№ბს-1021(კ-23) 15 თებერვალი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს „რ...ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 დეკემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარეები- (მოპასუხეები) - სსიპ შემოსავლების სამსახური, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 24 ოქტომბერს შპს „რ...მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ, მოთხოვნათა დაზუსტების შემდეგ, საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 28 ივლისის №20006 ბრძანების და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 18 სექტემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელე უსაფუძვლოდ მიიჩნევდა წარდგენილი საჩივრის განუხილველად დატოვებას, გასაჩივრების ვადის გაშვების მოტივით. სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ 2017 წლის 29 დეკემბერს გამოცემული ბრძანებით შეჩერებული იყო შპს „რ...ს“ საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების განახლების შესახებ 2017 წლის 23 იანვრის ბრძანებას, ელექტრონული პორტალის საშუალებით, მოსარჩელე 2017 წლის 8 ივნისს გაეცნო, რის შემდგომაც, დარიცხულ გადასახადებთან დაკავშირებით წარადგინა საჩივარი, თუმცა გასაჩივრების ვადის გაშვების მოტივით საჩივარი დარჩა განუხილველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „რ...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „რ...მა“. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით შპს „რ...ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათთან დაკავშირებით გაკეთებული სამართლებრივი შეფასება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 28 დეკემბრის №38499 ბრძანებით დაინიშნა შპს „რ...ს“ №... 03.09.2012 წ; №... 16.07.2012 წ; №... 07.10.2012 წ; №... 29.11.2012 წ; №... 17.12.2012 წ. და №... 14.02.2013 წ. სასაქონლო საბაჟო დეკლარაციებით გაფორმებული საქონლის გაშვების შემდგომი კამერალური შემოწმება. შემოწმების ვადად განისაზღვრა 2016 წლის 28 დეკემბრიდან 2016 წლის 30 დეკემბრის ჩათვლით დროის მონაკვეთი.

2016 წლის 28 დეკემბერს შედგა საქონლის გაშვების შემდგომი შემოწმების შუალედური აქტი, რომლის საფუძველზე გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №38817 ბრძანება და №... საგადასახადო მოთხოვნა. გადასახადის გადამხდელს დამატებით დაერიცხა სულ 677 228.59 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი 360 855.66 ლარი და საურავი 316 372.93 ლარი.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №38923 ბრძანებით შეჩერდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 28 დეკემბრის №38499 ბრძანებით დანიშნული შპს „რ...ს“ შემდგომი კამერალური შემოწმება.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2017 წლის 23 იანვრის №1053 ბრძანებით განახლდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 28 დეკემბრის №38499 ბრძანებით დანიშნული შპს „რ...ს“ საქონლის გაშვების შემდგომი კამერალური შემოწმება.

შპს „რ...ს“ საქონლის გაშვების შემდგომი შემოწმების აქტი შედგა 2017 წლის 23 იანვარს, რომლის საფუძველზეც გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2017 წლის 24 იანვრის №1324 ბრძანება და №... საგადასახადო მოთხოვნა. გადასახადის გადამხდელს დამატებით დაერიცხა 0 ლარი.

შპს „რ...ს“ წარმომადგენელმა 2016 წლის 8 ივნისს განცხადებით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა შემოწმების აქტის, დარიცხვის ბრძანებისა და საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარება.

შპს „რ...ს“ წარმომადგენელმა 2017 წლის 6 ივლისს განცხადებით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №... საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმება. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 28 ივლისის №20006 ბრძანებით შპს „რ...ს“ საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველად. ბრძანების საფუძვლად მიეთითა, რომ სადავო აქტები შემოწმების მასალებთან ერთად, გადამხდელს 2016 წლის 30 დეკემბერს №21-10/148549 წერილით ჩაბარდა ელექტრონულად. ამდენად, საჩივრის წარდგენის ბოლო ვადა იყო 2017 წლის 30 იანვარი. საჩივარი კი შემოსავლების სამსახურში წარდგენილი იყო გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი ვადის (30 დღე) ამოწურვის შემდეგ - 2017 წლის 6 ივლისს. შესაბამისად, დარღვეული იყო საჩივრის წარდგენის ვადა. მომჩივანს არ წარუდგენია პოზიცია, რომ გასაჩივრების ვადის დარღვევა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით იყო გამოწვეული. შესაბამისად, სახეზე იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველი.

შპს „რ...მა“ საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №38817 ბრძანების, №... საგადასახადო მოთხოვნის და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 28 ივლისის №20006 ბრძანების გაუქმება. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ გადასახადის გადამხდელი სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს გაეცნო ელექტრონულად 2016 წლის 30 დეკემბერს. ამასთან, საგადასახადო მოთხოვნა და დარიცხვის ბრძანება წარმოადგენდა საქონლის გაშვების შემდგომი შემოწმების დაწყებისა და შეჩერების ბრძანებებისგან დამოუკიდებელ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №38923 ბრძანება ავტომატურად ვერ გახდებოდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №38817 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №... საგადასახადო მოთხოვნის შეჩერების საფუძველი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის შეფასება სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერების შესახებ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „რ...მა“. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის პოზიციის თანახმად, საბაჟო დეპარტამენტის ბრძანებით დაინიშნა შესაბამის თარიღებში შპს „რ...ს“ მიერ სასაქონლო საბაჟო დეკლარაციებით გაფორმებული საქონლის გაშვების კამერალური შემოწმება, 28 დეკემბრიდან 2 კალენდარული დღით - 30 დეკემბრის ჩათვლით. აღნიშნული ვადის გამოუყენებლად, ბრძანების გამოცემის დღესვე შედგენილ იქნა №... შუალედური აქტი, რომლითაც გადამხდელს დაერიცხა დღგ 336 552,76 ლარი და იმპორტის გადასახადი 24 302.9 ლარი, სულ საურავიანად 677228.59 ლარი. აღნიშნულის საფუძველზე, 2016 წლის 29 დეკემბერს გამოიცა №38817 ბრძანება და №... საგადასახადო მოთხოვნა. კასატორი აღნიშნავს, რომ იმავე დღეს, საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამოსილი პირის მიერ გამოცემული იქნა ბრძანება №38923, რომლითაც დაწყებული კამერალური შემოწმება შეჩერებულ იქნა ყოველგვარი მოტივაციის მიუთითებლად. ბრძანებაში მიეთითა მისი გასაჩივრების წესის შესახებ, თუმცა საზოგადოებამ გასაგები მიზეზით ამ უფლებით არ/ვერ ისარგებლა. აქტი შედგენილია შემოწმების 2 დღიანი ვადის დასრულებამდე, ანუ საათებსა და წუთებში, მაშინ, როცა შესამოწმებელი მასალა (დანართები) 200–მდე რთული დოკუმენტის სახითაა წარმოდგენილი. შესაბამისად, საქმის განხილვისას მოწინააღმდეგემ უნდა დაამტკიცოს, რომ შემოწმების აქტი ნამდვილად შემოწმების შეჩერებამდეა შედგენილი წარმოუდგენლად მოკლე ვადაში. მოსარჩელე სადავოდ არ ხდის, რომ 2016 წლის 30 დეკემბერს ელ. წესით ჩაბარდა 2016 წლის 29 დეკემბრის №21-10/148549 წერილი, რითაც უნდა შეეტყო შუალედური აქტის და თანმდევი სხვა აქტების შესახებაც. საზოგადოების უფლებამოსილი პირი შუალედურ აქტთან ერთად გაეცნო ზემოხსენებულ აქტსაც კამერალური შემოწმების შეჩერების შესახებ. უდავოდ დადგენილია, რომ ამის შემდგომ გადასახადის გადამხდელს კანონით დადგენილი არც ერთი წესით რაიმე დამატებითი ინფორმაცია, მათ შორის შემოწმების განახლების შესახებ არ მიუღია. შემდგომ ცნობილი გახდა, რომ საბაჟო დეპარტამენტის 2017 წლის 23 იანვრის №1053 ბრძანებით შემოწმება განახლდა, თუმცა 2017 წლის 24 იანვრის №... საგადასახადო მოთხოვნით საზოგადოებას დამატებით გადასახადი აღარ დარიცხვია, რაც აისახა შემოსავლების სამსახურის №21-110/8835 წერილში.

ამრიგად, საზოგადოებას 2016 წლის 30 დეკემბერს და 2017 წლის 8 ივნისს ერთდროულად ეცნობა შემოწმების დაწყების, მე-2 დღესვე მისი შეჩერების, ხოლო საბოლოოდ გადასახადის დაურიცხავობის შესახებ. ასეთ ვითარებაში მოსარჩელეს ჩამოუყალიბდა მოსაზრება, რომ საერთოდ არ დარიცხვია გადასახადები. შესაძლო გაუგებრობის ასარიდებლად, გადასახადების დარიცხვის კანონიერებაზე შეტანილ იქნა საჩივარი შემოსავლების სამსახურში, რაც უარყოფილი იქნა მხოლოდ გასაჩივრების ვადის გაშვების საფუძვლით, ანუ დარიცხვის კანონიერება არსებითად არც შემოწმებულა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „რ...ს“ საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „რ...ს“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ საქმეში დავის საგანს სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების საფუძველზე, შპს „რ...ს“ მიერ გადასახადების დარიცხვის თაობაზე წარდგენილი საჩივრის, გასაჩივრების ვადის გაშვების გამო, განუხილველად დატოვების კანონიერება წარმოადგენს.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 54-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ძალაში შედის მხარისათვის კანონით დადგენილი წესით გაცნობისთანავე ან გამოქვეყნების დღეს. 58-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, დაინტერესებული მხარისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ოფიციალური გაცნობა ნიშნავს მისთვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გადაცემას ან ფოსტის მეშვეობით გაგზავნას. ამასთან, ამავე კოდექსის 180-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენილ უნდა იქნეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოქვეყნების ან ოფიციალური წესით გაცნობის დღიდან ერთი თვის ვადაში, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ამავე კოდექსის 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი კი ადგენს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო არ განიხილავს ადმინისტრაციულ საჩივარს, თუ გასულია ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი ვადა.

