№ბს-909(კ-23) 15 თებერვალი, 2024 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს „...ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 5 ივნისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

2016 წლის 16 ნოემბერს შპს „...მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის, აჭარის ა/რ განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროსა და სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს მიმართ, ხოლო მესამე პირად მიუთითა შპს „ზ...“.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქალაქ ბათუმის მერიის მიერ 2010 წლის 18 მარტს გაცემული №000161 ნებართვის თანახმად, ქალაქ ბათუმში, ...ის ქ. №15-ში მის საკუთრებაში არსებულ 623 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და ამ ნაკვეთის მომიჯნავედ, მოსარჩელისა და ქალაქ ბათუმის მერიის თანასაკუთრებაში არსებულ 1247 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დაიწყო მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა. ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2011 წლის 18 თებერვლის №02/52 ბრძანების თანახმად, ქალაქის მერია და შპს „...ი“ შეთანხმდნენ აღნიშნული 623 კვ.მ და 1247 კვ.მ მიწის ნაკვეთების ერთ საკადასტრო ერთეულად გაერთიანებაზე, რა დროსაც მხარეებმა აიღეს ვალდებულება, რომ შპს „...ი“ განაგრძობდა გაერთიანებულ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობას, შეთანხმებული პროექტის მიხედვით და ქალაქის მერია სანაცვლოდ მიიღებდა საცხოვრებელ ბინებს, რაც განხორციელდა კიდეც რეალურად. აღნიშნულ მისამართზე ქალაქის მერიის საკუთრებას წარმოადგენდა ცალკე მდგომი ორსართულიანი ...ის პირველი სართული და სარდაფი, შენობის მე-2 სართულის ფართებს ფლობდნენ კ-ის, გ-ისა და მ-ის ოჯახები, ხოლო თვითონ შენობა წარმოადგენდა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს, რომელშიც უნდა განთავსებულიყო ...ის მუზეუმი, რაც საკრებულოს თავმჯდომარის 2011 წლის 24 ივნისს გამოცემული №02/229 ბრძანებით დასტურდება. აღნიშნული აქტით სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს სარგებლობის უფლებით უსასყიდლოდ უზუფრუქტის ფორმით გადაეცა 710.01 კვ.მ შენობა-ნაგებობა, რომელშიც, შეთანხმებისამებრ, სააგენტოს უნდა მოეწყო ...ის მუზეუმი. 2015 წლის 11 დეკემბერს სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოსა და შპს „ზ...ს“ შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მას 29 წლის ვადით იჯარით გადაეცა ...ის 710 კვ.მ შენობა-ნაგებობა.

მოსარჩელის მითითებით, სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორის მიერ 2016 წლის 25 მარტს გაიცა №01-07/34 ბრძანება და მშენებლობის №03-05/16 სანებართვო მოწმობა, რომლითაც შპს „ზ...ს“ მიეცა უფლება, იჯარით აღებულ კულტურის ძეგლზე - ...ზე ჩაატაროს რეკონსტრუქცია და მასში გახსნას ..., რითაც შეცვალა შენობის ფუნქციური დანიშნულება. აღსანიშნავია, რომ სააგენტოს დირექტორის მიერ ისე იქნა მიღებული სადავო ადმინისტრაციული აქტები, რომ მასზე თანხმობა არ მიუციათ მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეებს, კერძოდ, შპს „...ს“ და სხვა 73 ბინათმესაკუთრეს, რომლებიც ცხოვრობენ თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე შპს „...ის“ მიერ აშენებულ მრავალბინიან და მრავალსართულიან საცხოვრებელ სახლში და გააჩნიათ საკუთრება. ამასთანავე, სადავო აქტების კანონიერების შემოწმების მიზნით წარდგენილი შპს „...ის“ ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ამდენად, მოსარჩელემ სსიპ კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორის 2016 წლის 25 მარტის №01-07/34 და 2016 წლის 17 აგვისტოს №01-07/133 ბრძანებების, მშენებლობის №03-05/16 სანებართვო მოწმობის, სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორის სათათბირო ორგანოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭოს 2016 წლის 2 აგვისტოს №03-4/18 სხდომის ოქმისა და აჭარის ა/რ განათლების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის 2016 წლის 24 ოქტომბრის №01-11/226 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

