საქმე №ბს-1071(კ-23) 1 თებერვალი, 2024 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე
ბიძინა სტურუა
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ლ. გ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 სექტემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2022 წლის 27 აპრილს ლ. გ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.
მოსარჩელე მიუთითებს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 15 მარტის №366 განკარგულებით ლ. გ-ას უარი ეთქვა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა, №109 ბ-ში მდებარე, დაზუსტებული ფართობი - 194 კვ.მ ს/კ (...) მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე (საერთო ფართობი 193.00 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებაზე. სადავო განკარგულებაში მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მითითებულია მხოლოდ ის გარემოება, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებიდან გამომდინარე მიზანშეუწონელი და გაუმართლებელია აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული თვითნებურად დაკავებული მიწის მომიჯნავეობის საფუძვლით, მიწის ნაკვეთების დაუსრულებელი ათვისება და შემდგომ მასზე საკუთრების უფლების აღიარება. სადავო აქტით ასევე განმარტებულია, რომ არ დასტურდება კანონის ამოქმედებამდე და საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისთვის საკუთრების უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობის ფაქტი.
მოსარჩელე არ ეთანხმება ადმინისტრაციული ორგანოს ზემოხსენებულ განმარტებას და მიაჩნია, რომ აღიარების კომისიას სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი არ კრძალავს საკუთრების უფლების აღიარებას უკვე აღიარებული ტერიტორიის მომიჯნავედ, თუ დადასტურდება ამ ტერიტორიით ფლობა/სარგებლობა კანონის ამოქმედებამდე.
მოსარჩელე ასევე არ იზიარებს კომისიის მითითებას იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ არ დასტურდება მის საკუთრებაში არსებული უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობის ფაქტი, რადგან ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე ტერიტორიას და გზის მხრიდან მოქცეულია ერთიანი ღობის ფარგლებში, ხოლო მეორე მხრიდან აქვს ბუნებრივი საზღვარი, ვინაიდან არის ხევი. აეროფოტოგაღებაზეც დასტურდება ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთისა და №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცეში არსებობის ფაქტი. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სადავო აქტი მიღებულია კანონის დარღვევით.
ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 15 მარტის №366 განკარგულების ბათილად ცნობა და განცხადებით მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე ლ. გ-ას საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, მოპასუხისთვის ახალი ინდივიდუალურ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. გ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით ლ. გ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, მე-51 მუხლის მე-3 ნაწილზე და საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის’’ მე-2 მუხლის ,,ე’’ ქვეპუნქტზე, მე-11 მუხლის მე-4 პუნქტზე მითითებით განმარტა, რომ ფიზიკური პირის სახელზე საკუთრების უფლების აღიარება შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაინტერესებული პირი კანონის ამოქმედებამდე ნამდვილად ფლობდა, სარგებლობდა თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთით და ეს ფლობა/სარგებლობა გრძელდება. დაინტერესებულმა პირმა საკუთრების უფლების აღიარების უფლებამოსილების განმახორციელებელ მუდმივმოქმედ კომისიაში უნდა წარადგინოს ის უტყუარი მტკიცებულებები, რომლებიც უტყუარად დაადასტურებენ მის მიერ მიწის ნაკვეთის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტს კანონის ამოქმედებამდე და გამორიცხავენ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის სხვა ფიზიკური ან იურიდიული პირის მართლზომიერი ან თვითნებურად დაკავების ფაქტს. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ დაინტერესებულ პირს საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი უჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა მითითებული კანონის ამოქმედებამდე, ამასთან, უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი უნდა წარმოადგენდეს სახელმწიფოს საკუთრებას.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 4 დეკემბრის №1955 განკარგულებით, დაკმაყოფილდა ლ. გ-ას განცხადება (2018 წელს შეტანილი). ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №106-ის მიმდებარედ, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (საერთო ფართობი - 194.00 კვ.მ.) მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორია უსასყიდლო და აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე აღიარებულ იქნა ლ. გ-ას საკუთრების უფლება. საქმის მასალებით ასევე დადგინდა, რომ ლ. გ-ას სახელზე რეგისტრირებულია ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთი.
სააპელაციო პალატამ იმ ფაქტის დასადასტურებლად, რომ კანონის ამოქმედებამდე ლ. გ-ა არ ფლობდა სადავო მიწის ნაკვეთს მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ 2018 წელს, ლ. გ-ას თავდაპირველი განცხადების განხილვის დროისათვის, მის მიერ წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე, მოთხოვნილი იყო 194 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება და 2018 წლისათვის მოთხოვნა არ მოიცავდა განსახილველი განცხადებით (193 კვ.მ.) მითითებულ მიწის ნაკვეთს. ამასთან 2018 წელს, აღიარების კომისიის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დროისათვის განმცხადებელი პრეტენზიას არ აცხადებდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის ფლობასთან დაკავშირებით.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლი, ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) განთავსებული არ იყო. ხოლო, ის გარემოება, რომ მითითებული კანონის ამოქმედებამდე საკუთრების უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთი ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობდა, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით უტყუარად ასევე ვერ იქნა დადასტურებული.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. გ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო განკარგულებით უარის თქმის საფუძვლად მითითებულია მხოლოდ ის გარემოება, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებიდან გამომდინარე მიზანშეუწონელი და გაუმართლებელია აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული თვითნებურად დაკავებული მიწის მომიჯნავეობის საფუძვლით, მიწის ნაკვეთების დაუსრულებელი ათვისება და შემდგომ მასზე საკუთრების უფლების აღიარება. სადავო აქტით ასევე განმარტებულია, რომ არ დასტურდება საკუთრების უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობის ფაქტი კანონის ამოქმედებამდე და საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისთვის, რასაც ლ. გ-ა არ ეთანხმება.
კასატორი აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი არ კრძალავს საკუთრების უფლების აღიარებას უკვე აღიარებული ტერიტორიის მომიჯნავედ თუ დადასტურდება ამ ტერიტორიით ფლობა - სარგებლობა კანონის ამოქმედებამდე. ლ. გ-ა არ იზიარებს კომისიის აპელირებას იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ არ დასტურდება საკუთრების უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობის ფაქტი. კასატორის განმარტებით, უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე ტერიტორიას და გზის მხრიდან მოქცეულია ერთიანი ღობის ფარგლებში, ხოლო მეორე მხრიდან აქვს ბუნებრივი საზღვარი, ვინაიდან არის ხევი. აეროფოტოგაღებაზეც დასტურდება ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთისა და №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცეში არსებობის ფაქტი.
კასატორის მოსაზრებით, სასამართლო აღიარების დამაბრკოლებელ გარემოებად არ მიიჩნევს იმ ფაქტს, რომ მიწის ნაკვეთის აღიარება მოთხოვნილია აღიარებული ნაკვეთის მომიჯნავედ, თუმცა სასამართლო უარის თქმის საფუძვლად უთითებს იმ გარემოებას, რომ, თავის დროზე (2018 წელს), აღიარებისას, ლ. გ-ა არ ითხოვდა ზემოხსენებული მიწის ნაკვეთის აღიარებას, ამასთან არ დასტურდება სადავო მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი ან/და არასაცხოვრებელი შენობის არსებობა. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს ზემოხსენებულ მსჯელობას და განმარტავს, რომ კანონმდებლობა არ აწესებს რაიმე დათქმას იმის თაობაზე, რომ პირს აუცილებლად ერთიანად უნდა მოეთხოვა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. კასატორი აღნიშნავს, რომ სრულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარების მოთხოვნის ერთიანად წარდგენა შესაძლოა დააბრკოლოს ფინანსური სახსრების არარსებობამ მაგალითად, მიწის ნაკვეთის უფრო დიდი აზომვითი ნახაზის გაკეთების ან/და მიწის ნაკვეთის ნორმატიული ღირებულების გადახდის შეუძლებლობამ, რის გამოც დასაშვებია თავდაპირველად აიზომოს უფრო პატარა ფართობის მიწის ნაკვეთი, ხოლო მხარის ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესების შემდეგ მოთხოვნილ იქნას მიწის ნაკვეთის დარჩენილი ნაწილის რეგისტრაციაც. ლ. გ-ა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის არარსებობასთან დაკავშირებით. კასატორი აცხადებს რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე უფლების აღიარებას ითხოვს ვინაიდან იგი მის საკუთრებაში არსებული ნაკვეთის მომიჯნავეა. კასატორის მითითებით, აღიარების კომისიის გადაწყვეტილებით მის საკუთრებაში არსებულ მიწაზე 2007 წლამდე შენობის განთავსების ფაქტი დასტურდება თავად აღიარების კომისიის გადაწყვეტილებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში ლ. გ-ას საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. გ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ, სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 15.02.2022წ. №366 განკარგულების ბათილად ცნობა და ლ. გ-ას განცხადებით მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, მოპასუხისთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.
დადგენილია, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 12 აპრილის №... წერილობითი მიმართვით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში გადაიგზავნა ლ. გ-ას განცხადება, ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №106-ის მიმდებარედ მდებარე 194 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ.
ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 4 დეკემბრის №1955 განკარგულებით, დაკმაყოფილდა ლ. გ-ას განცხადება. ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №106-ის მიმდებარედ, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (საერთო ფართობი - 194.00 კვ.მ.) მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორია უსასყიდლო და აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე აღიარებულ იქნა ლ. გ-ას საკუთრების უფლება. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერით (მომზადების თარიღი 15.12.2021წ.) დგინდება, რომ ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №109 ბ-ში მდებარე 194.00 კვ.მ. უძრავი ქონება რეგისტრირებულია ლ. გ-ას საკუთრების უფლება. შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი: საერთო ფართით 135.8 კვ.მ. (მათ შორის საცხოვრებელი ფართობი 100.7 კვ.მ. და საზაფხულო ფართობი 35.1 კვ.მ.), ს/კ ....
2020 წლის 24 დეკემბერს, ლ. გ-ამ განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე მოითხოვა ქ. თბილისში, ...ა, ...ის ქუჩა №112-ის მიმდებარედ 193 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 11 იანვრის №... წერილობითი მიმართვით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას კომპეტენციის ფარგლებში საკითხის განსახილველად გადაეგზავნა ლ. გ-ას მიერ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილი და თავად საჯარო რეესტრის მიერ დამატებით მოძიებული დოკუმენტაცია უძრავ ნივთზე, მდებარე, ქ. თბილისი, ...ა, ...ის ქუჩა №112-ის მიმდებარედ (ფართი: 193 კვ.მ.)
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს ს 2022 წლის 31 იანვრის №16-01220312054 წერილით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ეცნობა, რომ ლ. გ-ას განცხადებაში მითითებული მიწის ნაკვეთი ექცეოდა საცხოვრებელ ზონაში და კვეთდა ... საკადასტრო ერთეულს.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 15 მარტის №366 განკარგულებით ლ. გ-ას უარი ეთქვა ქ. თბილისი, ...ა, ...ის ქუჩა №112-ის მიმდებარედ, 193 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაეფუძნა რამდენიმე საფუძველს: 1. მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე არ იყო განთავსებული საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), 2. მითითებული კანონის ამოქმედებამდე და არც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისათვის არ დგინდებოდა საკუთრების უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთისა და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობის ფაქტი. კომისიამ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ ლ. გ-ას თავდაპირველი განცხადების განხილვისას (2018წ.) საკუთრების უფლების აღიარება, წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე მოთხოვნილი იყო 194 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე და იგი არ მოიცავდა განსახილველი განცხადებით მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთს. 2018 წელს, კომისიის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დროისათვის განმცხადებელი პრეტენზიას არ აცხადებდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის ფლობასთან დაკავშირებით. "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის მიზნებიდან გამომდინარე დაუშვებელია აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული მიწის ნაკვეთების მომიჯნავეობის საფუძვლით მიწის ნაკვეთების დაუსრულებელი ათვისება და მათზე საკუთრების უფლების აღიარება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით (შემდგომში – საკუთრების უფლების აღიარება) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.
ამავე კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა განმარტებულია, როგორც ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე კანონის მე-2 მუხლის "ე" ქვეპუნქტის თანახმად კი, დაინტერესებული პირი არის ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელმაც მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაიკავა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი ან მისი უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებულით ან დანგრეულით) ან მის გარეშე და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით სურს მასზე საკუთრების უფლების მოპოვება, ასევე ის ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელმაც სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით მოსარგებლისაგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძინა/მოიპოვა ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლება.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მიხედვით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის განკერძოება ხდება იმ შემთხვევაში თუ მიწის თვითნებურად დაკავების, მასზე საცხოვრებელი სახლის ან/და არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის განთავსება დასტურდება კანონის ამოქმედებამდე. ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-51 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მანძილი მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები. საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის’’ მე-2 მუხლის ,,ე’’ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტია ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი.
საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, და აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება ხსენებული კანონის ამოქმედებამდე მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტის დადასტურებას. აღსანიშნავია, რომ მსგავსი ფაქტობრივი გარემოებების მქონე საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისათვის გათვალისწინებულ უნდა იქნეს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე მდგომარეობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, პირს შესაძლებლობა ექნება საკუთრების უფლების აღიარების გზით გაზარდოს მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობი და კვლავ მოითხოვოს უკვე გაერთიანებული ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. ამასთან, აღნიშნული ასევე ქმნის მიწის ნაკვეთების დაუსრულებლად აღიარების მოთხოვნის შესაძლებლობას (ერთხელ უკვე აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, შემდგომ უკვე გაერთიანებული ახალი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ და ა.შ.) (სუსგ №ბს-1304(კ-19), 25.11.21წ.)
საკასაციო სასამართლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 4.1, 102-ე, 103-ე, 105-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებსაც ემყარება მისი მოთხოვნა, მოპასუხეს კი ევალება იმ გარემოებათა დამტკიცება, რომელთაც ეყრდნობა მისი შესაგებელი.
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. მითითებული დებულება ადგენს მხარეთა საპროცესო მოვალეობებს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში, რაც უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულყოფილ რეალიზაციას. ამასთან, კანონი ადგენს საგამონაკლისო შემთხვევას, როცა დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მართლზომიერების შემოწმება - მტკიცების ტვირთი, ასეთ დროს გადადის აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოზე, თუმცა მტკიცების ტვირთის ამგვარი გადანაწილება არ გულისხმობს მოსარჩელე მხარის საერთოდ გათავისუფლებას მის მიერ მითითებული გარემოებების დასაბუთების ვალდებულებისაგან, ე.ი. იმ გარემოებების შესაბამისი მტკიცებულებებით დადასტურების მოვალეობისგან, რაზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას.
განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდება ლ. გ-ას მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების, ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. მოსარჩელეს ასევე აქვს წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რითაც დადგინდებოდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე მიწის ნაკვეთზე ნაგებობების განთავსება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ლ. გ-ას მიერ ასევე ვერ იქნა უტყუარად დადასტურებული, რომ ზემოთმითითებული კანონის ამოქმედებამდე უფლებასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი და მოთხოვნილი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთი ერთიან სასაზღვრო მიჯნაში არსებობდა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი შესაბამისობაშია მოქმედ კანონმდებლობასთან და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძვლები.
საკასაციო სასამართლო საგულისხმოდ მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ სადავო 193 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებით ლ. გ-ას პრეტენზია გამოთქმული აქვს არა თავდაპირველი განცხადების (2018 წელს) ფარგლებში, არამედ მას შემდეგ რაც "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონის საფუძველზე 194 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უკვე მოიპოვა საკუთრების უფლება. კასატორი აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოში განცხადების წარდგენისას ფინანსური მდგომარეობიდან გამომდინარე თავდაპირველად მოითხოვა 194 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება ნაცვლად 387 კვ.მ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებისა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორმა ვერ დაადასტურა მისი ფინანსური მდგომარეობის ის არსებითი ცვლილება, რასაც გამოიწვევდა 194 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების აღიარების მოთხოვნის ნაცვლად, განაცხადი, თავიდანვე, 387 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე რომ წარედგინა. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას მასზედ, რომ ლ. გ-ა სადავო მიწის ნაკვეთს კანონის ამოქმედებამდე არ ფლობდა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან ნ. ტ-ს ლ. გ-ას საკასაციო საჩივარზე 06.10.2023წ. №1005 საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ნ. ტ-ს (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ლ. გ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 სექტემბრის განჩინება;
3. ნ. ტ-ს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 06.10.2023წ. №1005 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
ბ. სტურუა