სადავო სამართალურთიერთობის მარეგულირებელი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო დოკუმენტს პირს უგზავნის ან/და წარუდგენს წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დოკუმენტის გაგზავნის ან/და წარდგენის ფორმას ირჩევს საგადასახადო ორგანო, ხოლო მე-9 ნაწილით დადგენილია, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი გაცნობისთანავე, ხოლო ამ კოდექსის 264-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში (შეტყობინება გასვლითი საგადასახადო შემოწმების დაწყების თაობაზე) − გაცნობისთანავე ან გადასახადის გადამხდელის ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე განთავსებიდან 30-ე დღეს, თუ ამ ვადაში ადრესატი შეტყობინებას არ გასცნობია.

საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირის მიმართ ამ კოდექსის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს დავის განმხილველ ორგანოში ამ თავით დადგენილი წესით. საგადასახადო შემოწმების აქტი და მის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება საჩივრდება ამ დოკუმენტების საფუძველზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი/ბრძანება საჩივრდება ამ თავით დადგენილი წესით. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილით განსაზღვრულია, რომ პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში. მე-10 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს საჩივრის წარდგენის ვადის გასვლის შემდეგაც, თუ მომჩივანი დაამტკიცებს, რომ გასაჩივრების ვადის დარღვევა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით იყო გამოწვეული, ხოლო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასულია საჩივრის წარდგენის ვადა.

საქმეზე დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 28 დეკემბრის №38499 ბრძანებით დაინიშნა შპს „რ...ს“ №... 03.09.2012 წ; №... 16.07.2012 წ; №... 07.10.2012 წ; №... 29.11.2012 წ; №... 17.12.2012 წ. და №... 14.02.2013 წ. სასაქონლო საბაჟო დეკლარაციებით გაფორმებული საქონლის გაშვების შემდგომი კამერალური შემოწმება. შემოწმების ვადად განისაზღვრა 2016 წლის 28 დეკემბრიდან 2016 წლის 30 დეკემბრის ჩათვლით დროის მონაკვეთი.

2016 წლის 28 დეკემბერს შედგა საქონლის გაშვების შემდგომი შემოწმების შუალედური აქტი, რომლის საფუძველზე გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №38817 ბრძანება გადასახადების დარიცხვის შესახებ და №... საგადასახადო მოთხოვნა. გადასახადის გადამხდელს დამატებით დაერიცხა სულ 677 228.59 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი 360 855.66 ლარი და საურავი 316 372.93 ლარი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 267-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების შედეგების შესახებ დგება აქტი, რომელშიც უნდა მიეთითოს: ა) ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, მტკიცებულება და არგუმენტი, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრისას. თუ შემოწმება ექსპერტის დასკვნას დაეყრდნო, აქტში მიეთითება ამ დასკვნის შინაარსი; ბ) საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ან/და საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის აქტის ის ნორმა, რომლითაც იხელმძღვანელეს შემმოწმებლებმა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრისას; გ) გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტი თარიღები (თუ მათი დადგენა შესაძლებელია), გადასახადისა და ჯარიმის გაანგარიშება, ჯამურად გადასახდელი ან მისაღები თანხა, იმ დოკუმენტების რეკვიზიტები (საჭიროების შემთხვევაში – ასლები), რომლებითაც დასტურდება ამ მოთხოვნებისა და ვალდებულებების წარმოშობა, ასევე საგადასახადო შემოწმების აქტის დანართების შინაარსი.

მოცემული კოდექსის 268-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი იღებს საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახადების ან/და სანქციების დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას, რომლის ასლი წარედგინება გადასახადის გადამხდელს შესაბამის საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. ხოლო, ამავე კოდექსის 64-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, საგადასახადო მოთხოვნა არის საგადასახადო ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის შესრულებაც სავალდებულოა ამ კოდექსით დადგენილი წესით. საგადასახადო ორგანო ვალდებულია პირს წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა, თუ არსებობს მისი წარდგენის ერთ-ერთი შემდეგი საფუძველი: ა) გადასახადის დარიცხვა, რომლის გაანგარიშება საგადასახადო ორგანოს ვალდებულებაა; ბ) გადასახადის დარიცხვის ან/და სანქციის დაკისრების შესახებ საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი; გ) ამ კოდექსის 240-ე მუხლის შესაბამისად მესამე პირზე გადახდევინების მიქცევის შესახებ გადაწყვეტილება.

საქმეზე დადგენილია და კასატორიც არ ხდის სადავოდ იმ გარემოებას, რომ შემოწმების შუალედური აქტი და ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები - დარიცხვის შესახებ ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა, რომლებშიც მითითებულია გასაჩივრების ვადა და წესები, გადამხდელს 2016 წლის 30 დეკემბერს 2016 წლის 29 დეკემბრის №21-10/148549 წერილით ჩაჰბარდა ელექტრონულად. ამდენად, მართებულია სააპელაციო პალატის შეფასება, რომ საჩივრის წარდგენის ბოლო ვადა იყო სწორედ 2016 წლის 30 დეკემბრიდან - 30-ე დღე. საჩივარი კი შემოსავლების სამსახურში წარდგენილი იყო გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი ვადის ამოწურვის შემდეგ - 2017 წლის 6 ივლისს. შესაბამისად, სახეზე იყო საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძვლები. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ მოსარჩელეს არც ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე და არც საქმის სასამართლოში განხილვისას არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პოზიცია, რომ გასაჩივრების ვადის დარღვევა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით იყო გამოწვეული, რაც ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საჩივრის განხილვის საფუძვლებს შექმნიდა.

მოსარჩელე მხარე მიუთითებს, რომ შემოწმების აქტთან, დარიცხვის შესახებ ბრძანებასა და საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად, მას ასევე გაეგზავნა საქონლის გაშვების შემდგომი კამერალური შემოწმებების შეჩერების შესახებ 2016 წლის 29 დეკემბრის №38923 ბრძანება, რის საფუძველზეც მიიჩნია, რომ მის მიმართ წარმოებული შემოწმებისა და გადასახადის დარიცხვის პროცესი შეჩერებული იყო. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 29 დეკემბრის №38923 ბრძანებით შეჩერდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 28 დეკემბრის №38499 ბრძანებით დანიშნული შპს „რ...ს“ საქონლის გაშვების შემდგომი კამერალური შემოწმება. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2017 წლის 23 იანვრის №1053 ბრძანებით განახლდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2016 წლის 28 დეკემბრის №38499 ბრძანებით დანიშნული შპს „რ...ს“ საქონლის გაშვების შემდგომი კამერალური შემოწმება. შპს „რ...ს“ საქონლის გაშვების შემდგომი შემოწმების აქტი შედგა 2017 წლის 23 იანვარს, რომლის საფუძველზეც გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2017 წლის 24 იანვრის №1324 ბრძანება და №... საგადასახადო მოთხოვნა. გადასახადის გადამხდელს დამატებით დაერიცხა 0 ლარი.

ამდენად, საქმეზე უდავოდ დგინდება, რომ 2019 წლის 30 დეკემბრის მდგომარეობით მოსარჩელე მხარისათვის, კანონით დადგენილი წესით ცნობილი იყო მის მიმართ გამოცემული გადასახადების დარიცხვისა და საგადასახადო მოთხოვნის საფუძვლები და მათი გასაჩივრების ვადა და წესები, თუმცა მას არ უსარგებლია გასაჩივრების უფლებით. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ აღნიშნულ ნაწილში სამართლებრივი აქტები დარჩა ძალაში და გახდა სავალდებულოდ აღსასრულებელი, შემოწმების შეჩერების და შემდგომში განახლების შესახებ ბრძანებები ეხებოდა შემოწმების სხვა, დარჩენილ, ნაწილს, რომლის შედეგადაც, შპს „რ...ს“ აღარ დარიცხვია დამატებით გადასახადები და არც არსებობდა ამ აქტების ბათილად ცნობის მიმართ იურიდიული ინტერესი.

ამდენად, ზემოთ მითითებული საკანონმდებლო ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ გადამხდელს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ჩაბარდა საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები და გასაჩივრების ვადების გაშვების გამო, არსებობდა წარდგენილი საჩივრის განუხილველად დატოვების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილებისა და სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძვლები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, დ. ბ-ეს საკასაციო საჩივარზე 20.11.2023 წ. №1863 საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარის ოდენობით შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „რ...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 დეკემბრის განჩინება;

3. დ. ბ-ეს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 20.11.2023 წ. №1863 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა