საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
საქმე №ბს-1053(2კ-23) 17 აპრილი, 2024 წელი
თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემდეგი შემადგენლობა:
გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები - გორის მუნიციპალიტეტის მერია (მოპასუხე), სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო (მესამე პირი)
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - მ. ს-ი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი აქტის გამოცემის დავალება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება
აღწერილობითი ნაწილი:
მ. ს-იმა 2022 წლის 13 ივნისს სარჩელით მიმართა გორის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხის - გორის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და ქალაქ გორში, ...ის ქ. № ...-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონების ნაწილზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ გორის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 8 ივნისის № 20-2022159158 აქტის ბათილად ცნობა, ასევე, მოპასუხისათვის, იმავე უძრავი ქონების ნაწილზე მ. ს-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.
სარჩელის მიხედვით, გორის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1972 წლის გადაწყვეტილებით შ. და გ. ს-იებს ნება დაერთოთ აეშენებინათ ორბინიანი საცხოვრებელი სახლი მამის ნაკვეთში. გ. ს-ის (მამის) სახელზე გაიცა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის პროექტი. მშენებლობის წარმოებულ იქნა პროექტის პირობებიდან გადახვევით და უნებართვოდ. ზედმეტად აშენდა 21,5 მ2 საცხოვრებელი და 8,95 მ2 დამხმარე ფართები. გორის საქალაქო სასამართლოს 1982 წლის გადაწყვეტილებით გ. ს-ის ზედმეტად აშენებული ფართები ჩამოერთვა და ისინი ჩაირიცხა საბინაო სამმართველოს ფონდში, რაც აღირიცხა ტექინვენტარიზაციის ბიუროშიც. მიუხედავად ამისა, ამ ფართით სარგებლობდა როგორც გ. ს-ი, ასევე დღემდე სარგებლობს მისი მემკვიდრე (შვილი) - მ. ს-ი. აღნიშნული ფართი ცალკე არ გამოყოფილა და არ გამიჯნულა.
მოსარჩელის მოსაზრებით, გორის მუნიციპალიტეტის მერიამ სადავო აქტით უკანონოდ უთხრა უარი მას მითითებულ ფართზე საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემაზე მაშინ, როდესაც კანონმდებლობით იგი ითვლებოდა ფართის კანონიერ მოსარგებლედ.
გორის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 12 აგვისტოს საოქმო განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.
გორის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით მანვე გაასაჩივრა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით მ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა გორის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი გორის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 8 ივნისის № 20-2022159158 აქტი და მასვე დაევალა, კანონით დადგენილ ვადაში, ქალაქ გორში, ...ის ქ. № ...-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონების ნაწილზე მ. ს-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გორის მუნიციპალიტეტის მერიამ და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების შედეგად სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.
კასატორი - გორის მუნიციპალიტეტის მერია აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი“ არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის, 2007 წლის 2 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს ამავე წესით გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. ამავე წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში - მისი მემკვიდრე.
კასატორის მოსაზრებით, დასახელებული წესის თანახმად, გ. ს-ი (მოსარჩელის მამკვიდრებელი) არ წარმოადგენდა კანონიერ მოსარგებლეს, ვინაიდან 1972 წლის 11 აგვისტოს გორის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის არქიტექტურულ-დაგეგმარებითი განყოფილების მიერ გ. ს-ის სახელზე გაიცა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის პროექტი. პროექტის მიხედვით, საცხოვრებელი ითვალისწინებდა 59,6 კვ.მ საცხოვრებელ და 39,4 კვ.მ დამხმარე ფართს (მთლიანად: 99 კვ.მ). ბინა კი აშენდა პროექტის პირობების დარღვევით და ზედმეტად აშენებულმა შეადგინა 21,5 მ2 საცხოვრებელი და 8.95 მ2 დამხმარე ფართები.
აღსანიშნავია, რომ გორის საქალაქო სასამართლოს 1982 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. ს-ი ცნობილ იქნა უფლებადაკარგულ პირად ნებართვისა და პროექტის გარეშე აშენებულ 21.5 მ2 საცხოვრებელი და 8.95 მ2 ფართებზე. მას ჩამოერთვა აღნიშნული ფართები, ჩაირიცხა საბინაო სამმართველოს ფონდში და აღირიცხა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში 1983 წლის 24 მარტს. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ გ. ს-ი და მისი ოჯახი არასწორად მიიჩნია სასამართლოს გადაწყვეტილებით ჩამორთმეული ფართის კანონიერ მოსარგებლედ და არასწორად განმარტა საქართველოს მთავრობის 1983 წლის 23 დეკემბრის №806 დადგენილება. აღნიშნულ ნორმატიულ აქტთან მიმართებაში გორის მუნიციპალიტეტის მერია სრულად ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, რომ საქართველოს მთავრობის 1983 წლის 23 დეკემბრის №806 დადგენილება უპირობოდ არ ანიჭებდა მოქალაქეებს სარგებლობის უფლებას კონფისკირებულ, ჩამორთმეულ სახლებსა და მათ ნაწილებზე.
კასატორი - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო აღნიშნავს, რომ მ. ს-ის უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე იმ საფუძვლით, რომ სადავო ფართის მესაკუთრე სახელმწიფო იყო და ამ ნაწილზე უფლებადამდგენი დოკუმენტი მას არ გააჩნდა. კასატორმა მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებულ „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესზე“, რომლის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერ მოსარგებლედ ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტის, ბინის ორდერის, საბინაო წიგნის და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში - მისი მემკვიდრე. დასახელებული წესის თანახმად კი, გ. ს-ი არ წარმოადგენდა ფართის კანონიერ მოსარგებლეს, ვინაიდან მან მშენებლობა აწარმოვა პროექტის პირობების დარღვევით და უნებართვო ააშენა საცხოვრებელი და დამხმარე ფართები, რომლებიც, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების შესაბამისად, ჩამოერთვა და ჩაირიცხა საბინაო სამმართველოს ფონდში, ასევე აღირიცხა ტექბიუროში. შესაბამისად, გ. ს-ისათვის ჩამორთმეულ ფართებზე საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკემბრის №806 დადგენილების მოქმედება არ გავრცელებულა.
ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვერ იქნა მითითებული ის ლეგიტიმური მიზანი, თუ რას ემსახურებოდა საბჭოთა წყობილების დროს მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული ჩამორთმეული ქონების, დღეს შეცვლილი კანონმდებლობის გათვალისწინებით, ისევ სახელმწიფოს საკუთრებაში შენარჩუნება. კასატორის მოსაზრებით, სახელმწიფოს ლეგიტიმური მიზანია სახელმწიფოს ინტერესების უზრუნველყოფა, რომელიც გამოიხატება სახელმწიფო ქონების კანონიერ განკარგვასა და მართვაში. რაც ასევე განმტკიცებულია „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს დებულების დამტკიცების შესახებ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 17 სექტემბრის №391 დადგენილებით.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები მოითხოვენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკამყოფილებაზე უარის თქმას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით გორის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გორის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები, ვინაიდან:
- არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;
- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;
- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;
- კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივრებში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.
ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ პარაგრაფზე, რაც ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა იგი არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მ. ს-ისათვის ქალაქ გორში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე მის სახელზე რეგისტრირებულ საცხოვრებელი სახლის ნაწილზე, რომლის თანამესაკუთრეა სახელმწიფო, საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემაზე უარის თქმის კანონიერება, სადავო ფართზე კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის არარსებობის საფუძვლით.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ პირველი მუხლის პირველი პუნქტზე, რომლის მიხედვით, დასახელებული წესი არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის, 2007 წლის 2 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს ამავე წესით გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. მითითებული წესის მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, განმარტებულია კანონიერი მოსარგებლის ცნება - ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის, ბინის ორდერის, საბინაო წიგნის და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში - მისი მემკვიდრე. ამასთან, დასახელებული დადგენილების მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტი ზუსტად განსაზღვრავს იმ დოკუმენტთა ჩამონათვალს, რაც საფუძვლად უნდა დაედოს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლის საკუთრებაში გადაცემას. მათ შორის, ამ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, დაინტერესებულმა პირმა, სხვა ზემოთ ჩამოთვლილ დოკუმენტებთან ერთად, ადმინისტრაციულ ორგანოში უცილობლად უნდა წარადგინოს არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, როგორიცაა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვა. ამასთან, ამავე წესის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტში მითითებულ საცხოვრებელ ან/და არასაცხოვრებელ (იზოლირებულ ან/და არაიზოლირებულ) ფართობთან ერთად კანონიერი მოსარგებლის მიერ დაკავებული მომიჯნავე ფართობის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზეც, თუკი აღნიშნული მომიჯნავე ფართობის გარეშე საცხოვრებელი ან/და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან/და არაიზოლირებული) ფართობით დამოუკიდებლად სარგებლობა შეუძლებელია და იგი არ წარმოადგენს ცალკე უფლების ობიექტს.
ამდენად, პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის საჭიროა კუმულაციურად ორი პირობის არსებობა: პირს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) და ამ დოკუმენტის საფუძველზე კანონიერად უნდა სარგებლობდეს სადავო ფართით. აღნიშნული პირობები ვრცელდება აგრეთვე კანონიერი მოსარგებლის მიერ დაკავებული მომიჯნავე ფართობის საკუთრებაში გადაცემაზეც, თუკი მომიჯნავე ფართობის გარეშე ძირითადი საცხოვრებელი ფართობით დამოუკიდებლად სარგებლობა შეუძლებელია.
განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მ. ს-იმა მიმართა გორის მუნიციპალიტეტის მერიას და როგორც კანონიერმა მოსარგებლემ, მოითხოვა საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემა ქონების იმ ნაწილზე, რომელზეც თანამესაკუთრედ ფიქსირდებოდა სახელმწიფო, თუმცა მას სადავო აქტით უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე იმ საფუძვლით, რომ სადავო ფართის მესაკუთრე სახელმწიფო იყო და ამ ნაწილზე უფლებადამდგენი დოკუმენტი განმცხადებელს არ გააჩნდა. კანონმდებლობით კი იგი ვალდებული იყო, განცხადებისათვის თან დაერთო კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. საქმეში წარმოდგენილია გორის საქალაქო სასამართლოს 1982 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება, რომლითაც დასტურდება, რომ ნებართვისა და პროექტის გარეშე აშენებული (21,5 მ2 საცხოვრებელი და 8,95 მ2 დამხმარე) ფართები გ. ს-ის ჩამოერთვა და ჩაირიცხა საბინაო სამმართველოს ფონდში, რაც ასევე აღირიცხა ტექინვენტარიზაციის ბიუროში 1983 წლის 24 მარტს. დასახელებულ გარემოებებზე მითითებით, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში გასარკვევია, მოსარჩელის მიერ ადმინისტრაციულ ორგანოსა და სასამართლოში წარდგენილი დოკუმენტაციით, იყო თუ არა გ. ს-ი ქალაქ გორში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე, პროექტის პირობებიდან გადახვევით და უნებართვოდ, ზედმეტად აშენებული 21,5 მ2 საცხოვრებელი და 8,95 მ2 დამხმარე ფართების კანონიერი მოსარგებლე, რომლის ამჟამინდელი მემკვიდრეც, სამკვიდრო მოწმობების თანახმად, ჯერ ა. ს-ი იყო, ხოლო ამჯამად მ. ს-ი წარმოადგენს.
კანონიერი მოსარგებლის ცნების განსაზღვრის მიზნებისთვის კი, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკემბრის №806 დადგენილებაზე, რომლის პირველი პუნქტის თანახმად, სახალხო დეპუტატთა საქალაქო (რაიონული) საბჭოების აღმასკომებს უფლება მიეცათ, მოეხდინათ, როგორც გამონაკლისი, 1974 წლის სექტემბრამდე თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების (მათი ნაწილების) სამართლებრივი რეგისტრაცია, თუ მიზანშეუწონელი იქნებოდა დადგენილი წესით მათი უსასყიდლოდ ჩამორთმევა და სახალხო დეპუტატთა ადგილობრივი საბჭოების ფონდში ჩარიცხვა ან დანგრევა და თუ მათი სასარგებლო ფართობი არ აღემატებოდა 136 კვადრატულ მეტრს. მოგვიანებით, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 16 მარტის №156 დადგენილებით, „საქართველოს სს რესპუბლიკაში ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობის მოწესრიგების ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკემბრის №806 დადგენილების პირველი პუნქტიდან ამოღებულ იქნა სიტყვები: „1974 წლის სექტემბრამდე“ და „თუ მათი სასარგებლო ფართობი არ აღემატება 136 კვ.მ-ს, მათ შორის, საცხოვრებელი ფართობი - 96 კვ.მ-ს“. ამდენად, ზემოაღნიშნული №806 დადგენილებით, მასში შესული ცვლილებების გათვალისწინებით, დაშვებულად იქნა მიჩნეული თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების (მათი ნაწილების) სამართლებრივი რეგისტრაცია, ცალკეული გამონაკლისების გარდა. №806 დადგენილების მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით კი განისაზღვრა, რომ: სახალხო დეპუტატთა საქალაქო (რაიონული) საბჭოების აღმასკომებმა აცნობონ თვითნებურად აშენებული იმ ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების (მათი ნაწილების) მფლობელებს, რომელთა ქონებაც არ შეესაბამება ამ დადგენილების პირველი პუნქტის მოთხოვნებს, რომ: - მათ შეუძლიათ იცხოვრონ ამ სახლებში (მათს ნაწილებში) მანამ, სანამ საჭირო არ გახდება სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის იმ მიწის ნაკვეთების ჩამორთმევა, რომლებზეც აგებულია აღნიშნული სახლები (მათი ნაწილები); - მათ უფლება არა აქვთ გაასხვისონ რაიმე ფორმით ეს სახლები (მათი ნაწილები); - მათ მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთების ჩამორთმევისას აღნიშნულ ნაკვეთებზე არსებული თვითნებურად აშენებული სახლების (მათი ნაწილების) და ხილ-კენკროვანი ნარგავების ღირებულება არ ანაზღაურდება.
მითითებული ნორმების სამართლებრივი ანალიზიდან გამომდინარე, მართალია, გ. ს-ის მიერ აშენებული საცხოვრებელი სახლის ნაწილის, №806 დადგენილების პირველი პუნქტის შესაბამისად, სამართლებრივი რეგისტრაციის საფუძველი არ არსებობდა, რადგან იგი კანონმდებლობით დადგენილი სასარგებლო ფართობის 136 კვ.მ-ის გადამეტებით იყო აშენებული, შესაბამისად, ეს ნაწილი ჩაითვალა უკანონო მშენებლობად და დაექვემდებარა უსასყიდლოდ ჩამორთმევას, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მამკვიდრებელზე ვრცელდება №806 დადგენილების მე-2 პუნქტი, რომლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მას მიეცა უფლება ეცხოვრა მის მიერ აშენებული საცხოვრებელი სახლის ჩამორთმეულ ნაწილში მანამ, სანამ საჭირო არ გახდებოდა სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის იმ მიწის ნაკვეთის ჩამორთმევა, რომელზეც აგებულია სახლის უკანონო ნაწილი. საქმის მასალებით კი უდავოდ დადგენილია, რომ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების არსებობისა და საცხოვრებელი სახლის სახელმწიფოს სახელზე აღრიცხვის მიუხედავად, სახლის ჩამორთმეული ნაწილის, რეალური, სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის ჩამორთმევა არ განხორციელებულა, არც ცხოვრების უფლება ვინმეს შეუზღუდავს გ. ს-ისა და მისი ოჯახისათვის და არც მიწის ნაწილის ჩამორთმევა განხორციელებულა 1983 წლიდან დღემდე, თითქმის 4 ათეული წლის განმავლობაში და ეს ოჯახი უწყვეტად ცხოვრობდა და ცხოვრობს საცხოვრებელ სახლში და მის ჩამორთმეულ ნაწილში. სწორედ ამიტომ, მართებულია სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ ჩამორთმეული ნაწილიც, რომელიც ასევე სახელმწიფოს საკუთრებას წარმოადგენს, უნდა დაექვემდებაროს საცხოვრებელი ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, რამდენადაც სახელმწიფომ საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭო 1983 წლის 23 დეკემბრის №806 დადგენილების მე-2 პუნქტის მიხედვით, თვითონ დართო ნება გ. ს-ის და მის ოჯახს ეცხოვრა საცხოვრებელი სახლის ჩამორთმეულ ნაწილში, რის გამოც, როგორც გ. ს-ი, ისე მისი ოჯახი კანონიერ მოსარგებლედ უნდა ჩაითვალოს.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ასევე იზიარებს სააპელაციო პალატის განმარტებას, რომ სახელმწიფოს ნებისმიერი საქმიანობა უნდა ემსახურებოდეს კანონისმიერი მიზნის მიღწევას, თუმცა განსახილველ საქმეზე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ წარმოდგენილი პოზიციით, მისი მიზნის კანონიერება ვერ დასტურდება, ვერ იქნა მითითებული ის ლეგიტიმური მიზანი, თუ რას ემსახურება საბჭოთა წყობილების დროს მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული ჩამორთმეული ქონების დღეს, შეცვლილი კანონმდებლობის გათვალისწინებით, ისევ სახელმწიფოს საკუთრებაში შენარჩუნება. ამრიგად, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმები გორის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 8 ივნისის №20-2022159158 აქტის ბათილად ცნობისა და გორის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის, ქალაქ გორში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების ნაწილზე, მ. ს-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველს ქმნიდა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
სარეზოლუციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და
დაადგინა:
1. გორის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი
მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე
ნ. სხირტლაძე