ამავე სარჩელით შპს ,,...ის“ წარმომადგენელმა იშუამდგომლა სასამართლოს წინაშე სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე, რომლითაც სსიპ კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორის 2016 წლის 25 მარტის №01-07/34, 2016 წლის 17 აგვისტოს №01-07/133 მშენებლობის ნებართვისა და 2016 წლის 25 მარტის №02-05/16 სანებართვო მოწმობის მოქმედების შეჩერება მოითხოვა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით შპს „...ის“ შუამდგომლობა, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მოქმედების შეჩერების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მა“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 5 ივნისის განჩინებით შპს „...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები. პალატამ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ ბათუმში, ...ის ქ. №15-17-ში და ...ის ქ. №7-ში ქალაქის მერიასა და შპს „...ს“ თანასაკუთრებაში გააჩნდათ 1247 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს/კ...), ხოლო შპს „...ს“ ცალკე საკუთრებაში ჰქონდა 623 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს/კ...). 2011 წლის 18 თებერვალს მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულებაც (მიწის ნაკვეთების გაერთიანებისა და მასთან დაკავშირებული სხვა ვალდებულებების განსაზღვრის შესახებ), რომლის თანახმად, ორივე მიწის ნაკვეთი გაერთიანდა ერთ საკადასტრო ერთეულში და წარმოადგენდა მათ თანასაკუთრებას, ხოლო მიწის ნაკვეთზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები დარჩა, ინდივიდუალურ საკუთრებაში, ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერების შესაბამისად. აღსანიშნავია, რომ დასახელებული ხელშეკრულებით არ ყოფილა განსაზღვრული მხარეთა შორის რაიმე დათქმა, მუნიციპალიტეტის ინდივიდუალურ საკუთრებაში დარჩენილი შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციის, ან სხვა სახის მშენებლობის თაობაზე, ან/და სამომავლოდ ...ის ფუნქციური დანიშნულების შენარჩუნების შესახებ.

საქმის მასალებში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის №... ამონაწერით დასტურდება, რომ ქალაქ ბათუმში, ...ის ქ. №15-17-ში/...ის ქ. №7-ში არსებულ, 1870,0 კვ.მ თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე (ს/კ...) მდებარეობს ორი შენობა-ნაგებობა: შპს „...ის“ მშენებარე საცხოვრებელი სახლი და მუნიციპალიტეტის კუთვნილი ...ის შენობა, რომელთაც არც საძირკველი, არც სახურავი და არც სხვა ნაწილები არ აქვთ საერთო. კერძოდ, №01/11 მშენებარე შენობა-ნაგებობის, რომელიც დღეის მდგომარეობით არ არის მიღებული ექსპლუატაციაში და მშენებარე ობიექტია, მესაკუთრეა შპს „...ი“, ხოლო №02/2 შენობა-ნაგებობის (...) - ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერია და იგი წარმოადგენს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.

დადგენილია, რომ სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომ, 2015 წლის 09 ნოემბერს გამოცხადებული აუქციონის შედეგების შესაბამისად, 2015 წლის 11 დეკემბერს იჯარის ხელშეკრულება გააფორმა შპს „ზ...სთან“, რომლის თანახმად, მას იჯარით გადაეცა ...ის 710 კვ.მ შენობა-ნაგებობა და 1870,01 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მუნიციპალიტეტზე წილობრივად მიმაგრებული ნაკვეთი (ს/კ....) 29 წლის ვადით. სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორის მიერ, 2016 წლის 25 მარტს გამოცემულ იქნა №01-07/34 ბრძანება და №03-05/16 მშენებლობის სანებართვო მოწმობა, რომლითაც, შპს „ზ...ს“ მიეცა უფლება იჯარით აღებულ კულტურის ძეგლზე - ...ზე ჩაეტარებინა რეკონსტრუქცია და მასში გაეხსნა ... .

