საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

Nბს-1288(კ-22) 20 დეკემბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა მ. ი-ას (მოსარჩელე) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 ივლისის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია, მესამე პირი - შპს „ა...“).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2018 წლის 13 სექტემბერს მ. ი-ამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ბათილად იქნეს ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 აპრილის N655 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილება, მ. ი-ას საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ამავე კომისიის 2017 წლის 22 ივნისის N611 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 21 იანვრის საოქმო განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა შპს ,,ახ...“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით, მ. ი-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელე მხარემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 თებერვლის განჩინებით, მესამე პირის - შპს ,,ახ...ს“ უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა შპს ,,ა...“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 ივლისის განჩინებით, მ. ი-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სადავო აქტის გამოცემის პერიოდში მოქმედი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ,,გ“ და ,,ე“ ქვეპუნქტებზე და განმარტა, რომ უფლებამოსილი კომისიის მიერ ხორციელდება მართლზომიერ მფლობელობაში და თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფოს საკუთრების სასოფლო ან/და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება, რა დროსაც კომისია ვალდებულია გამოიკვლიოს ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინოს, არსებობს თუ არა საკუთრების უფლების აღიარებისათვის აუცილებელი, კანონში მოცემული წინაპირობები. კანონის მითითებული დანაწესები თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის მნიშვნელობას ანიჭებს ამ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავების ფაქტს, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს საქმის გარემოებების გათვალისწინებით. კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, განმსაზღვრელია, რომ კანონის ამოქმედების მომენტში სახეზე იყოს ნივთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, მფლობელობა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 13 ივლისის N790 განკარგულებით დაკმაყოფილდა მ. ი-ას განცხადება; ქ. თბილისში, ...ს მიმდებარედ არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (საერთო ფართი 29 კვ.მ) მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორია - სასყიდლიანი და აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე აღიარებულ იქნა მ. ი-ას საკუთრების უფლება. ამასთან, როგორც სადავო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 აპრილის N655 სხდომის ოქმით ირკვევა, კომისიამ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 22 ივნისის სხდომის N611 ოქმით მიღებული საოქმო გადაწყვეტილება ბათილად ცნო მისი ძალაში შესვლის დღიდან. გაუქმების საფუძვლად მიეთითა, რომ კომისიის მიერ აღიარებული იქნა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებული იყო ე.წ. გენერატორი და აღნიშნულის თაობაზე ცნობილი რომ ყოფილიყო კომისიისთვის, მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის დავას იწვევს 29 კვ.მ. ფართის უძრავი ქონება. მოსარჩელე განმარტავს, რომ აღნიშნულის ფლობა-სარგებლობას 2007 წლამდე ახორციელებდა, ხოლო არსებული გენერატორი მისი ნებართვით არის განთავსებული სადავო ფართში და მესამე პირი შპს ,,ა...“ მას ქირას უხდის. კომისიის განმარტებით, ვინაიდან შპს ,,ა...ს“ მიერ წარდგენილი იქნა განცხადება სადავო ფართზე გაცემული საკუთრების უფლების გაუქმებასთან დაკავშირებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაიწყო ახალი ადმინისტრაციული წარმოება, რის შედეგადაც გამოირკვა, რომ მოსარჩელის მიერ მოპოვებული საკუთრების უფლება არ გამომდინარეობდა კანონის მიზნებიდან და მიღებული გადაწყვეტილებით ილახებოდა მესამე პირის უფლებები, რაც საბოლოოდ მის მიერ 2017 წელს მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი გახდა. თავის მხრივ, მესამე პირი განმარტავს, რომ იგი ფლობდა და სარგებლობდა სადავო ფართით 1998 წლიდან, რაც დასტურდება ფართში გენერატორის განთავსებით, წარმოდგენილი კომუნალური გადასახადებით და იმით, რომ აღნიშნული ფართით სარგებლობისათვის მას მოსარჩელისათვის ქირა არასდროს არ გადაუხდია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, კანონის მიზნებიდან გამომდინარე ძირითად სადავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს ასაღიარებელ უძრავ ნივთზე ახორციელებდა თუ არა მოსარჩელე ფაქტობრივ ფლობა-სარგებლობას.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2018 წლის 15 მარტს მომზადებულ ცნობაზე (ინფორმაცია), სადაც მითითებულია, რომ ტექნიკური აღრიცხვის არქივში წარმოდგენილი იყო სააღრიცხვო მასალა, მისამართი: ქ. თბილისი, ... N2, ტექნიკური აღრიცხვის ბარათის შესაბამის გრაფაში (მოსარგებლეთა/მესაკუთრეთა სია) მითითებული იყო: ა.ს.ს. – ... (ავტომატური სატელეფონო სადგური - ...) - საფუძველი: სააღრიცხვო მასალა, აღრიცხული 1997 წ. ტექნიკური აღრიცხვის ბარათი 26/12/1997 წ. , შპს ,,ა... - საფუძველი: 09/03/1998 წ. საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა N23/613-ა, 02/03/1998 წლის ხელშეკრულება N288, 23.02.1998 წლის მიღება-ჩაბარების აქტი N8/32.; ცნობაში ასევე მიეთითა, რომ სახლთმფლობელობის მახასიათებლები იყო: ლიტერი ,,ა’’ (არასაცხოვრებელი) საერთო ფართი 935.70 კვ.მ, სარდაფის ფართი: 398.80 კვ.მ., ლიტერი ,,ბ-ვ’’ (დამხმარე) საერთო ფართი 66 კვ.მ.

სააპელაციო პალატის მითითებით, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მოიცავს ზემოხსენებული ლიტერ ,,ბ-ვ’’-ს. საქმეში წარმოდგენილია 2017 წლის 18 იანვრის ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლითაც დასტურდება, რომ 2006 წლის 9 თებერვალს დამოწმებული უძრავი ქონების საწესდებო კაპიტალში შეტანის შესახებ ხელშეკრულებით, სადავო ქონება შეტანილ იქნა შპს ,,ახ...ს’’ საწესდებო კაპიტალში. სადავო არ არის, რომ ფართში დღემდე განთავსებულია შპს ,,ახ...ს’’ (უფლებამონაცვლე შპს ,,ა...“) კუთვნილი დიზელ-გენერატორები. ასევე საქმეში წარმოდგენილია მესამე პირის მიერ კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრები, რომელიც ასახავს სადავო ფართში მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურის გადახდის ფაქტს. პალატამ აქვე ყურადღება მიაქცია აპელანტის იმ განმარტებას, რომ სადავო ფართით მის მიერ სარგებლობა გამოიხატებოდა აღნიშნული უძრავი ქონების გაქირავებით, რა დროსაც მესამე პირი ამისათვის უხდიდა გარკვეულ თანხას, თუმცა საყურადღებოა, რომ საქმეში ამ ფაქტის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება მხარის მიერ წარმოდგენილი არ არის. სააპელაციო პალატამ ვერ გაიზიარა ხსენებული ფაქტის დასადასტურებლად აპელანტის მიერ სააპელაციო სასამართლოში გამართულ სხდომაზე გაკეთებული განმარტება იმის თაობაზე, რომ სადავო ფართის სარგებლობის ქირის თანხა გათვალისწინებულია სხვა ხელშეკრულებაში, რომლითაც მესამე პირი მ. ი-ას უხდის მის საკუთრებაში არსებული სხვა გენერატორების განთავსებისათვის გათვალისწინებულ ქირის თანხას. სააპელაციო პალატის მითითებით, პალატა აღნიშნულ ზეპირ განმარტებას, კონკრეტული დოკუმენტური მტკიცებულებების გარეშე ვერ გაითვალისწინებს და ვერ მიიჩნევს აღნიშნული სადავო ფაქტის დასადასტურებლად. ამასთან, საქმეზე დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ როგორც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, ასევე ხსენებული კანონის ამოქმედებიდან დღემდე სადავო ქონებით უშუალოდ სარგებლობს შპს ,,ა...“ (შპს ,,ახ...“), ადასტურებს, რომ აპელანტი არ წარმოადგენდა კანონით გათვალისწინებულ იმ დაინტერესებულ პირს, რომელსაც თვითნებურად ჰქონდა დაკავებული და ფაქტობრივად ფლობდა სადავო მიწის ნაკვეთს, რომელზედაც კანონით დადგენილი წესით შეეძლო საკუთრების უფლების მოპოვება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აპელანტი (მოსარჩელე) მეტწილად ზეპირი განმარტებით ცდილობს საკუთარი პოზიციის მართებულობის დადასტურებას, რაც ვერ იქნება მოპასუხისა და მესამე პირის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების გაბათილების საკმარისი საფუძველი. ამდენად, აპელანტი მ. ი-ა ვერ ადასტურებს სადავო უძრავი ნივთის მის მიერ 2007 წლამდე ფაქტობრივ ფლობასა და სარგებლობას, რამეთუ საქმეში წარმოდგენილი მასალებით აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება გამოირიცხება.

ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ გაიზიარა როგორც სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში, ასევე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული განმარტება იმის თაობაზე, რომ ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე არ დასტურდება მოსარჩელის მიერ მიწის ნაკვეთის ფლობა-სარგებლობა, რაც საბოლოოდ არ აკმაყოფილებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებს.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების საპროცესო ვალდებულებაზე, მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლზე და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა დავა, მ. ი-ას მიერ არ ყოფილა მითითებული გარემოებებზე, რომლებიც გააბათილებდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნებს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ი-ამ.

კასატორის განმარტებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 22 ივნისის სხდომაზე (ოქმი N611) მ. ი-ას საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების დროისათვის სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას. ამასთან, კასატორის მითითებით, მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ მ. ი-ამ 2001 წლიდან თვითნებურად დაიკავა აღნიშნული ფართი, აღადგინა დანგრეული შენობა-ნაგებობა, გაარემონტა, გადახურა და აღდგენის შემდეგ შენობა სარგებლობის უფლებით გადასცა შპს ,,ახ...ს“, გენერატორის განთავსებისთვის. შპს ,,ახ...“ კი მ. ი-ას მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ტრანსფორმატორისა და ზემოაღნიშნული შენობის გამოყენებისთვის ერთიანად იხდიდა საიჯარო ქირას თვეში 300 აშშ დოლარის ოდენობით, თუმცა რადგან დამხმარე ნაგებობა არ იყო რეგისტრირებული, ქირავნობა მხოლოდ ტრანსფორმატორზე გაფორმდა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისია სადავო გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო მხოლოდ შპს ,,ახ...ს“ განცხადებას იმის თაობაზე, რომ ლიტერი ,,ვ“ წარმოადგენდა მის საკუთრებას, თუმცა აღნიშნულის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია წარდგენილი არ ყოფილა. კასატორის განმარტებით, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა არასოდეს ყოფილა შპს ,,ახ...ს“ საკუთრება, რასაც ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები: ნასყიდობის ხელშეკრულება, მიღება-ჩაბარების აქტი, საწესდებო კაპიტალის შევსების აქტი, ექსპერტის დასკვნა N003913222, მოწმეთა ჩვენებები და მ. ი-ას ახსნა-განმარტება. კერძოდ, კასატორი მიუთითებს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებით არ დასტურდება შპს ,,ახ...ს“ მიერ სადავო მიწის ნაკვეთისა და დამხმარე ნაგებობის შეძენის ფაქტი, შესაბამისად იგი წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ შპს ,,ა...მა“ უკანონოდ და სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე შეძლო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შეცდომაში შეყვანა და მიწის გაზრდილი ფართის რეგისტრაცია, თუმცა საჯარო რეესტრის ამონაწერით არ დადგინდა სადავო დამხმარე ნაგებობაზე მისი საკუთრების უფლება და საკუთრების გრაფაში არ იქნა მითითებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. ი-ას საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მ. ი-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 22 ივნისის N611 საოქმო გადაწყვეტილების შესაბამისად, კომისიის მიერ 2017 წლის 13 ივლისს მიღებული იქნა განკარგულება N790. აღნიშნული განკარგულების თანახმად, მ. ი-ას განცხადება დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისში, ...ს მიმდებარედ არსებულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (საერთო ფართობი - 29 კვ.მ.) მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორია - სასყიდლიანი და აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე აღიარებულ იქნა მ. ი-ას საკუთრების უფლება. მითითებული განკარგულების საფუძველზე კი, მ. ი-ას სახელზე 2017 წლის 30 აგვისტოს გაიცა საკუთრების უფლების მოწმობა N1216 და საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს მიმდებარედ, დაზუსტებული ფართობი: 29 კვ.მ., შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი: N1, ს/კ ..., დარეგისტრირდა მ. ი-ას საკუთრების უფლება.

ასევე დადგენილია, რომ 2018 წლის 21 მარტს შპს ,,ახ...ს“ წარმომადგენელმა განცხადებით მიმართა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მიუთითა, რომ 29 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული ავტოფარეხი, რომელზეც აღიარებული იქნა მ. ი-ას საკუთრების უფლება, რეალურად ეკუთვნის შპს ,,ახ...ს“, რაც დასტურდება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობით, კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრებით და იმ გარემოებით, რომ 2006 წლიდან შპს ,,ახ...“, მანამდე კი შპს ,,ა...“ ახორციელებდა ამ ფართის ფლობასა და სარგებლობას.

განცხადებას თან დაერთო მ. ი-ას 2018 წლის 14 მარტის განცხადება, რომლითაც იგი მიმართავს შპს ,,ახ...ს“ დირექტორს და აცხადებს, რომ 2003 წლიდან ცხოვრობს მისამართზე: ქ. თბილისი, ... 2, სადაც მისი საცხოვრებელი სახლის მიმდებარედ არსებული მისივე კუთვნილი ავტოფარეხი დაკავებულია (ინახება გენერატორი) შპს ,,ახ...ს“ მიერ, რის გამოც ითხოვს კომპანიისგან ყოველთვიურ ანაზღაურებას 360 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში. ასევე, განცხადებას თან ერთვოდა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 15 მარტის ცნობა, რომლის თანახმად, ტექნიკური აღრიცხვის არქივში წარმოდგენილია სააღრიცხვო მასალა, მისამართით: ქ. თბილისი, ... N2; ტექნიკური აღრიცხვის ბარათის შესაბამის გრაფაში (მოსარგებლეთა/მესაკუთრეთა სია) მითითებულია: ა.ს.ს. - ... (ავტომატური სატელეფონო სადგური - ...) - საფუძველი: სააღრიცხვო მასალა, აღრიცხული 1997 წ., ტექნიკური აღრიცხვის ბარათი 26.12.1997 წ., შპს ,,ა...“ - საფუძველი: 09.03.1998წ. საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა N23/613-ა, 02.03.1998 წლის ხელშეკრულება N288; 23.02.1998 წლის მიღება-ჩაბარების აქტი N8/32; სახლთმფლობელობის მახასიათებლებია: ლიტერი ,,ა’’ (არასაცხოვრებელი) საერთო ფართი 935.70 კვ.მ, სარდაფის ფართი: 398.80 კვ.მ., ლიტერი ,,ბ-ვ’’ (დამხმარე) საერთო ფართი 66 კვ.მ.; მიწის ნაკვეთის ფართად მიწის ფართის შესაბამის გრაფაში მითითებულია 616 კვ.მ. ამასთან, განცხადებას თან ერთვოდა შპს ,,ახ...ს“ (აბონენტის N..., აბონენტის დასახელება - შპს ,,ახ...“ ასს-77, მისამართი - ... ჩიხ. 02) მიერ 2014 წელს კომუნალური გადასახადების (ელ. ენერგიის) გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტები.

დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 აპრილის N655 საოქმო გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი ამავე კომისიის 2017 წლის 22 ივნისის N611 საოქმო გადაწყვეტილება. საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ მიუთითა, რომ კომისიის მიერ აღიარებული იქნა მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია ე.წ. გენერატორი. ეს ინფორმაცია კი კომისიისთვის ცნობილი რომ ყოფილიყო, მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 აპრილის N655 საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე, კომისიის მიერ 2018 წლის 1 აგვისტოს მიღებული იქნა N1003 განკარგულება. აღნიშნული განკარგულების თანახმად, ბათილად იქნა ცნობილი კომისიის 2017 წლის 22 ივნისის N611 საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე გამოცემული 2017 წლის 13 ივლისის N790 განკარგულება და გაუქმდა 2017 წლის 30 აგვისტოს N1216 საკუთრების უფლების მოწმობა.

საქმის მასალებში წარმოდგენილია სს ,,თ...ს“ 2019 წლის 6 თებერვლის წერილი, რომლის თანახმად, სს ,,თ...ს“ ელექტრონულ მონაცემთა ბაზაში N... სააბონენტო ბარათი გახსნილია 14.03.2001 წელს. აღნიშნულ სააბონენტო ბარათზე რეკვიზიტის (დასახელება) ცვლილება მითითებული თარიღიდან არ განხორციელებულა და 06.02.2019 წლის მდგომარეობით სს ,,თ...ს“ აბონენტად რეგისტრირებულია შპს ,,ახ...“ ასს-77, მისამართი: .... ჩიხი N2.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2018 წლის 23 აპრილის N655 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერება, რომლითაც მ. ი-ას საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ამავე კომისიის 2017 წლის 22 ივნისის N611 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილება ბათილად იქნა ცნობილი. აღსანიშნავია, რომ სადავო გადაწყვეტილების მიღებას კომისიის მხრიდან არსებითად საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ მიწის ნაკვეთზე არსებულ შენობაში, რომელზეც აღიარებული იქნა მ. ი-ას საკუთრების უფლება, განთავსებული იყო შპს ,,ა...ს“ საკუთრებაში არსებული გენერატორი, რაც კომისიისთვის 2017 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილების მიღების დროისთვის არ იყო ცნობილი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტზე (სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დროს მოქმედი რედაქცია), რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად კი, დაინტერესებული პირი განმარტებულია, როგორც ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელმაც მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაიკავა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი ან მისი უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებულით ან დანგრეულით) ან მის გარეშე და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით სურს მასზე საკუთრების უფლების მოპოვება, ასევე ის ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელმაც სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით მოსარგებლისაგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძინა/მოიპოვა ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლება.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5¹ მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვის საფუძველია დაინტერესებული პირის მიერ წერილობითი განცხადების წარდგენა კომისიაში. აღნიშნული მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები. საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის (სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დროს მოქმედი რედაქცია) შესაბამისად კი, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. ამასთან, ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5¹ მუხლის მე-7 პუნქტი ადგენს, რომ თუ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ არ აკმაყოფილებს ამ კანონით განსაზღვრულ პირობებს ან განცხადებისათვის დართული დოკუმენტებით არ დასტურდება თვითნებურად დაკავების ფაქტი, კომისია იღებს წერილობით გადაწყვეტილებას საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის თაობაზე.

მითითებული ნორმების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კანონმდებელი თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის არსებით მნიშვნელობას ანიჭებს პირის მიერ ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტს, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის გარემოებების გათვალისწინებით უნდა შეფასდეს. მითითებული კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, განმსაზღვრელია, რომ კანონის ამოქმედების მომენტში სახეზე იყოს მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, მფლობელობა.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის სადავოს არ წარმოადგენს მ. ი-ას დაინტერესებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობაში შპს ,,ახ...ს“ (ამჟამად, შპს ,,ა...“) კუთვნილი გენერატორის განთავსების ფაქტი. შესაბამისად, აღნიშნულ უძრავ ნივთს ფაქტობრივად ფლობს მითითებული კომპანია, განთავსებული აქვს გენერატორი. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილია საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 15 მარტის ცნობა, რომლის თანახმად, ტექნიკური აღრიცხვის არქივში წარდგენილია სააღრიცხვო მასალა, მისამართით: ქ. თბილისი, ... N2, სადაც ტექნიკური აღრიცხვის ბარათის შესაბამის გრაფაში (მოსარგებლეთა/მესაკუთრეთა სია) მითითებულია: ა.ს.ს. - ... (ავტომატური სატელეფონო სადგური - ...) და შპს ,,ა...“. ასევე, საქმეში წარმოდგენილია შპს ,,ახ...ს“ (აბონენტის N..., აბონენტის დასახელება - შპს ,,ახ...“ ასს-77, მისამართი - ... ჩიხ. 02) მიერ 2014 წელს კომუნალური გადასახადების (ელ. ენერგიის) გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტები და სს ,,თ...ს“ 2019 წლის 6 თებერვლის წერილი, რომლის თანახმად, სს ,,თ...ს“ ელექტრონულ მონაცემთა ბაზაში N... სააბონენტო ბარათი გახსნილია 14.03.2001 წელს. აღნიშნულ სააბონენტო ბარათზე რეკვიზიტის (დასახელება) ცვლილება მითითებული თარიღიდან არ განხორციელებულა და 06.02.2019 წლის მდგომარეობით სს ,,თ...ს“ აბონენტად რეგისტრირებულია შპს ,,ახ...“ ასს-77, მისამართი: .... ჩიხი N2.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორის განმარტებით, მ. ი-ამ 2001 წლიდან თვითნებურად დაიკავა სადავო უძრავი ნივთი, აღადგინა დანგრეული შენობა-ნაგებობა, გაარემონტა, გადახურა და აღდგენის შემდეგ შენობა სარგებლობის უფლებით გადასცა შპს ,,ახ...ს“, გენერატორის განთავსებისთვის. შპს ,,ახ...“ კი მ. ი-ას მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ტრანსფორმატორისა და ზემოაღნიშნული შენობის გამოყენებისთვის ერთიანად იხდიდა საიჯარო ქირას თვეში 300 აშშ დოლარის ოდენობით, თუმცა რადგან დამხმარე ნაგებობა არ იყო რეგისტრირებული, ქირავნობა მხოლოდ ტრანსფორმატორზე გაფორმდა. ამდენად, კასატორი სადავო მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული შენობის მის მიერ ფლობა-სარგებლობის დამადასტურებელ გარემოებად მიიჩნევს იმ ფაქტს, რომ აღნიშნულ შენობაში შპს ,,ახ...მა“ მისივე თანხმობით განათავსა გენერატორი, რასთან დაკავშირებითაც იგი კომპანიისგან იღებდა ყოველთვიურ სარგებელს, თუმცა აღნიშნული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის. მეტიც, საქმეში წარმოდგენილია 2017 წლის 22 ივნისის N611 საოქმო გადაწყვეტილების მიღებისა და სადავო უძრავ ნივთზე მ. ი-ას საკუთრების უფლების აღიარების შემდგომ, 2018 წლის 14 მარტს მის მიერ შპს ,,ახ...ს“ დირექტორისადმი წარდგენილი განცხადება, სადაც მ. ი-ა აცხადებს, რომ 2003 წლიდან ცხოვრობს მისამართზე: ქ. თბილისი, ... 2 და მისი საცხოვრებელი სახლის მიმდებარედ არსებული მისივე კუთვნილი ავტოფარეხი დაკავებულია (ინახება გენერატორი) შპს ,,ახ...ს“ მიერ, რის გამოც ითხოვს კომპანიისგან ყოველთვიურ ანაზღაურებას 360 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში. შესაბამისად, განმცხადებელი სწორედ აღნიშნული განცხადებით, აღნიშნული თარიღიდან ითხოვდა შპს ,,ახ...სგან“ გენერატორის განთავსებისთვის ყოველთვიურ ანაზღაურებას და განცხადებაში არსად არ არის მითითებული, რომ იგი ამ ანაზღაურებას მანამდეც იღებდა. გარდა ამისა, საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის არანაირი სახის მტკიცებულება, მათ შორის, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება, შეთანხმება ან თანხის გადახდის დამადასტურებელი რაიმე სახის დოკუმენტი, რაც დაადასტურებდა მ. ი-ას მიერ მითითებულ გარემოებებს. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც სადავო ფართს ფაქტობრივი მდგომარეობით შპს ,,ა...“ ფლობს, მხოლოდ კასატორის ახსნა-განმარტება და მოწმეთა ჩვენებები ვერ იქნება მიჩნეული მ. ი-ას მიერ სადავო ფართის ფლობა-სარგებლობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, ვინაიდან აღნიშნული გარემოების უტყუარად დადასტურებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის. ამასთან, საკასაციო საჩივარში კასატორის მიერ იმ გარემოებებზე მითითება, რომ სადავო უძრავი ნივთი შპს ,,ახ...ს“ არ შეუძენია და არ გააჩნდა მასზე საკუთრების უფლება, აღნიშნული უძრავი ნივთის მ. ი-ას მიერ თვითნებურად დაკავების ფაქტს არ ადასტურებს. გარდა ამისა, იმ გარემოების კვლევა, გააჩნია თუ არა სადავო უძრავ ნივთზე შპს ,,ახ...ს“ (ამჟამად, შპს ,,ა...“) საკუთრების უფლება, ცდება წარმოდგენილი ადმინისტრაციული საქმის განხილვის ფარგლებს და არ წარმოადგენს მოცემული საქმის ფარგლებში სასამართლოს მიერ შესაფასებელ საკითხს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მტკიცების ტვირთის განაწილებასთან დაკავშირებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ 2020 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებაში (საქმე Nბს-620(კ-19)) განმარტა, რომ ,,მტკიცების ტვირთი ნაწილდება მხარეთა შორის. ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მტკიცების ტვირთი მოიცავს აგრეთვე ფაქტების მითითების ტვირთსაც. თითოეულმა მხარემ უნდა მიუთითოს თავის სასარგებლოდ მოქმედ გარემოებებზე და თუ იგი სადავო გახდება, უნდა დაამტკიცოს ამ გარემოების არსებობა. ამასთან, ადმინისტრაციული პროცესის თავისებურებას წარმოადგენს ის, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ანუ მტკიცების მოვალეობა, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ეკისრება იმ ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. აღნიშნულის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოა ვალდებული, ამტკიცოს მის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერება და წარუდგინოს სასამართლოს ამის დამადასტურებელი ყველა მტკიცებულება. მტკიცების ტვირთის ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დაკისრება არ უნდა განიმარტოს არასწორად, ისე როგორც მისი პროცესუალური მოწინააღმდეგე მხარის - მოსარჩელის გათავისუფლება სარჩელის დასაბუთების ვალდებულებისაგან. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ კანონმდებლის მიერ ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთი არ გულისხმობს მოსარჩელის გათავისუფლებას სასარჩელო მოთხოვნის დასაბუთებისა და მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან. სასარჩელო მოთხოვნა მოსარჩელემ უნდა დაასაბუთოს.“

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოსარჩელე მხარემ ვერ უზრუნველყო იმ გარემოებების დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულებების წარმოდგენა, რომლებზეც იგი ამყარებდა თავის სასარჩელო მოთხოვნას. შესაბამისად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო აქვე საქმეში მესამე პირად სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს ჩაბმის თაობაზე კასატორის შუამდგომლობასთან დაკავშირებით მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34¹ მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოში ამ კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მესამე პირები შეიძლება ჩაებან მათივე თანხმობით, თუ ისინი სადავოდ არ ხდიან სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და წარადგენენ მხოლოდ სამართლებრივ მოსაზრებებს. ამავე კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილი კი ადგენს, რომ მესამე პირი აუცილებლად უნდა იქნეს საქმეში ჩაბმული, თუ იგი არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზედაც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვინაიდან დავის საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში წარმოებისას საქმეში მესამე პირად ჩაბმა შესაძლებელია ჩასაბმელი პირის თანხმობით და ჩაბმის არსი მხოლოდ სამართლებრივი მოსაზრებების წარდგენაში მდგომარეობს, განსახილველ შემთხვევაში ასეთი მოსაზრებების წარმოდგენა არსებითი მნიშვნელობის მქონე ვერ იქნება, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო საქმის გარემოებათა შესწავლისა და შეფასების შედეგად თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სამართლებრივად სწორია და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი. შესაბამისად, კასატორის შუამდგომლობა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, მ. ი-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის პირობებში, მ. ი-ას (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით ლ. ბ-ეის მიერ 2022 წლის 25 ოქტომბერს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ი-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 ივლისის განჩინება;

3. მ. ი-ას შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს ჩაბმის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდეს;

4. მ. ი-ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით ლ. ბ-ეის მიერ 2022 წლის 25 ოქტომბერს N0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე