუძვლით დაუსრულებელი ათვისება და შემდგომ მასზე საკუთრების უფლების აღიარება. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ რ. ო-ის მოთხოვნა არ აკმაყოფილებს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს. ამდენად, ის ვერ ჩაითვლება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე საკუთრების უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის თვითნებურ დამკავებლად“.

მითითებული საკანონმდებლო რეგულაციის, საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და სასამართლო პრაქტიკის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას აღნიშნული მოთხოვნის ნაწილში და ვერ დაეთანხმება იმ მსჯელობას, რომ საქმეში წარდგენილი მასალები და მხარეთა ახსნა - განმარტებები იძლევა ლოგიკური ვარაუდის შესაძლებლობას, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მიმდინარე საქმის ფარგლებში მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის დაკავება დაინტერესებული პირის ნ. მ-ეის მიერ სწორედ იმ დროისათვის მოხდა, როდესაც მის მიერ დაკავებული იქნა, აწ უკვე მის საკუთრებაში მყოფი უფლებააღიარებული ფართი. რაც შეეხება ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ 2023 წლის 27 მარტის დასკვნას, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ დასკვნა ცალსახად მიუთითებს მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცეში არსებობას და ეწინააღმდეგება გასაჩივრებული აქტის დასაბუთებას. საკასაციო სასამართლო დეტალურად მიუთითებს დასკვნის შინაარსზე და განმარტავს შემდეგს: ინდივიდუალური აუდიტორის თ. კ-ეის 2023 წლის 27 მარტის (უძრავი ქონების ხანდაზმულობის შესახებ) საექსპერტო დასკვნის თანახმად, ექსპერტის წინაშე დაისვა შემდეგი შინაარსის შეკითხვა: არის თუ არა ხანდაზმული ბოილერის ეზოს გალავანი (ბეტონის საძირკვლის ბლოკი), რომელიც წარმოადგენს უძრავი ქონების მდებარე მისამართზე: ქალაქი თბილისი, ...ის ქუჩა N27 ს/კ ... დაზუსტებული ფართობი 106.00 კვ.მ (ბოილერის) შენობის გარშემო მიწის მდგრადობისათვის აუცილებელ საყრდენ კედელს, მისი გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარე და ასევე რას გამოიწვევს ბეტონის საძირკვლის ბლოკის (გალავნის) დემონტაჟი. დასკვნის თანახმად, სამუშაოს შესასრულებლად შემოწმდა და გაანალიზდა დამკვეთის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაცია და მოხდა ქონების ვიზუალური დათვალიერება და ფოტოგრაფირება. დასკვნაში მითითებულია, რომ ს/კ ... ნ. მ-ეის საკუთრებაში არსებული, დაზუსტებული ფართობი 106.00 კვ.მ (ბოილერი) მდებარეობს 287.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (ნახაზი შესრულებულია 10.07.2019 წ), რომელიც შემოსაზღვრულია ერთიან სივრცეში, დასავლეთით შენობის კედლით, ჩრდილოეთის, სამხრეთით, აღმოსავლეთით ბეტონის საძირკვლის ბლოკის ღობით (გალავნით). მისი დემონტაჟი გამოიწვევს ატმოსფერული ნალექების შედეგად უარყოფით ზემოქმედებას: ნაყარის ჩამოშლას, ეზოში არსებული ხანდაზმული ხემცენარეებისა და შენობის დაზიანებას. საკასაციო პალატა აქვე განმარტავს, რომ სამართალდარღვევის საქმისწარმოების ფარგლებში საკითხი ეხებოდა მხოლოდ მავთულბადის (ე.წ სეტკის) მოხსნას და არა ბეტონის საძირკველს, ამდენად, მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების არგუმენტად მითითებულ დასკვნაზე აპელირება, საკასაციო სასამართლოს არარელევანტურად მიაჩნია.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების არსებობის პირობებში, კერძოდ იმ მოცემულობაში, როდესაც ნ. მ-ე ითხოვს 2015 წლის 20 იანვრის N421 საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის (საერთო ფართობი 106 კვ.მ, ს/კ ...) მომიჯნავედ არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საერთო ფართობი 103 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებას, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ დასკვნა ცალსახად მიუთითებს მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცეში არსებობას და რომ აღნიშნული ადასტურებს ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მიღებული გადაწყვეტილების ფარგლებში საკითხის არასრულად გამოკვლევას. საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორის იმ მსჯელობას, რომ დაინტერესებულ პირს საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი უჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, მითითებული კანონი კი ამოქმედდა 2007 წლიდან. მითითებული არგუმენტით ასევე სამართლებრივ საფუძველმოკლებულია მსჯელობა - ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალოს იმ საკითხის კვლევა თუ რამდენად არსებობს ალბათობა, რომ მოსარჩელეს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა - ნაგებობა შეინარჩუნებს მის ფუნქციურ დანიშნულებას და შესაძლებელი იქნება საკუთრებაში არსებული ფართით შეუფერხებელი სარგებლობა, იმ პირობებში, თუკი აპელანტს შეეზღუდება ამჟამად უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთით სარგებლობის უფლება. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ, საგამონაკლისოდ მიჩნეული გარემოებები არ წარმოადგენს საკანონმდებლო რეგულაციით მოწესრიგებულ, საკუთრების უფლების აღიარების საფუძვლებს. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ საქმის მასალების სრულყოფილად გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე იქნა მიღებული 2019 წლის 21 ოქტომბრის №2327 განკარგულება, რის გამოც არ არსებობდა აღნიშნული განკარგულების ბათილად ცნობისა და კომისიისათვის ახალი ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველი. შესაბამისად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.

რაც შეეხება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარს, აღნიშნულით ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლები არ ეთანხმებიან სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე, ჯარიმის ნაწილში, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილების გაუქმებას, აპელირებენ „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სანქციის ოდენობაზე და მიუთითებენ, რომ ვინაიდან, სამართალდამრღვევისათვის სახდელის ნაცვლად სიტყვიერი შენიშვნის გამოყენების ერთ - ერთი საფუძველია სამართალდამრღვევის მიერ სამართალდარღვევის აღმოფხვრა ან მისი შედეგების გამოსწორება, არსებული ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, კერძოდ, დემონტაჟის განუხორციელებლობის პირობებში, მუნიციპალური ინსპექციის დადგენილების, დაჯარიმების ნაწილში, ბათილად ცნობა და სამართალდამრღვევისთვის შენიშვნის გამოცხადება მიაჩნიათ უსაფუძვლოდ.

საკითხზე მსჯელობის მიზნით, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კანონს „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსს", რომლის საფუძველზე პირის სამართალდამრღვევად ცნობისა და მისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობებს წარმოადგენს - უნებართვო მშენებლობის ფაქტის, მშენებლობის განხორციელების ადგილის, სამშენებლო მიწის ნაკვეთის სახელმწიფოსადმი კუთვნილების და სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებელი სუბიექტის დადგენა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილებით, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე, ნ. მ-ეს ჯარიმის (25 000 ლარი) დაკისრებასთან ერთად დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განთავსებული მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის დემონტაჟი. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის ზოგად ნაწილში მოცემული მოწესრიგება ზოგადია ყველა სამართალდარღვევისათვის. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ სასამართლომ უნდა შეაფასოს გამოყენებული სანქციის პროპორციულობა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შეფარდებული სანქციის არაპროპორციულობის შემთხვევაში, სასამართლომ გამოიყენოს სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლი, რომელიც მცირემნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შემთხვევაში ითვალისწინებს უფლებამოსილი ორგანოს დისკრეციულ კომპეტენციას გაათავისუფლოს დამრღვევი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან (საქმე Nბს926-922(2კ-17) 20 დეკემბერი, 2019 წ.

საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-2 მუხლზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ საქართველოს კანონმდებლობა შედგება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ ამ კოდექსისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებისაგან. 33.1 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისათვის პირს სახდელი დაედება იმ ნორმატიული აქტით დაწესებულ ფარგლებში, რომელიც ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას სამართალდარღვევისათვის ამ კოდექსის და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ სხვა აქტების შესაბამისობით. ამდენად, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის ზოგადი მუხლები ადგენენ ადმინისტრაციული გადაცდომისათვის კანონით გათვალისწინებული სანქციის გამოყენების საერთო წესს (სუს 01.07.09წ. გადაწყვეტილება, საქმე Nბს-1442-1400(კკს-08)), (სუსგ 20.12.2019წ. ბს-638-634(2კ-17)). მიუხედავად იმისა რომ, სამშენებლო სამართალდარღვევები სპეციალური კანონმდებლობით წესრიგდება, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის ზოგადი ნაწილის 22-ე მუხლი ზოგადია ყველა სამართალდარღვევისათვის. ამ მუხლით მოწესრიგებული ურთიერთობები არ არის სხვაგვარად დარეგულირებული სპეციალურ, კერძოდ, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსში, რომლის 25-ე მუხლის ბოლო პუნქტის თანახმად, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ხელმძღვანელობს ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით. სწორედ აღნიშნულ ზოგად წესზე მითითებით საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად თვლის, შეაფასოს წინამდებარე საქმეში სამართალდამრღვევი პირისათვის დაკისრებული სანქციის პროპორციულობა. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად აღნიშნა, რომ განსახილველი შემთხვევის მომწესრიგებელი სამართლებრივი აქტები არ შეიცავენ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის კოდექსით გათვალისწინებული შემამსუბუქებელი გარემოებების მხედველობაში მიღების დაუშვებლობაზე მითითებას, არ შეიცავენ აღნიშნული გარემოებებისათვის ანგარიშის გაწევის ამკრძალავ რაიმე დებულებას. ამდენად, მართებულად განმარტა, რომ მსჯელობას იქონიებს სანქციის შეფარდების საკითხზე საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე და 34-ე მუხლების დანაწესის გათვალისწინებით.

საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი პუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ გარემოებად ითვლება ბრალეულის მიერ სამართალდარღვევის მავნე შედეგების აცილება, ზარალის ნებაყოფლობით ანაზღაურება ან მიყენებული ზიანის გამოსწორება, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ორგანოს (თანამდებობის პირს), რომელიც ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეს წყვეტს, შეუძლია შემამსუბუქებლად მიიჩნიოს ისეთი გარემოებანი, რომელიც არ არის აღნიშნული კანონმდებლობაში. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზოგადად სანქციის და მათ შორის ადმინისტრაციული სახდელის გამოყენების უმთავრეს მიზანს წარმოადგენს არა სუბიექტის დასჯა, არამედ პრევენციული და აღმზრდელობითი ღონისძიებების გატარება, რათა შემდგომში მინიმუმამდე იქნას დაყვანილი მსგავს კანონშეუსაბამო ქმედებათა ჩადენა, როგორც იმავე სუბიექტისაგან, ასევე პრევენციული ეფექტით, გათვალისწინებული იქნეს მსგავს სამართალურთიერთობაში მონაწილე სხვა სუბიექტთა მიერ. ყოველი კონკრეტული საქმის განხილვის პროცესში, სასამართლო ვალდებულია, გაითვალისწინოს საქმეზე არსებული მთელი რიგი ისეთი ფაქტორები, რაც ხელს შეუწყობს მაქსიმალურად სამართლიანად და სწორად შეფასდეს კონკრეტული სუბიექტის მიმართ გამოსაყენებელი სანქციის პროპორციულობის საკითხი. მსჯელობის გარეშე არ უნდა დარჩეს და უნდა შეფასდეს ისეთი შემამსუბუქებელი გარემოებანი, რამაც შესაძლოა არსებითი გავლენა იქონიოს თანაზომიერი და სამართლიანი პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენებაზე. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლის თანახმად, თუ ჩადენილია მცირემნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, მაშინ საქმის გადასაწყვეტად უფლებამოსილ ორგანოს (თანამდებობის პირს) შეუძლია გაათავისუფლოს დამრღვევი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან და დასჯერდეს სიტყვიერ შენიშვნას. პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს იმ შეფასებას, რომ ყველა სამართალდარღვევა თანაბრად მნიშვნელოვანია და ის სწორედ ამიტომაც არის ასახული სამართალდარღვევათა მომწესრიგებელ ნორმებში. ამ კონტექსტში მსჯელობისას უნდა აღინიშნოს, რომ სამართალდარღვევის მნიშვნელობის სიმცირის განმსაზღვრელ საზომად ვერ გამოდგება კონკრეტული სამართალდარღვევისათვის ჩადენისთვის გათვალისწინებული სანქციის ზომა. საკასაციო პალატის მსჯელობით, დასახელებულ გარემოებათა ურთიერთშეჯერების შედეგად, ქვედა ინსტანციის სასამართლომ მართებულად გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ჩადენილი სამართალდარღვევის შედეგად არ დამდგარა მავნე შედეგი; გასათვალისწინებელია ასევე მოსარჩელის სოციალურად დაუცველობის სტატუსი, მისი მატერიალური და ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი, ასევე ის გარემოება, რომ სამართალდამრღვევად ცნობილი პირი არ არის შემჩნეული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებათა ჩადენაში. ყველა მითითებული ფაქტორის ერთობლიობაში გათვალისწინებით საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას, ნ. მ-ეის მიმართ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლის გამოყენების, სიტყვიერი შენიშვნის გამოცხადებისა და ჯარიმის გადახდისაგან გათავისუფლების ნაწილში.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილება მოსარჩელე ნ. მ-ეის მიერ გასაჩივრდა სრულად. სააპელაციო სასამართლომ 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით, გადაწყვეტილების გამოტანიდან ბათილად ცნო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილების პირველი პუნქტი (დაჯარიმების ნაწილი) და საქართველოს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ნ. მ-ე გაათავისუფლა ჯარიმის გადახდის ვალდებულებისაგან სიტყვიერი შენიშვნის გამოცხადების პირობით. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული დადგენილება (26.11.2019წ N000709) დარჩა უცვლელი. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილების მეორე პუნქტის (დემონტაჟის დავალება) ბათილობაზე უარი მოსარჩელე ნ. მ-ეის მიერ არ გასაჩივრებულა საკასაციო საჩივრით, რაც გულისხმობს, რომ აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

რაც შეეხება, სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტით სრულად გაბათილებულ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანებას (ნ. მ-ეის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე) საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში განვითარებულ შემდეგ მსჯელობაზე: იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სასამართლომ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალადარღვევათა კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ნ. მ-ე გაათავისუფლა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან ჯარიმის გადახდის ნაწილში და სიტყვიერი შენიშვნა გამოუცხადა მას, საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა თანმდევი შედეგის სახით ავტომატურად იწვევს იმ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, რომელიც მიღებულია ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლომ ცალსახად მიუთითა, რომ გადაწყვეტილების გამოტანიდან ბათილად სცნობს ნ. მ-ეის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანებას იმ ნაწილში, რომლითაც საჩივრის ავტორს უარი ეთქვა ჯარიმის გაუქმებაზე და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 26 ნოემბრის №000709 დადგენილება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილის გათვალისწინებით ცალსახაა, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 27 მარტის №410 ბრძანება (ნ. მ-ეის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე) მხოლოდ იმ ნაწილში, რომლითაც საჩივრის ავტორს უარი ეთქვა ჯარიმის გაუქმებაზე.

აქვე, საკასაციო პალატა მიუთითებს მოსარჩელე ნ. მ-ეის მიერ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში 2024 წლის 9 თებერვალს, 13 თებერვალს და 23 თებერვალს წარმოდგენილ განცხადებებზე, რომლითაც მოითხოვა საქმის განხილვა ზეპირი მოსმენით, მხარეთა დასწრებით, რასთან დაკავშირებითაც საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების ზეპირი მოსმენით განხილვის საჭიროება. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება მიიღოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე, რის თაობაზეც წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს. დასახელებული ნორმის შინაარსი ცხადყოფს, რომ საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა. აღნიშნული ფაქტი ემყარება საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებას, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანი საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასებაა. ამდენად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები ქმნის საკასაციო პალატის მიერ ზეპირი მოსმენის გარეშე სამართლებრივად სრულყოფილად შეფასების საფუძველს, რის გამოც მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე იმსჯელა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა არ ზღუდავს სასამართლოში მიმართვის კონსტიტუციურ უფლებას (№2/6/205,232, 03.07.2003წ. გადაწყვეტილება) (სუსგ. №ას-807-2020, 12.11.2020წ., სუსგ №ას-1150-2020, 29.11.2021წ.).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, ვინაიდან ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე, 394-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

3. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

4. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილების მე-7 პუნქტი, რომლითაც სადავო საკითხის გადაუწყვეტად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის №2327 განკარგულება და დაევალა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

5. აღნიშნულ ნაწილში მიღებული იქნეს ახალი გადაწყვეტილება. ნ. მ-ეის სარჩელი, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის №2327 განკარგულების (მიწის ნაკვეთზე ნ. მ-ეის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ) ბათილად ცნობისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების (ნ. მ-ეისთვის მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების, მის: ქ. თბილისი, მე-... მასივი, ..., კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი 106 კვ.მ., ს/კ ... მომიჯნავედ არსებულ 103 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ) თაობაზე, არ დაკმაყოფილდეს.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება, დანარჩენ ნაწილში, დარჩეს უცვლელი.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე