საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

Nბს-565(2კ-22) 14 თებერვალი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ შემოსავლების სამსახურის (მოპასუხე) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს (მოპასუხე) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 მარტის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს ,,მ...“).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 5 ივნისს, შპს ,,მ...მ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნების დაზუსტების შემდგომ მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 4 აპრილის №8991 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 19 აპრილის №14508/2/17 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ასევე, სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, რომლითაც განხორციელდება 2017 წლის 7 თებერვლის №007-72 კორექტირებულ საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით შპს „მ...ს“ საჩივრის არსებითად განხილვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილებით, შპს „მ...ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 19 აპრილის №14508/2/17 გადაწყვეტილება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 4 აპრილის №8991 ბრძანება და დაევალა სამსახურს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა შესწავლისა და გამოკვლევის შემდეგ, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 მარტის განჩინებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებები და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,თ“ ქვეპუნქტის გამოყენების კანონიერების დადგენა და იმის შემოწმება, თუ რამდენად მართებულად იქნა შპს ,,მ...ს“ საჩივარი განუხილველად დატოვებული.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, დავის განმხილველი ორგანო უფლებამოსილია განუხილველად დატოვოს საჩივარი. საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძვლები ამომწურავად არის ჩამოთვლილი ამავე კოდექსის 301-ე მუხლში, რომლის ,,თ“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად. ამდენად, საგადასახადო ორგანოს მიერ საჩივრის განუხილველად დასატოვებლად საჩივარში მითითებულ სადავო საკითხთან დაკავშირებით ნამსჯელი უნდა ჰქონდეს იმავე საგადასახადო ორგანოს და სადავო აქტი უნდა წარმოადგენდეს საგადასახადო ორგანოს მიერ უკვე მიღებული გადაწყვეტილების აღსასრულებლად გამოცემულ აქტს, რომლითაც სრულად იქნა გათვალისწინებული აღსასრულებელ აქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასება. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ სავალდებულოა, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას ადგილი ჰქონდეს აღსასრულებელ აქტთან შესაბამისობაში.

სააპელაციო პალატამ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „მ...ს“ მიმართ, რომლის საქმიანობის სფეროს წარმოადგენდა ...ის წარმოება-რეალიზაცია (დისტრიბუცია) და საცალო ვაჭრობა სურსათით, გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგად გამოიცა №007-298 საგადასახადო მოთხოვნა. აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, გადასახადის გადამხდელს გადასახდელად დაერიცხა სულ 378 401.44 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი - 216 525.5 ლარი, ჯარიმა - 97 838 ლარი და საურავი - 64 037.94 ლარი, რაც შპს ,,მ...ს“ მიერ ადმინისტრაციული საჩივრით გასაჩივრებული იქნა სსიპ შემოსავლების სამსახურში. კერძოდ, გადასახადის გადამხდელი არ დაეთანხმა: 1. არაპირდაპირი მეთოდით შემოსავლის გაანგარიშებას; 2. გამოყენებულ ფასნამატს; 3. სხვა გამოსაქვითი ხარჯების კორექტირებას.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 6 დეკემბრის №34872 ბრძანებით, შპს „მ...ს“ ადმინისტრაციული საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; კერძოდ, გადასახადის გადამხდელს მიეცა წინადადება ბრძანების ჩაბარებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტისათვის წარედგინა დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები, მათ შორის, გახარჯული ...ის ოდენობიდან გამომდინარე ...ის წარმოების რაოდენობის დადგენის თაობაზე. თავის მხრივ, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა გადამხდელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების შესწავლა და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, აღნიშნულ ნაწილში შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების კორექტირების (შემცირების) უზრუნველყოფა; აუდიტის დეპარტამენტს ასევე დაევალა გავრცელებული ფასნამატის განსაზღვრის საკითხის, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, დამატებით შესწავლა და შესაბამისი საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების კორექტირების (შემცირების) განხორციელება; ერთობლივი შემოსავლიდან გამოსაქვითი ხარჯის სწორად განსაზღვრის მიზნით კი, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა სხვა ხარჯების გაანგარიშების საკითხის, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, დამატებით შესწავლა და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, ერთობლივი შემოსავლიდან დოკუმენტურად დადასტურებული გამოსაქვითი ხარჯების არსებობის დადგენის შემთხვევაში, აღნიშნულ ნაწილში დარიცხული თანხების კორექტირების (შემცირების) განხორციელება; დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ აღნიშნა, რომ საგადასახადო ორგანომ ხსენებული ბრძანების საფუძველზე გამოსცა რა დასკვნა, საგადასახადო მოთხოვნა და ბრძანება, ფაქტობრივად იმავე გარემოებებზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ არ არსებობდა დარიცხული თანხების კორექტირების საფუძველი. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 6 დეკემბრის №34872 ბრძანების საფუძველზე გამოცემული აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით წარდგენილი საჩივრის განუხილველად დატოვებამდე, საჩივრის განმხილველ ორგანოს უნდა გამოეკვლია, სათანადოდ აღსრულდა თუ არა მის მიერ მიცემული დავალებები, კერძოდ, ბრძანების ჯეროვნად აღსრულებისათვის უნდა შეფასებულიყო რამდენად გამოიკვლია და შეისწავლა აუდიტის დეპარტამენტმა მითითებული ის გარემოებები, რის საფუძველზეც უნდა განესაზღვრა დარიცხული თანხის შემცირების შესაძლებლობა.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ბრძანებით დადგენილი მოთხოვნების შესრულება, აღსრულების სპეციფიკურ სახეს განეკუთვნება, რა დროსაც აქტი აღსრულდება საგადასახადო ორგანოს მიერ სადავო საკითხზე ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების შედეგად ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის მეშვეობით. ამგვარი აქტის აღსრულებისას ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია არა მხოლოდ ფორმალური თვალსაზრისით შეასრულოს დავის განმხილველი ორგანოს დავალება, არამედ, ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც სსიპ შემოსავლების სამსახურმა გამოურკვევლად და დაუდგენლად ჩათვალა და ამავდროულად, მათი გამოკვლევა-დადგენა სადავო საკითხის სამართლიანი და კანონიერი გადაწყვეტისათვის აუცილებლად მიიჩნია, სათანადო პროცედურების და სამართლებრივი ინსტიტუტების მეშვეობით ჯეროვნად იქნეს გამოკვლეული, დადგენილი და შეფასებული. პალატის მოსაზრებით, არსებული ვითარება, როდესაც სათანადო არაღსრულების პირობებში გამოცემულ აქტზე წარდგენილი საჩივარი დარჩა განუხილველი, უთანაბრდება გასაჩივრების უფლების შეზღუდვას, რამდენადაც იგი მოჩვენებითს ხდის ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად დარღვეული უფლების აღდგენის შესაძლებლობას.

პალატის მითითებით, საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ სადავო საკითხზე ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების ფარგლებში, გადასახადის გადამხდელის მხრიდან წარდგენილი იქნა ახსნა-განმარტება და გაანგარიშება, წარმოებაში გახარჯული ...იდან ... ...ის გამოსავლიანობის შესახებ კილოგრამებში, თუმცა აღსრულების შედეგად აუდიტის დეპარტამენტის მიერ გამოცემული დასკვნის შინაარსით დგინდება, რომ გაანგარიშება გათვალისწინებული არ იქნა და რეალურად არ შესრულდა აღსასრულებელი აქტით დადგენილი აუცილებელი პირობები, კერძოდ, ადმინისტრაციული წარმოებისას მოპასუხე მხარეს არ დაუდგენია, არსებობდა თუ არა ისეთი გარემოებები, რაც შესაძლოა გამხდარიყო სადავო საკითხზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი. ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება არ ეფუძნებოდა ახალ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებს. უფრო მეტიც, სადავო აქტში ნაცვლად ახალი გარემოებების გამოკვლევისა და საფუძვლიანი მსჯელობისა, ფორმალურად იქნა მითითებული დამატებით დარიცხული გადასახადების კორექტირების შეუძლებლობის თაობაზე. სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანების აღსრულების მიზნით, აუდიტის დეპარტამენტს არ დაუდგენია გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი გაანგარიშების საფუძვლიანობა, რომელიც შეეხებოდა წარმოებაში გახარჯული ...იდან ... ...ის გამოსავლიანობას. პალატის მოსაზრებით, საგადასახადო ორგანოს მიერ კვლავ არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა, რომელიც მითითებული იყო ჯერ კიდევ თავდაპირველად საკითხის განხილვის დროს გამოცემულ აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 13 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში, ვერ ჩაითვლება სსიპ შემოსავლების სამსახურის დავალების სათანადო აღსრულებად, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც საგადასახადო ორგანოს მიერ ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე არ იქნა გაზიარებული გადასახადის გადამხდელის მიერ ...ის ხარჯვისა და შესაბამისად, ...ის წარმოების რაოდენობის დადგენის მიზნით წარდგენილი ახსნა-განმარტება და მოტივი, თუ რატომ არ გაიზიარა ისინი საგადასახადო ორგანომ, მიღებულ დასკვნაში მითითებული არ ყოფილა. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განმეორებით გამოცემული დასკვნიდან არ დგინდება გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ინფორმაცია კონკრეტულად რა მონაცემებზე დაყრდნობით არ ცვლიდა დარიცხული თანხების კორექტირების შესაძლებლობას.

სააპელაციო პალატამ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტების მითითება იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს საქმის განხილვის ეტაპზე ჰქონდა შესაძლებლობა, გამოეკვლია საკითხი, თუ რატომ არ იძლეოდა შპს ,,მ...ს“ მიერ დამატებით წარდგენილი დოკუმენტაცია დარიცხული თანხის შემცირების შესაძლებლობას და აღნიშნა, რომ ვინაიდან მოცემული დავის ფარგლებში სასამართლოს კვლევის საგანს წარმოადგენდა მხოლოდ შპს ,,მ...ს“ საჩივრის განუხილველად დატოვების კანონშესაბამისობის შემოწმება, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი არსებითად გადაეწყვიტა გადასახადის გადამხდელისთვის დამატებით დარიცხული გადასახადების მართლზომიერების საკითხი და ემსჯელა ახალი მტკიცებულებების ფარგლებში მათი შემცირების (კორექტირების) შესაძლებლობაზე.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის საფუძველზე, პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ სადავო აქტის გამოცემისას არ იქნა შეფასებული ის ფაქტი, თუ რამდენად იყო აუდიტის დეპარტამენტის ახალი დასკვნა, ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემული აღსასრულებელ აქტთან შესაბამისობაში. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, დავის განმხილველი ორგანოს დავალების სრულყოფილად აღუსრულებლობის პირობებში, სსიპ შემოსავლების სამსახური მოკლებული იყო შესაძლებლობას განუხილველად დაეტოვებინა გადასახადის გადამხდელის საჩივარი, ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რის გამოც საქალაქო სასამართლომ სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად მართებულად ცნო ბათილად სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 4 აპრილის №8991 ბრძანება და დაავალა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა შესწავლისა და გამოკვლევის შემდეგ, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი შპს ,,მ...ს“ საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანება, ასევე არსებობდა მასზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის თაობაზე მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 19 აპრილის №14508/2/17 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებით აღნიშნავს, რომ იმისათვის, რომ დადგინდეს თუ რატომ დატოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა შპს ,,მ...ს“ საჩივარი განუხილველი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,თ“ პუნქტის საფუძველზე, აუცილებელია დადგინდეს, თუ რა ჰქონდა დავალებული სსიპ შემოსავლების სამსახურის შესაბამისი ბრძანებით აუდიტის დეპარტამენტს და როგორ მოხდა შემმოწმებლების მიერ დავალების აღსრულება. კასატორის განმარტებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოში 2021 წლის 16 მარტს გამართულ სასამართლო სხდომაზე შპს ,,მ...ს“ საგადასახადო შემოწმების უშუალოდ განმახორციელებელმა აუდიტორმა დეტალურად გაიარა ყველა გასაჩივრებული საკითხი და უპასუხა ყველა შეკითხვას, რომელიც გაჟღერდა საქმის განხილვის პროცესში. სსიპ შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენელმა დაასაბუთა, თუ რატომ არ იძლეოდა შპს ,,მ...ს“ მიერ წარმოდგენილი დამატებითი დოკუმენტაცია დამატებით დარიცხული თანხების კორექტირების შესაძლებლობას. შესაბამისად, თუ თბილისის საქალაქო სასამართლოსთვის ბუნდოვანი იყო სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 01 თებერვლის დასკვნა, სასამართლო განხილვის ეტაპზე მოსამართლეს ჰქონდა შესაძლებლობა, გამოეკვლია, თუ რატომ არ იძლეოდა შპს ,,მ...ს“ მიერ დამატებით წარდგენილი დოკუმენტაცია დარიცხული თანხის შემცირების შესაძლებლობას, ხოლო თბილისის სააპელაციო სასამართლოში გამართულ სასამართლო სხდომაზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ შემმოწმებელი აუდიტორის მონაწილეობა სასამართლო სხდომაზე არ იყო აუცილებელი, რადგან პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომის ჩანაწერის მოსმენით შესაძლებელი იქნებოდა აუდიტორის პოზიციის მოსმენა.

ამასთან, კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მოსაზრებით, სასამართლოს მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ აუდიტის დეპარტამენტის მიერ კვლავ არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრა, ვერ ჩაითვლება სსიპ შემოსავლების სამსახურის დავალების სათანადოდ აღსრულებად, არის არასწორი, რადგან საგადასახადო ორგანოს, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით, არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების უფლება აქვს მხოლოდ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობის დროს. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, შპს ,,მ...მ“ წარმოადგინა დამატებული მტკიცებულებები, თუმცა დამატებით წარმოდგენილი დოკუმენტაცია არ იყო საკმარისი დაბეგვრის ობიექტის დასადგენად. შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლება ჰქონდა კვლავ არაპირდაპირი მეთოდით განესაზღვრა გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები, ხოლო შპს ,,მ...ს“ მიერ დამატებით მტკიცებულებების წარდგენა აპრიორი არ გამოიწვევდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ საგადასახადო ვალდებულებების პირდაპირი მეთოდით განსაზღვრას.

კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებით აღნიშნავს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 6 დეკემბრის N34872 ბრძანების შესაბამისად, სადავო საკითხები შესწავლილი იქნა გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, ანუ იგი ფიზიკურად გამოცხადდა აუდიტორთან და მიიღო მონაწილეობა გადაანგარიშების პროცესში, რაც მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია. კასატორის განმარტებით, სწორედ შპს ,,მ...ს“ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შესწავლისა და სათანადო საფუძვლების არარსებობის გამო არ განხორციელებულა საგადასახადო შემოწმების აქტით დამატებით დარიცხული გადასახადების კორექტირება (შემცირება), რაზეც შედგენილია შესაბამისი დასკვნა. კერძოდ, გადამხდელმა წარმოადგინა გაანგარიშება (რომელიც შედგენილია მონიტორინგის შედეგებზე დაყრდნობით და განსაზღვრულია 50 კგ-იანი ტომრიდან საწარმოებელი ...ის რაოდენობა კილოგრამებში) და ითხოვდა ერთი კილოგრამი ...ის სარეალიზაციო ფასის გავრცელებას. კასატორის მითითებით, მოსარჩელეს ... ... კილოგრამებში რეალიზებული აქვს მხოლოდ 2013 წელს და მხოლოდ ერთ საწარმოში. 1 კგ-ის ფასია 1.28 ლარი და გადამხდელს არ აქვს მითითებული, თუ რომელი სახეობის ... იქნა რეალიზებული. ასევე, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ ჩატარებული ანალიზის საფუძველზე დგინდება, რომ შემოწმების შედეგად დათვლილი და გავრცელებული ფასი შესაბამისობაშია დოკუმენტურ ფასთან.

ამასთან, კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელე ასევე აპელირებდა იმ გარემოებაზე, რომ გავრცელებულია ძალიან მაღალი ფასნამატი. აღნიშნულთან დაკავშირებით, აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენელმა ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოს სხდომაზე განმარტა, რომ გავრცელებული ფასნამატი სინამდვილეში არ აღემატებოდა 12-13%-ს. ამდენად, კასატორს მიაჩნია, რომ ნათელია, თუ რა დოკუმენტები წარმოადგინა მოსარჩელემ და რატომ არ იქნა ისინი გათვალისწინებული შემმოწმებლის მიერ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა შპს „მ...ს“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, ხოლო შემოწმების შედეგებზე 2016 წლის 13 ოქტომბერს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი. აღნიშნული შემოწმების აქტის საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტმა 2016 წლის 18 ოქტომბერს გამოსცა №28649 ბრძანება, ხოლო 2016 წლის 19 ოქტომბერს გადასახადის გადამხდელს წარუდგინა №007-298 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც შპს „მ...ს“ გადასახდელად დაერიცხა სულ 378 401.44 ლარი.

მითითებული საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრდა შპს ,,მ...ს“ მიერ. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმებოდა: 1. არაპირდაპირი მეთოდით შემოსავლის გაანგარიშებას; 2. გამოყენებულ ფასნამატს; 3. სხვა ხარჯების ოდენობას და ითხოვდა შემმოწმებელთან ერთად გავლას.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 6 დეკემბრის №34872 ბრძანებით, შპს „მ...ს“ საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გადასახადის გადამხდელს მიეცა წინადადება ბრძანების ჩაბარებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტისათვის წარედგინა დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები, მათ შორის, გაანგარიშება გახარჯული ...ის ოდენობიდან გამომდინარე ...ის წარმოების რაოდენობის დადგენის თაობაზე. თავის მხრივ, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა გადამხდელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების შესწავლა და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, აღნიშნულ ნაწილში შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება); აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა გავრცელებული ფასნამატის განსაზღვრის საკითხის, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, დამატებით შესწავლა და შესაბამისი საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება); ერთობლივი შემოსავლიდან გამოსაქვითი ხარჯის სწორად განსაზღვრის მიზნით, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა სხვა ხარჯების გაანგარიშების საკითხის, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, დამატებით შესწავლა და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, ერთობლივი შემოსავლიდან დოკუმენტურად დადასტურებული გამოსაქვითი ხარჯების არსებობის დადგენის შემთხვევაში, აღნიშნულ ნაწილში დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება); დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ასევე დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 6 დეკემბრის №34872 ბრძანების აღსრულების ფარგლებში, ამავე სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2017 წლის 1 თებერვალს მოამზადა დასკვნა, საგადასახადო შემოწმების შედეგების გადაანგარიშებაზე. დასკვნის თანახმად: 1. არაპირდაპირი მეთოდით შემოსავლის გაანგარიშების საკითხის შესწავლის მიზნით, გადამხდელმა წარადგინა ახსნა-განმარტება და გაანგარიშება წარმოებაში გახარჯული ...იდან ... ...ის გამოსავლიანობის შესახებ კილოგრამებში. შემოწმების შედეგად შესწავლილი იქნა წარდგენილი მტკიცებულებები და სათანადო საფუძვლის არარსებობის გამო, ისინი არ იქნა გათვალისწინებული. შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების აქტით დამატებით დარიცხული გადასახადების კორექტირება არ განხორციელებულა; 2. მაღაზიაში რეალიზებულ პროდუქციაზე გამოყენებული ფასნამატის განსაზღვრის საკითხი შესწავლილი იქნა გადამხდელთან ერთად, რის შედეგადაც გადამხდელი დაეთანხმა შემოწმების შედეგად გავრცელებული ფასნამატის განსაზღვრის საკითხს; 3. სხვა ხარჯების ოდენობის საკითხი შესწავლილი იქნა გადასახადის გადამხდელთან ერთად და სათანადო საფუძვლის არარსებობის გამო, საგადასახადო შემოწმების აქტით, დამატებით დარიცხული გადასახადი შემცირებას არ დაექვემდებარა.

მითითებული დასკვნის გათვალისწინებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 7 თებერვლის №2743 ბრძანებით, შპს „მ...ს“ საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის საფუძველზე, დამატებით დარიცხული თანხები არ შეუმცირდა. აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე კი, 2017 წლის 7 თებერვალს გადამხდელს წარედგინა №007-72 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც შპს „მ...ს“ გადასახდელად დაერიცხა სულ 385 419.94 ლარი.

აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა 2017 წლის 15 თებერვალს გასაჩივრდა შპს ,,მ...ს“ მიერ. კერძოდ, საჩივრის ავტორი არ დაეთანხმა გადაანგარიშების შედეგებს. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 4 აპრილის №8991 ბრძანებით, შპს „მ...ს“ საჩივარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დარჩა განუხილველი. ამავე ბრძანების თანახმად, 2017 წლის 7 თებერვლის კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემული იქნა შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 6 დეკემბრის №34872 ბრძანების აღსრულების მიზნით და გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის შინაარსი შეესაბამებოდა დავის განხილვისას მიღებული გადაწყვეტილების შინაარსს.

დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 7 თებერვლის №007-72 საგადასახადო მოთხოვნა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 4 აპრილის №8991 ბრძანება შპს ,,მ...მ“ გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში. საბჭოს 2019 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით (საჩივარი N14508/2/17), საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ნაწილობრივ გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 4 აპრილის №8991 ბრძანება; აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა ამავე გადაწყვეტილების შესაბამისად, დარიცხული სანქციების კორექტირება (შემცირება); დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ მიიჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილება საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე, იყო მართლზომიერი. ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 2¹ ნაწილის გათვალისწინებით, საბჭომ მიზანშეწონილად მიიჩნია აუდიტის დეპარტამენტს შეესწავლა გადასახადის გადამხდელისთვის შეფარდებული სანქციების საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 272-ე და 275-ე მუხლებში 2018 წლის 27 დეკემბრის №4225-რს კანონით განხორციელებულ ცვლილებებთან შესაბამისობის საკითხი და სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, მოეხდინა საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული სანქციების კორექტირება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 4 აპრილის №8991 ბრძანებისა და მისი ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში გასაჩივრების შედეგად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიერ 2019 წლის 19 აპრილს მიღებული №14508/2/17 გადაწყვეტილების კანონიერება, რომლითაც სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ შპს ,,მ...ს“ საჩივრის განუხილველად დატოვება მართებულად იქნა მიჩნეული.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო უფლებამოსილია განუხილველად დატოვოს საჩივარი. ამასთან, ამავე კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ შპს ,,მ...“ სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის 2017 წლის 15 თებერვალს წარდგენილი საჩივრით არ ეთანხმებოდა შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 6 დეკემბრის N34872 ბრძანების აღსრულების საფუძველზე გამოცემულ 2017 წლის 7 თებერვლის N007-72 კორექტირებულ საგადასახადო მოთხოვნას, გადაანგარიშების შედეგებს. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 6 დეკემბრის №34872 ბრძანებით, შპს ,,მ...ს“ მიეცა წინადადება ბრძანების ჩაბარებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტისათვის წარედგინა დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები, მათ შორის, გაანგარიშება გახარჯული ...ის ოდენობიდან გამომდინარე ...ის წარმოების რაოდენობის დადგენის თაობაზე. თავის მხრივ, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა გადამხდელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების შესწავლა და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, აღნიშნულ ნაწილში შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება); ასევე, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა გავრცელებული ფასნამატის განსაზღვრის საკითხის, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, დამატებით შესწავლა და შესაბამისი საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება); ამასთან, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოსაქვითი ხარჯის სწორად განსაზღვრის მიზნით, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა სხვა ხარჯების გაანგარიშების საკითხის, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, დამატებით შესწავლა და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, ერთობლივი შემოსავლიდან დოკუმენტურად დადასტურებული გამოსაქვითი ხარჯების არსებობის დადგენის შემთხვევაში, აღნიშნულ ნაწილში დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება).

დადგენილია, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ სადავო საკითხზე ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების ფარგლებში, გადასახადის გადამხდელის მხრიდან წარდგენილი იქნა ახსნა-განმარტება და გაანგარიშება წარმოებაში გახარჯული ...იდან ... ...ის გამოსავლიანობის შესახებ კილოგრამებში, თუმცა აღსრულების შედეგად აუდიტის დეპარტამენტის მიერ გამოცემული 2017 წლის 1 თებერვლის დასკვნის შინაარსით დგინდება, რომ გაანგარიშება გათვალისწინებული არ იქნა და რეალურად არ შესრულდა აღსასრულებელი აქტით დადგენილი აუცილებელი პირობები. კერძოდ, ადმინისტრაციული წარმოებისას საგადასახადო ორგანოს არ დაუდგენია, არსებობდა თუ არა ისეთი გარემოებები, რაც შესაძლოა გამხდარიყო სადავო საკითხზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი. ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება არ ეფუძნებოდა ახალ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებს. უფრო მეტიც, სადავო აქტში ნაცვლად ახალი გარემოებების გამოკვლევისა და საფუძვლიანი მსჯელობისა, ფორმალურად იქნა მითითებული დამატებით დარიცხული გადასახადების კორექტირების შეუძლებლობის თაობაზე. სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანების აღსრულების მიზნით, აუდიტის დეპარტამენტს არ დაუდგენია გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი გაანგარიშების საფუძვლიანობა, რომელიც შეეხებოდა წარმოებაში გახარჯული ...იდან ... ...ის გამოსავლიანობას. ამასთან, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ კვლავ არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა, რომელიც მითითებული იყო ჯერ კიდევ თავდაპირველად საკითხის განხილვის დროს გამოცემულ აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 13 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში, ვერ ჩაითვლება სსიპ შემოსავლების სამსახურის დავალების სათანადო აღსრულებად, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც საგადასახადო ორგანოს მიერ ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე არ იქნა გაზიარებული გადასახადის გადამხდელის მიერ ...ის ხარჯვისა და შესაბამისად, ...ის წარმოების რაოდენობის დადგენის მიზნით წარდგენილი ახსნა-განმარტება. მოტივი კი, თუ რატომ არ გაიზიარა ისინი საგადასახადო ორგანომ, მიღებულ დასკვნაში მითითებული არ ყოფილა. ამდენად, პალატას მიაჩნია, რომ აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განმეორებით გამოცემული დასკვნიდან არ დგინდება გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ინფორმაცია კონკრეტულად რა მონაცემებზე დაყრდნობით არ ცვლიდა დარიცხული თანხების კორექტირების შესაძლებლობას. შესაბამისად, კასატორის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები, ვერ გახდება გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერად მიჩნევის საფუძველი.

საკასაციო პალატას ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მითითება იმის თაობაზე, რომ თუ სასამართლოსთვის ბუნდოვანი იყო სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 1 თებერვლის დასკვნა, სასამართლო განხილვის ეტაპზე მოსამართლეს ჰქონდა შესაძლებლობა, გამოეკვლია, თუ რატომ არ იძლეოდა შპს ,,მ...ს“ მიერ დამატებით წარდგენილი დოკუმენტაცია დარიცხული თანხის შემცირების შესაძლებლობას. პალატა აღნიშნავს, რომ ვინაიდან მოცემული დავის ფარგლებში სასამართლოს კვლევის საგანს წარმოადგენდა მხოლოდ შპს ,,მ...ს“ საჩივრის განუხილველად დატოვების კანონშესაბამისობის შემოწმება, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი არსებითად გადაეწყვიტა გადასახადის გადამხდელისთვის დამატებით დარიცხული გადასახადების მართლზომიერების საკითხი და ემსჯელა ახალი მტკიცებულებების ფარგლებში მათი შემცირების (კორექტირების) შესაძლებლობაზე.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ 2020 წელს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებით, საგადასახადო კოდექსიდან ამოღებული იქნა 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი. ცვლილების თაობაზე 2020 წლის 14 ივლისის №6817 კანონის განმარტებით ბარათში ხაზგასმულია საჩივრის განხილვის მნიშვნელობაზე. კერძოდ, კანონპროექტის ავტორის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო) მოსაზრებით, ,,საჩივრის განხილვის გარეშე, ფაქტობრივად შეუძლებელია, დავის განმხილველი ორგანოს მიერ იდენტიფიცირებული იქნას, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტში მითითებული გარემოების იდენტიფიცირებისთვის აუცილებელია, დავის განმხილველი ორგანო შევიდეს საჩივრის განხილვაში, პროექტით ამოღებას ექვემდებარება საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი“.

საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ საჩივარზე წარმოებას არ უნდა ჰქონდეს ფორმალური ხასიათი. გასაჩივრების ადმინისტრაციული წესი არის ადმინისტრაციული ორგანოს სისტემის თვითკონტროლის საშუალება, ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სრულყოფის მნიშვნელოვანი ფაქტორი, იგი იძლევა ადმინისტრაციული ორგანოს სისტემაში დაშვებული შეცდომის შემჭიდროებულ ვადაში, ქმედითად გამოსწორების შესაძლებლობას, რაც თავის მხრივ უზრუნველყოფს სადავო საკითხის სწრაფ და ეფექტურ გადაწყვეტას. ამდენად, მნიშვნელოვანია ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას ორგანოს მიერ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების სრული და ყოველმხრივი გამოკვლევა, საჩივრის ავტორის პრეტენზიების შესწავლა, მათზე დასაბუთებული პასუხების გაცემა, სრულყოფილი წარმოების ჩატარება და მხოლოდ ამის შემდგომ წარდგენილ საჩივარზე გადაწყვეტილების გამოტანა, რომელშიც აისახება ჩატარებული წარმოების შედეგები (სუსგ №ბს-468-465(კ-17), 21.01.2020წ.).

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ სადავო აქტის გამოცემისას არ იქნა შეფასებული ის ფაქტი, თუ რამდენად იყო აუდიტის დეპარტამენტის ახალი დასკვნა, ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემული აღსასრულებელ აქტთან შესაბამისობაში. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, დავის განმხილველი ორგანოს დავალების სრულყოფილად აღუსრულებლობის პირობებში, სსიპ შემოსავლების სამსახური მოკლებული იყო შესაძლებლობას განუხილველად დაეტოვებინა გადასახადის გადამხდელის საჩივარი, ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რის გამოც არსებობდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 4 აპრილის №8991 ბრძანების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობისა და ადმინისტრაციული ორგანოსთვის საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა შესწავლისა და გამოკვლევის შემდეგ, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველი. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი შპს ,,მ...ს“ საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანება, ასევე არსებობდა მასზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის თაობაზე მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 19 აპრილის №14508/2/17 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე