საქმე Nბს-32(კ-24) 14 მაისი, 2024 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე
ბიძინა სტურუა
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა თ.რ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 18 აპრილის განჩინების გაუქმების თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2021 წლის 11 თებერვალს თ.რ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.
2021 წლის 11 მარტს თ.რ-ის წარმომადგენელმა კვლავ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს, მოპასუხედ დამატებით დაასახელა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო.
მოსარჩელე მიუთითებს, რომ 21.03.2019წ. მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში, საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მიწის ნაკვეთსა და მასზედ აღმართულ შენობა-ნაგებობაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის ფერდობი მე-... მ/კრ, ...ის ქუჩების მიმდებარედ. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 3.02.2021წ. გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა განცხადების დაკმაყოფილებაზე. ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 24 დეკემბრის N2670 განკარგულება. კომისიამ მიიჩნია, რომ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული ნაგებობა N02/1 წარმოადგენდა დროებით ნაგებობას-ვაგონს, ხოლო რაც შეეხება ნაგებობა N01/1, აღნიშნული შენობის გაბარიტები არის შეცვლილი და არ ემთხვევა ორთოფოტოზე დატანილი შენობის საზღვრებს და შეუძლებელია იმის დადგენა სახეზეა არსებული შენობის დემონტაჟი, ახალი შენობის აშენება, თუ არსებულის რეკონსტრუქცია. ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, კომისიამ ცალსახად ვერ დაადგინა ნაგებობა N01/1 ან მისი ნაწილი განთავსებული იყო თუ არა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე.
მოსარჩელის მითითებით 1995 წლიდან ცხოვრობს მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაში, რომელსაც დროთა განმავლობაში უტარდებოდა გაუმჯობესებითი სამუშაოები. სახლი დღევანდელი მდგომარეობით არის რეკონსტრუქცია, მოიცავს როგორც ძველად არსებული სახლის, ასევე რეკონსტრუქციის ელემენტებს. ზემოთდასახელებული კანონი არ უკრძალავს პირს ნაგებობის სახეცვლილებას, მთავარია დასტურდებოდეს კანონის ამოქმედებამდე საცხოვრებელი სახლის არსებობის ფაქტი. ზემოაღნიშნული გარემოებების დასადასტურებლად აღიარების კომისია უფლებამოსილი იყო დამატებით მოეთხოვა ტექნიკური ექსპერტიზა საცხოვრებელ სახლთან დაკავშირებით, მიწის ნაკვეთზე არსებული ნარგავების ექსპერტიზა, მაგრამ კომისიამ არ განახორციელა არც ერთი ქმედება.
ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 24 დეკემბრის N2670 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის მიწის ნაკვეთზე (მის.: ქ. თბილისი, ...ის ფერდობი, ... მ/რ, ...ის ქუჩების მიმდებარედ, საერთო ფართობი - 2035.00 კვ.მ.) თ.რ-ის საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება. მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 5 იანვრის N... და 2021 წლის 2 მარტის N... გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით თ.რ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 აპრილის განჩინებით თ.რ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება საზოგადოებრივი სარგებლობის მიწის ნაკვეთი (მოედანი, ქუჩა, გასასვლელი, გზა, ტროტუარი, სანაპირო), დასასვენებელი ადგილი (პარკი, ტყე-პარკი, სკვერი, ხეივანი), დენდროლოგიური პარკი და ბოტანიკური ბაღი.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სადავო პერიოდში მოქმედ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-51 მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მოთხოვნის სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების პირობებთან შესაბამისობა.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს 2022 წლის 31 მარტის N16-01220902447 წერილზე, რომლის თანახმად ქ. თბილისში, ...ის ფერდობი, ... მ/რ, ...ის ქუჩების მიმდებარედ არსებულ ტერიტორიაზე, „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის N39-18 დადგენილებით დამტკიცებული მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის მიხედვით, ვრცელდება სარეკრეაციო ზონა 3 (რზ-3). ამავე გენერალური გეგმის გამწვანებული ტერიტორიების რუკის შესაბამისად, ტერიტორიაზე ასევე შემოთავაზებულია სარეკრეაციო ზონა 3 (რზ-3).
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება მასზედ, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი განეკუთვნება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ მიწის ნაკვეთების კატეგორიას, აღნიშნული კი ერთმნიშვნელოვნად გამორიცხავს მითითებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ იმ პირობებში, როდესაც დადგინდა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სადავო 2021 წლის 5 იანვრის N... გადაწყვეტილების კანონშესაბამისობა, აღნიშნული ცხადყოფს თ.რ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 2 მარტის N... გადაწყვეტილების კანონიერებასაც; ამიტომ ასევე არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ.რ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო განკარგულებით უარის თქმის საფუძვლად მითითებულია, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ნაგებობების ნაწილთან მიმართებით კანონის ამოქმედებამდე აშენების ფაქტი არ დგინდებოდა. თ.რ-ი 1995 წლიდან ცხოვრობს საკუთრებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაში. დროთა განმავლობაში ხდებოდა შენობის გაუმჯობესება, იგი შესაძლებლობისამებრ პერიოდულად უტარებდა ნაგებობას სარემონტო სამუშაოებს.
კასატორი მიუთითებს, რომ მის მიერ წარდგენილ იქნა 2005 წლის ორთოფოტო, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობა არსებობდა კანონის ამოქმედებამდე. აღნიშნული ასევე დასტურდება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 13 სექტემბრის N006440221 დასკვნით, რომლის თანახმად, დღეისათვის ადგილზე არსებული ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლი (N01/1 შენობა-ნაგებობა) ფიქსირდება 2006 წლის ორთოფოტოზე. N01/1 შენობა-ნაგებობის ადგილმდებარეობა და კონფიგურაცია (მართკუთხა ფორმა) ემთხვევა 2006 წლის ორთოფოტოზე არსებული შენობის ადგილმდებარეობას და კონფიგურაციას. რაც შეეხება შენობა-ნაგებობის გაბარიტულ ზომებს, ორთოფოტოს დაბალი ხარისხის გამო შეუძლებელია ზუსტად განისაზღვროს 2005 წლის ორთოფოტოზე არსებული შენობის გაბარიტული ზომები. კასატორი მიიჩნევს, რომ გაბარიტული ზომების ზუსტი თანხვედრა არ იყო მოცემული მომენტისთვის გადამწყვეტი, რადგან მთავარი იყო შენობა-ნაგებობის ადგილმდებარეობა და კონფიგურაცია, რომელიც თანხვედრაში იყო.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო არც კი შესულა ზემოაღნიშნული გარემოებების კვლევაში, რადგან დაადგინა, რომ საკუთრებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სარეკრეაციო ზონა 3-ს და აღნიშნული გამორიცხავდა მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად. დასახელებული ნორმის შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების საზოგადოებრივი სარგებლობის მიწის ნაკვეთი (მოედანი, ქუჩა, გასასვლელი, გზა, ტროტუარი, სანაპირო), დასასვენებელი ადგილი (პარკი, ტყე-პარკი, სკვერი, სკვერი) დენდროლოგიური პარკი და ბოტანიკური ბაღი. კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მოსაზრებას მასზედ, რომ პირის მოთხოვნა შესაძლოა აკმაყოფილებდეს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებს, თუმცა ზემოდასახელებული კანონის ნორმით გათვალისწინებული (მე-3 მუხლის 2 ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი) თუნდაც ერთ-ერთი გარემოების არსებობა გამორიცხავს საკუთრების უფლების აღიარებას.
კასატორი მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე, 96-ე, 107-ე, 108-ე მუხლებზე. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის მიერ სადავო აქტების კანონიერების დასაბუთება დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 15.03.2019წ. N39-18 დადგენილებით დადგენილი საკითხი ზონირების შესახებ, არ არის გასაზიარებელი. კასატორი აღნიშნავს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 24/05/2016წ. N14-39 დადგენილებით დამტკიცებული "ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესებით" განსაზღვრულია ქალაქმშენებლობითი ზონების ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების სახეობების ჩამონათვალი, რომლის თანახმად, სარეკრეაციო ზონა 3-ში (რზ-3) დასაშვებია დასასვენებელი სახლის მშენებლობა, ასევე სპეციალური ზონალური შეთანხმების ფარგლებში დასაშვებია სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა. მაშასადამე, არამართებულია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ არსებული ზონირება არ იძლევა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში თ.რ-ის საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ.რ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ, სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 20.12.2020წ. N2670 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რომლითაც თ.რ-ის განცხადებით მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე აღიარებულ იქნება მოსარჩელის საკუთრების უფლება. მოსარჩელის მიერ ასევე სადავოდ არის გამხდარი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ 2021 წლის 5 იანვრის N... და ამავე სააგენტოს 2021 წლის 2 მარტის N... გადაწყვეტილებების კანონიერება.
2019 წლის 21 მარტს, თ.რ-მა განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე მოითხოვა ქ. თბილისში, ...ის ფერდობი, ... მ/რ, ...ის ქუჩების მიმდებარედ, საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 3 აპრილს N... წერილობითი მიმართვით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას კომპეტენციის ფარგლებში საკითხის განსახილველად გადაეგზავნა თ.რ-ის განცხადება.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 21 სექტემბრის ადგილზე დათვალიერების ოქმის თანახმად, მიწა შემოღობილია მავთულბადით, დგას ორი კაპიტალური შენობა და ერთი ვაგონი.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 24 დეკემბრის N2670 განკარგულებით თ.რ-ს უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთზე (მის.: ქ. თბილისი, ...ის ფერდობი, ... მ/რ, ...ის ქუჩების მიმდებარედ, საერთო ფართობი - 2035.00 კვ.მ.) საკუთრების უფლების აღიარებაზე. გასაჩივრებული განკარგულება დაეფუძნა იმ გარემოებას, რომ არ დასტურდებოდა თ.რ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი.
აღიარების კომისიამ წარდგენილი დოკუმენტაციითა და ორთოფოტოებით (აეროფოტოგადაღებით) დაადგინა, რომ საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე დატანილი N03/1, N04/1 და N05/1 შენობები მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების შემდეგ. ამასთან, ადგილზე დათვალიერებით დადგინდა, რომ საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე დატანილი N02/1 შენობა წარმოადგენდა დროებით შენობას (ვაგონს), ხოლო რაც შეეხება 01/1 შენობას, საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისათვის მიწის ნაკვეთზე განთავსებული 01/1 შენობის გაბარიტები შეცვლილი იყო და შენობის ფიქსირებული საზღვრები არ ემთხვეოდა ორთოფოტოზე დატანილ შენობის საზღვრებს. ამდენად, ცალსახად არ დგინდებოდა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისათვის მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული N01/1 შენობა ან შენობის ნაწილი, არსებული სახით განთავსებული იყო „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით (შემდგომში – საკუთრების უფლების აღიარება) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.
ამავე კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა განმარტებულია, როგორც ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე კანონის მე-2 მუხლის "ე" ქვეპუნქტის თანახმად კი, დაინტერესებული პირი არის ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელმაც მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაიკავა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი ან მისი უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებულით ან დანგრეულით) ან მის გარეშე და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით სურს მასზე საკუთრების უფლების მოპოვება, ასევე ის ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელმაც სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით მოსარგებლისაგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძინა/მოიპოვა ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლება.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მიხედვით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის განკერძოება ხდება იმ შემთხვევაში თუ მიწის თვითნებურად დაკავების, მასზე საცხოვრებელი სახლის ან/და არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის განთავსება დასტურდება კანონის ამოქმედებამდე.
,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის 51 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მანძილი მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები.
საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის’’ მე-2 მუხლის ,,ე’’ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტია ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი.
„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტში მითითებულია თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ის მიწის ნაკვეთები, რომლებიც საკუთრების უფლების აღიარება არ ექვემდებარება, მათ შორის, რეკრეაციული დანიშნულების პარკი, ტყე-პარკი და სხვა ტერიტორია, გარდა საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით განსაზღვრული საქართველოს კურორტების, საკურორტო ადგილების, სამთო-სათხილამურო ცენტრებისა და შავი ზღვის სანაპიროს სარეკრეაციო ტერიტორიის სტატუსის მქონე ტერიტორიისა; საზოგადოებრივი სარგებლობის მიწის ნაკვეთი (მოედანი, ქუჩა, გასასვლელი, გზა, ტროტუარო, სანაპირო), დასასვენებელი ადგილი (პარკი, ტყე-პარკი, სკვერი, მოედანი), დენდროლოგიური პარკი და ბოტანიკური ბაღი.
საკუთრების აღიარების შეზღუდვის იმპერატიულ დანაწესს ასევე ითვალისწინებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი, რომლის მიხედვით, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება საზოგადოებრივი სარგებლობის მიწის ნაკვეთი (მოედანი, ქუჩა, გასასვლელი, გზა, ტროტუარი, სანაპირო), დასასვენებელი ადგილი (პარკი, ტყე-პარკი, სკვერი, ხეივანი), დენდროლოგიური პარკი და ბოტანიკური ბაღი.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე- 51 მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მოთხოვნის სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების პირობებთან შესაბამისობა.
საქმეში დაცული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს 2022 წლის 31 მარტის N16-01220902447 წერილის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ის ფერდობი, ... მ/რ, ...ის ქუჩების მიმდებარედ არსებულ ტერიტორიაზე, „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის N39-18 დადგენილებით დამტკიცებული მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის მიხედვით, ვრცელდება სარეკრეაციო ზონა 3 (რზ-3). ამავე გენერალური გეგმის გამწვანებული ტერიტორიების რუკის შესაბამისად, ტერიტორიაზე ასევე შემოთავაზებულია სარეკრეაციო ზონა 3 (რზ- 3) ( ს.ფ. 289-290).
"დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ" ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის N39-18 დადგენილების 54-ე მუხლის თანახმად, სარეკრეაციო ზონა-3(რზ-3) მოიცავს თბილისის განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში ან მის გარეთ არსებულ/დაგეგმილ დასასვენებელი, სამკურნალო, სპორტული ან გასართობი გამოყენების ტერიტორიებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას მასზედ, რომ იმ პირობებში, როდესაც უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი მოქცეულია სარეკრეაციო ზონაში, აღნიშნულით „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის "ზ" ქვეპუნქტით თანახმად, ერთმნიშვნელოვნად გამორიცხება მითითებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო შეფასების მიღმა ტოვებს საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნასა და სხვა მტკიცებულებებს, რომელზე დაყრდნობითაც მოსარჩელე მიუთითებს უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთის დაკავებაზე კანონის ამოქმედებამდე, რადგან სადავო მიწის ნაკვეთზე კასატორის საკუთრების უფლების აღიარება გამოირიცხება განაშენიანების და მიწათსარგებლობის შეზღუდვებიდან გამომდინარე. დავის გადაწყვეტა ამგვარად შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკას (სუსგ Nბს-685(კ-20), 16.06.2022, Nბს-620(კ-21) 1.06.2022წ.).
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან გ.დ-ას თ.რ-ის საკასაციო საჩივარზე 13.02.2024წ. №... საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, გ.დ-ას (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. თ.რ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 18 აპრილის განჩინება;
3. გ.დ-ას (პ/ნ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 13.02.2024წ. №... საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
ბ. სტურუა
