№ბს-1143(3კ-22) 20 დეკემბერი, 2023 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თამარ ოქროპირიძე, ქეთევან ცინცაძე

კასატორები (მოპასუხეები) – ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, სსიპ ქონების მართვის სააგენტო, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – შპს „ა...“

მესამე პირი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ივლისის განჩინება

დავის საგანი – მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ა...მ“ სასარჩელო განცხადებით (დაზუსტებული) მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ მატერიალური ზიანის ანაზღაურება 118 680 (ას თვრამეტი ათას ექვსას ოთხმოცი) აშშ დოლარის ოდენობით; ბ) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება 74 820 (სამოცდათოთხმეტი ათას რვაასოცი) აშშ დოლარის ოდენობით; გ) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ მოსარჩელის მიერ გადახდილი ქონების გადასახადის - 1786,22 ლარის ანაზღაურება.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „ა...ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეებს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სოლიდარულად დაეკისრათ შპს „ა...ს“ სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის სახით 118 680 (ას თვრამეტი ათას ექვსას ოთხმოცი) აშშ დოლარის გადახდა. მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელის სასარგებლოდ საპროცესო ხარჯის - ადვოკატის მომსახურების ღირებულების 1500 ლარის ანაზღაურება. სოლიდარულად დაეკისრათ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 3 050 (სამი ათას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, რომლებმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ივლისის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

5.1. კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია განმარტავს, რომ ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულისათვის უცნობი იყო სადავო მიწის ნაკვეთზე სხვა პირთა უფლების არსებობა, შესაბამისად, სსიპ ქონების მართვის სააგენტო უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა სადავო მიწის ნაკვეთის ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე აღრიცხვა. თავის მხრივ, მარეგისტრირებელ ორგანოს გააჩნდა ვალდებულება, სრულყოფილად გამოეკვლია თვითმმართველი ერთეულის მიერ წარდგენილი და საჯარო რეესტრში დაცული დოკუმენტაცია, სრულად შეესწავლა საქმის გარემოებები და შემდგომ მიეღო გადაწყვეტილება საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, რადგან, სწორედ მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის არის ცნობილი ყველა მიწის ნაკვეთის ელექტრონული სისტემით აღურიცხაობის შესახებ. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ, როგორც სადავო მიწის ნაკვეთის ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრაციის დროს, ასევე, დღეს მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ორგანოები ქონებრივი უფლებების განხორციელებისას ვალდებული არიან დაიცვან მუნიციპალიტეტის, როგორც მესაკუთრის, კანონიერი ინტერესები. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის დანაწესის და სადავო უძრავი ქონების განკარგვის დროს მოქმედი ქ. თბილისის საკრებულოს 2010 წლის 27 აგვისტოს №9-63 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების წესის“ მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის გათვალისწინებით, ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეული, როგორც მესაკუთრე უფლებამოსილი იყო განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება.

საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლზე, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე-209-ე მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლსა და 1005-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეულობა სახეზე არის იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს კანონმდებლობის დარღვევით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2011 წლის 10 მაისის №11.42.462 და 2013 წლის 30 აპრილის №15.36.531 დადგენილებები, უძრავი ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით, არ გაბათილებულა და ძალაშია. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც არ დადგენილა ქ. თბილისის მთავრობის მიერ სადავო უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით გამოცემული აქტების უკანონობა, ცხადია, სახეზე ვერ იქნება აღნიშნული ადმინისტრაციული ორგანოს მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება. ქ. თბილისის მთავრობის მოქმედებაში არ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები - ზიანის მიყენება მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, მიზეზობრივი კავშირის არსებობა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის და ზიანის მიმყენებლის ბრალი. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების მიმართ სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეული სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით და შემდგომში, როგორც მესაკუთრეს, უფლება ჰქონდა, განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლზე, 408-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 409-ე მუხლზე მითითებით, კასატორი განმარტავს, რომ კანონმდებლობა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არსებობის შემთხვევაში ითვალისწინებს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია, მაშინ ფულად ანაზღაურებას, რაც უნდა იყოს პირვანდელი მდგომარეობის პროპორციული. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოვალე ვალდებულია ვალი დააბრუნოს ფულად ნიშნების იმავე რაოდენობით, რაც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება. ფულის ერთეულის კურსის გაზრდა ან შემცირება დასაბრუნებელი თანხის ოდენობაზე ზეგავლენას არ ახდენს. შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ არსებობს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოებები, უნდა იმსჯელოს მხოლოდ სადავო უძრავი ქონების აუქციონზე გასხვისებული თანხის ფარგლებში.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილზე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ და მე-3 ნაწილებზე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით, კასატორი განმარტავს, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რომელიც მიზეზობრივ კავშირში იქნებოდა მოსარჩელისათვის მიყენებულ ზიანთან. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობას დაეკისრა მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

5.2. კასატორის - სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს განმარტებით, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების თანახმად, შპს „ა...“ მარეგისტრირებელი ორგანოს 2007 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით წარმოადგენდა დაზუსტებული საკადასტრო მონაცემებით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს. ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეული სადავო, ასევე დაზუსტებული საკადასტრო მონაცემებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა 2010 წლის 19 მარტს, კერძოდ, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 19 მარტის №... და 2016 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილებებით ქ. თბილისში, ...ს ქუჩაზე არსებული 414 კვ.მ და 311 კვ.მ მიწის ნაკვეთები დარეგისტრირდა ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად (ს/კ №...; №...). „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 46-ე მუხლის თანახმად, თვითმმართველი ერთეულის ქონებას განეკუთვნებოდა: ა) ამ კანონით თვითმმართველი ერთეულისათვის მიკუთვნებული ქონება; ბ) სახელმწიფოს მიერ თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში გადაცემული ქონება; გ) თვითმმართველი ერთეულის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით შექმნილი ან შეძენილი ქონება. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე აღრიცხვა განხორციელდა რეგისტრაციის დროს მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით.

საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 სექტემბრის №233 დადგენილების მე-6 პრიმა მუხლით გაწერილ იქნა ის პროცედურა, რაც უნდა დაეცვა ადმინისტრაციულ ორგანოს უძრავი ქონების აღრიცხვა-რეგისტრაციის დროს. განსახილველ შემთხვევაში, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ სრულად იქნა დაცული კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, ადმინისტრაციულმა ორგანომ სსიპ საჯაროს რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს წარუდგინა სათანადო დოკუმენტაცია და ითხოვა დაინტერესებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტაცია. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით გათვალისწინებული რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, თავისი ბუნებით, წარმოადგენს იურიდიულ ფიქციას, რომლის თანახმად, ივარაუდება, რომ რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტი სრულად და სწორად არის განხორციელებული. აღნიშნული ფიქცია ნიშნავს იმას, რომ ობიექტურად არსებული ნებისმიერი ფაქტი, რომელიც მიუთითებს რეგისტრაციის ხარვეზზე, ვერ გამორიცხავს ნორმით დაცულ ვარაუდს რეესტრში რეგისტრირებული უფლების მართებულობასთან დაკავშირებით.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, 96-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტზე, მე-9 მუხლის პირველ პუნქტზე, მე-8 მუხლის მე-3 პუნქტზე მითითებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულისათვის უცნობი იყო სადავო მიწის ნაკვეთზე სხვა პირთა უფლების არსებობა, შესაბამისად, სსიპ ქონების მართვის სააგენტო უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა სადავო მიწის ნაკვეთის ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე აღრიცხვა. მარეგისტრირებელ ორგანოს, თავის მხრივ, გააჩნდა ვალდებულება, სრულყოფილად გამოეკვლია თვითმმართველი ერთეულის მიერ წარდგენილი და საჯარო რეესტრში დაცული დოკუმენტაცია, სრულად შეესწავლა საქმის გარემოებები და შემდგომ მიეღო გადაწყვეტილება საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, რადგან, სწორედ მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის არის ცნობილი ყველა მიწის ნაკვეთის ელექტრონული სისტემით აღურიცხაობის შესახებ. როგორც სადავო მიწის ნაკვეთის ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრაციის დროს, ასევე, დღეს მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ორგანოები ქონებრივი უფლებების განხორციელებისას ვალდებულნი არიან, დაიცვან მუნიციპალიტეტის, როგორც მესაკუთრის, კანონიერი ინტერესები.

სადავო უძრავი ქონების განკარგვის დროს მოქმედი - ქ. თბილისის საკრებულოს 2010 წლის 27 აგვისტოს №9-63 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზების წესის“ მე-3 მუხლის პირველ პუნქტზე მითითებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეული, როგორც მესაკუთრე უფლებამოსილი იყო, განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. ქ. თბილისის მთავრობის გადაწყვეტილების შესაბამისად (2011 წლის 10 მაისის №11.42.462 დადგენილება და 2013 წლის 30 აპრილს მიღებულ იქნა №15.36.531 დადგენილება), სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ ჩატარებულ აუქციონზე №... და №... საკადასტრო კოდებზე გამოვლინდა გამარჯვებული და შესაბამისად, მათ მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდის შემდეგ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ გაცემულ იქნა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა.

საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლზე, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე-209-ე მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, 1005-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეულობა სახეზეა იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს კანონით გათვალისწინებული აკრძალვების საწინააღმდეგოდ, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მოქმედებაში არ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები - ზიანის მიყენება მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, მიზეზობრივი კავშირის არსებობა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის და ზიანის მიმყენებლის ბრალი. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების მიმართ სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეული სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით და შემდგომში, როგორც მესაკუთრეს, უფლება ჰქონდა, განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლზე, 408-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 409-ე მუხლზე მითითებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ კანონმდებლობა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არსებობის შემთხვევაში ითვალისწინებს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია, მაშინ ფულადი ანაზღაურების მიცემას, რაც უნდა იყოს პირვანდელი მდგომარეობის პროპორციული. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოვალე ვალდებულია ვალი დააბრუნოს ფულად ნიშნების იმავე რაოდენობით, რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება. ფულის ერთეულის კურსის გაზრდა ან შემცირება დასაბრუნებელი თანხის ოდენობაზე ზეგავლენას არ ახდენს. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით დაუსაბუთებელია სასამართლოს განმარტება კომპანიისთვის დამდგარ ზიანსა და ადმინისტრაციული ორგანოების ქმედებას შორის კავშირისა და, შესაბამისად, მატერიალური ზიანის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობის შესახებ. ასევე, უსაფუძვლოა სასამართლოს მიერ ზიანის ანაზღაურების თანხის განსაზღვრისას სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის გათვალისწინებაც, რადგან იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო ჩათვლის, რომ არსებობს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოებები, სასამართლომ უნდა იმსჯელოს მხოლოდ სადავო უძრავი ქონების აუქციონზე გასხვისებული თანხის ფარგლები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, რადგან სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მოქმედებაში ადგილი არ ჰქონია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 1005-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევას (ზიანის მიყენება მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, მიზეზობრივი კავშირის არსებობა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის და ზიანის მიმყენებლის ბრალი), შესაბამისად, საფუძველს მოკლებულია სასამართლოს გადაწყვეტილება სსიპ ქონებს მართვის სააგენტოსთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ.

5.3. კასატორის - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს განმარტებით, №... საკადასტრო კოდით მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ნივთი თავდაპირველად წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას, რომელიც შემდგომ გადაეცა გ. ჯ-ის, ხოლო ამ უკანასკნელმა გადახდის განვადებით უძრავი ქონების (მიწის ნაკვეთის) ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, გაასხვისა შპს „ა...ზე“. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნულ უძრავ ნივთთან დაკავშირებით დაცულ დოკუმენტაციაში არ არის წარმოდგენილი იმგვარი დოკუმენტი, რომელიც უტყუარად დაადასტურებდა ნივთის მდებარეობას (კოორდინატებს) 2015 წელს წარმოდგენილი ნახაზის შესაბამის საკადასტრო მონაცემებთან. №... სარეგისტრაციო განცხადების ფარგლებში, რომლითაც მოთხოვნილი იყო №... საკადასტრო მონაცემებში ცვლილების რეგისტრაცია, ზედდება დაფიქსირდა სამ უძრავ ნივთთან - ს/კ/ ..., ს/კ ... და ს/კ .... რეგისტრირებული მონაცემებისა და უფლების დამდგენი დოკუმენტაციის კანონიერების შემოწმებისას მიმდინარე დავის ფარგლებში, სააპელაციო პალატამ №... მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით აღნიშნა, რომ ე. პ-ის საკუთრების უფლება წარმოეშვა 2002 წლის 13 ივნისს ი. ჩ-ესთან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. ამასთან, ი. ჩ-ეს საკუთრების უფლება რეგისტრირებული ჰქონდა 03.05.2000 წლიდან მიწის სარეგისტრაციო მოწმობის საფუძველზე, შესაბამისად, №... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის რეგისტრაცია, ი. ჩ-ესა და შემდგომ, ე. პ-იის სახელზე, წინმსწრები იყო შპს „ა...ს“ სახელზე №... ნაკვეთის რეგისტრაციასთან მიმართებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ ი. ჩ-ესა და ე. პ-იის სახელზე რეგისტრირებულ უფლებას უნდა მიენიჭოს უპირატესობა და, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა 2000 წლის 3 მაისის საკუთრების მოწმობის ბათილობისა და თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2002 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილების ბათილობის შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო. სასამართლოს აღნიშნული მითითება, ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ შპს „ა...ს“ საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი არ მდებარეობს იმ კოორდინატებში, რაც წარმოდგენილია მის მიერ 2015 წლის სარეგისტრაციო განცხადებით. სასამართლო გაუქმებულ გადაწყვეტილებებთან დაკავშირებით დაეყრდნო მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემების რიგითობას და უტყუარად არ იქნა დადგენილი მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის კოორდინატების შესაბამისობა უფლების დამდგენ დოკუმენტთან, წინააღმდეგ შემთხვევაში, გაურკვეველია სასამართლოს ზემოაღნიშნული მსჯელობა ... კოდით რეგისტრირებული უძრავი ნივთის ძალაში დატოვებასთან დაკავშირებით. აღნიშნული გარემოება კი, არ იქნა გათვალისწინებული სასამართლოების მიერ.

კასატორის განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 29 ივნისის №3ბ/1309-16 კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიღებულ იქნა №... პირობითი განცხადება, რომლითაც აღსრულდა სასამართლო გადაწყვეტილება ... საკადასტრო კოდთან დაკავშირებით და 99 კვ.მ-ის (ზედდების) ნაწილში გაუქმდა ე. პ-იის საკუთრების უფლება. აღნიშნული გარემოება ასევე არ იქნა გათვალისწინებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას, კერძოდ, ვინაიდან, აღნიშნულ ნაწილში აღსრულებულია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, არ არსებობს ზიანის დაკისრების საფუძველი.

კასატორის განმარტებით, სადავო მიწის ნაკვეთები წარმოადგენდა ადგილობრივი თვითმმართველობისა და სახელმწიფოს საკუთრებას. მათ დაირეგისტრირეს და განკარგეს აღნიშნული უძრავი ნივთები, შესაბამისად, სარგებლის მიღება მოხდა მათ მიერ. ამასთან, თუკი გავიზიარებთ სასამართლოს მსჯელობას აღნიშნული უძრავი ნივთების ზედდებასთან დაკავშირებით, გამოდის, რომ თავდაპირველმა მესაკუთრემ თავისივე მიწის ნაკვეთების რეგისტრაცია განახორციელა ორჯერ, სხვადასხვა პერიოდში, რაც თავად მესაკუთრის პასუხისმგებლობას წარმოადგენს. აღნიშნული გარემოება არ იქნა გათვალისწინებული სასამართლოს მიერ. ამდენად, სასამართლომ უნდა შეაფასოს, არსებობს თუ არა ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები - მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ბრალი და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი დამდგარ ზიანსა და ქმედებას შორის. ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებულ საკითხებში საკმაოდ მაღალია მტკიცების ხარისხი და მოსარჩელის ვალდებულებაა, დაადასტუროს ქმედებასა და ზიანს შორის პირდაპირი და უშუალო მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არსებობა. ბრალეული ქმედებით მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობის დადგენა საჭიროებს არა მხოლოდ მოპასუხის ქმედებაში ბრალის არსებობის დადგენას, არამედ იმის დადასტურებასაც, რომ ეს იყო მოპასუხის ქმედების პირდაპირი და უშუალო შედეგი.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 395-ე მუხლებზე მითითებით კასატორი აღნიშნავს, რომ ბრალეულად მოქმედებს ის, ვინც შეგნებულად, საკუთარი ნებით ან გაუფრთხილებლობით არღვევს კანონით დაცულ ფასეულობას. მხოლოდ ზიანის არსებობის ფაქტი საკმარისი არ არის იმისთვის, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაეკისროს მოსარჩელის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურება, საჭიროა დადგინდეს, რომ ზიანის მიმყენებლის ქმედება, ხასიათდებოდეს მართლწინააღმდეგობითა და ბრალეულობით. ხოლო ადმინისტრაციულ ორგანოსთან მიმართებით, აღნიშნული ნორმების განმარტებიდან ირკვევა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის ერთობლიობაში (კუმულატიურად) უნდა არსებობდეს მართლსაწინააღმდეგო/კანონსაწინააღმდეგო გადაწყვეტილება, ასეთი გადაწყვეტილების მიღება გამოწვეული უნდა იყოს ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეული მოქმედებით და უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ ზიანსა და ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედებას შორის. სასამართლოს კვლევის საგანი უნდა გახდეს ვისი ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების პირდაპირ შედეგს წარმოადგენს ზიანი. სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი უფლების დამდგენი დოკუმენტაცია, ადასტურებს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს არაბრალეულობას განხორციელებული რეგისტრაციებისას. უფლების დამდგენი დოკუმენტის გაუქმება, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძველია. სასამართლო გადაწყვეტილებით სწორედ უფლების დამდგენი დოკუმენტები იქნა მიჩნეული უკანონოდ და ამ საფუძვლით გაუქმდა საჯარო რეესტრის მიერ განხორციელებული რეგისტრაციები, შესაბამისად, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბრალეული ქმედებები არ დასტურდება. აღნიშნული გარემოებები არ იქნა გათვალისწინებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ და არ დაუდგენია ვისი ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგს წარმოადგენდა ზიანი.

კასატორის მითითებით, უსაფუძვლოა მოსარჩელის მოთხოვნა 118 680 აშშ დოლარის დაკისრებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან სასამართლომ არ დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთთან დაკავშირებით, ამასთან, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ აღსრულდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთთან მიმართებით. შესაბამისად, სასამართლოებს უნდა გაეთვალისწინებინათ აღნიშნული გარემოებები და ისე განესაზღვრათ ზიანის ოდენობა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 ოქტომბრისა და 10 ნოემბრის განჩინებებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხის მხარეთა დასწრებით განხილვის მიზნით, დაინიშნა სასამართლო სხდომა 2023 წლის 15 ნოემბერს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მხარეთა განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ა) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 25 სექტემბრის №19.23.1134 დადგენილების თანახმად, მიღებულ იქნა ქ. თბილისის მერიის მიწათსარგებლობის კომისიის 1997 წლის 09 ივლისის (ოქმი №11), 23 ივლისის (ოქმი №12) და ქალაქ თბილისის მერიის მიწათსარგებლობისა და ქალაქმშენებლობის საქმეთა საქალაქო კომისიის 19 სექტემბრის (ოქმი №1) წინადადებები და დაუმაგრდათ მიწის ნაკვეთები ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს სხვადასხვა რაიონებში, მათ შორის, ისნის რაიონში, გ. ჯ-ის საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის უფლებით უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა, კვარტალი №..., ნაკვეთის №..., ფართობი - 516 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის იჯარით აღების შესახებ 1998 წლის 24 ივლისის ხელშეკრულების თანახმად, ქ. თბილისის მერიის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 24.09.97წ. №19.23.1134 დადგენილების შესაბამისად, იჯარის გამცემი - ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტი აძლევს მოიჯარეს - გ. ჯ-ის 516.00 კვ.მ ფართობის მიწის ნაკვეთს, რომელიც მდებარეობს მისამართზე: ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა. მოცემული ხელშეკრულებით ნაკვეთი იჯარით გაიცემა 25 წლის ვადით, იჯარის ვადა აითვლება მხარეების მიერ ხელშეკრულების ხელმოწერის თარიღიდან (ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 10); ბ) 2007 წლის 30 ოქტომბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ს ქუჩა, ნაკვეთი №..., 516 კვ.მ წარმოადგენდა გ. ჯ-იის საკუთრებას (ტ.1, ს.ფ. 24-25; ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 11); გ) 2007 წლის 19 ნოემბერს გ. ჯ-ისა და შპს „ა...ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება (№...) გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის შესახებ, რომლის თანახმად, გარიგების მხარეები არიან: ერთი მხრივ, გ. ჯ-იი, შემდგომში წოდებული, როგორც „გამყიდველი“ და მეორე მხრივ, შპს „ა...“, შემდგომში წოდებული, როგორც „მყიდველი“. მხარეები შეთანხმდნენ შემდეგზე: გამყიდველმა მყიდველს წინამდებარე აქტით დადგენილი პირობებით მიჰყიდა უძრავი ქონება, ხოლო მყიდველმა იყიდა (საკუთრებაში მიიღო) ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა, 516 კვ.მ (ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 11; ტ.1, ს.ფ. 26-30); დ) საჯარო რეესტრის 2007 წლის 22 ნოემბრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ს ქუჩაზე (ნაკვეთი №...) 516.00 კვ.მ უძრავი ქონების მესაკუთრეა შპს „ა...“ (ს/კ ...). საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია - 2007 წლის 19 ნოემბრის გადახდის განვადებით უძრავი ქონების (მიწის ნაკვეთის) ნასყიდობის შესახებ №... ხელშეკრულება (ტ.1, ს.ფ. 31-32, 271-301); ე) 2000 წლის 3 მაისის №... მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ს ქუჩაზე (ნაკვეთი №2) მდებარე 312 კვ.მ ფართობის, ნაკვეთი №..., მესაკუთრე იყო ი. ჩ-ე. 2002 წლის 13 ივნისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, 2002 წლის 13 ივნისს - ი. ჩ-ემ მიჰყიდა, ხოლო ე. პ-იმა იყიდა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა, ნაკვეთი №2 (სარეგისტრაციო ზონა - თბილისი, კოდი - ..., სექტორი - ისანი, კოდი - ..., კვარტალი №..., ნაკვეთი №..., ფართობი - 312 კვ.მ) (ტ.1. ს.ფ. 35; ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 3); ვ) ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 16 აპრილის №02-9/256 ბრძანების თანახმად, ერთ საკადასტრო ერთეულად (...) გაერთიანდა ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული შემდეგი უძრავი ქონება: ა) ...ს ქუჩის მიმდებარედ არსებული 104 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (მიწის საკადასტრო კოდი: №...); ბ) ...ს ქუჩის მიმდებარედ არსებული 34 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (მიწის საკადასტრო კოდი: №...); გ) ...ს ქუჩის მიმდებარედ არსებული 173 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (მიწის საკადასტრო კოდი: №...) (ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 9); ზ) ქალაქ თბილისის მთავრობის 2013 წლის 30 აპრილის №15.36.531 დადგენილებით განხორციელდა ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული, დანართი 1-ით, დანართი 2-ით და დანართი 3-ით წარდგენილი ქონების პრივატიზება ელექტრონული აუქციონის ფორმით. ლოტი 13-ით განისაზღვრა - მიწის ნაკვეთი, მისამართი - ქუჩა - ..., მიმდებარედ (მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: №..., საზოგადოებრივ-საქმიანი ზონა (სსზ -2), ფართობი - 311 კვ.მ (ტ.1. ს.ფ. 323-324, ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 3); თ) ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 29 მაისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის (ადმინისტრაციული დაპირება) №... თანახმად, ე. პ-იმა აუქციონზე შეიძინა უძრავი ქონება - (საკადასტრო კოდით: №...; უძრავი ქონების ფართი - 311 კვ.მ; მისამართი - საქართველო, თბილისი, სამგორი, ...ს ქუჩის მიმდებარედ) (ტ.2, ს.ფ. 85-131, კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 3-4; ტ.1, ს.ფ. 45); ი) ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 20 დეკემბრის №2592 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის თანახმად, ე. პ-ის გადაეცა ქ. თბილისში, ...ს ქუჩის მიმდებარედ (311 კვ.მ) მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდი - №.... საკუთრების მოწმობის გაცემის საფუძველია 2013 წლის 29 მაისს შედგენილი აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი №... (ტ.2, ს.ფ. 85-131, კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 4; ტ.1, ს.ფ. 46, 47); კ) ქ. თბილისის მთავრობის 2011 წლის 10 მაისის №11.42.462 დადგენილებით განხორციელდა ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული, დანართებით (1, 2, 3, 4, 5) წარდგენილი უძრავი ქონების პრივატიზება, აუქციონის ფორმით. ლოტი 190-ით განისაზღვრა ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა (მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: №..., საზოგადოებრივი საქმიანი ზონა (სსზ -2), ფართობი - 414 კვ.მ (ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 4; ტ. 1, ს.ფ. 320-322); ლ) სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 07 ივნისის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის თანახმად, მ. ს-იმა შეიძინა ლოტი 190-ით განსაზღვრული ქონება - მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდი: №.... ფართობი - 414 კვ.მ, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა (ტ.1. ს.ფ. 38-42, ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 4); მ) ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ გაცემული 2012 წლის 16 იანვრის №757 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის თანახმად, მ. ს-ის საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, ...ს ქუჩა (414 კვ.მ), საკადასტრო კოდი: №.... საკუთრების მოწმობის გაცემის საფუძველს წარმოადგენდა 2011 წლის 07 ივნისს შედგენილი აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი №.... 2012 წლის 23 იანვრის საჯარო რესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ს ქუჩაზე (ნაკვეთი ...) მდებარე 414.00 კვ.მ დაზუსტებული ფართობის მესაკუთრე იყო მ. ს-იი (ს/კ № ...) (ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 4-5); ნ) 2014 წლის 07 აპრილის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მ. ს-იმა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება - მიწის ნაკვეთი, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა (ნაკვეთი №...), ფართობი - 414.00 კვ.მ, მიყიდა ე. პ-ის (ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 4); ო) ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 27 მაისის №1287781 გადაწყვეტილების თანახმად, სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურმა განიხილა №AR1220983 განცხადება, რომლითაც მოთხოვნილი იყო ქ. თბილისში, ისნის რაიონში, ...ს ქუჩაზე მდებარე მიწის ნაკვეთების საზღვრების კორექტირება და გადაწყვიტა, რომ წარდგენილი ესკიზის მიხედვით მიწის ნაკვეთების - მდებარე: ისნის რაიონში, ...ს ქუჩაზე (ს/კ №...), (ს/კ №...), (ს/კ №...) საზღვრების გეგმის კორექტირება ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით, შესაძლებელია (ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 5-6); პ) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 28 იანვრის №... გადაწყვეტილებით შპს „ა...ს“ გაცხადებაზე, რომლითაც მოთხოვნილი იყო უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაცია „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის „დ“ პუნქტის საფუძველზე, სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა. გადაწყვეტილებით განმარტებულია, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილ და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს შორის არსებობს ინსტრუქციით გათვალისწინებული ზედდება, კერძოდ, განცხადებას თანდართული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით, წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო მონაცემები არ შეესაბამება მომიჯნავე უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს და მიწის ნაკვეთის საზღვრები იჭრება მომიჯნავე №..., №... და №... მიწის ნაკვეთის საზღვრებში, აგრეთვე მოთხოვნაში მითითებული ნაკვეთის (...) ცვლილება არ შეესაბამება წარდგენილ აზომვას, აქედან გამომდინარე კი, ვერ დგინდება სარეგისტრაციო მოთხოვნა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 04 მარტის №... გადაწყვეტილებით შპს „ა...ს“ წარდგენილ განცხადებაზე სარეგისტრაციო წარმოება შეწყდა (ტ.1. ს.ფ. 33, 34; ტ.2, ს.ფ. 85-131 - კ/ძალაში შესული 29.06.17წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება, გვ. 11-12); ჟ) თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 05 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს „ა...ს“ სარჩელი, მოპასუხეების - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, მესამე პირების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ე. პ-იის, ი. ჩ-ეის, მ. ს-იის, სს „ს...ს“ მიმართ, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა (ტ.1, ს.ფ. 175-209); რ) თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „ა...ს“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ნაწილობრივ გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილება და გაუქმებულ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. შპს „ა...ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ბათილად იქნა ცნობილი: 1) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 19 მარტის №... გადაწყვეტილება ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ; 2) ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2010 წლის 11 მარტის წერილი №06-8/2112, მიწის ნაკვეთზე (მდებარე - ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა, ნაკვეთი №...-ის მომიჯნავედ ჩრდილო - დასავლეთით 414 კვ.მ) ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის შესახებ; 3) ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 07 ივნისის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი; 4) ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2012 წლის 16 იანვრის №757 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა; 5) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, უძრავი ნივთი მდებარე - თბილისი, ...ს მიმდებარედ (173 კვ.მ) საკადასტრო კოდი ... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; 6) სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 15 აპრილის №02-9/248 ბრძანება ქ. თბილისის თვითმმართელი ერთეულის საკუთრებად საჯარო რეესტრში ...ს ქუჩის მიმდებარედ მდებარე მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის შესახებ საკადასტრო კოდი ... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; 7) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილება სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სახელზე უძრავი ნივთების გაერთიანების საფუძველზე, ს/კ ...-ის ნაწილში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, უძრავი ნივთი მდებარე - თბილისი, ...ს ქუჩა, საკადასტრო კოდი ... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; 8) სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 20 დეკემბრის №2592 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა საკადასტრო კოდი №... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; 9) სსიპ ქონების მართის სააგენტოს 2013 წლის 29 მაისის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი საკადასტრო კოდი ... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში. 10) დანარჩენ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილება დატოვებულ იქნა უცვლელად (ტ.2, ს.ფ. 85-131); ს) საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 ნოემბრის №ბს-1023-1018(კ-18) განჩინებით, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, შპს „ა...სა“ და ე. პ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად. უცლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება (ტ.1, ს.ფ. 261-264); ტ) სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის მიხედვით, 2019 წლის 3 სექტემბრის მდგომარეობით, ქ. თბილისში, ისანში, ...ს ქუჩაზე მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების (ექსპერტიზაზე წარდგენილ ნახაზზე მითითებული ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით) 1 კვადრატული მეტრის საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენს 230 აშშ დოლარს. შესაბამისად, მთლიანი 516 კვადრატული მეტრი ფართის საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენს 118 680 აშშ დოლარს, რაც გაცვლითი კურსით ეროვნულ ვალუტაში შეადგენს 351 459 ლარს (www.nbg.gov.ge 1$ = 2,9614 ლარი) (ტ.2, ს.ფ 63-77);

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენს შპს „ა...ს“ მოთხოვნა - სოლიდარულად დაეკისროთ მოპასუხეებს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს მოსარჩელის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის ანაზღაურება 118 680 აშშ დოლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან.

ამდენად, სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციით.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „ამ ნორმით გათვალისწინებულია როგორც მატერიალური, ასევე, პროცესუალური ხასიათის კონსტიტუციური გარანტიები. 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი ყველას ანიჭებს უფლებას, მოითხოვოს და მიიღოს ზარალის ანაზღაურება სახელმწიფო სახსრებიდან. გარდა ამისა, ყველასთვის არის უზრუნველყოფილი სამართლებრივი დაცვის საშუალება - სასამართლოსათვის მიმართვა. ნათლად არის დადგენილი ანაზღაურების მასშტაბებიც – ზარალი სრულად უნდა ანაზღაურდეს. ამ სახით ჩამოყალიბებული კონსტიტუციური ნორმა კანონმდებელს უტოვებს თავისუფალი მოქმედების ვიწრო არეალს, რაც, უპირატესად, კონსტიტუციური მოთხოვნების დაცვით პროცედურული საკითხების მოწესრიგებას მოიცავს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 7 დეკემბრის #2/3/423 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-2).

საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებული უფლების რეალიზაციას ემსახურება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავი (207-209 მუხლები), რომელიც უშუალოდ აწესრიგებს ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობის საკითხს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, თუ კერძო პირი რაიმე საქმიანობას ახორციელებს სახელმწიფო ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის ორგანოს მიერ დელეგირების ან დავალების საფუძველზე, ამ საქმიანობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტი. ამასთან, კოდექსის 207-ე მუხლი ადგენს, რომ თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი („ადმინისტრაციული ორგანოს ზიანის მიმყენებელი ქმედება არსებითად არ განსხვავდება კერძო პირის ანალოგიური ქმედებისაგან, შესაბამისად, კოდექსის 207-ე მუხლით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმებისა და პრინციპების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, რაც გამოიხატა პასუხისმგებლობის სახეების დადგენით სამოქალაქო კოდექსზე მითითებით, იმ გამონაკლისის გარდა, რაც თავად ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული...“ (სუს 10.04.2014წ. №ბს-648-623(2კ-13) გადაწყვეტილება).

ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრებას უკავშირდება სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი (სახელმწიფოს (მუნიციპალიტეტის) პასუხისმგებლობა სახელმწიფო და საჯარო მოსამსახურეთა მიერ მიყენებული ზიანისათვის). 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების პრინციპი 992-ე მუხლის ზოგადი დანაწესიდან გამომდინარეობს და მოიაზრებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრების შესაძლებლობას მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების არსებობის პირობებში, ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენით. გარდა ამისა, ზიანის გამომწვევი ქმედება კავშირში უნდა იყოს საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან და ყურადღება უნდა გამახვილდეს არა ქმედების ჩამდენ პირზე, არამედ ფუნქციაზე, რომლის შესრულებასაც შეიძლება ემსახურებოდეს სახელმწიფო ან საჯარო მოსამსახურის მიერ განხორციელებული საქმიანობა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საჯარო მოხელის ქმედებით ან სახელმწიფოს მხრიდან მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია, რომ ქმედება დაკავშირებული იყოს საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან, ამ უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში დაშვებული დარღვევა მიმართული უნდა იყოს სხვა პირის უფლებების შელახვისაკენ, სახეზე უნდა იყოს ზიანის მიმყენებლის ბრალი და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი.

განსახილველი შემთხვევაში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის სოლიდარულად ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საკითხის გადაწყვეტისას მნიშვნელოვანია დასახელებული ადმინისტრაციული ორგანოების მოქმედებების კანონიერება, მათი არსებობის მიზნებისა და მათთვის კანონით დაკისრებული ვალდებულებების გათვალისწინებით, რასაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შემდგომში დასახელებული ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ კანონით განსაზღვრული უფლება-მოვალეობების კეთილსინდისიერად და კანონის შესაბამისად განხორციელების კუთხით.

დადგენილია, რომ შპს „ა...ს“ საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია უძრავ ნივთზე მდებარე ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა (ნაკვეთი №...), ფართი - 516.00 კვ.მ, ს/კ ..., საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი - 2007 წლის 19 ნოემბრის გადახდის განვადებით უძრავი ქონების (მიწის ნაკვეთის) ნასყიდობის შესახებ №... ხელშეკრულება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის (საკუთრების უფლება) პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია.

ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის მიხედვით, ყოველ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს აქვს თავისი საკუთრების შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება. მხოლოდ საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის შეიძლება ჩამოერთვას ვინმეს თავისი საკუთრება კანონითა და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპებით გათვალისწინებულ პირობებში. ამასთან, წინარე დებულებები არანაირად არ აკნინებს სახელმწიფოს უფლებას, გამოიყენოს ისეთი კანონები, რომელთაც ის აუცილებლად მიიჩნევს საერთო ინტერესების შესაბამისად საკუთრებით სარგებლობის კონტროლისათვის, ან გადასახდებისა თუ მოსაკრებლების ან ჯარიმების გადახდის უზრუნველსაყოფად. ამდენად, პირველი დამატებითი ოქმი ადგენს სახელმწიფოს ვალდებულებას არა მარტო არ ჩაერიოს საკუთრების თავისუფლად სარგებლობის უფლებაში, არამედ გაატაროს პოზიტიური ზომები საკუთრების უფლების დაცვისაკენ.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

დადგენილია, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 28 იანვრის №... გადაწყვეტილებით შპს „ა...ს“ წარდგენილ გაცხადებაზე, რომლითაც კომპანია მოითხოვდა მის კუთვნილ უძრავ ნივთზე (ს/კ ...) რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაციას, სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა იმ საფუძველზე მითითებით, რომ წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო მონაცემები არ შეესაბამება მომიჯნავე უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს და მიწის ნაკვეთის საზღვრები იჭრება მომიჯნავე №..., №... და №... მიწის ნაკვეთის საზღვრებში.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს კანონიერ ძალაში შესული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებაზე (საქმე №3ბ/1309-16), რომლითაც შპს „ა...ს“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ, ბათილად იქნა ცნობილი: - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 19 მარტის №... გადაწყვეტილება ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ; - ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2010 წლის 11 მარტის წერილი №06-8/2112, მიწის ნაკვეთზე (მდებარე - ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა, ნაკვეთი №...-ის მომიჯნავედ ჩრდილო - დასავლეთით 414 კვ.მ) ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის შესახებ; - ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 07 ივნისის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი; - ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2012 წლის 16 იანვრის №757 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა; - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, უძრავი ნივთი მდებარე - თბილისი, ...ს მიმდებარედ (173 კვ.მ) საკადასტრო კოდი ... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; - სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 15 აპრილის №02-9/248 ბრძანება ქ. თბილისის თვითმმართელი ერთეულის საკუთრებად საჯარო რეესტრში ...ს ქუჩის მიმდებარედ მდებარე მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის შესახებ საკადასტრო კოდი ... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილება სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სახელზე უძრავი ნივთების გაერთიანების საფუძველზე, ს/კ ...-ის ნაწილში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, უძრავი ნივთი მდებარე - თბილისი, ...ს ქუჩა, საკადასტრო კოდი ... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; - სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 20 დეკემბრის №2592 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა საკადასტრო კოდი №... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; - სსიპ ქონების მართის სააგენტოს 2013 წლის 29 მაისის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი საკადასტრო კოდი ... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 266-ე მუხლის მიხედვით, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ სადავოდ გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. ამასთანავე, ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, აღარ საჭიროებს მტკიცებას (სსკ-ის 106-ე მუხ. „გ“ ქვ.პ.), სასკ-ის 1.2 მუხლიდან გამომდინარე, აღნიშნული დანაწესი ვრცელდება აგრეთვე ადმინისტრაციულ წესით განსახილველ საქმეებზეც (სუსგ 25.11.2021წ. №ბს-170(3კ-19), 12.09.2019წ. №ბს-1201(კ-18)). განსახილველ შემთხვევაში იმავე მხარეების მონაწილეობით მიმდინარე დავაზე, იმავე ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით სასამართლოს მიერ მიღებულია 2017 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული. შესაბამისად, არსებული დავის გადაწყვეტისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს კანონიერ ძალაში მყოფი 2017 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილებით დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები.

კანონიერ ძალაში შესული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებაში (საქმე №3ბ/1309-16) აღნიშნულია შემდეგი: - „როგორც საჯარო რეესტრის მიერ 28.01.2015 წლის მომზადებული სიტუაციური ნახაზის საფუძველზე დგინდება, შპს „ა...ს“ სახელზე 2007 წლიდან რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი ექცევა ე. პ-იის სახელზე რეგისტრირებულ №..., ს.კ №..., ს.კ №... მიწის ნაკვეთების საკადასტრო საზღვრებში. ამასთან, №..., საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი (414 კვ.მ) მთლიანად ფარავს შპს „ა...ს“ სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთს, ხოლო ს.კ №... და ს.კ №... მიწის ნაკვეთები ნაწილობრივ ზედდებაშია მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან ....... 2014 წლის 16 სექტემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ს ქუჩაზე (ნაკვეთი №2) მდებარე 312.00 კვ.მ. დაზუსტებული ფართობის მესაკუთრეა ე. პ-იი (ს.კ.№...). საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტებია: 2002 წლის 13 ივნისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება ი. ჩ-ესა და ე. პ-ის შორის ......... 2014 წლის 16 სექტემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ს ქუჩის მიმდებარედ მდებარე 311.00 კვ.მ დაზუსტებული ფართობის მესაკუთრეა ე. პ-იი (ს.კ.№...). ბრძანება თვითმმართველობის სახელზე რეგისტრაციის შესახებ მიღებულია სამი ნაკვეთის გაერთიანებით. ქალაქ თბილისის მერიის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 16 აპრილის №02-9/256 ბრძანების თანახმად, ერთ საკადასტრო ერთეულად გაერთიანდა ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული შემდეგი უძრავი ქონება: ა) ...ს ქუჩის მიმდებარედ არსებული 104 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (მიწის საკადასტრო კოდი: №...); ბ) ...ს ქუჩის მიმდებარედ არსებული 34 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (მიწის საკადასტრო კოდი: №...); გ) ...ს ქუჩის მიმდებარედ არსებული 173 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (მიწის საკადასტრო კოდი: №...). ხოლო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ წარდგენილი განცხადება. რის შემდეგაც სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 29 მაისის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის საფუძველზე ს.კ. №... მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება მოიპოვა ე. პ-იმა და მას გადაეცა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 20 დეკემბრის №2592 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. მოსარჩელე ითხოვს ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის სახელზე ... საკადასტრო კოდი მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ (173 კვ.მ.)’’.

ამავე გადაწყვეტილებაში სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ,,მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს, ქ.თბილისში, ...ს ქუჩაზე (ნაკვეთი ...) მდებარე 516.00 კვ.მ. დაზუსტებული ფართობი (ს.კ.№...). აღნიშნული საკუთრების უფლება, 2007 წლის 07 დეკემბერიდან სსიპ-საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ რეგისტრირებულია შპს „ა...ს“ სახელზე დაზუსტებული საკადასტრო მონაცემებით, რაც წინ უსწრებს როგორც ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2010 წლის 11 მარტის №06-8/2112 წერილის, ასევე 2012 წლის 22 მარტის №06-8/3426 წერილის საფუძველზე, საჯარო რეესტრში განხორციელებულ ქ. თბილისში, ...ს ქუჩაზე მდებარე ნაკვეთებზე ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების დარეგისტრირებას ............. სააპელაციო პალატა ეთანხმება აპელანტის მითითებას რომ, სწორედ მას წარმოეშვა უპირატესი საკუთრების უფლება ქონებაზე საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. როგორც საჯარო რეესტრი, ისე ქონების მართვის სააგენტო, ვალდებული იყო ქონების განკარგვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე და მის შემდგომ რეგისტრაციამდე შეემოწმებინა იყო თუ არა აღნიშნული ქონება რეგისტრირებული კერძო საკუთრებაში. მიუხედავად იმ დროს არსებული ტექნიკური შესაძლებლობებისა, მოქმედი კანონმდებლობის წესების დაცვით აპელანტის რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი უნდა ყოფილიყო შეფასებული, როგორც ნამდვილი რეგისტრაცია და არ უნდა ყოფილიყო დაშვებული იგივე ტერიტორიაზე კერძო საკუთრების განკარგვა სხვა პირების სახელზე ....... ადმინისტრაციულ ორგანოს ჰქონდა სრული შესაძლებლობა გაერკვია დაინტერესებული პირის ვინაობა, რომლის სამართლებრივი მდგომარეობაც გაუარესდებოდა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტების გამოცემით. ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო უფლებამოსილი არ იყო გამოეცა მიმართვები და მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის ეთხოვა ქ. თბილისში, ...ს ქუჩაზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, რომელიც 2007 წლიდან უკვე რეგისტრირებული იყო შპს „ა...ს“ სახელზე’’.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ,,სკ 129 და 076 მიწის ნაკვეთების მიმართ გამოცემული ადმინისტრაციული აქტები: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 19 მარტის №... გადაწყვეტილება ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ; ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2010 წლის 11 მარტის წერილი №06-8/2112, მიწის ნაკვეთზე (მდებარე - ქ.თბილისი, ...ს ქუჩა, ნაკვეთი ...-ის მომიჯნავედ ჩრდილო - დასავლეთით 414 კვ.მ) ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის შესახებ; ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 07 ივნისის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი; ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2012 წლის 16 იანვრის №757 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, უძრავი ნივთი მდებარე - თბილისი, ...ს მიმდებარედ (173 კვ.მ.) საკადასტრო კოდი №... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 15 აპრილის №02-9/248 ბრძანება ქ. თბილისის თვითმმართელი ერთეულის საკუთრებად საჯარო რეესტრში ...ს ქუჩის მიმდებარედ მდებარე მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის შესახებ საკადასტრო კოდი №... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 16 აპრილის №... გადაწყვეტილება სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სახელზე უძრავი ნივთების გაერთიანების საფუძველზე ს/კ ...-ის ნაწილში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, უძრავი ნივთი მდებარე - თბილისი, ...ს ქუჩა, საკადასტრო კოდი №... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 20 დეკემბრის №2592 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა საკადასტრო კოდი №... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში; სსიპ ქონების მართის სააგენტოს 2013 წლის 29 მაისის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი საკადასტრო კოდი №... მიწის (უძრავი ქონების) გადაფარვის ნაწილში, რომელიც ეხება მოსარჩელის ინტერესებს, კანონის მოთხოვნათა დარღვევით არის მიღებული და ის ლახავს მოსარჩელის კანონიერ ინტერესებს საკუთრებასთან დაკავშირებით, რაც განმტკიცებულია საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლითა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით’’.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, როგორც უკვე აღინიშნა განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეებისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საკითხის გადაწყვეტისას მნიშვნელოვანია მათი მოქმედებების კანონიერება. კანონერი ძალაში შესული გადაწყვეტილებით კი, დადასტურებულია ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ შპს „ა...ს“ საკუთრების უფლების უკანონოდ განკარგვა, რის შედეგადაც, კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტის გათვალისწინებით, ნამდვილი მესაკუთრე (შპს „ა...“) ვეღარ ახერხებს საკუთრების უფლების სრულყოფილად ფლობას, სარგებლობას, განკარგვას (საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციას), რის შედეგადაც საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ზემოთდასახელებული ნორმების საფუძველზე, მას წარმოეშვა მატერიალური ზიანის ანაზრაურების მოთხოვნის უფლება.

რაც შეეხება დამდგარ ზიანსა და ადმინისტრაციული ორგანოების ქმედებას შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადგენას, პალატა განმარტავს, რომ მოცემული შედეგი გამოწვეულია ადმინისტრაციული ორგანოების მხრიდან საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, ვინაიდან არ მოხდა თავის დროზე არც უფლებადასადგენ უძრავ ქონებაზე სხვა პირთა უფლების არსებობის სრულყოფილად გამოკვლევა, არც სარეგისტრაციო ინფორმაციის სრულყოფილად შესწავლა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ადგილი არ ექნებოდა წინამდებარე სახის ზედდებას, როდესაც პირვანდელ მესაკუთრეს, შემდგომი რეგისტრაციების გამო შეეზღუდა საკუთრების უფლებით სრულყოფილად სარგებლობის უფლება. ამასთან, სათანადო წარმოების ჩატარების პირობებში, ადმინისტრაციული ორგანოები შეძლებდნენ იმის დადგენას, იყო თუ არა სხვა პირთა უფლება რეგისტრირებული სადავო უძრავ ქონებაზე.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. პალატა განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოთა მიერ სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების შემთხვევაში, სახეზე არ იქნებოდა მოცემულობა, რომლითაც მიუხედავად იმისა, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ რეგისტრირებული იქნა შპს „ა...ს“ საკუთრების უფლება, მესაკუთრეს ეზღუდება რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობის შესაძლებლობა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სახეზეა მოპასუხეთათვის შპს „ა...ს“ სასარგებლოდ ზიანის სოლიდარულად დაკისრების წინაპირობები.

რაც შეეხება სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შედავებას ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, სადაც კასატორი აღნიშნავს, რომ სარეგისტრაციო სამსახურმა აღასრულა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 29 ივნისის №3ბ/1309-16 კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება და №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე 99 კვ.მ-ის (ზედდების) ნაწილში გაუქმდა ე. პ-იის საკუთრების უფლება, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უძრავი ქონების ღირებულება დამოკიდებულია არა მხოლოდ მის ფართობზე, არამედ, ასევე დამოკიდებულია ადგილმდებარეობაზე, ფორმაზე, კომუნიკაციების მხრივ ხელმისაწვდომობაზე, ფიზიკურ მახასიათებლებზე და ა.შ. მოცემულ შემთხვევაში, 516 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 99 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების შენარჩუნების მიუხედავად, ადმინისტრაციული ორგანოს უკანონო ქმედებების შედეგად ისეთი ხარისხით შეიზღუდა აღნიშნული ქონებით თავისუფალი სარგებლობა, რომ შედეგად, მესაკუთრეს წაერთვა შესაძლებლობა, მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე განახორციელოს სრულფასოვანი ფლობა და განავითაროს იგი საკუთარი შეხედულებისამებრ. აღნიშნულ გარემოებათა შედეგად, მესაკუთრის უფლება მიწის ნაკვეთზე გახდა ფორმალური. მიწის ნაკვეთი ფორმალურად კვლავ რეგისტრირებულია მოსარჩელის საკუთრებად, თუმცა, ფაქტობრივად აღარ არსებობს მისი მეხუთედი ნაწილი, ხოლო დარჩენილი 99 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრების კოორდინატები მოქცეულია სხვა საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის შიგნით. აღნიშნული თავის მხრივ, მიუთითებს მოსარჩელის კანონით დაცული უფლებისა თუ კანონიერი ინტერესის შეზღუდვით მნიშვნელოვანი ზიანის გამოწვევაზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკუთრების უფლება ბუნებითი უფლებათა რიცხვს განეკუთვნება და წარმოადგენს დემოკრატიული სახელმწიფოს განვითარების ერთ-ერთ მთავარ საფუძველს. საქართველოს კონსტიტუცია იცავს საკუთრებას, როგორც ინსტიტუტს და ამავდროულად როგორც პიროვნულ უფლებას. აღნიშნულიდან გამომდინარეობს სახელმწიფოს ვალდებულებები - უზრუნველყოს საკუთრების, როგორც ინსტიტუტის დაცვა, ყოველი ინდივიდის მიერ საკუთრების შეუფერხებელი მოხმარება (პოზიტიური ვალდებულება) და იმავდროულად არ ჩაერიოს საკუთრების უფლებაში თვითნებურად (ნეგატიური ვალდებულება). აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროება ის ლეგიტიმური მიზანია, რომელიც ამართლებს საკუთრების უფლებაში ჩარევას - როგორც შეზღუდვის, ისე ექსპროპრიაციის ფორმით. საკუთრების უფლების ჩამორთმევისას აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროება მკაცრ და კონკრეტულ განმარტებას ექვემდებარება. კერძო სამართლის სუბიექტის საკუთრების უფლების შეზღუდვა უნდა ჩამოყალიბდეს საჯარო და კერძო ინტერესებს შორის ბალანსის დაცვით. საკუთრების უფლების შეზღუდვის შეფასების საზომი თანაზომიერების პრინციპია. საჯარო და კერძო ინტერესების თანაზომიერების საკითხის დადგენისას კი მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული კონსტიტუციის მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილი ზღვარი - შეზღუდვა საკუთრების უფლებას არ უნდა უკარგავდეს არსს და ეჭვქვეშ არ უნდა აყენებდეს საკუთრების უფლების შინაარსს (შედ: იხ. საქმე №ბს-979 (2კ-21), 16/03/2023). განსახილველ შემთხვევაში, როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების უკანონო ქმედების შედეგად, მოსარჩელის საკუთრების უფლება გახდა ფორმალური და მას წაერთვა შესაძლებლობა სრულფასოვნად ისარგებლოს საკუთრების უფლებით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის არსებობისას მტკიცების ტვირთი მოსარჩელის მხარეზეა. „ზიანის ანაზღაურების (როგორც ფაქტობრივად დამდგარი დანაკლისის, ასევე მიუღებელი შემოსავლის) მოვალეობის დაკისრების უმთავრესი წინაპირობა მიზეზობრივი კავშირია მოვალის ქმედებასა და ქმედების შედეგად დამდგარ ზიანს შორის, რაც დგინდება ე.წ. ეკვივალენტურობის თეორიის საფუძველზე, რომლის თანახმად, ნებისმიერი პირობა მიზეზობრივ კავშირშია შედეგთან და შედეგისთვის თანაბარმნიშვნელოვანს წარმოადგენს (,,ეკვივალენტურს“), თუკი დადგინდება, რომ ამ პირობის გარეშე შედეგი თავისი კონკრეტული ფორმით არ დადგებოდა. მიზეზობრივი კავშირის ჯაჭვი შეიძლება აერთიანებდეს ერთ ან რამდენიმე, შემთხვევით ან მოსალოდნელ, პირდაპირ ან არაპირდაპირ მიზეზს. პალატა აღნიშნავს, რომ მიზეზშედეგობრივი კავშირისას უმნიშვნელოვანესია მიზეზებისა და დამდგარი შედეგის ფაქტობრივი ურთიერთკავშირის დადგენა. ამ მიზნით, დაზარალებული პირი ვალდებულია დაამტკიცოს როგორც ზიანის არსებობა, აგრეთვე მიზეზობრივი კავშირი მოვალის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მიზეზობრივი კავშირი, ხოლო მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს ქმედების მართლზომიერება და ბრალის გამომრიცხავი გარემოებები. ზიანის მიყენების ფაქტის დასადასტურებლად იმ პირმა ვისაც ზიანი მიადგა, უნდა წარადგინოს შესაბამისი დოკუმენტები, რათა დაამტკიცოს, შესაძლებლობის ფარგლებში, ზიანის არა მარტო არსებობა, არამედ მისი რაოდენობა და ღირებულებაც“ (სუსგ საქმეზე №ბს-705(კ-21), 03.05.2022წ.)

ამრიგად, პალატა მიუთითებს, რომ მტკიცების ტვირთის სწორად გადანაწილებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს დავის მართებულად გადაწყვეტისთვის, რაც განპირობებულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული დანაწესით, რომლის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები, მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. საკასაციო პალატა ასევე, მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველსა და მე-3 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამრიგად, მხარე ვალდებულია უზრუნველყოს მისი მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი (და არა იურიდიული) დასაბუთება (გამართლება) სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით დადგენილია, რომ 2019 წლის 3 სექტემბრის მდგომარეობით, ქ. თბილისში, ისანში, ...ს ქუჩაზე მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების 1 კვადრატული მეტრის საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენს 230 აშშ დოლარს. შესაბამისად, მთლიანი 516 კვადრატული მეტრი ფართის საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენს 118 680 აშშ დოლარს, რაც გაცვლითი კურსით ეროვნულ ვალუტაში შეადგენს 351 459 ლარს ლარს (www.nbg.gov.ge 1$ = 2,9614 ლარი).

ამდენად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, კერძოდ, ვინაიდან მესაკუთრეს ფაქტობრივად ჩამოერთვა საკუთრების უფლება, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საჯარო და კერძო ინტერესს შორის სამართლიანი ბალანსის დაცვის მიზნით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოცულობა უნდა განისაზღვროს ზემოდასახელებულ უძრავი ქონების ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული თანხით - 118 680 აშშ დოლარის ოდენობით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარზე 26.10.2022წ. №58851 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი - 5 559,44 (ტ.2. ს.ფ. 515) ლარის ოდენობით, ასევე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივარზე 17.08.2022წ. №03218 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი - 5 542,16 ლარის ოდენობით (ტ.2. ს.ფ. 479), საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 3 891,608 ლარი, ხოლო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს - საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 3 879,512 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ივლისის განჩინება;

3. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 202238621) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 2022 წლის 26 ოქტომბერს №58851 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 5559,44 ლარის 70 პროცენტი - 3891,608 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს (ს/კ 205296375) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 17.08.2022წ. №03218 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 5542,16 ლარის 70 პროცენტი - 3879,512 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

თ. ოქროპირიძე