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სადავო აქტების გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებზე და დაასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა საქმის გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და წარდგენილი სავალდებულო დოკუმენტების საფუძველზე, გამოსცეს გასაჩივრებული აქტები, რის გამოც მათი ბათილად ცნობის წინაპირობები არ არსებობდა. კერძოდ, სააპელაციო პალატამ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე, 957-ე, 959-ე მუხლების დანაწესები და განმარტა, რომ სადავო საკითხის განხილვისას, ნებართვის მაძიებელს, მოცემულ შემთხვევაში მუნიციპალური ქონების მოიჯარეს - შპს „ზ...ს“ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავ ძეგლზე მშენებლობის (ძეგლის რეაბილიტაციის) ნებართვის მისაღებად იმ შემთხვევაში მოეთხოვებოდა მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრის - შპს „...ის“ 100%-იანი თანხმობა, თუ ასეთი მშენებლობის განხორციელების შედეგად, მოსარჩელის წილზე, მისი უფლება შემცირდებოდა. აღნიშნული ფაქტი კი განსახილველ შემთხვევაში არ დასტურდებოდა, ვინაიდან შეთანხმებული პროექტის თანახმად, კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის - ...ის შენობის პარამეტრები სიგრძესა და სიგანეში არ იზრდებოდა. ამდენად, უძრავი ძეგლის რეაბილიტაციის შემდეგ, შენობა-ნაგებობა იმავე ფართის მიწის ნაკვეთზე იქნებოდა განთავსებული, რა ფართიც ეჭირა მანამდე მოსარჩელესა და მუნიციპალიტეტს შორის მიწის ნაკვეთების გაერთიანებისა და მასთან დაკავშირებული სხვა ვალდებულებების განსაზღვრის შესახებ 2011 წლის 18 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების გაფორმების დროს.

სააპელაციო პალატამ დამატებით განმარტა, რომ სადავო აქტებით შეთანხმებული და ნებადართული მშენებლობის შედეგად, შეუძლებელი იყო მოსარჩელის კანონიერ უფლებებსა და ინტერესებს, რაც განსაზღვრული იყო მოქმედი სამშენებლო კანონმდებლობით, ან/და „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით, რაიმე ზიანი მისდგომოდა. ყოველივე აღნიშნული კი ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ ამ მხრივ რაიმე ნეგატიური გავლენა შეთანხმებული პროექტის რეალიზების შედეგად მოსარჩელის საკუთრებაზე არ არსებობდა, რის გამოც, სახეზე არ იყო მოსარჩელის კანონიერი ინტერესებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 5 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მა“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში, კერძოდ, სასამართლოს უნდა დაედგინა ობიექტი, რომელზედაც ნებართვა გაიცა, არის თუ არა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი; მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია უძრავი ძეგლი, წარმოადგენს თუ არა საერთო საკუთრებას; ჰქონდა თუ არა უფლება სააგენტოს, გაეცა იმ სახის ნებართვა, რომელიც გასცა; დარღვეულია თუ არა ნებართვის გაცემის წესი; ნებართვის გაცემის დროს საჭირო იყო თუ არა თანამესაკუთრის თანხმობა; დარღვეულია თუ არა პროექტით გათვალისწინებული სამუშაოები; ნებართვის საფუძველზე განხორციელებული მშენებლობა არის თუ არა პროექტთან შესაბამისობაში; მშენებლობის შედეგად გაზრდილია თუ არა ფართი; რამდენად კანონიერი ნდობა აქვს მესამე პირს და აღმჭურველი აქტის ფარგლებში შესაძლებელია თუ არა აქტის გაუქმება. კასატორის მოსაზრებით, სწორედ ამ საკითხებზე ამომწურავი პასუხების გაცემითა და შესაბამისი მტკიცებულებათა ერთობლიობის შეჯერებით იყო შესაძლებელი ობიექტური გადაწყვეტილების მიღება.

კასატორმა საკასაციო საჩივარში აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით ცალსახად დასტურდება მიწის ნაკვეთის საერთო საკუთრებაში არსებობის ფაქტი, ხოლო მასზე უფლებების რეალურად გაყოფის წესი დადგენილია ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიასა და მოსარჩელეს შორის 2011 წლის 18 თებერვალს გაფორმებული ხელშეკრულებით. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოთა განმარტებას, რომ შენობა-ნაგებობები არ წარმოადგენენ ერთი სახურავის ქვეშ მოქცეულ ნაგებობებს და ამის გამო, არ უნდა გავრცელდეს ამხანაგობის შესახებ კანონი, შესაბამისად, ნებართვის გაცემის დროს არ იყო საჭირო თანამესაკუთრის თანხმობა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. ამ წესებში იგულისხმება 957-ე და 956-ე მუხლების იმპერატიული წესი, რომ საზიარო საგანს მოწილენი ერთობლივად მართავენ. ხმათა უმრავლესობით შეიძლება მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება საზიარო საგნის თავისებურებათა შესატყვისი მართვისა და სარგებლობის შესახებ. ასევე, ხმათა უმრავლესობა გამოითვლება წილთა მიხედვით.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, გარდა იმისა, რომ ნებართვის გაცემის დროს დარღვეულია მისი გამოცემის წესი, ასევე დარღვეულია პროექტით გათვალისწინებული სამუშაოები. ადმინისტრაციული ორგანო კი მოსარჩელის მოსაზრებას შენობის ფუნქციის შეცვლით მისთვის ზიანის მიყენებაზე,გამორიცხავს ხელოვნებათმცოდნის დასკვნით, თუმცა არც ერთი გარემოება ნებართვის მიღების დროს და საპროექტო დოკუმენტაციის განხილვისას გათვალისწინებული არა აქვს, რითაც ცალსახად დარღვეული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ საქართველოს კანონის მოთხოვნები.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სარჩელი საფუძვლიანია და ექვემდებარება დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა და მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს სსიპ კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორის 2016 წლის 25 მარტის №01-07/34 (კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოების ნებართვის გაცემის შესახებ) და 2016 წლის 17 აგვისტოს №01-07/133 (რომლითაც ცვლილება შევიდა 2016 წლის 25 მარტს გამოცემულ ბრძანებაში და მშენებლობის სანებართვო მოწმობაში) ბრძანებების, მშენებლობის სანებართვო №03-05/16 მოწმობის, სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორის სათათბირო ორგანოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭოს 2016 წლის 02 აგვისტოს №03-4/18 სხდომის ოქმისა და ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ აჭარის ა/რ განათლების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის 2016 წლის 24 ოქტომბრის №01-11/226 ბრძანების ბათილად ცნობა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ ბათუმში, ...ის ქ. №15-17-ში და ...ის ქ. №7-ში ქალაქის მერიას და შპს „...ს“ თანასაკუთრებაში გააჩნდათ, 1247 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო შპს „...ს“ ცალკე საკუთრებაში ჰქონდა, 623 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ქალაქ ბათუმის მერიის 2010 წლის 18 მარტის №000161 მშენებლობის ნებართვის თანახმად, შპს „...მა“ მის საკუთრებაში არსებულ 623 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დაიწყო მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა. ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2011 წლის 18 თებერვლის №02/52 ბრძანებით დასტურდება, რომ ქალაქ ბათუმის მერიისა და შპს „...ის“ შეთანხმების საფუძველზე, 1247 კვ.მ და ამ ნაკვეთის მოსაზღვრე 623 კვ.მ მიწის ნაკვეთები გაერთიანდა ერთ საკადასტრო ერთეულად, ამასთან, შპს „...ი“ განაგრძობდა გაერთიანებულ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობას შეთანხმებული პროექტის მიხედვით და ქალაქის მერიის მუნიციპალიტეტი სანაცვლოდ მიიღებდა საცხოვრებელ ბინებს. იმავე დღეს მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულებაც, რომლის თანახმად, სხვა ვალდებულებებთან ერთად განისაზღვრა, რომ ერთ საკადასტრო ერთეულში მოქცეული ორივე მიწის ნაკვეთი იქნებოდა მათ თანასაკუთრებაში, ხოლო ამავე მიწის ნაკვეთებზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები დარჩებოდა მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში, ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერების შესაბამისად. ხელშეკრულებით არ ყოფილა განსაზღვრული მხარეთა შორის რაიმე დათქმა მუნიციპალიტეტის ინდივიდუალურ საკუთრებაში დარჩენილი შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციის, ან სხვა სახის მშენებლობის თაობაზე, ან/და სამომავლოდ ...ის ფუნქციური დანიშნულების შენარჩუნების შესახებ.

საქმის მასალებში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ ზემოაღნიშნულ მისამართზე, ... საკადასტრო კოდის მქონე 1870,0 კვ.მ თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარეობს ორი შენობა-ნაგებობა - მრავალბინიანი მშენებარე საცხოვრებელი სახლი და ...ის შენობა, რომელთაც საძირკველი, სახურავი და სხვა ნაწილები არ აქვთ საერთო. აქედან, №01/11 მშენებარე შენობა-ნაგებობის (რომელიც დღევანდელი მდგომარეობით არ არის მიღებული ექსპლუატაციაში და მშენებარე ობიექტია) მესაკუთრეა შპს „...ი“, ხოლო №02/2 ...ის - მუნიციპალიტეტი და იგი წარმოადგენს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.

ასევე დადგენილია, რომ სსიპ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომ 2015 წლის 11 დეკემბერს იჯარის ხელშეკრულება გააფორმა შპს „ზ...სთან“, რომლის თანახმად, მას იჯარით გადაეცა ...ის 710 კვ.მ შენობა-ნაგებობა და 1870,01 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მუნიციპალიტეტზე წილობრივად მიმაგრებული ნაკვეთი 29 წლის ვადით. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე - ...ზე გაიცა სამუშაოების განხორციელების ნებართვა და სანებართვო მოწმობა. სწორედ, სსიპ კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს დირექტორის 2016 წლის 25 მარტის №01-07/34 ბრძანებითა და მშენებლობის №03-05/16 სანებართვო მოწმობით შპს „ზ...ს“ უფლება მიეცა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე ჩაეტარებინა რეკონსტრუქცია.

მოსარჩელე, როგორც სარჩელით, ისე სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებით გასაჩივრებულ აქტებს სადავოდ ხდის იმ საფუძვლით, რომ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოების ნებართვის გაცემის საკითხის გადაწყვეტის დროს არ იქნა გათვალისწინებული, მისი, როგორც მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრის კანონიერი უფლება და ინტერესი. შპს „...ს“ მიაჩნია, რომ ...ის რეკონსტრუქციის შედეგად გაიზრდება შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი, რის გამოც შპს „...ის“ და მის მიერ აშენებული მრავალბინიანი სახლის 73 ბინათმესაკუთრის საკუთრება თანასაკუთრების მიწაზე შემცირდება. სწორედ ამიტომ, აუცილებელი იყო, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, შპს „...ის“ და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თანხმობა, რამდენადაც, საცხოვრებელი სახლი და ...აც განლაგებულია ერთ მიწის ნაკვეთზე და იგი წარმოადგენს შენობების მესაკუთრეთა თანასაკუთრებას. ამასთან, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ...ის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შედეგად დაირღვევა „ჩაუხედაობის პრინციპი“, რადგანაც სახლსაც და ...ის შენობასაც, რომლის ღია ტერასაზე ... იფუნქციონირებს, ერთმანეთის მოპირდაპირედ ექნება ღიობები, დაშორება კი სულ 1,5 მეტრიდან 3 მეტრამდეა, რის გამოც ...ის მუშაობა შემაწუხებელიც იქნება სახლში მცხოვრები პირებისათვის. ამასთან, საკრებულოს თავმჯდომარის 2011 წლის 24 ივნისს გამოცემული №02/229 ბრძანებით დასტურდება, რომ ...ის შენობაში უნდა განთავსებულიყო ...ის მუზეუმი.

საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში თანამესაკუთრეთა შორის ურთიერთობისას არ უნდა იქნეს გამოყენებული მოსარჩელის მიერ მითითებული „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, ვინაიდან საქმეში დაცული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, მშენებარე შენობა-ნაგებობა არ არის დასრულებული, ექსპლუატაციაში არ არის მიღებული და 73 ფიზიკური პირიც, რომლებზეც მოსარჩელე მიუთითებს, საჯარო რეესტრში კონკრეტული ფართების ინდივიდუალურ მესაკუთრეებად ჯერ არ არიან აღრიცხულნი, მათი უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია, როგორც მომავალი მესაკუთრეები და შესაბამისად, ისინი ბინათმესაკუთრეებად და ამხანაგობის წევრებად არ მიიჩნევიან. უდავოა, რომ ქალაქ ბათუმში, ...ის ქ. №15-17-ში/...ის №7-ში მდებარე 1870,0 კვ.მ მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეს წარმოადგენს არა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა, არამედ - შპს „...ი“. შესაბამისად, სადავო აქტებთან დაკავშირებით თანამესაკუთრეების - შპს „...ისა“ და მუნიციპალიტეტის მერიის უფლებები და ინტერესები უნდა განისაზღვროს სამშენებლო კანონმდებლობით დადგენილი რეგულაციების შესაბამისად.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. ამავე კოდექსის 957.1 მუხლის შესაბამისად, ხმათა უმრავლესობით შეიძლება მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება საზიარო საგნის თავისებურებათა შესატყვისი მართვისა და სარგებლობის შესახებ, ხოლო 957.3 მუხლის მიხედვით, ცალკეული მონაწილის თანხმობის გარეშე არ შეიძლება სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირება. 959-ე მუხლის თანახმად, თითოეულ მონაწილეს შეუძლია განკარგოს თავისი წილი, ხოლო საზიარო საგნის განკარგვა უნდა მოხდეს ერთობლივად. დასახელებული ნორმების შესაბამისად, სადავო საკითხის განხილვისას, ნებართვის მაძიებელს, ამ შემთხვევაში მუნიციპალური ქონების მოიჯარეს - შპს „ზ...ს“ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავ ძეგლზე მშენებლობის (ძეგლის რეაბილიტაციის) ნებართვის მისაღებად იმ შემთხვევაში მოეთხოვებოდა მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრის, შპს „...ის“ 100%-იანი თანხმობა, თუ ასეთი მშენებლობის განხორციელების შედეგად, მოსარჩელის წილზე მისი უფლება შემცირდებოდა. საქმის მასალების მიხედვით კი, უდავოა, რომ სადავო აქტებით გათვალისწინებული რეკონსტრუქციით არ მცირდებოდა შპს „...ის“ წილი მიწის ნაკვეთზე. შესაბამისად, თანხმობაც საჭირო არ იყო.

გარდა ამისა, საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ მიწის ნაკვეთ(ებ)ზე შენობათა განთავსების პირობების განმსაზღვრელია საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 08 ივლისის №1-1/1254 ბრძანებით დამტკიცებული „დასახლებათა ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებები“, მაგრამ, ვინაიდან ქალაქ ბათუმში, ...ის ქ. №15-17-ში და ...ის ქ. №7-ში მდებარე შპს „...ის“ კუთვნილი 623 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და თანასაკუთრებაში რიცხული 1247 კვ.მ მიწის ნაკვეთი „მიწის ნაკვეთების გაერთიანებისა და მასთან დაკავშირებული სხვა ვალდებულებების განსაზღვრის შესახებ“ 2011 წლის 18 თებერვლის ხელშეკრულების საფუძველზე გაერთიანდა ერთ საკადასტრო ერთეულად, მასზე აღარ ვრცელდება „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების’’ 26.1 მუხლის რეგულაცია, რომლის თანახმად, სამშენებლო მიწის ნაკვეთის სამეზობლო საზღვარი ისეთ ზღვარს, როდესაც სამშენებლო მიწის ნაკვეთი ესაზღვრება სამშენებლო მიწის ნაკვეთს, ან ისეთ არასამშენებლო მიწის ნაკვეთს, რომელიც არ წარმოადგენს საზოგადოებრივ სივრცეს. შესაბამისად, არ არსებობს, არც დებულების 26.2 მუხლით განსაზღვრული მიჯნის ზონა, რაც დებულების თანახმად, წარმოადგენს სამშენებლო მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილს, რომელიც სამეზობლო საზღვრებიდან დაშორებულია 3,0 მეტრ მანძილზე ნაკლებით. ნიშანდობლივია, რომ ხელშეკრულების მონაწილე მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შპს „...ი“ განაგრძობდა დაწყებული საცხოვრებელი სახლის მშენებლობას ...ის ქუჩის საზღვრამდე, ...ის ქუჩის მთელ პერიმეტრზე, ...ის შენობიდან 1,5 მეტრის დაშორებით და მოაწყობდა ღიობებს (ფანჯრები, აივნები) ...ისა და ეზოს მხარეს, რაც მუნიციპალიტეტს უქმნის იმის სამართლებრივ საფუძველს, რომ შპს „...ი“ მისი შენობის მხარეს მოწყობილი ღიობების არსებობას ვერ გამოიყენებს დაბრკოლებად, მუნიციპალიტეტის მიერ ახალი მშენებლობის განხორციელების შემთხვევაში.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ მოსარჩელის მტკიცება სადავო აქტების სამშენებლო კანონმდებლობასთან შეუსაბამობის შესახებ (ღიობების მოწყობა, „ჩაუხედაობის პრინციპი“), მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძველს. სადავო აქტებით შეთანხმებული და ნებადართული მშენებლობის შედეგად, შეუძლებელია მოსარჩელის კანონიერ უფლებებსა და ინტერესებს, რაც განსაზღვრულია მოქმედი სამშენებლო კანონმდებლობით, ან/და „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით, რაიმე ზიანი მისდგომოდა. ამ მხრივ რაიმე ნეგატიური გავლენა შეთანხმებული პროექტის რეალიზების შედეგად მოსარჩელის საკუთრებაზე არ იკვეთებოდა, რის გამოც, არ არსებობდა მოსარჩელის კანონიერი ინტერესებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან საკასაციო საჩივარზე შპს „...ს“ 2023 წლის 16 ნოემბერს N... საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, შპს „...ს“ (ს/ნ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დაადგინა:

1. შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 5 ივნისის განჩინება;

3. შპს „...ს“ (ს/ნ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 16.11.2023წ. N... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა