საქმე №ბს-562(2კ-22) 9 ოქტომბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, თამარ ოქროპირიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 სექტემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „კ...“).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „კ...მა“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

სასარჩელო მოთხოვნების დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 15 სექტემბრის №26437 ბრძანება; ბ) ნაწილობრივ ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილება №13663/2/16 საჩივარზე იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა საჩივარი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 15 სექტემბრის №26437 ბრძანების გაუქმების თაობაზე; გ) დაევალოს სსიპ შემოსავლების სამსახურს გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მოსარჩელის 2016 წლის 8 აგვისტოს საჩივართან დაკავშირებით.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „კ...ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 15 სექტემბრის №26437 ბრძანება. ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილება №13663/2/16 საჩივარზე იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა საჩივარი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 15 სექტემბრის №26437 ბრძანების გაუქმების თაობაზე. დაევალა სსიპ შემოსავლების სამსახურს განიხილოს მოსარჩელის 2016 წლის 8 აგვისტოს საჩივარი და გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მოსარჩელის მიმართ კანონით დადგენილ ვადაში.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები. უცვლელი დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

4.1 კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 2 თებერვლის №2459 ბრძანების საფუძველზე, ჩატარდა შპს „კ...ს“ საქმიანობის საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგებზე 2016 წლის 28 მარტს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რის საფუძველზეც გამოიცა 2016 წლის 31 მარტის №8487 ბრძანება და №... საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულება განისაზღვრა სულ 109 592.05 ლარით, მათ შორის: გადასახადი - 56 441 ლარი, ჯარიმა - 43 898 ლარი და საურავი - 9 253.05 ლარი. დარიცხვის არსი მდგომარეობდა შემდეგში: შპს „კ...ს“ დირექტორისა და დამფუძნებლის - ნ. ჯ-ას მიერ წარმოდგენილი პირველადი დოკუმენტაციისა (უძრავი ქონების ყიდვის და გაყიდვის ხელშეკრულება) და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ვებ-გვერდის მონაცემების მიხედვით, საზოგადოებამ 2012 წლის 10 აპრილს შეიძინა უძრავი ქონება - სარდაფი 106.6 კვ.მ (ს/კ ...) და საცხოვრებელი ფართი 72.89 კვ.მ (ს/კ ...) შპს „ე...სგან“. უძრავი ქონებების ღირებულებამ ჯამში შეადგინა 100 000 ამერიკული დოლარის ექვივალენტი ლარში (100 000*1.6387=163 870 ლარი). შპს „კ...მა“ ზემოაღნიშნული უძრავი ქონებები 2015 წლის 25 თებერვალს მიყიდა ფიზიკურ პირს - ნ. კ-ის 90 000 ლარად, თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად. შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ ნ. კ-ი არის ნ. ჯ-ას მეუღლის, ს. მ-ის დედა. შესაბამისად, შესაფასებელი ოპერაციის მხარეები: შპს „კ...“ და ნ. კ-ი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-19 მუხლის მიხედვით, წარმოადგენენ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს. ვინაიდან უძრავი ქონებები რეალიზებულ იქნა ურთიერთდამოკიდებულ პირზე, მათი სარეალიზაციო ღირებულება სსკ-ის მე-18 მუხლის მე-11 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, განისაზღვრა საბაზრო ფასით აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე. დასკვნის შესაბამისად, უძრავი ქონებების საბაზრო სარეალიზაციო ღირებულება 2015 წლის 25 თებერვლის მდგომარეობით განისაზღვრა ჯამში 370 000 ლარის ოდენობით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2015 წლის 25 თებერვალს მიწოდებული ქონების ღირებულება 370 000 ლარი (დღგ-ის ჩათვლით) სსკ-ის 161-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, დაექვემდებარა დღგ-ით დასაბეგრ ბაზაში ჩართვას და დაბეგვრას 18%-იანი განაკვეთით. ვინაიდან საწარმო არ იყო დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული, ზემოაღნიშნული ოპერაციის განხორციელების შედეგად, სსკ-ის 157-ე მუხლის შესაბამისად, მას წარმოეშვა ამგვარი ვალდებულება და სსკ-ის 282-ე მუხლის მიხედვით დღგ-ის გადამხდელად სავალდებულო წესით რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისთვის დაერიცხა ჯარიმა. ასევე, საწარმო დაჯარიმდა სსკ-ის 275- ე მუხლის შესაბამისად, დღგ-ის გადასახადის დეკლარაციაში გადასახადის თანხის შემცირებისათვის.

გადასახადის გადამხდელი არ დაეთანხმა აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელებულ დარიცხვას და საჩივარი წარადგინა სსიპ შემოსავლების სამსახურში. საჩივრის თანახმად, მან სადავო გახადა რეალიზებული უძრავი ქონებების საბაზრო ღირებულების დადგენა. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 27 მაისის №14806 ბრძანებით საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ბრძანების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტის თანახმად, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა გადასახადის გადამხდელის მიერ განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით №92782/21 განცხადებით წარდგენილი დამოუკიდებელი შემფასებლის ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნის შესწავლა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება). ასევე, მითითებულ ბრძანებაში სსიპ შემოსავლების სამსახურმა აღნიშნა, რომ თუ საკითხის დამატებითი შესწავლის შედეგად დადასტურდებოდა გადამხდელის დღგ-ის რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობის ფაქტი, მიჩნეულ უნდა ყოფილიყო, რომ დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობის პერიოდში დღგ-ის დეკლარაციაში გადასახადის თანხის შემცირება გამოწვეული იყო გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით და მომჩივანი საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად უნდა გათავისუფლებულიყო 2016 წლის 31 მარტის №... საგადასახადო მოთხოვნით ამ ნაწილში სსკ-ის 275-ე მუხლით დაკისრებული ჯარიმისაგან.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 27 მაისის №14806 გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა შპს „კ...ს“ მიმართ დარიცხული თანხების გადაანგარიშება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, გამოიცა 2016 წლის 4 ივლისის №734 დასკვნა, 2016 წლის 8 ივლისის №19652 ბრძანება და 2016 წლის 11 ივლისის №... საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც, შემმოწმებლის მიერ განხორციელდა დარიცხული თანხების კორექტირება, კერძოდ, გადასახადის გადამხდელს, სსკ-ის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად, შეუმცირდა სსკ-ის 275-ე მუხლით დარიცხული ჯარიმა 28 220 ლარის ოდენობით.

გამოცემული დასკვნის თანახმად ირკვევა, რომ აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შესწავლილ იქნა გადასახადის გადამხდელის №92782/21 განცხადებით წარდგენილი ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნა და შემმოწმებლებისთვის განმარტებულ იქნა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი დასკვნით ქონების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 153 000 ლარს. აღნიშნული გამოწვეულია იმით, რომ ქონების საბაზრო ღირებულება დამოუკიდებელი შემფასებლის მიერ შემცირებულ იქნა ვალდებულების - იპოთეკის (72 408 აშშ დოლარი) ხარჯზე. აღნიშნული ვალდებულება გავლენას იქონიებს გასაყიდ ფასზე, რითაც ქონების საბაზრო ღირებულება არ იცვლება. პროცენტული კორექტირებები კი მის მიერ დაკორექტირებულ იქნა შეფასების პროცესში და შეფასებული ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგენა 370 000 ლარი. წარმოდგენილი დასკვნების მიხედვით, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების სისწორის დადგენის მიზნით, გამოყენებულ იქნა აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ქონების შეფასების დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, ქონების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 370 000 ლარს. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში აქტით დარიცხული თანხები გადაანგარიშებას არ დაექვემდებარა.

გადასახადის გადამხდელი არ დაეთანხმა გადაანგარიშების შედეგს და გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურში. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 15 სექტემბრის №26437 ბრძანებით საჩივარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დარჩა განუხილველი.

სადავო ბრძანებაში სსიპ შემოსავლების სამსახურმა მიუთითა შემდეგი: ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებულია ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის, ხოლო ნასყიდობის საგანი დატვირთულია იპოთეკით. ამდენად, სესხის დაფარვის რისკი გადადის მყიდველზე, ვინაიდან გამყიდველს სხვა ქონება არ გააჩნია. სსიპ შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ ქონების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრისას, არ უნდა იქნეს მხედველობაში მიღებული ვალდებულების (იპოთეკის) თანხა, ვინაიდან აღნიშნული ვალდებულება გავლენას იქონიებს გასაყიდ ფასზე, რითაც ქონების საბაზრო ღირებულება არ იცვლება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა დაასკვნა, რომ საგადასახადო ვალდებულების შესრულების სისწორის დადგენის მიზნით, აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ქონების შეფასების დასკვნის გამოყენება მართებულია. 2016 წლის 11 ივლისის №... კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 27 მაისის №14806 ბრძანების აღსრულების მიზნით და გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის შინაარსი შეესაბამება დავის განხილვისას მიღებული გადაწყვეტილების შინაარსს.

კასატორის მითითებით, დავის საგანს არ წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ უძრავი ქონება არ არის იდეალურ მდგომარეობაში. აღნიშნული დაფიქსირებულია სადავო საქმეზე წარმოდგენილ ყველა დასკვნაში, მათ შორის, აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნაშიც, სადაც შემფასებელი აღწერილობით ნაწილში მიუთითებს, რომ 4-სართულიანი შენობა ახალაშენებულია, შესაფასებელ ქონებას შეფასების თარიღისათვის არ გააჩნია რემონტი და შავი კარკასის მდგომარეობაშია. ამდენად, მოსარჩელის არგუმენტები, უძრავი ქონების მდგომარეობასთან დაკავშირებით, სიახლეს არ წარმოადგენს და ისედაც ცნობილი იყო დავის განმხილველი ორგანოებისთვის.

კასატორის მოსაზრებით, საფუძველს მოკლებულია მოსარჩელის არგუმენტი ექსპერტიზის დასკვნის შემდეგ, შედგენილ აუდიტის დასკვნასთან დაკავშირებით, რომლითაც 1 კვ.მ ქონების ღირებულება შეფასებულია 300 აშშ დოლარად, ვინაიდან აღნიშნული დასკვნით შეფასების ობიექტია - უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით ..., ანუ 1 კვ.მ-ის ღირებულება დადგენილია მთლიანი ქონებიდან, ხოლო აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნით უძრავი ქონების მხოლოდ ნაწილი შეფასდა, კერძოდ, სარდაფი - 106.6 კვ.მ (საკადასტრო კოდი ...) და საცხოვრებელი ფართის პირველი სართული - 72.89 კვ.მ (საკადასტრო კოდი ...), რაც დასტურდება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერებით. უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი ...) ზემოდასახელებული სადავო ქონების გარდა, მოიცავს სხვა სართულებსაც და შესაბამისად, ფართებსაც, რომლებსაც ჰყავთ სხვადასხვა მესაკუთრე. გამომდინარე აქედან, დამატებით წარმოდგენილი დასკვნა ანალოგად და შესადარებლად აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნასთან არ გამოდგება.

4.2 კასატორის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო აღნიშნავს, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა ჩაატარა მოსარჩელის თემატური კამერალური საგადასახადო შემოწმება, რომლის საფუძველზეც შედგა აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 28 მარტის საგადასახადო შემოწმების აქტი. ხსენებული აქტის საფუძველზე აუდიტის დეპარტამენტმა გამოსცა 2016 წლის 31 მარტის №8487 ბრძანება და №... საგადასახადო მოთხოვნა, რომლებიც გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში. შემოსავლების სამსახურის 27.05.2016 წლის №14806 გადაწყვეტილებით საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კერძოდ: 1. აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა, შეესწავლა გადამხდელის მიერ განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით №92782/21 განცხადებით წარდგენილი დამოუკიდებელი შემფასებლის ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განეხორციელებინა შესაბამისი საფუძვლით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება); 2. შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭომ აღნიშნა, რომ თუ საკითხის დამატებითი შესწავლის შედეგად დადასტურდებოდა გადამხდელის დღგ-ის რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობის ფაქტი, მიჩნეულ იქნას, რომ დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობის პერიოდში დღგ-ის დეკლარაციაში გადასახადის თანხის შემცირება გამოწვეული იყო გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით და მოსარჩელე საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად გათავისუფლდეს 2016 წლის 31 მარტის №... საგადასახადო მოთხოვნით ამ ნაწილში სსკ-ის 275-ე მუხლით დაკისრებული ჯარიმისაგან.

აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტმა გამოსცა 2016 წლის 4 ივლისის დასკვნა, 2016 წლის 8 ივლისის №19652 ბრძანება და 2016 წლის 11 ივლისის №... საგადასახადო მოთხოვნა. ხსენებული აქტები გადასახადის გადამხდელმა გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში, რომელმაც 15.09.2016 წლის №26437 ბრძანებით საჩივარი განუხილველი დატოვა.

შემოსავლების სამსახურის 27.05.2016 წლის №14806 ბრძანების საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტმა გამოსცა 2016 წლის 4 ივლისის დასკვნა, რომლის მიხედვით, აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შესწავლილ იქნა გადამხდელის №92782/21 განცხადებით წარდგენილი ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნა და შემმოწმებლებისთვის განმარტებულ იქნა, რომ გადამხდელის მიერ წარდგენილი დასკვნით ქონების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 153 000 ლარს, რაც გამოწვეული იყო იმით, რომ „ქონების საბაზრო ღირებულება დამოუკიდებელი შემფასებლის მიერ შემცირებულ იქნა ვალდებულების (72 408 აშშ დოლარი) ხარჯზე. აღნიშნული ვალდებულება გავლენას იქონიებს გასაყიდ ფასზე, რითაც ქონების საბაზრო ღირებულება არ იცვლება. პროცენტული კორექტირებები კი მის მიერ დაკორექტირებულ იქნა შეფასების პროცესში და შეფასებული ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 370 000 ლარი“. წარდგენილი დასკვნების მიხედვით, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების სისწორის დადგენის მიზნით გამოყენებულ იქნა აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ქონების შეფასების დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, ქონების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 370 000 ლარს, შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში აქტით დარიცხული თანხები გადაანგარიშებას არ დაექვემდებარა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გადამხდელს სსკ-ის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად შეუმცირდა სსკ-ის 275- ე მუხლით დარიცხული ჯარიმა 28220 ლარის ოდენობით.

აღნიშნული დასკვნის საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტმა გამოსცა 2016 წლის 8 ივლისის №19652 ბრძანება და 2016 წლის 11 ივლისის №... საგადასახადო მოთხოვნა.

ფინანსთა სამინისტრო იზიარებს შემოსავლების სამსახურის პოზიციას აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე შეფასებული ქონების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის თაობაზე და მიიჩევს, რომ ზემოდასახელებული იპოთეკური ვალდებულება (72 408 აშშ დოლარი) გავლენას ახდენს გასაყიდ ფასზე და არა ქონების საბაზრო ღირებულებაზე. საფუძველს მოკლებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებული მოსარჩელის არგუმენტი ექსპერტიზის დასკვნის შემდეგ შედგენილ აუდიტის დასკვნასთან დაკავშირებით, რომლითაც 1 კვ.მ ქონების ღირებულება შეფასებულია - 300 აშშ დოლარად, ვინაიდან აღნიშნული დასკვნით შეფასების ობიექტია უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით ..., ანუ 1 კვ.მ-ის ღირებულება დადგენილია მთლიანი ქონებიდან, ხოლო აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნით უძრავი ქონების მხოლოდ ნაწილი შეფასდა, კერძოდ, სარდაფი 106.6 კვ.მ (საკადასტრო კოდი ...) და საცხოვრებელი ფართის პირველი სართული - 72.89 კვ.მ (საკადასტრო კოდი ...), რაც დასტურდება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერებით, სადაც ნათლად ჩანს, რომ უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი ...) ზემოდასახელებული სადავო ქონების გარდა, მოიცავს სხვა სართულებსაც და შესაბამისად, ფართებსაც, რომლებსაც ყავთ სხვადასხვა მესაკუთრე. გამომდინარე აქედან, აღნიშნული, დამატებით წარდგენილი დასკვნა ანალოგად და შესადარებლად აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნასთან ვერ გამოდგება, თუმცა სასამართლო მაინც ავალებს საგადასახადო ორგანოს, დამატებით იმსჯელოს წარდგენილ დასკვნაზე.

დადგენილია და დავის საგანს არ წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ უძრავი ქონება არ არის იდეალურ მდგომარეობაში, აღნიშნული დაფიქსირებულია სადავო საქმეზე წარმოდგენილ ყველა დასკვნაში, მათ შორის, აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნაშიც, სადაც შემფასებელი აღწერილობით ნაწილში მიუთითებს, რომ 4-სართულიანი შენობა ახალაშენებულია, შესაფასებელ ქონებას შეფასების თარიღისათვის არ გააჩნია რემონტი და შავი კარკასის მდგომარეობაშია. შესაბამისად, სასამართლოს მიერ მოყვანილი არგუმენტები უძრავი ქონების მდგომარეობასთან დაკავშირებით სიახლეს არ წარმოადგენს, ცნობილი იყო დავის განმხილველი ორგანოსათვის და განსხვავებული გადაწყვეტილება ვერ იქნებოდა მიღებული.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 2 თებერვლის ბრძანებით დაინიშნა შპს „კ...ს“ თემატური კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგებზე გამოიცა 2016 წლის 28 მარტის საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის თანახმად, შპს „კ...ს“ დირექტორის და დამფუძნებლის ნ. ჯ-ას წარდგენილი პირველადი დოკუმენტაციის (უძრავი ქონების ყიდვის და გაყიდვის ხელშეკრულება) და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ვებ-გვერდის მონაცემების მიხედვით, საზოგადოებამ 2012 წლის 10 აპრილს შეიძინა უძრავი ქონება სარდაფი 106.6 კვ.მ (ს/კ ...) და საცხოვრებელი ფართი 72.89 კვ.მ (საკადასტრო კოდი ...) შპს „ე...საგან“. უძრავი ქონებების ღირებულებამ ჯამში შეადგინა 100 000 ამერიკული დოლარის ეკვივალენტი ლარში (100000*1.6387=163870 ლარი). შპს „კ...მა“ ზემოაღნიშნული უძრავი ქონებები 2015 წლის 25 თებერვალს მიყიდა ფიზიკურ პირ ნ. კ-ის 90 000 ლარად, თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად. შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ ნ. კ-ი არის ნ. ჯ-ას მეუღლის, ს. მ-ის დედა. სსკ-ის მე-19 მუხლის თანახმად, ზემოაღნიშნული ოპერაციის მხარეები, შპს „კ...“ და ნ. კ-ი წარმოადგენენ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს. შემოწმების შედეგად, რადგან უძრავი ქონება შპს „კ...ს“ მიერ რეალიზებულია ურთიერთდამოკიდებულ პირზე, უძრავი ქონების სარეალიზაციო ღირებულება სსკ-ის მე-18 მუხლის მე-11 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, განისაზღვრა საბაზრო ფასით აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე. დასკვნის შესაბამისად უძრავი ქონებების საბაზრო სარეალიზაციო ღირებულება 2015 წლის 25 თებერვლის მდგომარეობით განისაზღვრა ჯამში 370000 ლარის ოდენობით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2015 წლის 25 თებერვალს მიწოდებული ქონების ღირებულება 370000 ლარი (დღგ-ის ჩათვლით) სსკ-ის 161-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, დაექვემდებარა დღგ-ით დასაბეგრ ბაზაში ჩართვას და დაბეგვრას სსკ 169-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული 18%-იანი განაკვეთით. საზოგადოება არ იყო რეგისტრირებული დღგ-ის გადამხდელად, შესაბამისად, აღნიშნული ოპერაციით წარმოეშვა სსკ-ის 157-ე მუხლის შესაბამისი დღგ-ის სავალდებულო რეგისტრაციის ვალდებულება და დაერიცხა ჯარიმა სსკ-ის 282-ე მუხლების შესაბამისად დღგ-ის გადამხდელად სავალდებულო წესით რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისთვის. საზოგადოება, აგრეთვე, დაჯარიმდა სსკ-ის 275-ე მუხლის შესაბამისად დღგ-ის გადასახადის დეკლარაციაში გადასახადის თანხის შემცირებისათვის (ტ.1. ს.ფ. 59-69); ბ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 31 მარტის №8487 ბრძანებით შპს ,,კ...ს’’ საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის შესაბამისად, ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა სულ 100 339 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი 56 441 ლარი, ჯარიმა (სკ-ის 275-ე მუხლით 28220 ლარი და სკ-ის 282-ე მუხლით 15678 ლარი) 43 898 ლარი (ტ.1. ს.ფ. 57-58); გ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ 2016 წლის 31 მარტს შპს ,,კ...ს’’ მიმართ გამოიცა №... საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც კომპაიას დაერიცხა სულ 109 592.05 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი 56 441 ლარი, ჯარიმა 43 898 ლარი და საურავი 9 253.05 ლარი (ტ.1. ს.ფ. 70-71); დ) შპს „კ...მა“ 2016 წლის 20 აპრილს საჩივრით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა: 1. ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 31 მარტის №... საგადასახადო მოთხოვნ; 2. ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის №8487 ბრძანება; 3. ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 4 აპრილის №... შეტყობინება საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის შესახებ; 4. ბათილად იქნეს ცნობილი №... დასკვნა უძრავი ქონების შეფასების შესახებ. საჩივრის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს არ გაუთვალისწინებია სადავო შენობის ფაქტობრივი ფიზიკური მდგომარეობა და კონდიციის მახასიათებელი პარამეტრები. შეფასება გაკეთდა მხოლოდ ხსენებული აქტივის რაოდენობრივი პარამეტრების - ფართის, მოცულობისა და განთავსების ადგილის პრესტიჟულობის ასპექტის გათვალისწინებით და არც ერთი ინდივიდუალური მახასიათებელი არ ყოფილა შეფასებისას აღწერილი და გათვალისწინებული. უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების შეფასების შესახებ დასკვნა (№...), რომელსაც აუდიტის სამსახურმა ობიექტის შეფასება დააყრდნო, აბსოლუტურად სხვა მაჩვენებლების მქონე ობიექტების სავარაუდო შეფასებებს ითვალისწინებს - არ შეესაბამება სსკ-ის მე-18 მუხლის მე-2, მე-3, მე-7 ნაწილებს. აღნიშნულ დასკვნაში არ არის არც ერთი უძრავი ნივთის საკადასტრო კოდი მითითებული, რაც მათი გადამოწმების შესაძლებლობას გამორიცხავს (ვერ ხერხდება ფაქტების იდენტიფიცირება). შეფასებაში კი მითითებულია, რომ გადამოწმებულ იქნა ყველა გარიგება, რაც არასწორია, რადგან დანართად წარდგენილია სხვა გარიგებების ასლები, რომლებიც სულ სხვა მონაცემებს შეიცავს. ამავდროულად, ეს ობიექტი არის სადავო, ავარიული, მშენებარე სტატუსის მქონე, რომლის ექსპლუატაციაში მიღების პროცესს აფერხებს არა მხოლოდ შენობის პროექტთან შეუსაბამობა, რაზეც დანიშნულია ექსპერტიზა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ბიუროში, არამედ არაერთი დავაც (დაყადაღებულია მიწა, რომელზეც საცხოვრებელი კორპუსია აშენებული). ამავე დროს შეფასების აქტში არ არის მითითებული, რომ ობიექტი იპოთეკით არის დატვირთული. შესაბამისად, შეფასებისას დაირღვა სსკ-ის მე-18 მუხლის მე-12 და მე-13 ნაწილები, რომელიც იმპერატიულად მოითხოვს შეფასებისას იდენტური ან მსგავსი ობიექტების სარეალიზაციო ფასების გამოყენება/გათვალისწინებას, რაც მოცემულ ვითარებაში არ განხორციელებულა. საგადასახადო ორგანოს მიერ ობიექტი შეფასებულ იქნა, როგორც ჩვეულებრივი, დასრულებული და პერსპექტიული ობიექტი, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება. საგადასახადო ორგანოს არ გაუთვალისწინებია გლობალური პრობლემები (რაზეც თავად აქვს საუბარი დასკვნაში), რომლებმაც გავლენა იქონია უძრავი ქონების ფასების შემცირებაზე. საგადასახადო ორგანოს ქონების ღირებულება აქვს ორჯერ გაზრდილი. რეალურად, ეს დასკვნები ზოგადი მდგომარეობის აღწერისა და ქონების შეფასების ურთიერთქმედების შესახებ ურთიერთსაწინააღმდეგოა, რაც თავად დასკვნის დამაჯერებლობას ყოველგვარ საფუძველს აცლის (ტ.1. ს.ფ. 180-188); ე) სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 27 მაისის №14806 ბრძანებით საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. დავების განხილვის საბჭომ მიიჩნია, რომ აუდიტის დეპარტამენტს უნდა დაევალოს, შეისწავლოს გადამხდელის მიერ განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით №92782/21 განცხადებით წარდგენილი დამოუკიდებელი შემფასებლის ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს შესაბამისი საფუძვლით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება). თუ საკითხის დამატებით შესწავლის შედეგად დადასტურდება გადამხდელის დღგ-ის რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობის ფაქტი, მიჩნეულ უნდა იქნას, რომ დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობის პერიოდში დღგ-ის დეკლარაციაში გადასახადის თანხის შემცირება გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით და მომჩივანი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად, უნდა გათავისუფლდეს 2016 წლის 31 მარტის №... საგადასახადო მოთხოვნით ამ ნაწილში სსკ-ის 275-ე მუხლით დაკისრებული ჯარიმისაგან (ტ.1, ს.ფ 72-76); ვ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 27 მაისის №14806 ბრძანების აღსრულების მიზნით გამოიცა „საგადასახადო შემოწმების შედეგების გადაანგარიშებაზე“ 2016 წლის 4 ივლისის დასკვნა, რომლის თანახმად, აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შესწავლილ იქნა გადამხდელის №92782/21 განცხადებით წარდგენილი ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნა და შემმოწმებლებისთვის განმარტებულ იქნა, რომ გადამხდელის მიერ წარდგენილი დასკვნით ქონების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 153 000 ლარს. აღნიშნული გამოწვეულია იმით, რომ ქონების საბაზრო ღირებულება დამოუკიდებელი შემფასებლის მიერ შემცირდა ვალდებულების (72 408 აშშ დოლარი) ხარჯზე. აღნიშნული ვალდებულება გავლენას იქონიებს გასაყიდ ფასზე, რითაც ქონების საბაზრო ღირებულება არ იცვლება. პროცენტული კორექტირებები კი მის მიერ დაკორექტირდა შეფასების პროცესში და შეფასებული ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 370 000 ლარი. წარდგენილი დასკვნების მიხედვით, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების სისწორის დადგენის მიზნით გამოყენებულ იქნა აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ქონების შეფასების დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, ქონების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 370 000 ლარს, შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში აქტით დარიცხული თანხები გადაანგარიშებას არ დაექვემდებარა. ამასთან, გადასახადს გადამხდელს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად, შეუმცირდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით დარიცხული ჯარიმა 28 220 ლარის ოდენობით (ტ.1. ს.ფ. 79-85); ზ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 8 ივლისის №19652 ბრძანებით შპს „კ...ს“ საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის შესაბამისად შეუმცირდა ჯარიმა 28 220 ლარის ოდენობით (ტ.1. ს.ფ. 77-78); თ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 11 ივლისის №... კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნით შპს „კ...ს“ დავალიანებად განისაზღვრა სულ 81 372.05 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი - 56 441 ლარი, ჯარიმა - 15 678 ლარი და საურავი - 9 253.05 ლარი (ტ.1, ს.ფ 89-90); ი) შპს „კ...მა“ 2016 წლის 8 აგვისტოს საჩივრით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 11 ივლისის №... კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმება. საჩივრის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მხრიდან კვლევის საგანს წარმოადგენს არა კონკრეტული აქტივის თეორიული ღირებულება, არამედ ოპერაციის ფასის შესაბამისობა საბაზრო პირობებთან - ფასთან, რომელიც ჩამოყალიბდებოდა იდენტურ/მსგავს საქონელზე ოპერაციის არაურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის განხორციელების შემთხვევაში. საჩივრის ავტორის მიერ ქონების შეფასება განხორციელდა იმ კომპანიის (შპს ,,ა...ს (...)’’) მიერ, რომელიც განეკუთვნება საქართველოს მთავრობის 05.09.2012 წლის №360 დადგენლებით განსაზღვრულ საშემფასებლო კომპანიებიდან ერთ-ერთს და რომლის შეფასების გათვალისწინებაზე უარი სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ დაუსაბუთებელია. აუდიტის სამსახურის მიერ არასწორად და არასრულადაა ასახული შეფასების დასკვნის შინაარსი (თითქოს მისი შეფასება დაეყრდნო მხოლოდ იპოთეკის არსებობას) მაშინ, როცა დასკვნაში არაა იმგვარი დათქმა გაკეთებული, რომ შეფასება გაკეთებულია უშუალოდ იპოთეკის ოდენობის გათვალისწინებით, არამედ დასკვნის მე-4 გვერდზე აღნიშნულია შესაფასებელი ქონების ის მაჩვენებლები (ფიზიკური თუ უფლებრივი ნაკლი - დაუმთავრებელი, მიტოვებული მშენებლობა, არარსებული კომუნიკაციები - დენი, წყალი, გაზი, უხარისხოდ განხორციელებული მშენებლობა, რაც საჭიროებს დამატებით გამაგრებით სამუშაოებს, სარემონტო სამუშაოების არარსებობა და ა.შ.), რაც ასახვას ჰპოვებს მის ღირებულებაზე. ამდენად, აუდიტის სამსახურმა არ შეისწავლა წარმოდგენილი დასკვნა სათანადოდ და ცალმხრივი შეფასება მისცა მას, რაც მიუთითებს საგადასახადო ორგანოს დასკვნის დაუსაბუთებლობაზე (ტ.1, ს.ფ 189-193); კ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 15 სექტემბრის №26437 ბრძანებით შპს „კ...ს“ 2016 წლის 8 აგვისტოს საჩივრი დარჩა განუხილველი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტზე მითითებით. ბრძანების თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებულია ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის, ამასთან ნასყიდობის საგანი დატვირთულია იპოთეკით. გამყიდველის მიერ სესხის არდაფარვის შემთხვევაში სესხის დაფარვის რისკი გადადის მყიდველზე, ვინაიდან გამყიდველს სხვა ქონება არ გააჩნია. ქონების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრისას არ უნდა იქნეს მხედველობაში მიღებული ვალდებულების თანხა, ვინაიდან აღნიშნული ვალდებულება გავლენას იქონიებს გასაყიდ ფასზე, რითაც ქონების საბაზრო ღირებულება არ იცვლება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საბჭომ მიიჩნია, რომ საგადასახადო ვალდებულების შესრულების სისწორის დადგენის მიზნით აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ქონების შეფასების დასკვნის გამოყენება მართებულია. 2016 წლის 11 ივლისის №... კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემულია შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 27 მაისის №14806 ბრძანების აღსრულების მიზნით და გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის შინაარსი შეესაბამება დავის განხილვისას მიღებული გადაწყვეტილების შინაარსს. (ტ.1, ს.ფ 86-88); ლ) შპს „კ...მა“ 2016 წლის 7 ნოემბერს საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს და მოითხოვა ბათილად იქნას ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 15 სექტემბრის №26437 ბრძანება, 2016 წლის 11 ივლისის №... კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა და 2016 წლის 31 მარტის №... საგადასახადო მოთხოვნა (ტ.1. ს.ფ. 194-199); მ) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საბჭომ გაიზიარა სსიპ შემოსავლების სამსახურის პოზიცია, აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე, შეფასებული ქონების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის თაობაზე, რომლის თანახმად, იპოთეკური ვალდებულება (72 408 აშშ დოლარი) გავლენას ახდენს გასაყიდ ფასზე, რითაც ქონების საბაზრო ღირებულება არ იცვლება. დავების განხილვის საბჭოს განმარტებით, საფუძველს მოკლებულია მომჩივნის არგუმენტი ექსპერტიზის დასკვნის შემდეგ შედგენილ აუდიტის დასკვნასთან დაკავშირებით, რომლითაც 1 კვ.მ ქონების ღირებულება შეფასებულია - 300 აშშ დოლარად, ვინაიდან აღნიშნული დასკვნით შეფასების ობიექტია - უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით ..., ანუ 1კვ.მ-ის ღირებულება დადგენილია მთლიანი ქონებიდან, ხოლო აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნით უძრავი ქონების მხოლოდ ნაწილი შეფასდა, კერძოდ, სარდაფი - 106.6 კვ.მ, (საკადასტრო კოდი ...) და საცხოვრებელი ფართის პირველი სართული - 72.89 კვ.მ (საკადასტრო კოდი ...), რაც დასტურდება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერებით, სადაც ნათლად ჩანს, რომ უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი ...) ზემოდასახელებული სადავო ქონების გარდა, მოიცავს სხვა სართულებსაც და შესაბამისად, ფართებსაც, რომლებსაც ჰყავს სხვადასხვა მესაკუთრე. გამომდინარე აქედან, აღნიშნული დამატებით წარმოდგენილი დასკვნა ანალოგად და შესადარებლად აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნასთან არ გამოდგება. დადგენილია და დავის საგანს არ წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ უძრავი ქონება არ არის იდეალურ მდგომარეობაში, აღნიშნული დაფიქსირებულია სადავო საქმეზე წარმოდგენილ ყველა დასკვნაში, მათ შორის, აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული შემფასებლის დასკვნაშიც, სადაც შემფასებელი აღწერილობით ნაწილში მიუთითებს, რომ 4-სართულიანი შენობა ახალაშენებულია, შესაფასებელ ქონებას შეფასების თარიღისათვის არ გააჩნია რემონტი და შავი კარკასის მდგომარეობაშია. ამიტომ მომჩივნის არგუმენტები, უძრავი ქონების მდგომარეობასთან დაკავშირებით, სიახლეს არ წარმოადგენს და ისედაც ცნობილია დავის განმხილველი ორგანოსათვის. ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, საბჭომ მიიჩნია, რომ აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 11 ივლისის №... საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემულია შემოსავლების სამსახურის 27.05.2016 წლის №14806 ბრძანების შესაბამისად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 15.09.2016 წლის №26437 ბრძანება, სსკ-ის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე, მართებულია და არ არსებობს მომჩივნის არგუმენტების გათვალისწინების საფუძველი (ტ.1, ს.ფ 20-29); ნ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის დაკვეთით შედგენილი „უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების შეფასების შესახებ“ №... დასკვნის თანახმად, შემფასებლის მიერ შესაფასებელი ქონება შეფასდა 2015 წლის 25 თებერვლის მდგომარეობით, კერძოდ, ბინა მდებარე: ქ. ბათუმში, ...ის ქ. №...-ის საცხოვრებელი კორპუსის ფართები: №1 (საკადასტრო კოდი ...) შეფასდა 150 000 ლარად; №2 (საკადასტრო კოდი ...) - 220 000 ლარად. დასკვნის მიხედვით, საჯარო რეესტრის ამონაწერში არსებული ძირითადი მონაცემების შესაბამისად, მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდებია - №...; ...; განაცხადის რეგისტრაციის №...; №...; განაცხადის მომზადების თარიღი: 27.02.2015; საკუთრების განყოფილება ზონა: ბათუმი ...; სექტორი: ...; კვარტალი: ...; ნაკვეთი: ...; კოდი: ... და ...; მისამართი: ქალაქი ბათუმი, ...ის ქ. №..., ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: თანასაკუთრება; ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო-სამეურნეო; ნაკვეთის დაზუსტებული ფართობი: 207.00 კვ.მ. მესაკუთრე: შპს „კ...“; იპოთეკა: საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკა - რეგისტრირებული არ არის; ვალდებულება: ყადაღა/აკრძალვა - რეგისტრირებული არ არის; მოვალეთა რეესტრი - რეგისტრირებული არ არის. ქონების შემადგენლობაა - უძრავი ქონება, რომელიც შედგება 207 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი კორპუსის პირველ და ნულ სართულზე (ნახევრად სარდაფი) განთავსებული 72.89 კვ.მ და 106.60 კვ.მ ფართისაგან. ინსპექტირების თარიღისათვის საცხოვრებელი ბინა გარედან ვიზუალურად კარგ მდგომარეობაშია, რაც შეეხება შიდა პერიმეტრს, ჯერ კიდევ მშენებლობის პროცესშია, არაა კომუნიკაციები გაყვანილი და ფაქტიურად, შავი კარკასის მდგომარეობაშია. შეფასების მიზნებისათვის შემფასებლის მიერ გამოყენებულ იქნა გაყიდვების შედარების მიხედვით მიდგომა და შემოსავლების მიხედვით მიდგომა. საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის დანახარჯების მიხედვით მიდგომა არ იქნა გამოყენებული, რადგანაც შესაფასებელი ქონება და შესაბამისად ანალოგებიც განთავსებულია მრავალსართულიან საცხოვრებელ-საოფისე შენობებში. ქვეყანაში არსებული პოლიტიკური სიტუაციის ფონზე მსოფლიო საფინანსო კრიზისმა მოსალოდნელზე მეტი გავლენა იქონია ქვეყნის ეკონომიკაზე და მათ შორის უძრავი ქონების ბაზრის განვითარებაზე, როგორც ეკონომიკის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან დარგზე. შეფასების თარიღისათვის ქ. ბათუმში არსებული ბაზრის მდგომარეობა შეიძლება დახასიათებულ იქნას შემდეგნაირად: - ციკლური განვითარება: შედარებითი წონასწორება; - მოთხოვნა-მიწოდების ბალანსი: მიწოდება ჭარბობს მოთხოვნას; - საფინანსო რესურსებზე ხელმისაწვდომობა: გართულებული; - გაყიდვების რაოდენობა: ცვალებადი; - დიდი სამშენებლო პროექტები: შეჩერებულია ან არ მიმდინარეობს ზოგიერთი გამონაკლისის გარდა; - უძრავი ქონების სფეროში კაპიტალის შემოდინება: დაბალი; - ფასების მერყეობა: მაღალი; - ინფლაციის დონე: არამდგრადი. შეფასების პროცესს თან ახლდა შემდეგი სახის შემზღუდავი პირობები და ამ პირობებიდან შემფასებლის მიერ გაკეთებულ/მიღებულ იქნა შემდეგი სახის დაშვებები: 1) შემფასებელმა მოიძია ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან. ამ შეფასების მიზნებისათვის შემფასებლის მიერ მიღებულია დაშვება იმის შესახებ, საჯარო რეესტრის ამონაწერში ასახული ნებისმიერი სახის ინფორმაცია სწორია და შეესაბამება რეალობას; 2) ამ შეფასების მიზნებისათვის იგულისხმება, რომ ეს შესაფასებელი ქონება არ არის დატვირთული არანაირი შეზღუდვებით და სასესხო ვალდებულებებით; 3) შემფასებელი გულისხმობს რაიმე სახის ფარული ფაქტორების არ არსებობას (დასკვნაში აღნიშნულის გარდა), რომელთაც შეიძლება გავლენა ჰქონდეს შესაფასებელი ქონების ღირებულებაზე და არ იღებს პასუხისმგებლობას ასეთი ფაქტების არსებობაზე; 4) შემფასებელს არ ევალებოდა და მას არ მოუხდენია შესაფასებელი ქონების შემადგენელი მიწის ნაკვეთის გეოლოგიური კვლევა, რის გამოც ამ შეფასების მიზნებისათვის იგულისხმება, რომ მიწის ნაკვეთის გეოლოგიური მდგომარეობა აკმაყოფილებს სეისმურ და სხვა მოთხოვნებს; 5) მოცემული დასკვნა მოიცავს შემფასებლის პროფესიონალურ აზრს მის მიერ დადგენილ ღირებულების მაჩვენებელთან მიმართებაში და არ შეიძლება ჩაითვალოს გარანტიად იმისა, რომ შეფასებული ქონება იჯარით გაცემული ან რეალიზებული იქნება ზუსტად შეფასებული ღირებულების მიხედვით; 6) ღირებულების საბოლოო მაჩვენებელი წარმოადგენს მოპოვებული ინფორმაციის ანალიზის შედეგად მიღებულ შედეგს და არ წარმოადგენს იმის გარანტიას, რომ ბაზარზე შეიძლება არ არსებობდეს სხვა შეთავაზებები ან გარიგების ფაქტები რომლებიც განსხვავდებიან თანხობრივი მაჩვენებლებით; 7) შემფასებლის მიერ მიღებული ღირებულების საბოლოო მაჩვენებელი მოქმედია მხოლოდ შეფასების თარიღისთვის. შემფასებელი არ იღებს არანაირ პასუხისმგებლობას ეკონომიკური, იურიდიული, ბუნებრივი და სხვა ფაქტორების ცვლილებებზე, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას ამ თარიღის შემდეგ და გავლენა იქონიოს საბაზრო სიტუაციაზე და შესაბამისად ობიექტის ღირებულებაზე. ანალოგების შერჩევის მიზნით შემფასებლის მიერ მოპოვებული და განხილულ იქნა ...ის ქუჩაზე და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე 2015 წლის დასაწყისში განხორციელებული ყველა ტრანზაქცია (ტ.1, ს.ფ 289-315); ო) აუდიტორული კომპანია შპს „ა...ს“ 2016 წლის 17 მაისის დასკვნის თანახმად, სერტიფიცირებულმა შემფასებელმა შეაფასა შპს „კ...ს“ საკუთრებაში არსებული 106.60 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის და 72.89 კვ.მ კომერციული ფართის, მდებარე ქ. ბათუმი ...ის ქ.№...-ში, საბაზრო ღირებულება 2015 წლის 25 თებერვლის მდგომარეობით და დაადგინა, რომ აღნიშნული უძრავი ნივთების საბაზრო ღირებულება შემზღუდავი პირობებისა და გაკეთებული დაშვებების გათვალისწინებით შეადგენს 67 500 აშშ დოლარს დღგ-ის ჩათვლით. დასკვნის მიხედვით, შესაფასებელი უძრავი ქონება შეიძლება განხილულ იქნას, როგორც სესხის უზრუნველყოფის საგანი. მიმდინარე შეფასების მიზანს წარმოადგენდა კომერციული დანიშნულების მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულების დადგენა, მისი საუკეთესო და ეფექტური გამოყენების ანალიზის საფუძველზე. შესაფასებელი უძრავი ქონების ობიექტი მდებარეობს ბათუმში ცენტრალურ, პრესტიჟულ ისტორიულ უბანში. წარმოადგენს ახალაშენებულ ოთხსართულიან კორპუსს მანსარდის სართულით. მდებარეობს კომერციულად აქტიურ ზონაში, სადაც თავს იყრის მრავალრიცხოვანი ბათუმში დასასვენებლად მყოფი ტურისტი და დამსვენებელი. ერთ-ერთი შესაფასებელი ფართი - 72.89 კვ.მ განლაგებულია პირველ სართულზე. გააჩნია ცალკე შესასვლელი ...ის ქუჩის მხრიდან. შესვლისთანავე უნდა ახვიდე კიბეზე და ხვდები პირველი სართულის იატაკის დონეზე, რაც შეიძლება გამოყენებულ იქნას, როგორც დიზაინის ელემენტი კომერციული სავაჭრო (მაღაზია) დანიშნულებით ფართის გამოყენების შემთხვევაში. მეორე ფართი - 106.6 კვ.მ წარმოადგენს სარდაფის სართულს, რომელშიც შეიძლება მოხვედრა იმავე კიბეების გამოყენებით ქვევით ჩასვლის შემთხვევაში. ეს ფართი შეიძლება გამოყენებულ იქნას სასაწყობე დანიშნულებით მაღაზიაში განთავსებული საქონლის დასასაწყობებლად. დათვალიერების თარიღისათვის ობიექტი წარმოადგენს მშენებლობით დაუმთავრებელ ობიექტს, რადგანაც მისი საჭირო ყველა კომუნიკაცია არ არის დასრულებული (კანალიზაცია, წყალმომარაგება, დენი და სხვა). მშენებლობა უხარისხოდ არის შესრულებული. კოლონები, რომლებიც ასრულებენ საყრდენის ფუნქციას, მთლიან კარკასში არ არიან შეპირისპირებული რიგელებთან, რაც ნიშნავს შესაფასებელ ფართებზე დამატებითი გამაგრებითი სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების, სარემონტო და მოსაპირკეთებელი სამუშაოების ჩატარების გარდა. ამის მიუხედავად, ოპტიმალური გათვლებით შესაფასებელი ფართები შესაძლებელია გაქირავდეს კომერციული საქმიანობისათვის ადგილმდებარეობიდან და გარემოცვიდან გამომდინარე. საბაზრო (შესადარისი გაყიდვების) მიდგომა, არ იქნა გამოყენებული შემდეგი ფაქტორებიდან გამომდინარე: 1) ვინაიდან ამ მიდგომას საფუძვლად უდევს შესადარისი ობიექტების გაყიდვების მოცულობების ანალიზი, ძალიან რთულ ამოცანას წარმოადგენს უძრავი ქონების საქართველოს ბაზარზე ისეთი მსგავსი გაყიდული ან შეთავაზებული ობიექტების შერჩევა, რომლებსაც გააჩნია საკმარისი მახასიათებლების კომპლექტი, რომელიც შეიძლება აღიარებულ იქნას შესაფასებელი ობიექტის ზუსტ ანალოგად; 2) ამასთან, ამ მიდგომის გამოყენების შემთხვევაში შეუძლებელი ხდება დადგინდეს მესაკუთრის მიერ ფასის დადგენის მოტივი, ასევე, მყიდველის მოტივი, რომელიც მზად იქნება გადაიხადოს ესა თუ ის თანხა. მსგავსმა ან სხვა მოტივებმა შეიძლება გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი შეუსაბამობები საკუთრების რეალურ ღირებულებასა და გაყიდვის ფასს შორის. კომერციული ფართების შეფასებისათვის საჭირო ხდება გამოყენებულ იქნას საშემოსავლო მიდგომის-შემოსავლების კაპიტალიზაციის მეთოდი, რადგანაც მსგავსი ფართების შეძენა ხდება შემოსავლების მიღების მიზნით, მათი ექსპლუატაციის პირობებში. ამდენად, მოცემული უძრავი ქონების შეფასებისათვის, შემფასებლებმა გამოიყენა სამი მიდგომიდან ორი მიდგომა - ერთი საბაზრო მიდგომა და შესაბამისად შედარების მეთოდი, ხოლო მეორე შემოსვლებით მიდგომა, შესაბამის კაპიტალიზაციის მეთოდის გამოყენებით. ობიექტის საბაზრო მეთოდით ღირებულების გაანგარიშება შემფასებლების მიერ არ ჩატარებულა, რადგანაც, მონაცემები საბაზრო ღირებულების მაჩვენებლის შესახებ აღებულ იქნა ადრე შესრულებული შეფასებიდან (საშემფასებლო კომპანია ... „დასკვნა ქ. ბათუმში, ...ის ქ.№...-ში მდებარე შპს „კ...ს“ კუთვნილი უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ 2015 წლის 25 თებერვლის მდგომარეობით“), სადაც ექსპერტ-შემფასებლის მიერ შედარების მეთოდის გამოყენებით შეფასების თარიღისათვის და იმ დროისათვის არსებული შემზღუდავი პირობების გათვალისწინებით დადგინდა, რომ შესაფასებელი ობიექტის ღირებულება შეადგენდა 60000 (სამოციათასი) აშშ დოლარს. აქედან გამომდინარე, განსახილველ შემთხვევაში შემფასებლების ამოცანას წარმოადგენდა 2015 წლის 25 თებერვლის მდგომარეობით დაედგინა ობიექტის საბაზრო ღირებულება კაპიტალიზაციის მეთოდის გამოყენებით, რათა საბაზრო მეთოდით მიღებული მაჩვენებელი შეეთანხმებინა კაპიტალიზაციის მეთოდით დადგენილ საბაზრო ღირებულების სიდიდესთან, შეფასების დაზუსტების მიზნით მის კომერციული პოტენციალიდან გამომდინარე. ორი საბაზრო მეთოდით მიღებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების სიდიდეების საშუალო შეწონილი შეადგენს უძრავი ქონების ღირებულების საბოლოო სიდიდეს მეთოდების ყველა ნაკლოვანებების გათვალისწინებით, რაც ტოლია 67 500 აშშ დოლარის, დამატებული ღირებულების გადასახადის ჩათვლით (შეფასების თარიღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის გაცვლითი კურსის მიხედვით 153 000 ლარის ეკვივალენტი) (ტ.1, ს.ფ 318-334); პ) სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 21 სექტემბრის №005585516 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ქ. ბათუმში ...ის ქ. №...-ში მდებარე შენობის საპროექტო დოკუმენტაცია არასრულყოფილია, კერძოდ, საინჟინრო-გეოლოგიური დასკვნა შესრულებულია სამშენებლო ნორმების დარღვევით, პროექტის კონსტრუქციულ ნაწილში არ არის დაპროექტებული მეოთხე სართული, მაშინ როდესაც, როგორც პროექტის კორექტირებული არქიტექტორულ ნაწილში, ასევე, რეალურად შენობა ოთხსართულიანია მანსარდით. არ არის წარმოდგენილი არსებული საძირკვლის ჩაღრმავება-გამაგრების ცალკე დამუშავებული მუშა-პროექტი (როგორც ეს აღნიშნულია პროექტის კონსტრუქციული ნაწილის განმარტებით ბარათის პირველ პუნქტში) და მზიდი კონსტრუქციების გაანგარიშება. ამრიგად, ივარაუდება, რომ ქ. ბათუმში ...ის ქ. №...-ში მდებარე შენობა აშენებულია არასრულყოფილი და არსებულ რეალურ ობიექტთან შეუსაბამო საპროექტო დოკუმენტაციის მიხედვით, რაც სამშენებლო ნორმების მიხედვით დაუშვებელია. დასკვნის შესაბამისად, ვიზუალური დათვალიერებით, პირველ სართულზე, ქუჩის მხრიდან მარცხნივ რიგელები სვეტებზე სავარაუდოდ მოწყობილია ექსცენტრისიტეტით, რაც გაუმართლებელი და არასწორი კონსტრუქციული გადაწყვეტაა. პროექტის კონსტრუქციულ ნაწილში არ არის მოცემული, რა აუცილებლობით არის მიღებული ასეთი კონსტრუქციული გადაწყვეტა, ასევე, არ არის ამ კვანძების ჩამაგრების და არმირების დეტალური კონსტრუქციული ნახაზები. სვეტზე აღინიშნება ჰორიზონტალური ბზარი. კიბის უჯრედში, თითქმის ყველა სართულზე, აღინიშნება ფანჯრის ღიობებიდან ატმოსფერული ნალექების შემოსვლა, კედლებზე შეინიშნება ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ბზარები. მანსარდის სართულზე რიგელებზე აღინიშნება ფაშარი ბეტონი, რის გამოც ნაწილობრივ გაშიშვლებულია არმატურა. ტიხრების და კედლების ანტისეისმური ჩამაგრება კარკასთან არ არის შესრულებული სამშენებლო ნორმების და წესების „ს...“ (პნ ...)-ის მე-10 მუხლის, მე-7.გ და 9 პუნქტის მოთხოვნების მიხედვით. ქ. ბათუმში ...ის ქ. №...-ში მდებარე შენობის ექსპლუატაციაში მისაღებად და მისი შემდგომი ნორმალური ფუნქციონირებისათვის აუცილებელია: ქ. ბათუმში ...ის ქ. №...-ში მდებარე შენობის სრული საპროექტო დოკუმენტაციის წარმოდგენა, რომელიც შესაბამისობაში იქნება რეალურად არსებულ ობიექტთან; შენობის ტექნიკური მდგომარეობის დეტალური გამოკვლევა (განსაკუთებული ყურადღება უნდა გამახვილდეს რიგელებისა და სვეტების შეერთების კვანძებზე). გამოკვლევებით მიღებული შედეგების და სრული საპროექტო დოკუმენტაციის ანალიზის საფუძველზე განხორციელდეს შესაბამი გაძლიერებითი სამუშაოები ამ მიზნით სპეციალურად დამუშავებული გამაგრების პროექტის მიხედვით (ტ.1, ს.ფ 109-135); ჟ) 2012 წლის 10 აპრილის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, შპს „კ...მა“ შპს „ე...საგან“ იყიდა უძრავი ნივთები, მდებარე ქ. ბათუმი, ...ის ქუჩა №...-ში (ს/კ ... და ს/კ ...). ნასყიდობის ფასად განისაზღვრა 100 000 აშშ დოლარი (ტ.1, ს.ფ 150-160); რ) 2015 წლის 25 თებერვლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, შპს „კ...მა“ ნ. კ-ის მიყიდა უძრავი ნივთები, მდებარე ქ. ბათუმი, ...ის ქუჩა №...-ში (ს/კ ... და ს/კ ...). ნასყიდობის ფასად განისაზღვრა 90 000 ლარი. ნასყიდობის საგანზე რეგისტრირებულია იპოთეკა, რომლის მოხსნის ვალდებულება გამყიდველმა იკისრა ხელშეკრულების გაფორმებიდან 2 წლის განმავლობაში (ტ.1, ს.ფ 162-163); ს) საჯარო რეესტრიდან ამონაწერების თანახმად, ნ. კ-ის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ნივთები ს/კ ... და ს/კ ... დატვირთულია იპოთეკით სს „ვ...ს“ სასარგებლოდ (იპოთეკის ხელშეკრულებების დამოწმების თარიღი 10.04.2012 წელი) (ტ.1, ს.ფ 330-333); ტ) სს „ვ...ს“ 2016 წლის 18 აპრილის ცნობის თანახმად, 2015 წლის 24 თებერვლის მდგომარეობით შპს „კ...ს“ დავალიანება ბანკის მიმართ შეადგენდა 72 408.93 აშშ დოლარს (ტ.1, ს.ფ 136).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს კანონით დადგენილი წესით გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს ქმედება ან გადაწყვეტილება. ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ნ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოები ვალდებული არიან თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში დადგენილი წესით განიხილონ გადასახადის გადამხდელის წერილები, საჩივრები და შეკითხვები, საჭიროების შემთხვევაში უსასყიდლოდ მიაწოდონ მას ინფორმაცია მოქმედი გადასახადების, მათი გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ, აგრეთვე გადასახადის გადამხდელის უფლებებისა და ვალდებულებების თაობაზე.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი ადგენს დავის განმხილველი ორგანოს უფლებამოსილებას, განუხილველად დატოვოს საჩივარი. საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძვლები კი მოწესრიგებულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლით. განსახილველ შემთხვევაში, სსიპ შემოსავლების სამსახურის სადავო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში გადამხდელის საჩივრის განუხილველობის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის (ამოღებულია 14.07.2020. №6817) თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოცემულია იმავე პირის მიმართ იმავე დავის განმხილველი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად. აღნიშნული ქვეპუნქტის შინაარსის მიხედვით, საჩივრის განუხილველად დატოვების წინაპირობას წარმოადგენს, როდესაც საჩივარში მითითებულ სადავო საკითხთან დაკავშირებით ნამსჯელი აქვს იმავე საგადასახადო ორგანოს და სადავოდ ქცეული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია უკვე მიღებული გადაწყვეტილების აღსასრულებლად და მასთან შესაბამისობაში. ამასთან, სავალდებულოა, რომ ორივე გადაწყვეტილების ადრესატი ერთი და იგივე პირი იყოს. სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმატიული ჩანაწერის მიზანს წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოში დაინტერესებული პირის მიმართ ერთსა და იმავე საკითხზე განმეორებით მსჯელობის თავიდან აცილება, რადგან საჩივრის წარდგენის უფლება არ არის შეუზღუდავი და იგი არ გულისხმობს ერთ საკითხზე ერთსა და იმავე ადმინისტრაციულ ორგანოში რამდენჯერმე მიმართვის უფლებას. თუკი საკითხი ერთხელ უკვე გადაწყვეტილია და ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე გამოცემულია ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, მათ კანონიერებაზე შედავება დამოუკიდებლად დაუშვებელია იმ შემთხვევაში, თუკი მისი გასაჩივრებისას მომჩივანი ითხოვს უკვე გადაწყვეტილი საკითხის ხელახლა შეფასებას.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 296-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო დავა შესაძლებელია განხილულ იქნეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემასა და სასამართლოში. ამავე კოდექსის 297-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში საგადასახადო დავა ორეტაპიანია და იწყება საჩივრის შემოსავლების სამსახურში წარდგენით. ხსენებული კოდექსის 305-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შემოსავლების სამსახურის მიერ მომჩივნისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში მომჩივანს უფლება აქვს, გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 20 დღის ვადაში გაასაჩივროს დავების განხილვის საბჭოში ან სასამართლოში. ამგვარად, ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენა მოიცავს საჩივართან დაკავშირებით არსებითი განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების უფლებას, ხოლო თუკი საკითხი საჩივრის პირველადი განხილვის ეტაპზე საბოლოოდ არ გადაწყვეტილა, დაინტერესებულ პირს რჩება უფლება, იდავოს ხელახალი განხილვის შედეგად გამოტანილი გადაწყვეტილების კანონიერებაზე.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 27 მაისის №14806 ბრძანებით შპს „კ...ს“ 2016 წლის 20 აპრილისა და 18 მაისის საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა შეესწავლა, მათ შორის, განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით გადამხდელის მიერ №92782/21 განცხადებით წარდგენილი დამოუკიდებელი შემფასებლის ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, განეხორციელებინა სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, შესაბამისი საფუძვლით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება). შემოწმების შედეგების გადაანგარიშების შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება დამოკიდებული იყო გადასახადის გადამხდელის მიერ №92782/21 განცხადებით წარდგენილი დამოუკიდებელი შემფასებლის ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნის შესწავლასა და მის შეფასებაზე.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების შედავებას იმის შესახებ, რომ ქონების საბაზრო ღირებულება დამოუკიდებელი შემფასებლის მიერ შემცირებულ იქნა მხოლოდ იპოთეკის ხარჯზე და მიიჩნევს, რომ მოპასუხე მხარეს სრულყოფილად არ შეუსწავლია აუდიტორული კომპანია შპს „ა...ს“ 2016 წლის 17 მაისის დასკვნა. როგორც ზემოთ აღინიშნა, დასკვნის თანახმად, საბაზრო (შესადარისი გაყიდვების) მიდგომა, არ იქნა გამოყენებული შემდეგი ფაქტორებიდან გამომდინარე: 1) ვინაიდან ამ მიდგომას საფუძვლად უდევს შესადარისი ობიექტების გაყიდვების მოცულობების ანალიზი, ძალიან რთულ ამოცანას წარმოადგენს უძრავი ქონების საქართველოს ბაზარზე ისეთი მსგავსი გაყიდული ან შეთავაზებული ობიექტების შერჩევა, რომლებსაც გააჩნია საკმარისი მახასიათებლების კომპლექტი, რომელიც შეიძლება აღიარებულ იქნას შესაფასებელი ობიექტის ზუსტ ანალოგად; 2) ამასთან, ამ მიდგომის გამოყენების შემთხვევაში შეუძლებელი ხდება დადგინდეს მესაკუთრის მიერ ფასის დადგენის მოტივი, ასევე, მყიდველის მოტივი, რომელიც მზად იქნება გადაიხადოს ესა თუ ის თანხა. მსგავსმა ან სხვა მოტივებმა შეიძლება გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი შეუსაბამობები საკუთრების რეალურ ღირებულებასა და გაყიდვის ფასს შორის. დასკვნის მიხედვით, გამოყენებულ იქნა ორი მეთოდი - შედარების და შემოსავლების მეთოდი. აღნიშნულის საპირისპიროდ აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებული თანამშრომლის მიერ შედგენილი ექსპერტიზის დასკვნით დგინდება, რომ შეფასების მიზნებისთვის შემფასებლის მიერ გამოყენებულ იქნა გაყიდვების შედარების მიხედვით მიდგომა. ამასთან, ეს უკანასკნელი შეფასება ემყარება დაშვებას, რომ შესაფასებელი ქონება არ არის დატვირთული არანაირი შეზღუდვით და სასესხო ვალდებულებით, რაც შესაბამისობაში არ მოდის რეალურ მოცემულობასთან. ასევე არ დგინდება ის ფაქტი, რომ აუდიტის დეპარტამენტის სერტიფიცირებულმა თანამშრომელმა მხედველობაში მიიღო და გაითვალისწინა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 21 სექტემბრის №005585516 ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული გარემოებები შენობის მდგომარეობასთან დაკავშირებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეს სრულყოფილად არ შეუსწავლია საქმის გარემოებები და არ არსებობდა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 სექტემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. მაკარიძე

ქ. ცინცაძე

თ. ოქროპირიძე