№ბს-168(3კ-23) 3 აპრილი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ლ.შ-ე

კასატორი (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

კასატორი (მესამე პირი (სასკ 16.2)) - შპს „მ...“

მოსარჩელე - ი.ლ-ე

მოპასუხეები - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო (სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ურბანული განვითარების სამსახურის უფლებამონაცვლე); სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური

მესამე პირები (სასკ 16.2) - ბ.ქ-ე; გ.უ-ი

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 თებერვლის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2017 წლის 15 თებერვალს ლ.შ-ემ, 2017 წლის 17 აგვისტოს ი.ლ-ემ, ხოლო 2017 წლის 13 სექტემბერს ლ.შ-ემ დამატებით კიდევ ერთი სასარჩელო განცხადებით, მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 მაისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საქმე №3/1119-17 ლ.შ-ის სარჩელისა გამო, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურის, მესამე პირების - შპს „მ...ს“, ბ.ქ-ის მიმართ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანების (რომლითაც გაიცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება) და ქ. თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა საბჭოს 2016 წლის 1 აგვისტოს №40 სხდომის ოქმის (იმ ნაწილში, რომლითაც რეკომენდაცია გაიცა ...ის №47-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე კ-2 კოეფიციენტის გაზრდასთან დაკავშირებით) ბათილად ცნობის თაობაზე და ადმინისტრაციული საქმე №3/5719-17 ი.ლ-ის სარჩელისა გამო, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, მესამე პირის - შპს ,,მ...ს“ მიმართ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანების, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების (ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში მდებარე ს/კ №... მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცების შესახებ) და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანების (ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ) ბათილად ცნობის თაობაზე, გაერთიანდა ერთ წარმოებად და გაერთიანებულ ადმინისტრაციულ საქმეს მიენიჭა ნომერი №3/119-17.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 07 ივნისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საქმე №3/1119-17 ლ.შ-ის, ი.ლ-ის სარჩელისა გამო და ადმინისტრაციული საქმე №3/6204-17 ლ.შ-ის სარჩელისა გამო, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, მესამე პირების - გ.უ-ის, ბ.ქ-ის მიმართ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე, გაერთიანდა ერთ წარმოებად და გაერთიანებულ ადმინისტრაციულ საქმეს მიენიჭა ნომერი №3/1119-17.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის შესაბამისი განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ შპს „მ...“, ბ.ქ-ე და გ.უ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ლ.შ-ის და ი.ლ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანება „ქ. თბილისში ...ის ქ. №47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის (ს/კ №...) სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის შესახებ“; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას (მერს) დაევალა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლისთვის ქალაქმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდის სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემასთან დაკავშირებით; დანარჩენი მოთხოვნის ნაწილში ლ.შ-ის და ი.ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ლ.შ-ემ და ი.ლ-ემ. აპელანტებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს შპს „მ...მა“ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ. აპელანტებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 თებერვლის განჩინებით აპელანტების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, შპს „მ...ს“ (ს/ნ...), ლ.შ-ის, ი.ლ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანებით დაკმაყოფილდა მოქალაქე გ.უ-ის 2016 წლის 21 ივნისის №AR1415424 განცხადება და დამტკიცდა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობები. აღნიშნული ბრძანებით განისაზღვრა, რომ მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ განვითარება შესაძლებელი იყო საცხოვრებელი ზონა 5-ის პარამეტრებით და პირობებით.

2016 წლის 06 ივლისს, გ.უ-მა №AR1420145 განცხადებით მიმართა ზონალურ საბჭოს და მოითხოვა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისთვის ქალაქმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდა.

ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა საბჭოს 2016 წლის 01 აგვისტოს №40 სხდომის ოქმის თანახმად, დაკმაყოფილდა გ.უ-ის №AR1420145 განცხადება და გაიცა თანხმობა, რეკომენდაცია ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის ქალაქმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდაზე. არსებული ტერიტორიის განაშენიანების კოეფიციენტი და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტი განისაზღვრა კ1=0,6, კ2=5,9.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანებით, ქ. თბილისში, ...ის ქ. №47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის (საკადასტრო კოდი: №...) განაშენიანების კოეფიციენტის (კ1) და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის (კ2) გადამეტების მიზნით, გაიცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება საპროექტო წინადადებით, წარდგენილი პარამეტრების შესაბამისად და განისაზღვრა კ1=0,6, კ2=5,9.

2017 წლის 21 თებერვალს, ლ.შ-ის წარმომადგენელმა ლ.უ-მა №19/01170523613-01, ხოლო 2017 წლის 30 აგვისტოს ი.ლ-ის წარმომადგენელმა უ.ზ-მა №19/0117242497-01 ადმინისტრაციული საჩივრებით მიმართეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების ბათილად ცნობა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ლ.შ-ის წარმომადგენლის ლ.უ-ის 2017 წლის 21 თებერვლის №19/01170523613-01 და ი.ლ-ის წარმომადგენლის უ.ზ-ის №19/0117242497-01 ადმინისტრაციული საჩივრები და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანება.

სასამართლომ მიუთითა, რომ ქალაქ თბილისში ...ის ქ. №47-ში №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ ნაკვეთისთვის განაშენიანების კოეფიციენტისა (კ1) და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის (კ2) გადამეტების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემა (კ-1=0,6, კ-2=5,9), „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა საბჭოს“ რეკომენდაციების გათვალისწინების/არ გათვალისწინების საფუძველზე, წარმოადგენდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის დისკრეციულ უფლებამოსილებას. დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სათანადოდ შესწავლილი და შეფასებული არ იქნა ქალაქ თბილისში ...ის ქ. №47-ში №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთისთვის განაშენიანების კოეფიციენტისა (კ1) და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის (კ2) გადამეტების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემის წინაპირობები (კ-1=0.6 კ-2=5,9) წარმოადგენდა თუ არა კოეფიციენტის ისეთ ცვლილებას, რაც უფლებრივი შეზღუდვის სახით აისახებოდა და არღვევდა მოსარჩელე მხარის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ აპელანტების ლ.შ-ისა და ი.ლ-ის სასარჩელო მოთხოვნა „მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენის შესახებ“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში იყო უსაფუძვლო. სადავო გადაწყვეტილება მიღებული იყო საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების გამოკვლევისა და სათანადოდ შეფასების შედეგად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 თებერვლის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს შპს „მ...მა“ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ. კასატორებმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 თებერვლის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ლ.შ-ემ. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია აღნიშნავს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურმა წარმოდგენილი კვლევის საფუძველზე მიიღო გადაწყვეტილება ქ. თბილისში, ...ის ქ. №47-ში მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთისთვის საცხოვრებელი ზონა 5 (სზ-5)-ის პარამეტრების მინიჭების შესახებ.

მხარეები აპელირებენ, რომ საპროექტო მიწის ნაკვეთზე 40 მეტრის სიმაღლის შენობის აშენება სრულად ხელყოფს ჩაუხედავობის პრინციპს მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებთან მიმართებაში. აღნიშნულთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული ორგანო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენის შესახებ ბრძანება და აღნიშნული დავის ფარგლებში ადმინისტრაციული ორგანო ვერ იმსჯელებს იმ გარემოებაზე სამომავლოდ შეთანხმებული პროექტით რამდენად დაცული იქნება ჩაუხედავობის პრინციპი. კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელის პოზიცია მითითებულ საკითხთან დაკავშირებით მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს. რაც შეეხება საქმეში წარმოდგენილ არქიტექტორ ა.ს-ის ქალაქგეგმარებით და არქიტექტურულ კვლევას ...ის ქ. №47-ში განხილვაში მყოფ სამშენებლო პროექტთან დაკავშირებით, რომლის გათვალისწინებითაც ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სარჩელი, ადმინისტრაციული ორგანო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანება მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენის შესახებ. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ კვლევაში არქიტექტორი მიმოიხილავს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურში შესათანხმებლად წარდგენილ პროექტს და სამშენებლო მიწის ნაკვეთისთვის ზონალური საბჭოს მიერ გაზრდილ კოეფიციენტებს, რაც განსახილველი დავის საგანს საერთოდ არ წარმოადგენს. რაც შეეხება მიწის ნაკვეთისთვის სზ-5-ის პარამეტრების მინიჭებას, აღნიშნულ კვლევაში მოყვანილი გარემოებები ვერ აქარწყლებს დამკვეთის მიერ წარმოდგენილი კვლევის შედეგებს.

კასატორი შპს „მ...“ აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს, 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ (სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი რედაქცია) მე-14 მუხლის შესაბამისად განისაზღვრა თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიულ-სტრუქტურული ზონებად დაყოფის შესაძლებლობა, კერძოდ, კი მითითებული ნორმის პირველი და მე-3 პუნქტების თანახმად უფლებრივი ზონირების განხორციელების მიზნით დედაქალაქის ტერიტორია იყოფა მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის გადაწყვეტების შესაბამის ტერიტორიულ-სტრუქტურულ ზონებად. ტერიტორიულ-სტრუქტურული ზონების სახეობებია: ა) ცენტრალური ზონა (ცზ) – დედაქალაქის ცენტრალური ნაწილი, ტერიტორიების ათვისების მაღალი ხარისხის ნიშნით გამოყოფილი ტერიტორიული ელემენტი; ბ) შუალედური ზონა (შზ) – დედაქალაქის ტერიტორიების ათვისების საშუალო ხარისხის ნიშნით გამოყოფილი ტერიტორიული ელემენტი; გ) პერიფერიული ზონა (პზ) – დედაქალაქის ტერიტორიების ათვისების დაბალი ხარისხის ნიშნით გამოყოფილი ტერიტორიული ელემენტი; - დ) გეგმარებითი კარკასი (გკ) – დედაქალაქის ცენტრალურ, შუალედურ და პერიფერიულ ზონებში, ქალაქის მატერიალური გარემოს ათვისების მაღალი ხარისხის, სხვადასხვა დანიშნულების ობიექტების კონცენტრაციის, ტერიტორიების გამოყენების ინტენსივობის, არქიტექტურულ-ქალაქთმშენებლობითი ანსამბლებისა და მოცულობითი აქცენტების, საზოგადოებრივი ცენტრების - აქტიური საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი გარემოს არსებობის ნიშნით გამოყოფილი სტრუქტურული ელემენტი, რომელიც ყალიბდება საერთო საქალაქო მნიშვნელობის უწყვეტი და რეგულირებადი, აგრეთვე რაიონული მნიშვნელობის სატრანსპორტო ფეხმავალი მაგისტრალებისა და ქუჩების გასწვრივ და რომელიც, როგორც წესი, მოიცავს ნაკვეთების პირველ რიგს, თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტებით. აქვე აღსანიშნავია, რომ ამავე წესების მე-3 მუხლის პირველი და მე-4 პუნქტების თანახმად თბილისის ქალაქთმშენებლობითი განვითარების პრიორიტეტია არსებული განაშენიანებული ტერიტორიების გამოყენების რაციონალიზაცია და ეფექტიანობის გაზრდა, მათ შორის ამორტიზებული ან/და დეგრადირებული განაშენიანების განახლება-განვითარება. განაშენიანებული ტერიტორიების ქალაქთმშენებლობითი განვითარება (რაციონალიზაცია, ინტენსივობის-სიმჭიდროვის ზრდა) დასაშვებია, მხოლოდ არსებული საინჟინრო და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის დოკუმენტურად დადასტურებული შესაბამისობის ან გაუმჯობესების პირობებში.

აღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე დასახლების ტერიტორიის სივრცით მოწყობა და დაგეგმარება, წარმოადგენს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების დისკრეციულ უფლებამოსილებას, რაც იმას გულისხმობს, რომ მუნიციპალიტეტის საკრებულოა უფლებამოსილი გადაწყვიტოს დასახლების ამა თუ იმ ტერიტორიისათვის კონკრეტული ტერიტორიულ-სტრუქტურული ზონის მინიჭების მიზანშეწონილობის საკითხი. შესაბამისად ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ, როგორც არჩევითმა კოლეგიურმა ორგანომ, მითითებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში თბილისის გენერალური გეგმის შესაბამისად სადავო ტერიტორიას მიანიჭა ტერიტორიული-სტრუქტურული ზონის, კერძოდ, „პერიფერიულ ზონის“ და „გეგმარებით კარკასის“ სტატუსი. ამასთან, ხაზგასასმელია ისიც, რომ დაგეგმვაზე უფლებამოსილმა ორგანოებმა დაუსახლებელი ტერიტორიების ათვისებასთან შედარებით პრიორიტეტი უნდა მიანიჭონ უკვე არსებული განაშენიანებული ტერიტორიის ინტენსიფიკაციას (ანუ გაზრდას), რაციონალიზაციას და ეფექტიანობის გაზრდას. რაც თავის მხრივ გულისხმობს, რომ თუნდაც ათწლეულობის განმავლობაში ჩამოყალიბებული განაშენიანების ცვლილება დასაშვებია და აღნიშნულის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების დისკრეციული უფლებამოსილება გააჩნიათ ადგილობრივი თვითმმართველობის შესაბამის ორგანოებს. სასამართლომ აღნიშნული ნორმების გამოუყენებლობის გამო, არასწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებებად ურბანისტ პ.ძ-ის და არქიტექტორ ა.ს-ის მოსაზრებების საფუძველზე, რომლებიც დაუშვებლად მიიჩნევენ ...ის ქ. №47-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობას მომატებული კ2=5.9 კოეფიციენტით.

სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ თითქოსდა მოპასუხეს სასამართლოში არ დაუსაბუთებია ქ. თბილისში ...ის ქ. №47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის ქალაქმშენებლობის პარამეტრების გაზრდის მიზნით წარდგენილი საპროექტო წინადადების განხილვისას რამდენად იქნა დაცული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესები“. სრულიად დაუსაბუთებლად იქნა გამოყენებული სასამართლოს მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, ვინაიდან მოპასუხე მხარემ როგორც საქმეზე წარმოდგენილ საპროცესო დოკუმენტებში (შესაგებელი, სააპელაციო საჩივარი, სააპელაციო შესაგებელი), ისე სასამართლო სხდომებზე მიუთითა, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო მესამე პირის მიერ წარდგენილ კვლევას და განცხადებაზე თანდართულ დოკუმენტაციას, ასევე გაითვალისწინა ...ის ქუჩაზე ჩატარებული სარეაბილიტაციო სამუშაოები, რომლითაც კაპიტალურად გამოიცვალა არსებული საინჟინრო და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა და აღნიშნულის გათვალისწინებით ჩათვალა მიზანშეწონილად სადავო აქტის მიღება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების 6.3. პუნქტში, რომელსაც სრულად დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლო, განმარტებულია, რომ დასახელებული ნორმების ანალიზის საფუძველზე, დასაშვებია კოეფიციენტების მაქსიმალური მაჩვენებლების გადამეტება, თუმცა აღნიშნული შესაძლებელია მხოლოდ შესაბამისი პირობების არსებობისას და ამავე დროს ეს პირობები კონკრეტულად არის ჩამოთვლილი ზემოაღნიშნულ საკანონმდებლო/კანონქვემდებარე აქტებში. ამდენად, კოეფიციენტების მაჩვენებლების გადამეტებაზე მსჯელობისას ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული არის გამოიკვლიოს მოითხოვდა თუ არა ამგვარ გადამეტებას დასახლების სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვისა და არქიტექტურული, აგრეთვე ტერიტორიის განვითარებასთან დაკავშირებული სხვა განსაკუთრებული მიზეზები, ცვლილება წონასწორდება ან კომპენსირდება თუ არა სხვა ღონისძიებებით, რომელთა გატარება უზრუნველყოფდა ჯანსაღი საცხოვრებელი და სამუშაო პირობების მოთხოვნების შელახვისა და გარემოზე არახელსაყრელი ზემოქმედების თავიდან აცილებას, სატრანსპორტო და საინჟინრო ინფრასტრუქტურის მოთხოვნების დაკმაყოფილებას, ამგვარ გადამეტებას უპირისპირდებოდა თუ არა სხვა საზოგადოებრივი ინტერესები. სასამართლო მითითებული განმარტებიდან გამომდინარე მიიჩნევს, რომ თითქოსდა ხსენებული ნორმატიულ აქტებში მითითებული, განაშენიანების რეგულირების პარამეტრების ზღვრული მაჩვენებლების შეცვლის ზოგადი საფუძვლები, არის კუმულატიური ხასიათის და პარამეტრების შეცვლა დასაშვებია ყველა მათგანის ერთობლივად არსებობის შემთხვევაში. რაც ცალსახად არასწორია და არ გამომდინარეობს დასახელებულ ნორმათა სწორი ანალიზიდან.

კასატორი ლ.შ-ე აღნიშნავს, რომ სასამართლოს არ უნდა მოეხდინა კ-2 კოეფიციენტის გაუქმება სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად. სასამართლოს პირდაპირ ბათილად უნდა ეცნო 2016 წლის 10 აგვისტოს ბრძანება. კასატორი აღნიშნავს, რომ სახეზეა საკრებულოს №14-39 დადგენილების 21-ე მუხლის დარღვევა. კერძოდ, თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილება „თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ იმპერატიულად ჩამოთვლის იმ კრიტერიუმებს, რომლებიც დაცულ უნდა იქნეს სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების მოსაპოვებლად. დადგენილების 21-ე მუხლის მე-2 ნაწილი მიუთითებს, რომ განაშენიანების რეგულირების პარამეტრების ზღვრული მაჩვენებლების შეცვლა შესაძლებელია, თუ: ა) ცვლილებას მოითხოვს დედაქალაქის ტერიტორიების განვითარებასთან დაკავშირებული განსაკუთრებული (სოციალური, ეკონომიკური, ფორსმაჟორული და სხვა მსგავსი) მიზეზები; ბ) ცვლილება წონასწორდება ან კომპენსირდება იმგვარი ზომებით, რომელთა გატარება უზრუნველყოფს ჯანსაღი საცხოვრებელი და სამუშაო პირობების მოთხოვნების შელახვისა და გარემოზე არახელსაყრელი ზემოქმედების თავიდან აცილებას, სატრანსპორტო და საინჟინრო ინფრასტრუქტურის მოთხოვნების დაკმაყოფილებას; გ) ცვლილებას არ დაუპირისპირდება სხვა საზოგადოებრივი ინტერესები. მოცემული სამი სავალდებულო წინაპირობა კოეფიციენტის გაზრდისათვის არ იკვეთებოდა საქმეში. იმის გათვალისწინებით, რომ სასამართლო პრაქტიკის თანახმადაც და ნორმის ლოგიკური განმარტებითაც აშკარაა, რომ 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის კრიტერიუმები კუმულატიურია, პირდაპირ დგინდება ამ ნორმის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების დარღვევა. თბილისის მერიას ეს საკითხები არ დაუდგენია და შესაბამისად ადმინისტრაციული აქტი არის უკანონო. ამ პირობებში გაუგებარია, როდესაც არ იკვეთება 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტის არსებობა, რის საფუძველზე აცხადებს სასამართლო, რომ თავიდან გამოკვლევისას შესაძლებელია სხვაგვარი შედეგი იქნას მიღებული.

საკრებულოს №14-39 დადგენილების 22-ე მუხლის დარღვევასთან დაკავშირებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ წინამდებარე საქმეში მოსარჩელე მხარემ უტყუარად დაადასტურა, რომ გაცემული კ-2 კოეფიციენტი არღვევდა საკრებულოს 22-ე მუხლის დანაწესებს. მოცემული ნორმის მე-3 პუნქტი მიუთითებს, რომ ზონალური შეთანხმება გაიცემა თუკი ერთდროულად არის დაკმაყოფილებული 2 კრიტერიუმი: (ა) გამონაკლისი საჭიროა ტერიტორიის რაციონალური და ეფექტური გამოყენებისთვის, და ამასთან; (ბ) არ იცვლება მიმდებარე ტერიტორიის საერთო ქალაქგეგმარებითი ხასიათი. აღნიშნული კრიტერიუმები მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთება და არც ადმინისტრაციული ორგანოების აქტებში საბუთდება. კ-2 კოეფიციენტის გაზრდით არათუ არ იცვლება მიმდებარე ტერიტორიის საერთო ქალაქ- გეგმარებითი ხასიათი, არამედ იგი უარესდება კიდეც. მიმდებარე ტერიტორია წარმოადგენს დაბალი ინტენსივობის განაშენიანების ზონას. სწორედ ამიტომ, ...ის №47-ს მინიჭებული ჰქონდა 2.1 ერთეული კ-2 კოეფიციენტის სახით. წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნები სწორედ იმას ადასტურებს, რომ არათუ ვერ მოხდება ქალაქგეგმარებითი განაშენიანების შენარჩუნება, არამედ ქალაქგეგმარებითი მდგომარეობა უკიდურესად გაუარესდება. აღნიშნულთან დაკავშირებით საქმეში წარმოდგენილია ურბანისტი პ.ძ-ის 2017 წლის 15 აგვისტოს დასკვნა, რომლის თანახმადაც დარღვეულია საკრებულოს დადგენილების 21-ე და 22-ე მუხლის მოთხოვნები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 6 მარტის და 28 აპრილის განჩინებებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, შპს „მ...ს“ და ლ.შ-ის საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დასაშვებად იქნა მიჩნეული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, შპს „მ...ს“ და ლ.შ-ის საკასაციო საჩივრები და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, ზეპირი მოსმენის გარეშე, საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობისა და საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და შპს „მ...ს“ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო კასატორ ლ.შ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში სასამართლოს მიერ შესაფასებელ საკითხს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების („მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენის შესახებ“), ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა საბჭოს 2016 წლის 1 აგვისტოს №40 სხდომის ოქმის (იმ ნაწილში, რომლითაც რეკომენდაცია გაიცა ...ის ქ. №47-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე კ-2 კოეფიციენტის გაზრდასთან დაკავშირებით), ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანების (,,ქალაქ თბილისში ...ის ქ. №47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის (ს/კ №...) სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის შესახებ“) და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანების (ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე) კანონიერება წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №49-ში მდებარე უძრავი ქონება, მიწის ნაკვეთი ს/კ №..., არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 606.00 კვ.მ 2003 წლის 18 აპრილიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ლ.შ-ის სახელზე.

ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №43-ში მდებარე უძრავი ქონება, მიწის ნაკვეთი ს/კ №..., არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 257.00 კვ.მ 2003 წლის 07 მაისიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ი.ლ-ის სახელზე.

ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში მდებარე უძრავი ქონება, მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: №..., ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: საკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება: არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 532.00 კვ.მ, 2017 წლის 02 თებერვლიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო შპს „მ...ს“ სახელზე, ხოლო აღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრეს 2017 წლის 08 სექტემბრიდან წარმოადგენდა ბ.ქ-ე.

2016 წლის 21 ივნისს, გ.უ-მა №AR1415424 განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს და მოითხოვა თბილისში ...ის ქუჩა №47-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანებით დაკმაყოფილდა მოქალაქე გ.უ-ის 2016 წლის 21 ივნისის №AR1415424 განცხადება და დამტკიცდა თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობები. ამასთან, დამკვეთს განემარტა, რომ მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დაკმაყოფილება აუცილებელი იყო კონკრეტულ სამშენებლო მიწის ნაკვეთზე სამშენებლო საქმიანობის განსახორციელებლად (მათ საფუძველზე დგებოდა მშენებლობის განხორციელების დოკუმენტები) და იგი ძალაში იყო მისი გაცემის თარიღიდან 5 (ხუთი) წლის განმავლობაში.

2016 წლის 06 ივლისს, გ.უ-მა №AR1420145 განცხადებით მიმართა ზონალურ საბჭოს და მოითხოვა თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისთვის ქალაქმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდა. ქალაქ თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა საბჭოს 2016 წლის 01 აგვისტოს №40 სხდომის ოქმის თანახმად, დაკმაყოფილდა გ.უ-ის №AR1420145 განცხადება და გაიცა თანხმობა, რეკომენდაცია, თბილისში, ...ის ქუჩა №47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის ქალაქმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდაზე. არსებული ტერიტორიის განაშენიანების კოეფიციენტი და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტი განისაზღვრა - კ1=0,6; კ2=5,9.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანებით, თბილისში, ...ის ქ. №47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის (საკადასტრო კოდი: №...) განაშენიანების კოეფიციენტის (კ1) და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის (კ2) გადამეტების მიზნით, გაიცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება საპროექტო წინადადებით, წარდგენილი პარამეტრების შესაბამისად და განისაზღვრა კ1=0,6, კ2=5,9. ამავე ბრძანებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს დაევალა შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისას კომისიის რეკომენდაციების გათვალისწინება, ხოლო კონტროლი ბრძანების შესრულებაზე დაევალა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის უფროსს.

2017 წლის 21 თებერვალს, ლ.შ-ის წარმომადგენელმა ლ.უ-მა №19/01170523613-01, ხოლო 2017 წლის 30 აგვისტოს ი.ლ-ის წარმომადგენელმა უ.ზ-მა №19/0117242497-01 ადმინისტრაციული საჩივრებით მიმართეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების ბათილად ცნობა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ადმინისტრაციული საჩივრები და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანება.

,,ქ. თბილისში, ...ის №47-ში საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაზე (საკადასტრო კოდი: №...) 2016 წლის 10 აგვისტოს ბრძანება №1-1537-ით, კოეფიციენტის გაზრდასთან დაკავშირებით“ ურბანისტის, არქიტექტურის დოქტორის - პ.ძ-ის 2017 წლის 15 აგვისტოს ქალაქგეგმარებითი დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ის №47-ში, ნაკვეთზე საკადასტრო კოდით №..., დაუშვებელი იყო მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა მომატებული კ2=5,9 კოეფიციენტით.

2017 წლის 15 აგვისტოს, არქიტექტორ ა.ს-ის „...ის №47-ში განხილვაში მყოფი სამშენებლო პროექტის ქალაქგეგმარებითი და არქიტექტურული დაზუსტებული კვლევის“ თანახმად, უნდა შეჩერებულიყო ამ პროექტის დამტკიცების პროცედურა, გაუქმებულიყო ქ. თბილისის მერის ბრძანება ქალაქგეგმარებითი პარამეტრების გაზრდასთან დაკავშირებით და ასევე გაუქმებულიყო, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ბრძანება №2677034, რომლითაც დამტკიცდა მიწის ნაკვეთის გამოყენების პირობები მიწის ნაკვეთისთვის საკადასტრო კოდით №..., რათა თავიდან ყოფილიყო აცილებული შეუქცევადი ზიანი ამ ნაწილისათვის. აუცილებელი იყო საზოგადოებრივი და კერძო ინტერესების დაბალანსება და რეგულირებული ქალაქგეგმარებითი განვითარება. ამავე დასკვნის თანახმად, თბილისის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამუშავების პირობებში მიუღებელი იყო ისეთი პრეცედენტების დაშვება, რომელიც უხეშად არღვევდა კონკრეტულ, ათწლეულობით ჩამოყალიბებულ ჯანსაღ საქალაქო განაშენიანებას. ზოგადად, ეს შემთხვევა ეწინააღმდეგებოდა იმ პრინციპებს, რომლის საფუძველზეც იქმნებოდა ქალაქის თანამედროვე მთავარი ქალაქგეგმარებითი დოკუმენტი - „მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა“.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ქვედა ინსტანციების სასამართლოთა გადაწყვეტილებებით, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანება ,,ქ. თბილისში ...ის ქ.№47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის (საკადასტრო კოდი: №...) სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის შესახებ“ და მერიას დაევალა იმავე საკითხზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება. დანარჩენი მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში შეაფასებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების („მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენის შესახებ“) კანონიერებას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი, „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება (ძალადაკარგულია - საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 2 მარტის №139 დადგენილებით) მოიცავს საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვასთან დაკავშირებულ საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობათა რეგულირების სფეროს. კერძოდ, არეგულირებს საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის, სანებართვო პირობების შესრულებისა და შენობა - ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების პროცესს (მუხლი 1.1). მოცემული დადგენილების მე-3 მუხლის 43-ე პუნქტის შესაბამისად, მშენებლობის ნებართვა არის განსაკუთრებული იერარქიის ნებართვა, როგორც წესი, იყოფა სამ ურთიერთდამოკიდებულ, მაგრამ ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით დამოუკიდებელ სტადიად: I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა (მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცება); II სტადია – არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება (არქიტექტურული პროექტის, კონსტრუქციული ან/და ტექნოლოგიური სქემის შეთანხმება); III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა. მოცემული დადგენილების თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა (მუხლი 36.1). დადგენილების 37-ე მუხლით კი განსაზღვრულია, რომ მშენებლობის ნებართვა გაიცემა სამ სტადიად, რომელთაგან თითოეულზე მიმდინარეობს დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული წარმოება. მხოლოდ წინა სტადიით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების დასრულებისა და დადებითი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის შემდეგ შეუძლია ნებართვის მაძიებელს მოითხოვოს შემდგომი სტადიის ადმინისტრაციული წარმოების დაწყება.

მითითებული დადგენილების 42-ე მუხლით განსაზღვრულია, რომ მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობებში უნდა აისახოს კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრული ის სავალდებულო მოთხოვნები, რომლებიც აუცილებელია მშენებლობის განხორციელების დოკუმენტების პროექტების შემუშავებისათვის.

დადგენილების 43-ე მუხლი ადგენს მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების შესახებ განაცხადის შემადგენლობას, რომლის შესაბამისად, განაცხადი მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების შესახებ მოიცავს: ა) ინფორმაციას მიწის ნაკვეთის შესახებ; ბ) მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მიმართ ნებართვის მაძიებლის ძირითად მოთხოვნებს. ინფორმაცია მიწის ნაკვეთის შესახებ არის: ა) მიწის ნაკვეთის მდებარეობა დასახლებათა ტერიტორიის ადმინისტრაციულ საზღვრებში; ა​¹) ინფორმაცია მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის შესახებ; ბ) საჭიროების შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთისა და მისი მიმდებარე ტერიტორიის გრუნტების ზოგადი მახასიათებლები; გ) მიწის ნაკვეთის სახეობა გამოყენების შესაძლებლობების მიხედვით ამ დადგენილების მე-6 მუხლის შესაბამისად; დ) მითითება მიწის ნაკვეთის ზოგად ან/და კონკრეტულ ფუნქციურ ზონაში მდებარეობის შესახებ (ასეთის არსებობის შემთხვევაში); ე) მითითება მიწის ნაკვეთის ტერიტორიულ-სტრუქტურულ ზონაში მდებარეობის შესახებ (ასეთის არსებობის შემთხვევაში); ვ) მითითება მიწის ნაკვეთის კულტურული მემკვიდრეობის ან/და გარემოს დაცვის ზონაში მდებარეობის შესახებ (ასეთის არსებობის შემთხვევაში); ზ) საფუძვლიანი ეჭვის არსებობის შემთხვევაში, ინფორმაცია მიწის ნაკვეთის ეკოლოგიური მდგომარეობის შესახებ; თ) მიწის ნაკვეთის ან მისი ნაწილის კეთილმოწყობა (მაგ.: შემოღობვა, საბავშვო სათამაშო მოედნები, გამწვანება); ი) საჭიროების შემთხვევაში, ტერიტორიის საინჟინრო-გეოლოგიური მომზადება (მაგ.: გრუნტის ზედაპირის ცვლილება, ზედაპირული ან/და გრუნტის წყლის გადაყვანა/მოცილება, დამცავი ნაგებობები); კ) ავტომანქანების სადგომი ადგილების რაოდენობა; ლ) შენობა-ნაგებობების რეკონსტრუქციის დროს საჭიროების შემთხვევაში არსებული მშენებლობის განხორციელების დოკუმენტები ან მათი არარსებობის შემთხვევაში აზომვითი პროექტი, აგრეთვე საექსპერტო დასკვნა შენობა-ნაგებობის მდგომარეობის შესახებ; მ) საჭიროების შემთხვევაში კანონმდებლობით დადგენილი სხვა ინფორმაცია. მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მიმართ ნებართვის მაძიებლის ძირითადი მოთხოვნები მოიცავს: ა) მიწის ნაკვეთის განაშენიანების კოეფიციენტს; ბ) მიწის ნაკვეთის განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტს; გ) მიწის ნაკვეთის გამწვანების კოეფიციენტს; დ) შენობა-ნაგებობების ფუნქციურ დანიშნულებას; ვ) შენობა-ნაგებობების სართულიანობასა და გაბარიტებს; ზ) სამშენებლო მოედნის მოწყობას საზოგადოებრივი სივრცის/ტერიტორიის გამოყენების შემთხვევაში; თ) საჭიროების შემთხვევაში, ამ დადგენილების შესაბამისად სხვა მონაცემებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ 57-ე დადგენილების მე-6 მუხლის შესაბამისად, სამშენებლო მიწის ნაკვეთი მოქცეულია ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტით განსაზღვრული შემდეგი კონკრეტული ფუნქციური ზონების საზღვრებში: ა) საკურორტო-სარეკრეაციო ზონა 1 (სრზ-1); ბ) საკურორტო-სარეკრეაციო ზონა 2 (სრზ-2); გ) საცხოვრებელი ზონა 1 (სზ-1); დ) საცხოვრებელი ზონა 2 (სზ-2); ე) საცხოვრებელი ზონა 3 (სზ-3); ვ) საცხოვრებელი ზონა 4 (სზ-4); ზ) საცხოვრებელი ზონა 5 (სზ-5); თ) საცხოვრებელი ზონა 6 (სზ-6); ი) სატრანსპორტო ზონა 2 (ტზ-2); კ) საზოგადოებრივ-საქმიანი ზონა 1 (სსზ-1); ლ) საზოგადოებრივ-საქმიანი ზონა 2 (სსზ-2); მ) საზოგადოებრივ-საქმიანი ზონა 3 (სსზ-3); ნ) სამრეწველო ზონა 1 (სამზ-1); ო) სამრეწველო ზონა 2 (სამზ-2); პ) სამხედრო დანიშნულების ზონა 1 (სდზ-1). 2. სამშენებლო მიწის ნაკვეთი უნდა იყოს საინჟინრო და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურით სათანადოდ უზრუნველყოფილი, რისთვისაც მინიმალური პირობაა მშენებლობადამთავრებულ ობიექტთან მინიმუმ ერთი მისასვლელის არსებობა, მათ შორის, სერვიტუტის გამოყენებით. 3. სამშენებლო მიწის ნაკვეთის განვითარების პირობები განისაზღვრება კანონმდებლობით, მათ შორის, ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტებით.

57-ე დადგენილების 45-ე მუხლის (მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცების წესი) მე-3 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გარდამავალ პერიოდში, როდესაც კონკრეტული მიწის ნაკვეთ(ებ)ი არ ხვდება დასახლებათა ტერიტორიების მიწათსარგებლობის კონკრეტული უფლებრივი ზონირების დოკუმენტების საზღვრებში, მაშინ საჭიროა დამატებით მიწის ნაკვეთ(ებ)ისათვის მიწათსარგებლობის კონკრეტული უფლებრივი ზონირების განხორციელების გარდამავალი პერიოდის განმავლობაში ცალკეული მიწის ნაკვეთ(ებ)ის გამოყენებისა და განაშენიანების პირობების განსაზღვრა (შედგენილი „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1-1/1254 ბრძანების მე-15 მუხლის შესაბამისად).

განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ არის ის გარემოება, რომ ქ. თბილისში, ...ის №47-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდით №... მდებარეობდა საცხოვრებელ ზონა (სზ) - არეალში, თუმცა დაუდგენელი პარამეტრებით, შესაბამისად, განაშენიანების პირობების განსაზღვრა უნდა განხორციელებულიყო საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1-1/1254 ბრძანებით დამტკიცებული „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების“ მე-15 მუხლის შესაბამისად.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1-1/1254 ბრძანებით დამტკიცებული „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების“ მე-15 მუხლის 1-3 პუნქტების თანახმად (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), გარდამავალ პერიოდში, როდესაც კონკრეტული მიწის ნაკვეთ(ებ)ი არ ხვდება დასახლებათა ტერიტორიების მიწათსარგებლობის კონკრეტული უფლებრივი ზონირების დოკუმენტების საზღვრებში, მაშინ კონკრეტული მიწის ნაკვეთ(ებ)ის სამშენებლო საქმიანობის მიზნით განვითარება უნდა განხორციელდეს: ა) დასახლებათა ტერიტორიების დაგეგმარებითი თვალსაზრისით მოწესრიგებული ტერიტორიის (მაგ.: კვარტალის) კვლევის საფუძველზე მიღებული არსებული მდგომარეობის შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, როდესაც მიწის ნაკვეთ(ებ)ი წარმოადგენს ასეთი კვარტალის ნაწილს; ბ) მიწის ნაკვეთ(ებ)ის პერიმეტრის 50 მეტრის გარშემო მდებარე ტერიტორიის კვლევის საფუძველზე მიღებული არსებული მდგომარეობის შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, როდესაც მიწის ნაკვეთ(ებ)ი წარმოადგენს დაურეგულირებელი/მოუწესრიგებელი განაშენიანების ნაწილს (მიწის ნაკვეთ(ებ)ის პერიმეტრის 50 მეტრის გარშემო ტერიტორიაში იგულისხმება ყველა ის მიწის ნაკვეთი, რომელიც შეხებაშია ამ მიწის ნაკვეთ(ებ)ის 50 მეტრის გარშემო ტერიტორიასთან). ამასთან, ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული კონკრეტული მიწის ნაკვეთ(ებ)ის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული განაშენიანების კვლევა მოიცავს: ა) საჭიროების შემთხვევაში საკვლევი ტერიტორიის აეროფოტო გადაღებას; ბ) საკვლევი ტერიტორიის ტოპოგრაფიულ გეგმას; გ) საკვლევ ტერიტორიაზე მიწის ნაკვეთების განაწილების რუკას (მიწის ნაკვეთის ნომრის და ფართობის ჩვენებით); დ) საკვლევ ტერიტორიაზე მიწის ნაკვეთების განაშენიანების კოეფიციენტებს; ე) საკვლევ ტერიტორიაზე მიწის ნაკვეთების განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტებს; ვ) საკვლევ ტერიტორიაზე მიწის ნაკვეთების გამწვანების კოეფიციენტებს; ზ) საკვლევ ტერიტორიაზე არსებული სამართლებრივი აქტების, სამართლებრივი რეჟიმების და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მონაცემებს, რომლებმაც შესაძლებელია გავლენა მოახდინონ კონკრეტული მიწის ნაკვეთ(ებ)ის სამშენებლო საქმიანობის მიზნით განვითარებაზე. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული კონკრეტული მიწის ნაკვეთ(ებ)ის გარშემო ტერიტორიის არსებული განაშენიანების კვლევის საფუძველზე მშენებლობის ნებართვის გამცემი ადმინისტრაციული ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას ასეთი მიწის ნაკვეთ(ებ)ის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების შესახებ, რომლებიც მიახლოებული უნდა იყოს კვლევის შედეგებთან.

ამასთან, მსგავსი შინაარსის რეგულირება გვხვდება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ მე-19 მუხლის პირველი პუნქტში (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), რომლის თანახმადაც, ჩამოყალიბებული განაშენიანების პირობებში, როდესაც კონკრეტული მიწის ნაკვეთ(ებ)ისათვის, განაშენიანების რეგულირების წესებით განსაზღვრული რეგლამენტების დასადგენად არ არის აუცილებელი განაშენიანების რეგულირების გეგმების დამუშავება, სივრცით-ტერიტორიული განვითარების რეგლამენტები ან/და მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობები შეიძლება დადგინდეს: ა) დაგეგმარებითი თვალსაზრისით მოწესრიგებული ტერიტორიის (მაგ: კვარტალის) კვლევის საფუძველზე მიღებული არსებული მდგომარეობის შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, როდესაც მიწის ნაკვეთ(ებ)ი წარმოადგენენ ასეთი კვარტალის ნაწილს; ბ) მიწის ნაკვეთ(ებ)ის პერიმეტრის 50 მეტრის გარშემო მდებარე ტერიტორიის კვლევის საფუძველზე მიღებული არსებული მდგომარეობის შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, როდესაც მიწის ნაკვეთ(ებ)ი წარმოადგენენ დაურეგულირებელი/მოუწესრიგებელი განაშენიანების ნაწილს. (მიწის ნაკვეთ(ებ)ის პერიმეტრის 50 მეტრის გარშემო ტერიტორიაში იგულისხმება ყველა ის მიწის ნაკვეთი, რომელიც შეხებაშია ამ მიწის ნაკვეთ(ებ)ის 50 მეტრის გარშემო ტერიტორიასთან).

საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების შესაბამისად უდავოდ დადგენილია ის გარემოება, რომ ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების ეტაპზე, მიწის ნაკვეთი მდებარეობდა საცხოვრებელ ზონა (სზ) - არეალში, დაუდგენელი პარამეტრებით. სადავო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების შესაბამისად კი დამტკიცდა მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობები და განისაზღვრა მიწის ნაკვეთის განვითარების შესაძლებლობა საცხოვრებელი ზონა 5 (სზ 5)-ის პარამეტრებით და პირობებით.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ მე-15 მუხლის მე-5 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად: ი) საცხოვრებელი ზონა 1 (სზ-1) არის — დაბალი ინტენსივობის ერთგვაროვანი საცხოვრებელი ქვეზონა, რომელიც მოიცავს მხოლოდ არსებულ/დაგეგმილ სასოფლო-სააგარაკო განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არასასოფლო-სამეურნეო ან/და საკარმიდამო გამოყენების სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებს. კ1 – 05, კ2-0.8; კ) საცხოვრებელი ზონა 2 (სზ-2) არის — დაბალი ინტენსივობის ერთგვაროვანი საცხოვრებელი ქვეზონა, რომელიც მოიცავს საქალაქო განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არსებულ/დაგეგმილ საცხოვრებელი გამოყენების (და მის დამხმარე) ტერიტორიებს; ლ) საცხოვრებელი ზონა 3 (სზ-3 )არის — დაბალი ინტენსივობის შერეული საცხოვრებელი ქვეზონა, რომელიც მოიცავს საქალაქო განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არსებულ/დაგეგმილ საცხოვრებელი გამოყენების (და მის დამხმარე) ტერიტორიებს; მ) საცხოვრებელი ზონა 4 (სზ-4) არის — საშუალო ინტენსივობის ერთგვაროვანი საცხოვრებელი ქვეზონა, რომელიც მოიცავს საქალაქო განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში (როგორც წესი პზ-ში) არსებულ/დაგეგმილ საცხოვრებელი გამოყენების (და მის დამხმარე) ტერიტორიებს; ნ) საცხოვრებელი ზონა 5 (სზ-5) არის — საშუალო ინტენსივობის შერეული საცხოვრებელი ქვეზონა, რომელიც მოიცავს საქალაქო განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არსებულ/დაგეგმილ საცხოვრებელი გამოყენების (და მის დამხმარე) ტერიტორიებს; ო) საცხოვრებელი ზონა 6 (სზ-6) არის — მაღალი ინტენსივობის ერთგვაროვანი საცხოვრებელი ქვეზონა, რომელიც მოიცავს საქალაქო განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არსებულ/დაგეგმილ საცხოვრებელი გამოყენების (და მის დამხმარე) ტერიტორიებს.

ამავე დადგენილების მე-16 მუხლით განსაზღვრულია, რომ სზ-1 განაშენიანების პარამეტრებია - კ1-0.5 კ2-0.8; შენობა-ნაგებობის მაქსიმალური სიმაღლე - 15 (სასტუმროსთვის). სზ-2 განაშენიანების პარამეტრებია - კ1-0.5 კ2-0.8; შენობა-ნაგებობის მაქსიმალური სიმაღლე - 15 მეტრი (სასტუმროსთვის). სზ-3 განაშენიანების პარამეტრებია - კ1-0.5 კ2-1.5; შენობა-ნაგებობის მაქსიმალური სიმაღლე - 15 (მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლისთვის და სასტუმროსთვის). სზ-4 განაშენიანების პარამეტრებია - კ1-0.7 კ2- -; შენობა-ნაგებობის მაქსიმალური სიმაღლე - 3 სართული. სზ-5 განაშენიანების პარამეტრებია - კ1-0.5 კ2-2.1; შენობა-ნაგებობის მაქსიმალური სიმაღლე - -; სზ-6 განაშენიანების პარამეტრებია - კ1-0.5 კ2-2.5; შენობა-ნაგებობის მაქსიმალური სიმაღლე - -.

ზემოაღნიშნული ნორმების შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სზ-5 წარმოადგენს ზოგად საცხოვრებელ ზონაში შედარებით ინტენსიურად განაშენიანებულ ქვეზონას. განაშენიანების ინტენსივობით იგი ჩამორჩება მხოლოდ სზ-6-ისთვის განსაზღვრულ პარამეტრებს, თუმცა არსებითად აღემატება სხვა ქვეზონებს, როგორც კ-2 კოეფიციენტის მაჩვენებლით, ასევე სიმაღლის შეუზღუდავი მაჩვენებლით. დადგენილების მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის „ნ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სზ-5 – განაშენიანების დომინირებულ სახეობას შეადგენს შერეული ტიპის საცხოვრებელი სახლები. ასევე დასაშვებია ამ წესების დანართი-1-ით განსაზღვრული ძირითადი და სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით დაშვებული სახეობები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით, კერძოდ, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანებით და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანებით არ არის დასაბუთებული, თუ რატომ მიიჩნია არქიტექტურის სამსახურმა, ხოლო საჩივრის განხილვის სტადიაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომ განაშენიანების პირობები და მიწის ნაკვეთის განვითარების შესაძლებლობა უნდა განსაზღვრულიყო კონკრეტულად სზ-5-ის და არა სხვა ნაკლებად ინტენსიური ქვეზონის პარამეტრებისა და პირობების შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოები აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობისას მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების მარეგულირებელ წესებზე მითითებით შემოიფარგლნენ. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „ადმინისტრაციული ორგანოს მიხედულება უკიდეგანო არ არის და მის ფარგლებში თვითნებობის, დისკრიმინაციის, დისკრეციული უფლებამოსილების გადაჭარბების ან არამიზნობრივი გამოყენების გამოვლენა დაუშვებელია, ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეცია არ ნიშნავს თანასწორობის ან კანონიერების პრინციპის უგულებელყოფას, დისკრეციული უფლებამოსილება სამართლებრივად შებოჭილი თავისუფლებაა. დისკრეციული უფლებამოსილების ცნებისათვის იმანენტურია მისი სამართლებრივი ბოჭვა, რაც სასამართლო კონტროლის პირობებშია შესაძლებელი“ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 07.03.2019წ. №ბს-797(კ-18) გადაწყვეტილება).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენებისას აუცილებელია, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ხელმძღვანელობდეს კანონმდებლობით დადგენილი მიზნებისა და პრინციპების შესაბამისად, თანაზომიერებისა და კანონიერების პრინციპის დაცვით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, სადავო პერიოდში მოქმედ „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონზე (ძალადაკარგულია - 20.07.2018, №3213) და განმარტავს, რომ აღნიშნული კანონი ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და მოსახლეობის ჯანსაღი და უსაფრთხო საცხოვრებელი და სამოღვაწეო გარემოთი უზრუნველყოფის მიზნით, არეგულირებდა სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის პროცესს, მათ შორის, განსახლების, დასახლებათა, ინფრასტრუქტურის განვითარებას, კულტურული მემკვიდრეობისა და გარემოს დაცვის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, და ადგენდა ამ სფეროში სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების, ფიზიკური და იურიდიული პირების უფლებებსა და მოვალეობებს. ეს კანონი ადგენდა სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საგანს, პრინციპებს, პრიორიტეტებს, მიზნებსა და ამოცანებს, სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვისა და დაგეგმვის დოკუმენტების ფორმებსა და როლს საქართველოს ტერიტორიის განვითარებასა და განაშენიანებაში (მუხლი 1).

მოცემული კანონის მე-6 მუხლის 1-3 პუნქტების შესაბამისად (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის სფეროში საჯარო ინტერესებს განეკუთვნებოდა: ქვეყნის დასახლებებისა და დასახლებათაშორისი ტერიტორიების მდგრადი და უსაფრთხო განვითარების პირობების უზრუნველყოფა, საინჟინრო და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის ფუნქციონირება, ბუნებრივი რესურსების, კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის, სარეკრეაციო ტერიტორიების შენარჩუნება და განვითარება. თუ სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის ღონისძიებები ეწინააღმდეგებოდა საჯარო ინტერესებს, უნდა დასმულიყო მათი შეწყვეტის საკითხი. სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის სფეროში კერძო ინტერესებს განეკუთვნებოდა: ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა ინტერესები, დაკავშირებული მათ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (ობიექტების) სივრცით-ტერიტორიულ დაგეგმვასთან და განვითარებასთან, ჯანსაღ და უსაფრთხო გარემოში არსებობასთან. სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვის სფეროში ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა საქმიანობა შეიძლება შეზღუდულიყო იმ შემთხვევაში, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონმდებლობას, საჯარო ინტერესებს, ხელყოფდა სხვათა უფლებებს. სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის პროცესში საჯარო და კერძო ინტერესების შეთანხმებას უზრუნველყოფდნენ საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები.

საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე განმარტავს, რომ ქალაქთმშენებლობითი დაგეგმვა არის მდგრადი განვითარების პრინციპებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის პრინციპების საფუძველზე ადამიანის ცხოვრების, საქმიანობისა და რეკრეაციისათვის ღირსეული, ჯანსაღი და უსაფრთხო გარემოს შექმნის მიზნით დასახლებებისა და სხვადასხვა ტიპის ტერიტორიებისთვის ქალაქთმშენებლობითი გეგმის შემუშავების პროცესი. ქალაქთმშენებლობითი ზონირება კი ნიშნავს დასახლებული ტერიტორიის დაგეგმარებას ფუნქციური ზონების განსაზღვრისა და განაშენიანების რეგულირების პარამეტრების დადგენის მიზნით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მიწის ნაკვეთ(ებ)ისათვის მიწათსარგებლობის კონკრეტული უფლებრივი ზონირების და განაშენიანების პირობების განსაზღვრისას აუცილებელია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ქალაქგანვითარებადი საკითხების კომპლექსური შეფასება და საპროექტო მიწის ნაკვეთ(ებ)ის მიმდებარე ტერიტორიის განაშენიანების თავისებურებისა და მოწყობის საფუძვლიანი შესწავლა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მიწის ნაკვეთის სამშენებლო პირობების დადგენისას სზ-5-ის შესაბამისად, კანონმდებლობის მიზნები გათვალისწინებულ იქნა განმცხადებლის კერძო ინტერესების ნაწილში, რაც გამოიხატა მიწის ნაკვეთის ინტენსიურად განვითარების, შენობის სიმაღლის შეუზღუდავი პარამეტრებისა და სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით დაშვებული ნაგებობის განთავსების შესაძლებლობის დაშვებით. თუმცა სადავო ადმინისტრაციული აქტებით არ არის დასაბუთებული და სრულად ბუნდოვანია რამდენად შეფასდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საპროექტო მიწის ნაკვეთის მიმდებარე ტერიტორიის განაშენიანების თავისებურებები. ამასთან, როგორ იქნა დაცული საჯარო ინტერესი ქალაქგეგმარებითი კუთხით და მესამე პირთა, მათ შორის, მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ და ახლოს მცხოვრებ პირთა კერძო ინტერესი ჯანსაღ და უსაფრთხო გარემოში ცხოვრებასთან დაკავშირებით.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციის თანახმად, №... მიწის ნაკვეთის მიმდებარე ტერიტორიაზე, სხვადასხვა მესაკუთრეებზე უკვე გაცემული და შეთანხმებული მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობები და მიწის ნაკვეთის განვითარების შესაძლებლობა განსაზღვრულია არაუმეტეს საცხოვრებელი ზონა 3 (სზ 3)-ის პარამეტრებით და პირობებით (იხ. I ტომი, ს.ფ. 96-112).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ კვლევაზე, რომლითაც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოები და კასატორი შპს „მ...“ ამყარებენ საკუთარ პოზიციას და მიუთითებენ, რომ სამშენებლო მიწის ნაკვეთის გარშემო, ახლოს მდებარე ტერიტორიაზე აშენებულია მრავალბინიანი, მაღალი საცხოვრებელი კორპუსები. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ წარმოდგენილი დოკუმენტაციით სარწმუნოდ არ არის დასაბუთებული მიმდებარე ტერიტორიის სზ-5-ს შესაბამისი ინტენსივობა, ვინაიდან, კვლევაზე თანდართული ფოტომასალით დგინდება, რომ უშუალოდ საპროექტო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ განთავსებულია მხოლოდ ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლები, ხოლო მრავალბინიანი კორპუსები აშენებულია მოშორებით, განსხვავებული განაშენიანების მქონე ტერიტორიაზე, მათ შორის, უახლოესი მრავალბინიანი კორპუსი (ს/კ ...) განთავსებულია საწინააღმდეგო მხარეს, ტრადიციულად ათწლეულების განმავლობაში უკვე ჩამოყალიბებულ განაშენიანებულ ტერიტორიაზე, კორპუსთან რამდენიმე მისასვლელით, ისეთ სივრცეში, რომელიც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 30 დეკემბრის №20-105 დადგენილებით დამტკიცებული დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის შესაბამისად (2014-2018 წლის ფუნქციური ზონები) ექცეოდა კონკრეტულად განსაზღვრულ საცხოვრებელ ზონა 6-ში (სზ-6) და მასზე ვრცელდებოდა განსხვავებული განაშენიანების კოეფიციენტები და პირობები.

ამდენად, წარმოდგენილი დოკუმენტაციის ანალიზით, ცალსახად ბუნდოვანია, თუ რა დასაბუთების საფუძველზე იქნა მიჩნეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, რომ მიწის ნაკვეთის სზ-5-ის პარამეტრების შესაბამისად განვითარება შეესაბამებოდა მიმდებარე არეალში ჩამოყალიბებულ განაშენიანების ფორმატს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადავო პერიოდში, მიწის ნაკვეთის სამშენებლო პირობების დადგენის მიზნიდან გამომდინარე, არქიტექტურის სამსახურს უნდა ეხელმძღვანელა 2016 წლის 28 ივნისის მდგომარეობით მოქმედი სამართლებრივი აქტებისა და განაშენიანების ტერიტორიაზე არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, რაც განსახილველი შემთხვევაში ცალსახად არ დგინდება. ამასთან, საკითხის შეფასებისას გადამწყვეტი იყო სამშენებლო ტერიტორიის მიმდებარე განაშენიანების ხარისხი და ფუნქციური ზონის კონკრეტული ტერიტორიის სამშენებლო განვითარება, რაც მოცემულ შემთხვევაში საერთოდ არ შეფასებულა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილებით დამტკიცებული დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის შესაბამისად, ამ ეტაპზე საპროექტი მიწის ნაკვეთი მოქცეულია - საცხოვრებელი ზონა 2 (სზ-2)-ის ფარგლებში, რომლის განაშენიანების დომინირებული სახეობაა ერთბინიანი საცხოვრებელი სახლები (მუხლი 37).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96.1 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასების და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. ამასთან, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2. მუხლის თანახმად, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების შემოწმებისას აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერების დამტკიცება სასამართლოს წინაშე, ვინაიდან საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1. მუხლის მიხედვით ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება, რაც გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს (თანამდებობის პირის) ვალდებულებას და სამართლებრივ პასუხისმგებლობას აქტის კანონიერებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2. მუხლი სადავო აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთს აკისრებს მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს და ავალდებულებს დაამტკიცოს, რომ მან უზრუნველყო მის მიერ გამოცემული გადაწყვეტილების კანონის საფუძველზე და მის შესაბამისად მომზადება, მიღება, გამოცემა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებები №ბს-626-596(კ-07); №ბს-1236(კ-18)).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს ძირითად პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ეს უმნიშვნელოვანესი იმპერატიული ხასიათის დანაწესი ემსახურება საჯარო მმართველობის კანონიერების პრინციპს, რამდენადაც ყოველი მმართველობითი გადაწყვეტილების მიღება უნდა ეფუძნებოდეს განსახილველი საკითხის გარემოებებისა და ფაქტების ობიექტურ შესწავლა-გამოკვლევას, რომლის შეფასებიდან უნდა გამომდინარეობდეს საკითხის გადასაწყვეტად ჩამოყალიბებული დასკვნა. ამ ვალდებულების შესრულება ემსახურება ადმინისტრაციული ორგანოს ასევე უმნიშვნელოვანეს - მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთების ვალდებულებას -ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა ახსნას, განმარტოს, დაასაბუთოს, თუ რატომ რა ფაქტებზე დაყრდნობით მიიღო ამგვარი გადაწყვეტილება, გარდა აღნიშნულისა, გადაწყვეტილების დასაბუთება აუცილებელია ადრესატისათვის, რათა შეაფასოს მისი მართლზომიერება, დარწმუნდეს მის კანონშესაბამისობაში, ხოლო უფლების დარღვევის განცდის შემთხვევაში ისარგებლოს გასაჩივრების შესაძლებლობით, მას უნდა შეეძლოს იცოდეს რა არგუმენტებით უნდა დაუპირისპირდეს მიღებულ გადაწყვეტილებას, რასაც დასაბუთების გარეშე გადაწყვეტილების მიღების პირობებში, მოკლებულია. აგრეთვე, დასაბუთებული აქტის გამოცემა აადვილებს საჩივრის ან სარჩელის განმხილველი ორგანოების მიერ მისი კანონიერებისა და მიზანშეწონილობის გადამოწმების პროცესს. კანონმდებელი იმდენად არსებით და აქტის კანონიერების განმსაზღვრელ ფუნქციას ანიჭებს საქმის გარემოებათა გამოკვლევას, რომ იმპერატიულად კრძალავს, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაუდოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 თებერვლის №ბს-463-451(კ-13) გადაწყვეტილება; 2020 წლის 17 სექტემბრის №ბს-974(2კ-19) განჩინება).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს იგი და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. აღნიშნული დანაწესის გამოყენების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შეუძლებლობა. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. მათი დადგენა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე ან აღნიშნული საკითხი მის დისკრეციას განეკუთვნება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სასამართლოს მიერ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 დეკემბრის №ბს-681-681(კ-18) გადაწყვეტილება).

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები, კერძოდ, სახეზეა კასატორ ლ.შ-ის საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობისა და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საკითხის ხელახალი გამოკვლევისა და შეფასების დავალების წინაპირობები. ასევე, რაც შეეხება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანების ბათილად ცნობას, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ საჩივარს, როგორც უფლების დაცვის საშუალებას, მხარისათვის განსაკუთრებული ინტერესი გააჩნია. ადმინისტრაციული წარმოება ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით გულისხმობს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების გადამოწმებას როგორც ფორმალური, ისე მატერიალური თვალსაზრისით. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას გასაჩივრებული აქტის კანონიერებისა და მიზანშეწონილობის გადამოწმების ვალდებულება წარმოეშვა მაღალი ხარისხით, თუმცა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის შესახებ გადაწყვეტილებით დგინდება, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, დამატებით არ შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ გააკეთა დასაბუთებული დასკვნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების კანონიერებასთან დაკავშირებით. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სახეზეა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორის - ლ.შ-ის მოთხოვნას ასევე წარმოადგენს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანების სრულად ბათილად ცნობა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი და არა 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ხოლო კასატორები - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია და შპს „მ...“ ითხოვენ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმას.

საქმეზე დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანებით (,,ქ. თბილისში ...ის ქ.№47-ში არსებული მიწის ნაკვეთისთვის (საკადასტრო კოდი: №...) სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის შესახებ“) განაშენიანების კოეფიციენტის (კ1) და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის (კ2) გადამეტების მიზნით, გაიცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება საპროექტო წინადადებით, წარდგენილი პარამეტრების შესაბამისად და განისაზღვრა კ1=0,6, კ2=5,9.

ამასთან, ერთ-ერთ სასარჩელო მოთხოვნას (კასაციის მოთხოვნას) ასევე წარმოადგენდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა საბჭოს 2016 წლის 01 აგვისტოს №40 სხდომის ოქმის ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომლითაც რეკომენდაცია გაიცა ...ის №47-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე კ-2 კოეფიციენტის გაზრდასთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო და საქალაქო სასამართლოს შეფასებას, რომ მითითებული დოკუმენტი წარმოადგენს რეკომენდაციას, რომელიც არ ატარებს სავალდებულო ხასიათს და მისი გათვალისწინება დამოკიდებულია საბოლოო გადაწყვეტილების მიმღებ ადმინისტრაციულ ორგანოზე (იხ. ტექნიკური რეგლამენტი - ,,დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებები’’ საქართველოს მთავრობის დადგენილება №59; 2014 წლის 15 იანვარი - მუხლი 17.2 და „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საკითხთა საბჭოს დებულება“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №16-32; 2014 წლის 5 დეკემბერი - მუხლი 3.1.ა). შესაბამისად, ამ რეკომენდაციის კანონიერებას სასამართლო დამოუკიდებლად არ შეაფასებს. მოცემული გადაწყვეტილება/რეკომენდაცია, ერთიანი პროცესის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანების წინარე და მისი შემადგენელი ნაწილია და აღნიშნული აქტების შეფასება ერთობლივად უნდა მოხდეს.

„სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, „განაშენიანების რეგულირების წესები“ ადგენს მიწათსარგებლობის ზონებისათვის შემდეგ ძირითად პარამეტრებს: ა) მიწის ნაკვეთების განაშენიანების მაქსიმალურ კოეფიციენტს; ბ) მიწის ნაკვეთების განაშენიანების ინტენსივობის მაქსიმალურ კოეფიციენტს; გ) მიწის ნაკვეთების გამწვანების მინიმალურ კოეფიციენტს. ამავე კანონის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს, რომ „განაშენიანების რეგულირების წესებით“ დადგენილი იმ ძირითადი პარამეტრების ზღვრული მაჩვენებლები, რომლებიც მოცემულია ამ კანონის 28-ე მუხლის მე-4 პუნქტში ან დადგენილია იმავე მუხლის მე-5 და მე-6 პუნქტების მიხედვით, შეიცვლება ამ კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად დამტკიცებული განაშენიანების რეგულირების გეგმის ან სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების საფუძველზე, თუ: ა) ამას მოითხოვს დასახლების სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვისა და არქიტექტურული, აგრეთვე ტერიტორიის განვითარებასთან დაკავშირებული სხვა განსაკუთრებული მიზეზები; ბ) ცვლილება კომპენსირდება სხვა ღონისძიებებით; გ) ამას არ დაუპირისპირდება სხვა საზოგადოებრივი ინტერესები. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტი ადგენს, რომ სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის წესი დგინდება „განაშენიანების ძირითადი დებულებებითა“ და „განაშენიანების რეგულირების წესებით“.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც გაიცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება მიეკუთვნებოდა საცხოვრებელ ზონას (სზ) შესაბამისი ქვეზონის დადგენის გარეშე. შემდგომში კი, როგორც უკვე აღინიშნა, მიეკუთვნა საცხოვრებელ ზონა 5-ს (სზ-5) სტატუსი.

„ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ 21-ე მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს, რომ განაშენიანების რეგულირების წესებით განსაზღვრული განაშენიანების რეგულირების პარამეტრების ზღვრული მაჩვენებლების შეცვლა დაუშვებელია, გარდა ამ მუხლით განსაზღვრული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულია, რომ განაშენიანების რეგულირების პარამეტრების ზღვრული მაჩვენებლების შეცვლა შესაძლებელია, თუ: ა) ცვლილებას მოითხოვს დედაქალაქის ტერიტორიების განვითარებასთან დაკავშირებული განსაკუთრებული (სოციალური, ეკონომიკური, ფორსმაჟორული და სხვა მსგავსი) მიზეზები; ბ) ცვლილება წონასწორდება ან კომპენსირდება იმგვარი ზომებით, რომელთა გატარება უზრუნველყოფს ჯანსაღი საცხოვრებელი და სამუშაო პირობების მოთხოვნების შელახვისა და გარემოზე არახელსაყრელი ზემოქმედების თავიდან აცილებას, სატრანსპორტო და საინჟინრო ინფრასტრუქტურის მოთხოვნების დაკმაყოფილებას; გ) ცვლილებას არ დაუპირისპირდება სხვა საზოგადოებრივი ინტერესები. ამასთან, 22-ე მუხლის მე-3 პუნქტი ადგენს, რომ უძრავი ობიექტის სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით ნებადართულ სახეობაზე სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა დასაშვებია, თუ დასაბუთდება ქვემოთ ჩამოთვლილი ყველა გარემოება: ა) გამონაკლისი საჭიროა ტერიტორიის რაციონალური და ეფექტური გამოყენებისთვის; ბ) არ იცვლება მიმდებარე ტერიტორიის საერთო ქალაქგეგმარებითი ხასიათი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი, „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონი და „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესები“, მართალია მუნიციპალიტეტის მერიას ანიჭებდა დისკრეციულ უფლებამოსილებას სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემასთან დაკავშირებით, თუმცა აღნიშნული გადაწყვეტილების მიღებისთვის განსაზღვრავდა ზემოაღნიშნულ წინაპირობებს და ასეთი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში სავალდებულო დასაბუთების სტანდარტებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, მათ შორის სამომავლო შენობა-ნაგებობის ნახაზის, მისი მასშტაბების, საქმეზე წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნების გათვალისწინებით, უდავოდ დასტურდება სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების საფუძველზე, არა ჰიპოთეტური, არამედ მოსარჩელეთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების არსებითად შელახვის საფრთხე. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ტერიტორიის რაციონალური და ეფექტური გამოყენებას, ეფექტურად განაშენიანებას მოქმედი კანონმდებლობა ლეგიტიმურ საჯარო მიზნად მიიჩნევს, ამავდროულად დაუშვებელია რომ ამ მიზნის მიღწევა მოხდეს საზოგადოების, სხვა პირთა უფლებების არსებითი ხელყოფის ხარჯზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლი არეგულირებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის დასაბუთების საკითხს. მოცემული მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას მოქმედებდა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, წერილობით დასაბუთებაში მიეთითება ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას. შესაბამისად, დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მისაღები გადაწყვეტილებისას ადმინისტრაციულ ორგანოს მომეტებულად აქვს ვალდებულება დაასაბუთოს გადაწყვეტილება, მითუმეტეს იმ შემთხვევაში, თუკი ასეთი გადაწყვეტილება ეხება მესამე პირთა და საზოგადოების ინტერესებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, განაშენიანების რეგულირების პარამეტრებად განსაზღვრული: კ-1 0,5 კოეფიციენტი და კ-2 2,1 კოეფიციენტი შეიცვალა და განისაზღვრა - კ1-0,6, კ2-5,9 კოეფიციენტებით, რაც განაშენიანების პარამეტრების არსებით ცვლილებას წარმოადგენს. ამასთან, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების სამართლებრივ ბუნებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა, თავისი არსით წარმოადგენს საგამონაკლისო შემთხვევას, გადაწყვეტილებას. სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება გაიცემა ისეთ შემთხვევაში, როდესაც იცვლება კანონმდებლობით განაშენიანებისთვის მკაცრად დადგენილი პარამეტრები. ამდენად, ადმინისტრაციულ ორგანოს ასეთი ტიპის გადაწყვეტილების მიღებისას უწევს დადგენილი სტანდარტების შეცვლა, რაც თავის მხრივ წარმოადგენს არა ჩვეულებრივ, არამედ საგამონაკლისო პრაქტიკას. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემისთვის ვალდებულია ხელმძღვანელობდეს არა ზოგადი მიზანშეწონილობის არგუმენტით, არამედ საქმეზე დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით აფასებდეს და ასაბუთებდეს, რამდენად არსებობს ასეთი საგამონაკლისო გადაწყვეტილების მიღებისათვის განსაზღვრული საკანონმდებლო საფუძვლები. თუმცა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო ადმინისტრაციულ აქტში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანებასა (რომლითაც გაიცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება) და ქ. თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და ასევე განაშენიანების რეგულირების საკითხთა საბჭოს 2016 წლის 1 აგვისტოს №40 სხდომის ოქმში არ არის წარმოდგენილი დასაბუთება, რა ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე იქნა მიჩნეული მართლზომიერად სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა. ადმინისტრაციულ ორგანოს საერთოდ არ შეუფასებია მიმდებარედ არსებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ინტერესები, ასევე არ მოუხდენია მიმდებარე ტერიტორიის ქალაქმშენებლობითი და ფუნქციური განვითარების შეფასება, ასევე საჯარო და კერძო ინტერესების შეპირისპირება.

ამასთან, გარდა ზემოაღნიშნული სამართლებრივი დასაბუთებისა, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობა, თავის მხრივ, იწვევს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობას, ვინაიდან, სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემა დასაშვებია მხოლოდ კანონმდებლობით განსაზღვრული კონკრეტული მიწათსარგებლობის ზონის პირობებში.

ამდენად, ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 10 აგვისტოს №1-1537 ბრძანების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და შპს „მ...ს“ პოზიციას, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დაინტერესებული პირის კანონიერი ნდობის არსებობის გამო, დაუშვებელია სადავო აქტის ბათილად ცნობა. საკასაციო სასამართლომ არაერთგზის განმარტა, რომ „იმგვარი გარემოებების დადგენის პირობებში, როცა უკანონო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სამართლებრივი შედეგებით დაირღვა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი, ან სხვა პირის კანონიერი უფლებები, ან კანონიერი ინტერესები, კანონმდებელი აქტს არ მიიჩნევს განსაკუთრებული სამართლებრივი დაცვის ობიექტად, რამდენადაც აქტის კანონიერებისა და აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლების კონფლიქტის, კონკურენციის პირობებში კანონმდებელი პრიორიტეტულად მიიჩნევს არა აქტის ადრესატის, არამედ მესამე პირების კანონიერი ნდობის უფლების დაცვას. კანონიერი ნდობის უფლებით აქტის ადრესატი დაცულია იმ ვითარებაში, როცა მისი ნდობის უფლება კონფლიქტშია მხოლოდ კანონიერების პრინციპთან, მაგრამ თუ ამავდროულად უკანონო აქტი მესამე პირის კანონიერი ნდობის უფლებას არსებითად არღვევს, შეუძლებელია პრიორიტეტულად იქნეს განხილული აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლება სხვა, მესამე პირთა კანონიერი ნდობის უფლების იგნორირების ხარჯზე. ნორმის ამგვარი განმარტება წინააღმდეგობაში მოდის როგორც საჯარო მმართველობის კანონიერებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის სტანდარტებით, ისე სამართლიანი მართლმსაჯულების განხორციელების ვალდებულებასთან“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებები: №ბს-367-363(კ-14); №ბს-226-224(კს-12); №ბს-226-224(კ-17)).

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკითხის ხელახლა განხილვისას, კანონმდებლობის შესაბამისად, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს საქმის გარემოებები და მოცემულ გადაწყვეტილებაში, სასამართლოს მიერ მითითებული გარემოებების შესაბამისად, მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ არსებული ტერიტორიის განვითარების ინტენსივობის, საჯარო და კერძო ინტერესთა პროპორციულობის გათვალისწინებით, დაადგინოს მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: №...) სამშენებლოდ გამოყენების სათანადო პირობები და პარამეტრები და აღნიშნულის შემდგომ, მიღებული გადაწყვეტილების შინაარსის შესაბამისად, იმსჯელოს სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემის შესაძლებლობაზე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე არსებობს გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმებისა და ლ.შ-ის საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველი, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და შპს „მ...ს“ საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაშიც. ამდენად, სადავო საკითხის სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე გადაწყვეტის პირობებში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ლ.შ-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს, მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით სამივე ინსტანციის სასამართლოში გადახდილი 550 ლარის (100+150+300) ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, ამავე კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილით და 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 410-ე და 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და შპს „მ...ს“ საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. ლ.შ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

3. ნაწილობრივ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანების და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 თებერვლის განჩინება და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. ლ.შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

5. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი „მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენის შესახებ“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 28 ივნისის №2677034 ბრძანება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს დაევალოს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი: №...) სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენასთან დაკავშირებით;

6. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 10 იანვრის №11 ბრძანება;

7. დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 თებერვლის განჩინება;

8. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ლ.შ-ის სასარგებლოდ დაეკისროს, მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით - საქალაქო, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოში გადახდილი თანხის - 550 ლარის (100 ლარი +150 ლარი +300 ლარი) ანაზღაურება;

9. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

გ. მაკარიძე