საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
№ბს-1417 (კ-22) 16 აპრილი, 2024 წელი
ქ.თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა
კასატორი (მოსარჩელე) - ნ. ღ-ი
პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ვაკის რაიონის გამგეობა
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 07 სექტემბრის განჩინება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2021 წლის 22 იანვარს ნ. ღ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ვაკის გამგეობის მიმართ, რომლითაც ქ. თბილისის მერიის 2020 წლის 17 დეკემბრის №1702 ბრძანების, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ვაკის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 03 სექტემბრის №30-0119246403 წერილის ბათილად ცნობა და ქალაქ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის 2/51-96 გადაწყვეტილებით მინიჭებული უფლების ფარგლებში, საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემა მოითხოვა.
მოსარჩელის განმარტებით, წლების განმავლობაში ვაკის რაიონის გამგეობისაგან უშედეგოდ ითხოვს ბინის გადაცემას, რომელიც მიეკუთვნა ქალაქ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის 2/51- 96 გადაწყვეტილებით. ხსენებული გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის ვაკის რაიონის გამგეობის სარჩელი და ნ. ღ-ი მასთან ერთად მყოფ პირთან ერთად გამოსახლებულ იქნა ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში არსებული ...ის №... კორპუსის №... კომუნალური ფონდის ბინიდან და შესახლდა ...ის №... კორპუსში 16 კვ.მ ფართის მისთვის გამოყოფილ №... იზოლირებულ ბინაში. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ხსენებული გადაწყვეტილება დღემდე არ აღსრულებულა, ვინაიდან ვაკის რაიონის გამგეობა ვერ გაერკვა თავის მოვალეობაში.
მოსარჩელის მითითებით, ...ის გამზ. №...-ში მდებარე №... კორპუსი 1995 წლიდან აღარ ეკუთვნოდა ...ს და ირიცხებოდა საბინაო ტრესტის ბალანსზე. ამდენად, არა მხოლოდ სტუდენტს, არამედ ნებისმიერ პირს შეეძლო ჰქონოდა ბინა მითითებულ კორპუსში. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ როგორც მარტოხელა დედას და უსახლკაროს, რიგგარეშე ეკუთვნოდა საცხოვრებელი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ღ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი:
2015 წლის 15 მაისს ნ. ღ-იმა №12/15135355 განცხადებით მიმართა ვაკის რაიონის გამგეობას და მოითხოვა ქ თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში, კორპ. №...-ში მდებარე №... ბინის ან ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში, კორპ. №...-ში მდებარე №... ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა. ვაკის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 2 ივლისის №12 24/15183606 ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით არ დაკმაყოფილდა ნ. ღ-ის ზემოხსენებული განცხადება და განმცხადებელს განემარტა, რომ გამგეობის მხრიდან არაერთხელ ეცნობა საჩივრის ავტორს, რომ პრივატიზება მოთხოვნილი ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემისათვის სავალდებულო დოკუმენტაცია, კერძოდ, კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია ნ. ღ-ის მიერ არ ყოფილა წარდგენილი. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2016 წლის 15 სექტემბრის №627 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ნ. ღ-ის 2016 წლის 22 ივლისის №12/15203298-1 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ვაკის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 2 ივლისის №12-24/15183606 ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.
2015 წლის 21 ოქტომბერს ნ. ღ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და მოითხოვა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2016 წლის 15 სექტემბრის №627 ბრძანებისა და ვაკის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 2 ივლისის №12 24/15183606 ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა. აღნიშნული სასამართლოს 2016 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ნ. ღ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 აგვისტოს (საქმე №38/1093-16) გადაწყვეტილებით ნ. ღ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2016 წლის 15 სექტემბრის №627 ბრძანება და ვაკის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 2 ივლისის №12-24/15183606 ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. ამავე გადაწყვეტილების თანახმად, ვაკის რაიონის გამგეობას დაევალა საქმის სრულყოფილად გამოკვლევის შემდგომ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 აგვისტოს (საქმე №3ბ/1093-16) გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, ვაკის რაიონის გამგეობამ 2016 წლის 15 ნოემბერს მიიღო №24/297858 გადაწყვეტილება, რომლითაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლის საფუძველზე, განუხილველად იქნა დატოვებული ნ. ღ-ის 2015 წლის 15 მაისის №12/15135355 განცხადება. 2016 წლის 2 დეკემბერს ნ. ღ-იმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში წარადგინა №427540/15 ადმინისტრაციული საჩივარი და მოითხოვა ვაკის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 15 ნოემბრის №24/297858 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 10 მარტის №1-526 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ნ. ღ-ის 2016 წლის 2 დეკემბრის №427540/15 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ვაკის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 15 ნოემბრის №24/297858 გადაწყვეტილება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 ივლისის (საქმე №3/2790-17) გადაწყვეტილებით ნ. ღ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2017 წლის 10 მარტის №1-526 ბრძანება და ვაკის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 15 ნოემბრის №24/297858 გადაწყვეტილება. ამავე გადაწყვეტილების თანახმად, ვაკის რაიონის გამგეობას დაევალა საქმის სრულყოფილად გამოკვლევის შემდგომ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.
2019 წლის 26 აგვისტოს ნ. ღ-იმა №19/0119238808-30 განცხადებით მიმართა ვაკის რაიონის გამგეობას და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 ივლისის საქმე №3/2790-17 გადაწყვეტილების აღსრულების ფარგლებში, მის მიერ 2015 წლის 15 მაისს ვაკის რაიონის გამგეობაში წარდგენილ №12/15135355 განცხადებასთან დაკავშირებით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.
ვაკის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 3 სექტემბრის №30 0119246403 ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით - ნ. ღ-ის ეცნობა, რომ მისი 2015 წლის 15 მაისის №12/15135355 განცხადება ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში, კორპ №...-ში მდებარე №... ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ საჩივრის ავტორის მიერ არ იქნა წარდგენილი და ვერც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მოძიებული პრივატიზება მოთხოვნილი ფართის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ასევე აღინიშნა, რომ გამგეობა მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ნ. ღ-ისთვის ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/51-96 გადაწყვეტილების საფუძველზე გადაეცა ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში, კორპ. №...-ში მდებარე №... ბინა, ვინაიდან გამგეობა არ წარმოადგენდა სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილების აღსრულებაზე უფლებამოსილ ორგანოს.
სასამართლომ მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირეზული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესზე“ და აღნიშნა, რომ საცხოვრებელი ან არასაცხოვრებელი ფართების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემისათვის კანონმდებლობა ითვალისწინებს ცალკეული კუმულატიური პირობების არსებობას, მათ შორის, საპრივატიზებო ფართით კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი სათანადო დოკუმენტის, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, ასევე, მემკვიდრეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის ვალდებულებას.
სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვაკის რაიონის გამგეობაში საჩივრის ავტორის მიერ საპრივატიზებო ობიექტის კანონიერი სარგებლობის დამდგენი დოკუმენტის სახით წარდგენილ იქნა ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/51-96 გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, ქ. თბილისის ვაკის რაიონის გამგეობის სარჩელი მოპასუხე ნ. ღ-ის მიმართ საცხოვრებელი ბინიდან გამოსახლების თაობაზე დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილებით, ნ. ღ-ი თანმხლებ პირებთან ერთად უნდა გამოსახლებულიყო ქ. თბილისში, ...ის გამზ. ...-ში, ...ის კორპ №...- ში მდებარე №... კომუნალური ფონდის ბინიდან და შესახლებულიყო ამავე ...ის №... კორპუსში, მისთვის გამოყოფილ №..., 16 კვ.მ ფართის ბინაში.
კოლეგიის მითითებით, №189 დადგენილების მიზნებისთვის, ვერც ზემოხსენებული დოკუმენტი და ვერც საქმეში წარმოდგენილი სხვა დოკუმენტაცია იქნებოდა მიჩნეული ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში, კორპ №...-ში მდებარე №... ბინის - პრივატიზება მოთხოვნილი ფართის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტად. რაც შეეხება ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში, ...ის კორპ №...-ში მდებარე №... ბინის ნ. ღ-ისთვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის საკითხს, №189 დადგენილების მიზნებისთვის, ბინის პრივატიზების აუცილებელი პირობა ფართის კანონიერად სარგებლობის დამადასტურებელ სათანადო დოკუმენტთან ერთად იყო აღნიშნული ფართის კანონიერად ფლობის ფაქტის დადასტურება.
მოცემულ შემთხვევაში, ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/51-96 გადაწყვეტილება ხსენებულ ბინაზე მართალია წარმოადგენდა კანონიერი სარგებლობის დამდგენ დოკუმენტს, თუმცა ნ. ღ-ის მიერ აღნიშნული ფართით ფაქტობრივი სარგებლობის ფაქტი არ დასტურდებოდა, რაც გამორიცხავდა ქ. თბილისში, ...ის გამზ. ...-ში, ...ის კორპ №...-ში მდებარე №... ბინის საჩივრის ავტორისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესაძლებლობას. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვაკის რაიონის გამგეობა მოკლებული იყო შესაძლებლობას, დაეკმაყოფილებინა საჩივრის ავტორის მოთხოვნა და ნ. ღ-ისთვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში, კორპ №1-ში მდებარე №... ან ამავე მისამართზე №... კორპუსში მდებარე №... ბინა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ღ-იმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 07 სექტემბრის განჩინებით ნ. ღ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 31მარტის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი დასკვნები და მათზე მითითებით აღნიშნა, რომ გამგეობამ ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/51-96 გადაწყვეტილების საფუძველზე კანონიერად მიიჩნია ნ. ღ-ის ერთი ბინიდან (თბილისი, ...ის გამზ. №...-ში, ...ის კორპ №...-ში მდებარე №... კომუნალური ფონდის ბინა) გამოსახლება და მეორე ბინაში (№...) შესახლება, რასაც სასამართლოც დაეთანხმა. პალატის მითითებით, სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ბინაში ნ. ღ-ის შესახლება ფიზიკურად ვერ მოხდა; მეტიც, ბინა, სადაც უნდა შესახლებულიყო მოსარჩელე, საბინაო ფონდში აღარ არსებობდა. პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ აღნიშნული შემთხვევის პრევენცია უზრუნველყოფის ღონისძიებით შესაძლებელი იქნებოდა, თუმცა მხარეს მითითებული შესაძლებლობა არ გამოუყენებია. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 9 ივნისის №213757 წერილით დგინდებოდა, რომ ქ. თბილისი, ...ის გამზ. №..., №... კორპ, მე-... სართული, ბინა №...-ზე ფართი 48.48 კვ.მ - რეგისტრირებული იყო ე. მ-ის, გ., ს. და სო. ნ-ეების თანასაკუთრებად - 14.85 კვ.მ და სახელმწიფო ფართი - 33.63 კვ.მ. შესაბამისად, მოთხოვნილი ფართი იყო სახელმწიფო საკუთრებაში. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად კი ვაკის რაიონის გამგეობა არ იყო უფლებამოსილი ორგანო მიეღო გადაწყვეტილება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების ფიზიკური და იურიდიული პირისათვის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/51-96 გადაწყვეტილება ხსენებულ ბინაზე წარმოადგენდა კანონიერი სარგებლობის დამდგენ დოკუმენტს, თუმცა, ნ. ღ-ის მიერ აღნიშნული ფართით ფაქტობრივი სარგებლობის ფაქტი არ დასტურდებოდა. ამდენად, ფლობისა და კანონიერი სარგებლობის დამდგენი დოკუმენტის კუმულატიურად არარსებობის პირობებში, გამოირიცხებოდა ქ. თბილისში, ...ის გამზ. ...-ში, ...ის კორპ №...-ში მდებარე №... ბინის ნ. ღ-ისთვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესაძლებლობა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ღ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ ქ.თბილისში, ...ის გამზ. №..., კორპ. №1, ბინა №..., რომელიც 1995 წლამდე იყო ბინა №23, ეკუთვნოდა ...ს და ირიცხებოდა განათლების სამინისტროს ბალანსზე. 1995 წელს ხსენებული ბინა ჩაირიცხა საბინაო საექსპლუატაციო ტრესტის ბალანსზე. კასატორის მითითებით, ნომერი იმ საფუძვლით შეეცვალა, რომ პირველ და მეორე სართულებზე გადაინომრა ბინები. ნ. ღ-ის მითითებით, აღნიშნული გარემოება მნიშვნელოვანია, რადგან ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/51-96 გადაწყვეტილების შესაბამისად, მოსარჩელე გამოასახლეს ...ის №... კორპუსის №... ბინიდან, ამდენად, ფაქტობრივი მისამართიდან არ გამოსახლებულა, რადგან 1996 წელს №... ბინა სტუდენტის საცხოვრებელი აღარ იყო. კასატორის მითითებით, მისი მისამართია ...ის გამზ. №..., კორპ. №..., ბინა №... და არა ...ის კორპ. №..., ბინა №.... ხსენებული ორი ბინა იურიდიული სტატუსის მიხედვით ერთი და იგივე არ არის. ამდენად, კასატორი არ იზიარებს გამგეობის წარმომადგენლის მოსაზრებას, რომ ნ. ღ-ი ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/25-96 გადაწყვეტილებით გამოსახლებულ იქნა საბინაო საექსპლუატაციო ტრესტის ბალანსზე არსებული ბინიდან.
კასატორის მითითებით, თავდაპირველად გამგეობისაგან ითხოვდა ბინის ერთ ოთახს -14 მ2 ფართს, ვინაიდან ტერიტორიის დანარჩენი ნაწილი უკანონოდ ჰქონდა დაკავებული ნ-ეების ოჯახს. ნ. ღ-ის მითითებით, მასა და თავის შვილს სხვა თავშესაფარი არ გააჩნიათ, ამიტომ ითხოვენ იმ ფართს, რაც ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/51-96 გადაწყვეტილებით მიეკუთვნათ. კასატორი აღნიშნავს, რომ როგორც მარტოხელა დედას, რიგგარეშე ეკუთვნოდა საცხოვრებელი ფართი. ამასთან, ზემოხსენებული გადაწყვეტილებით განსაზღვრულ ბინაში მისი შესახლება ვერ მოხერხდა იმის გამო, რომ ფართი დაკავებული ჰქონდა ლ. ბ-ეის ოჯახს. ამდენად, სასამართლო გადაწყვეტილება ვერ აღსრულდა.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმესთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები. სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ კასატორი 1988 წლიდან ცხოვრობდა სადავო ფართში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით ნ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
საკასაციო პალატა თავდაპირველად მიუთითებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:
ნ. ღ-ი არის მარტოხელა დედა, ჰყავს ერთი შვილი და რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში. ნ. ღ-ი ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა ქ. ხაშურში, ...ს ქუჩაზე მდებარე ...ის ბინა №...-ში. 1982 წლის 19 სექტემბერს ნ. ღ-ი ამოეწერა აღნიშნული ბინიდან საქართველოს ...ში სწავლის გამო. სწავლის ვადის პერიოდში - ... წლის დეკემბრიდან ... წლის ივლისამდე ჩაწერილი იქნა და ცხოვრობდა ქ. თბილისში, ...ის გამზირის №...-ში მდებარე ...ის ... კორპუსში №... ბინაში, ამავე ბინაზე გამოწერილი ორდერის საფუძველზე.
1988 წლის 22 ივნისს ნ. ღ-იმა განცხადებით მიმართა განათლების მინისტრის მოადგილეს საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების თხოვნით. მითითებულ განცხადებაზე არსებული რეზოლუციებით, ასევე ქ. თბილისის ...ის სამმართველოს 1988 წლის 01 ივლისის №50-18 240/02 წერილით, მოსარჩელეს სწავლის ვადით გამოეყო ფართი, მდებარე ქ. თბილისი, ...ის გამზირი №..., კორპუსი №..., ბინა №...-ში ბინის ერთ მხარეს. ნ. ღ-ის ...ის სამმართველომ, 1993 წლის 22 აპრილის შუამდგომლობით, როგორც მარტოხელა დედას, ...ში ცხოვრების ვადა გაუგრძელა 1995 წლის 1 ივლისამდე.
საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის 1994 წლის 4 ოქტომბრის რეზოლუციის საფუძველზე, თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტმა 1995 წლის 23 მარტს მიიღო დადგენილება, რომლის თანახმად, დაკმაყოფილდა ვაკის ...ის №... კორპუსში მცხოვრებ მოქალაქეთა თხოვნა (საერთო განცხადებას ხელს აწერდა ასევე მოსარჩელეც) და ...ის №... კორპუსი ჩაირიცხა ქალაქის საბინაო საექსპლუატაციო ტრესტის ბალანსზე, კომუნალურ ფონდში.
საქართველოს ...ის ... წლის 27 ივლისის ბრძანებით, ნ. ღ-ი გაირიცხა ინსტიტუტიდან, რის გამოც ქ.თბილისის ვაკის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ნ. ღ-ის უარი ეთქვა ბინის ორდერის გაცემაზე და ჩაწერაზე.
ქალაქ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის №2/51-96 გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა ქ.თბილისის ვაკის რაიონის გამგეობის სარჩელი და ნ. ღ-ი მასთან ერთად მყოფ პირთან ერთად გამოსახლებულიყო ქ.თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში არსებული ...ის №... კორპ №... კომუნალური ფონდის ბინიდან და შესახლებულიყო ...ის მე-... კორპუსში მისთვის გამოყოფილი №...-ე 16 კვ.მ ფართის მქონე იზოლირებულ ბინაში. სასამართლოს მითითებით, მართალია, ნ. ღ-ი ექვემდებარებოდა ბინიდან გამოსახლებას სხვა საცხოვრებელი სადგომის მიუცემლად, თუმცა სასამართლომ გაითვალისწინა მისი ოჯახური მდგომარეობა, ასევე ის გარემოება, რომ ქ. ხაშურში, ...ს ქუჩაზე მდებარე ...ის ბინა №...-ში ის სასამართლო გადაწყვეტილებით ცნობილი იქნა ფართზე უფლებადაკარგულად, შესაბამისად, ვადის მითითების გარეშე შეასახლა ამავე ...ის მე-... კორპუსში მისთვის გამოყოფილ №...-ე 16 კვ. ფართის მქონე იზოლირებულ ბინაში.
აღსანიშნავია, რომ ქალაქ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებაზე 2003 წლის 9 სექტემბრამდე მიმდინარეობდა სააღსრულებო წარმოება (რადგანაც კრედიტორმა ვერ უზრუნველყო შესასახლებელი ფართის გამოთავისუფლება, სააღსრულებო ფურცელი შეუსრულებელი სახით დაუბრუნდა კრედიტორს), თუმცა მისი აღსრულება ვერ განხორციელდა და მოსარჩელე ამჟამადაც აგრძელებს ცხოვრებას ქ.თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში არსებული ყოფილი ...ის №... კორპუსის №... ბინაში. სოციალურად დაუცველთა ოჯახების მონაცემთა ბაზაში, ოჯახს მუდმივ საცხოვრებელ ადგილად სწორედ აღნიშნულ მისამართზე მდებარე ბინა უფიქსირდება.
ქ.თბილისში, ...ის გამზ. №..., კორპ. №..., ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემების შესაბამისად, ირიცხება ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის საბინაო ფონდში ქალაქ თბილისის მთავრობის 2002 წლის 08 აგვისტოს №12 40 264 დადგენილების საფუძველზე; კერძოდ, ქალაქ თბილისის მთავრობის 2002 წლის 08 აგვისტოს №12-40-264 დადგენილებით ყოფილი ...ის ტერიტორიაზე არსებული საერთო საცხოვრებლები, მათ შორის №... კორპუსი ჩაირიცხა გამგეობის საბინაო ფონდში, რომელიც 2002 წლამდე ირიცხებოდა განათლების სამინისტროს ბალანსზე.
საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2001 წლის 20 ნოემბრის №1-3/838 და 2002 წლის 15 ივლისის №1-3/488 ბრძანებათა საფუძველზე, 2003 წლის 26 მარტს გაფორმებული მიღება-ჩაბარების აქტით, ქ. თბილისში, ...ის გამზირის №...-ში მდებარე მე-2, მე-4 და მე-5 ორსართულიანი კორპუსები და ..., ... და ... ხუთსართულიანი კორპუსები მათზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთით გადაეცა ქ.თბილისის მერიის ვაკე-საბურთალოს რაიონის საცხოვრებელ ფონდს. შესაბამისად უძრავი ნივთი, რომელიც ირიცხებოდა ვაკე-საბურთალოს გამგეობის ბალანსზე მის: ქ.თბილისი, ...ის გამზირის №... - ქალაქ თბილისის მთავრობის 2006 წლის 20 იანვრის №01 39 39 დადგენილების (,,ქ.თბილისში, ...ის გამზირი №...-ში (ყოფილი ...ის ტერიტორია) მდებარე ქ.თბილისის მერიის საცხოვრებელ ფონდში სახელმწიფო საკუთრებაში რიცხული ადგილობრივი საკუთრების და მათზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთის გაცვლის წესი“) საფუძველზე, გადაეცა ქ. თბილისის მერიის საცხოვრებელ ფონდს.
ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2007 წლის 17 დეკემბრის №14-71 გადაწყვეტილებით, ძალადაკარგულად გამოცხადდა „ქ. თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის და დამტკიცების შესახებ“ ქ.თბილისის საკრებულოს 2003 წლის 09 სექტემბრის 12-7 გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად გაუქმდა რაიონის გამგეობის საბინაო ფონდი.
სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 09 ივნისის №213757 წერილის თანახმად, რომ ქ.თბილისში, ...ის გამზ.№... ... კორპ, მე-2 სართული, ბინა №...-ზე ფართი 48.48 კვ.მ რეგისტრირებულია თანასაკუთრებად: ე. მ-ი, გ. ნ-ე, ს. ნ-ე და სო. ნ-ე - 14.85 კვ.მ და 33.63 კვ.მ ფართი - სახელმწიფოს საკუთრებად.
2015 წლის 15 მაისს ნ. ღ-იმა №12/15135355-24 განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ვაკის რაიონის გამგეობას და მოითხოვა ქ.თბილისში, ...ის გამზირი №...ა კორპუსში მდებარე №... ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის ვაკის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 02 ივლისის №12- 24/15183606 გადაწყვეტილებით ნ. ღ-ის უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. ამასთან განემარტა, რომ გამგეობის მიერ არაერთხელ ეცნობა წერილობით, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილების შესაბამისად, უნდა წარედგინა სათანადო საბუთები, კერძოდ, ბინის ორდერი და სხვა, რის შემდგომაც მოხდებოდა ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა და ვინაიდან ნ. ღ-ის მიერ ვერ ხერხდებოდა სათანადო საბუთების წარდგენა, გამგეობა მოკლებული იყო შესაძლებლობას დაეკმაყოფილებინა მისი მოთხოვნა ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემასთან დაკავშირებით. ხსენებული გადაწყვეტილება ნ. ღ-იმა სასამართლო წესით გაასაჩივრა. კანონიერ ძალაში შესული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ნ. ღ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ვაკის რაიონის გამგეობის 2015 წლის 02 ივლისის №12-24/15183606 (3033742) აქტი და ვაკის რაიონის გამგეობას საქმის არსებითი გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ვაკის რაიონის გამგეობის მიერ 2016 წლის 15 ნოემბერს მიღებულ იქნა №24/297858 გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის ვაკის რაიონის გამგეობამ განიხილა ნ. ღ-ის 2015 წლის 15 მაისის №12/15135355-24 განცხადება და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, იმ გარემოებების გათვალისწინებით, რომ არ შეცვლილა ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა და განცხადებაში წარდგენილი ინფორმაცია არ წარმოადგენდა ახლად აღმოჩენილ ან ახლად გამოვლენილ გარემოებას, აღნიშნული განცხადება დატოვებული იქნა განუხილველად, რაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი.
ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ვაკის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 3 სექტემბრის №30-0119246403 წერილით ნ. ღ-ის ეცნობა, რომ 2015 წლის 15 მაისის განცხადება, რომლითაც ითხოვდით ქ.თბილისში, ...ის გამზ.№..., კორპ. №... მდებარე ბინა №...-ის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას, არ დაკმაყოფილდა. ადმინისტრაციული ორგანოს განმარტებით, საცხოვრებელი ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემისთვის საჭირო იყო რამდენიმე პირობის ერთად არსებობა - პირი უნდა წარმოადგენდეს კანონიერ მოსარგებლეს (ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის: ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვა), ხოლო ფართი, რომლის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას ითხოვს იგი, შედიოდეს სახელმწიფო საბინაო ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში. მოცემულ შემთხვევაში ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 25 იანვრის №3ბ-27-05 განჩინებით დგინდებოდა, რომ სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება - ნ. ღ-ის შესახლება ვერ განხორციელდა ...ის გამზ. №...-ში მე-... კორპუსის ბინა №... -ში, ვინაიდან აღნიშნული ბინა დაკავებული იყო მოქ. ლ. ბ-ეის მიერ. სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება - აღსრულების ეროვნული ბიუროს პრეროგატივას წარმოადგენდა, ამდენად, გამგეობა არ იყო უფლებამოსილი განეხორციელებინა სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება.
ხსენებული წერილი ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ღ-იმა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 17 დეკემბრის №1702 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ვაკის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 3 სექტემბრის №30-0119246403 ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.
წინამდებარე დავის საგანს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ვაკის რაიონის გამგეობის 2019 წლის 3 სექტემბრის №30-0119246403 წერილისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 17 დეკემბრის №1702 ბრძანების კანონიერება წარმოადგენს. ამდენად, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში უნდა შეფასდეს ნ. ღ-ის მოთხოვნაზე უარის თქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა. პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა და სასამართლოებმა იმსჯელეს მოსარჩელისათვის როგორც ...ის გამზ. №..., №... კორპუსის ბინა №...-ის, ისე ...ის გამზ. №..., №... კორპუსის ბინა №...-ის გადაცემის კანონიერების თაობაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატის მსჯელობაც ზემოხსენებულ ორივე ფართს შეეხება.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერ მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი“ არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის 2007 წლის 02 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს წესით გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს.
ბინის კანონიერ მოსარგებლეს, ზემოხსენებული წესის მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, წარმოადგენს ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით. ამავე წესის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტი შეიცავს იმ დოკუმენტაციის ჩამონათვალს, რაც უნდა ერთოდეს საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის შესახებ განცხადებას, მათ შორის, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.).
აღსანიშნავია, რომ ზემოხსენებული წესით, იმ დოკუმენტების ჩამონათვალი, რომლებითაც უნდა იქნეს დადასტურებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი სარგებლობის ფაქტი, არ არის ამომწურავი და ადმინისტრაციულ ორგანოს ანიჭებს უფლებამოსილებას დაეყრდნოს უძრავი ქონების კანონიერი სარგებლობის ფაქტის დამადასტურებელ სხვა მტკიცებულებებსაც.
განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ კასატორი 1988 წლიდან ცხოვრობს ქ. თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში მდებარე ...ის №... კორპუსში. თავდაპირველად, მის სახელზე, როგორც სტუდენტზე, გაცემული იყო საბინაო ორდერი, თუმცა საქართველოს ...ის 1995 წლის 27 ივლისის ბრძანებით, ნ. ღ-ი გაირიცხა ინსტიტუტიდან, რის გამოც ქ. თბილისის ვაკის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, უარი ეთქვა ორდერის გაცემაზე და ჩაწერაზე. საკასაციო პალატა განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ ნ. ღ-ი ინსტიტუტიდან გარიცხვამდე სადავო ფართი უკვე აღარ ეკუთვნოდა ...ს, კერძოდ, თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 23 მარტის დადგენილების თანახმად, დაკმაყოფილდა ვაკის ...ის №... კორპუსში მცხოვრებ მოქალაქეთა თხოვნა და ...ის №... კორპუსი ჩაირიცხა ქალაქის საბინაო საექსპლუატაციო ტრესტის ბალანსზე, კომუნალურ ფონდში.
კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ...ის გამზ. №..., №... კორპუსის ბინა №...-ზე მართლზომიერი მფლობელობის საფუძვლად მიუთითებს ქალაქ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის 2/51-96 გადაწყვეტილებაზე, რომლის თანახმად, დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის ვაკის რაიონის გამგეობის სარჩელი და ნ. ღ-ი მასთან ერთად მყოფ პირთან ერთად გამოსახლებულიყო ქ.თბილისში, ...ის გამზ. №...-ში არსებული ...ის №... კორპ №... კომუნალური ფონდის ბინიდან და შესახლებულიყო ...ის მე-... კორპუსში მისთვის გამოყოფილი №...-ე 16 კვ.მ ფართის მქონე იზოლირებულ ბინაში. ამდენად, ხსენებული გადაწყვეტილებით, დადგინდა ნ. ღ-ის უფლება, კონკრეტული ვადის განსაზღვრის გარეშე, შესახლებულიყო და ეცხოვრა მე-... კორპუსში მისთვის გამოყოფილ №...-ე 16 კვ.მ ფართის მქონე იზოლირებულ ბინაში.
ადმინისტრაციული ორგანოები ნ. ღ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად იმ გარემოებაზე აპელირებენ, რომ მოსარჩელე რეალურად არ სარგებლობდა ქალაქ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის 2/51-96 გადაწყვეტილებით მისთვის გამოყოფილი ფართით, თუმცა ხსენებული ბინის მოსარჩელის მიერ ფლობასთან დაკავშირებით, როგორც ადმინისტრაციულ ორგანოებს, ისე ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს არ შეუფასებიათ, თუ რით იყო განპირობებული ნ. ღ-ის მიერ მისთვის გამოყოფილი უძრავი ქონების ფლობისა და სარგებლობის ფაქტის შეუძლებლობა. როგორც ცნობილია, ქალაქ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის 2/51-96 გადაწყვეტილება ვერ აღსრულდა, ვინაიდან გადაწყვეტილებით კასატორისათვის მიკუთვნებული უძრავი ქონება დაკავებული ჰქონდა ლ. ბ-ეეს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ არც მოპასუხეებს და არც ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს არ გამოუკვლევიათ ნ. ღ-ისადმი მიკუთვნებული ფართის ამჟამინდელი მდგომარეობა. დაუდგენელია მისი ამჟამინდელი მესაკუთრის/მფლობელის ვინაობა. ის გარემოება, რომ 2005 წლისათვის ფართი დაკავებული ჰქონდა კონკრეტულ პიროვნებას, არ წარმოადგენს მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარის საფუძველს. აღსანიშნავია, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების შეფასებით, ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 აპრილის N2/51-96 გადაწყვეტილება, ...ის გამზ. №...-ში, №... კორპუსის №... ბინასთან მიმართებით, წარმოადგენს კანონიერი სარგებლობის დამდგენ დოკუმენტს, თუმცა ნ. ღ-ის მიერ აღნიშნული ფართით ფაქტობრივი სარგებლობის ფაქტი არ დასტურდებოდა, რაც გამორიცხავდა ქ. თბილისში, ...ის გამზ. ...-ში, ...ის კორპ №...-ში მდებარე №... ბინის კასატორისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესაძლებლობას. პალატის მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც არ გამოკვლეულა ნ. ღ-ის მიერ ფართით სარგებლობისა და ფლობის დამაბრკოლებელი გარემოებები, სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა, წარმოადგენს კანონის მოთხოვნათა ფორმალურ და ზედაპირულ გაგებას.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ როგორც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში არის აღნიშნული, კანონი არის კანონმდებლის მიზნის განხორციელების ინსტრუმენტი და ამიტომ ის უნდა განიმარტოს კანონმდებლის ნამდვილი მიზნის, განზრახვის ადეკვატურად. სასამართლომ უნდა გამოიყენოს განმარტების ისეთი წესები, რომლის მიხედვით კანონი უნდა იყოს განმარტებული კანონმდებლის მიზნისა და მისი განხორციელების შესაძლებლობის ფარგლებში. სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს კანონმდებლის განზრახვით, როგორც ნორმის განმარტების საშუალებით. კანონის განმარტება ემყარება გარკვეულ პრინციპებს: ობიექტურობის პრინციპს, რაც გულისხმობს, რომ განმარტება უნდა ეფუძნებოდეს კანონის ტექსტს და გამოხატავდეს კანონმდებლის ნებას; ერთიანობის პრინციპს, კერძოდ, ყოველი ნორმა განმარტებული უნდა იქნეს არა ფრაგმენტულად, არამედ სისტემური და ტელეოლოგიური მეთოდებით, კანონის ტექსტის ლოგიკურ ჭრილში; გენეტიკური განმარტების პრინციპს - გათვალისწინებულ უნდა იქნეს კანონმდებლის მიზანი და განზრახულობა. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში კანონი უნდა განიმარტოს აღნიშნული პრინციპების დაცვით. ნორმის, მისი ფაქტობრივი ელემენტებისა და სამართლებრივი შედეგის დაკონკრეტება ხორციელდება ნორმაში გამოყენებული ცნებების განმარტების გზით. ხსენებული განმარტების საშუალებით ხდება სამართლებრივი ნორმის ინტერპრეტაცია და მისი შინაარსის განსაზღვრა. შესაბამისად, სასამართლოს როლი არ შემოიფარგლება კანონის მხოლოდ სიტყვასიტყვით განმარტებაში. აუცილებელია, რომ სასამართლომ განმარტოს კანონი კონკრეტული სამართალურთიერთობის, ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სწორედ კანონის მიზნიდან გამომდინარე და არა ფორმალისტურად.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. ამდენად, სააპელაციო პალატა არა მარტო უფლებამოსილია შეამოწმებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევასთან მიმართებით დარღვევების არსებობა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების შესახებ მსჯელობა, არამედ თავად გამოიკვლიოს და შეაფასოს მტკიცებულებები, რომელიც აუცილებელია საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევისთვის. სააპელაციო სასამართლოსაგან განსხვავებით, საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენასთან დაკავშირებული პროცესუალური საქმიანობა გამოიხატება არა ფაქტების დადგენაში, არამედ დასადგენ ფაქტებზე მითითებაში. პროცესუალური დანაწესებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აფასებს არა მტკიცებულებებს, არამედ ამ მტკიცებულებათა სააპელაციო სასამართლოს მიერ შეფასების მართებულობას (სუსგ №ბს-985(კ-20), 24.11.2021 წ.). ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც მოსაძიებელი და გამოსაკვლევია დამატებითი მტკიცებულებები ...ის გამზ. №...-ში, №... კორპუსის №... ბინის სამართლებრივ მდგომარეობასთან დაკავშირებით, არსებობს საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები.
რაც შეეხება ...ის გამზ. №..., №... კორპუსის ბინა №...-ზე კასატორის უფლებას, პალატის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ ნ. ღ-ი 1988 წლიდან დღემდე ცხოვრობს აღნიშნულ ფართში, საქმეში არ არის წარმოდგენილი ხსენებული ფართის ნ. ღ-ისადმი კუთვნილების დამდასტურებელი დოკუმენტი, რომლის ჩამონათვალი, როგორ ზემოთ აღინიშნა, არ არის ამომწურავი და ზოგიერთ შემთხვევაში, მასში ხანგრძლივად ცხოვრების ფაქტის დადასტურებაც კი შესაძლებელია გახდეს დაინტერესებული პირისათვის საცხოვრებლის საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემის საფუძველი, რასთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამატებითი მტკიცებულებების მოძიება. შეგროვებული მტკიცებულებათა გაანალიზების შემდეგ უნდა შეფასდეს ხომ არ გააჩნია კასატორს საკუთრების უფლებით ეფექტიანი სარგებლობის მოპოვების მინიმუმ „ლეგიტიმური მოლოდინი“ (იხ.სუსგ №ბს-1576(კ-18), 26 .09.2019 წელი).
საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ მიუთითებს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 09 ივნისის №213757 წერილზე, რომლის თანახმად, ქ.თბილისში, ...ის გამზ.№... ... კორპ, მე-... სართული, ბინა №...-ზე ფართი 48.48 კვ.მ რეგისტრირებულია თანასაკუთრებად: ე. მ-ი, გ. ნ-ე, ს. ნ-ე და სო. ნ-ე - 14.85 კვ.მ და 33.63 კვ.მ ფართი არის სახელმწიფოს საკუთრება. აღსანიშნავია, რომ 2024 წლის 01 აპრილს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს განცხადებით მომართეს გ. ნ-ემ, ე. მ-იმა, ს. ნ-ემ და ს. ნ-ემ, რომლებმაც აღნიშნეს, რომ 1995 წლის 06 სექტემბერს ვაკის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის მიერ გ. ნ-ეის ოჯახზე გაიცა ორდერი ...ის გამზ. №..., №... კორპუსის №... ბინაზე. ხოლო ვაკე-საბურთალოს გამგეობის 2008 წლის 24 მარტის №109/2-04 განკარგულებით ზემოაღნიშნული ფართი (სათავსოების საერთო სარგებლობაში დატოვებით) საკუთრებაში გადაეცა ნ-ეების ოჯახს. განცხადებაში აღნიშნულია, რომ ნ. ღ-ის უკანონოდ აქვს დაკავებული ნ-ეების კუთვნილი ფართი. პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ სადავო ბინებზე თანასაკუთრების არსებობის ფაქტი და მესაკუთრეთა ვინაობა ცნობილი იყო სააპელაციო პალატისთვისაც, თუმცა აღნიშნული პირები (მათ შორის ლ. ბ-ეე) არ ყოფილან საქმეში მესამე პირებად მოწვეულნი, ასევე არ არის გარკვეული აღნიშნული საცხოვრებელი ბინების ამჟამინდელი სამართლებრივი მდგომარეობა, რაც დამატებით ადასტურებს საქმის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნების აუცილებლობას.
ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებების გამორკვევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს დავაზე სწორი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანისათვის. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება არ არის დასაბუთებული, სასამართლომ სრულყოფილად არ გაანალიზა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ მისცა მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება. განჩინება მოკლებულია სათანადო სამართლებრივ და ფაქტობრივ წანამძღვრებს, განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის ,,ე1“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის, აღნიშნული, თავის მხრივ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სსკ-ის 412-ე მუხლის საფუძველზე ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების წინაპირობაა. საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებები და მისცეს მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 07 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
3. სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
მ. ვაჩაძე
ბ. სტურუა
