№ბს-894(კ-23) 21 მარტი, 2024 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ნ.ჟ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 27 დეკემბერს ვ.ჟ-ამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, მის სახლში უხარისხოდ შესრულებული გამრიცხველიანების სამუშაოს შედეგად, 2006 წლის 13 აგვისტოს გაჩნდა ხანძარი და მთლიანად დაიწვა მისი საცხოვრებელი. ზემოაღნიშნულზე აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე, რომელიც 2008 წელს ამნისტიის საფუძველზე შეწყდა. 2009 წელს ვ.ჟ-ამ სარჩელით მიმართა სასამართლოს სს „...”-ის მიმართ, ზიანის 160 045 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით სს „...-ს” ვ.ჟ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის 103 000 ლარის ანაზღაურება. ზემოაღნიშნული სასამართლო გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და გაიცა სააღსრულებო ფურცელი. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაში არსებული №10077678 სააღსრულებო საქმე შეწყდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 27 ნოემბრის №2/2587-08 “გაკოტრების საქმის წარმოების დასრულების შესახებ” განჩინების საფუძველზე. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ დარღვეულია "გადახდისუუნარობის შესახებ" საქართველოს კანონის 38.3 და 46-ე მუხლები. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ გადაიხდა აღსრულების წინასწარი საფასური - 2060 ლარი. მოსარჩელისთვის გაურკვეველია იმ ვითარებაში, როცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 10 ივლისის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული სს „...”-ის განცხადება გადახდისუუნარობის შესახებ, სსიპ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ რატომ მიიღო წარმოებაში თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2010 წლის 30 აპრილს გაცემული სააღსრულებო ფურცელი და რატომ გადაახდევინეს მას აღსრულების საფასური. ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსთვის მის სასარგებლოდ ზიანის სახით - 103 000 ლარის დაკისრება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით ვ.ჟ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თ.ჟ-ამ და ნ.ჟ-ამ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით თ. და ნ. ჟ-ები ცნობილ იქნენ აწ გარდაცვლილი ვ.ჟ-ას უფლებამონაცვლეებად. განახლდა საქმის წარმოება ვ.ჟ-ას საპელაციო საჩივარზე (თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებაზე). თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 1 მარტის განჩინებით ნ.ჟ-ა ცნობილ იქნა აწ გარდაცვლილი თ.ჟ-ას უფლებამონაცვლედ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მარტის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ნ.ჟ-ას (აწ გარდაცვლილი თ. და ვ. ჟ-ების უფლებამონაცვლე) სააპელაციო საჩივარი; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-151, მე-17, მე-18, მე-20 მუხლებზე, ასევე “გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ” საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტზე, მე-40, 46-ე მუხლებზე.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით, სს ,,...-ს“ ვ.ჟ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 103 000 ლარის გადახდა. სააღსრულებო წარმოების დაწყების საფუძველი გახდა კრედიტორის მიერ წარდგენილი განცხადება იძულებითი აღსრულების მიზნით სააღსრულებო დოკუმენტის წარმოებაში მიღების შესახებ და 2010 წლის 30 აპრილს გაცემული №2/7727-09 სააღსრულებო ფურცელი. ამასთან, საქმეში არსებული მასალებით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 10 ივლისის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული კავშირი (ასოციაცია) „...ის" 2008 წლის 27 ივნისის განცხადება სს „...“-ის მიმართ გადახდისუუნარობის შესახებ საქმის წარმოების თაობაზე. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის 2011 წლის 24 იანვრის წერილით ვ.ჟ-ას წარმომადგენელს ნ.ჟ-ას ეცნობა, რომ ზემოაღნიშნული სააღსრულებო ფურცლის წარმოება შეჩერებული იყო "გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ" საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს განმარტება მასზედ, რომ "გადახდისუუნარობის შესახებ“ საქართველოს კანონი ითვალისწინებს სპეციალურ დანაწესებს სამეწარმეო სუბიექტის გადახდისუუნარობასთან დაკავშირებული საკითხების რეგულირების შესახებ, რომელიც ძირითად შემთხვევაში ეხება მრავალი კრედიტორის ინტერესებს. პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებული საკანონმდებლო აქტის მიზანია მოვალე არ ჩავარდეს უფრო მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაში და გააგრძელოს სამეწარმეო საქმიანობა. მოცემული საკანონმდებლო აქტით უპირატესობა ენიჭება მოვალის ფინანსურ გაჯანსაღებას და ამ პრინციპის შესაბამისად, კრედიტორების წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების დაკმაყოფილებას. სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს კონკრეტული კრედიტორის მიმართ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების შეჩერების საფუძველს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს საკუთრივ სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტას და საფასურის დაბრუნების საფუძვლის წარმოშობას.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში აღსრულების შეჩერება გამომდინარეობდა კანონის მოთხოვნებიდან და არ იკვეთებოდა მოპასუხის მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება, რომელიც შესაძლოა მიზეზობრივ კავშირში ყოფილიყო მოსარჩელისათვის მიყენებულ ზიანთან. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს არ უსარგებლია ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ე“ ქვეპუნქტით მინიჭებული შესაძლებლობით და კანონით დადგენილი წესით არ გაუხდია სადავოდ აღმასრულებლის მიერ განხორციელებული მოქმედებანი. შესაბამისად, აღმასრულებლის ქმედებანი კანონით დადგენილი წესით არ არის უკანონოდ ცნობილი. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ დაუსაბუთებელად მიიჩნია მოსარჩელის არგუმენტაცია აღმასრულებლის მიერ განხორციელებული ქმედებების მართლწინააღმდეგობასთან დაკავშირებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მარტის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ნ.ჟ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ფაქტობრივი გარემოებები სრულყოფილად და ყოველმხრივ არ შეამოწმა. კასატორი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 1005-ე და “გადახდისუუნარობის წარმოების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის მე-5 პრიმა პუნქტზე დაყრდნობით მიიჩნევს, რომ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ.ჟ-ას საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ.ჟ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლი მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე გამოცემული სააღსრულებო ფურცლის აღუსრულებლობის გამო სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსთვის ზიანის სახით - 103 000 ლარის დაკისრება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით სს „...“-ს ვ.ჟ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 103 000 (ას სამი ათასი) ლარის გადახდა. ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე 2010 წლის 30 აპრილს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ გაცემულია სააღსრულებო ფურცელი.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 ივლისის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული კავშირი (ასოციაცია) „...ის" 2008 წლის 27 ივნისის განცხადება სს „...“-ის მიმართ გადახდისუუნარობის შესახებ საქმის წარმოების თაობაზე. მეურვედ დაინიშნა დ.ბ-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 14 მაისის განჩინებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 10 ივლისს და 2010 წლის 21 იანვარს დამტკიცებულ სს „...“-ის კრედიტორთა რეესტრს მეშვიდე რიგის (დაგვიანებით წარდგენილი მოთხოვნები) მოთხოვნებს დაემატა ვ.ჟ-ას 103 000 (ასსამიათასი) ლარი.

2010 წლის 24 დეკემბერს ვ.ჟ-ას წარმომადგენელმა ნ.ჟ-ამ იძულებითი აღსრულების მიზნით სააღსრულებო დოკუმენტის წარმოებაში მიღების შესახებ განცხადებით მიმართა აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს და წარადგინა 2010 წლის 30 აპრილის №2/7727-09 სააღსრულებო ფურცელი. 2010 წლის 22 დეკემბერს ვ.ჟ-ამ გადაიხადა წინასწარ გადასახდელი სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მომსახურების საფასური - 2060 ლარის ოდენობით.

2011 წლის 5 იანვარს ვ.ჟ-ას წარმომადგენელმა ნ.ჟ-ამ მიმართა აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და მოითხოვა 2010 წლის 30 აპრილის №2/7727-09 სააღსრულებო ფურცელთან დაკავშირებით გატარებული ღონისძიებების შესახებ ინფორმაცია. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის 2011 წლის 24 იანვრის წერილით ვ.ჟ-ას წარმომადგენელს ეცნობა, რომ ზემოაღნიშნული სააღსრულებო ფურცლის წარმოება შეჩერებული იყო ,,გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელმა 2011 წლის 25 ოქტომბერს მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სს „...“-ს მიმართ ლიკვიდაციის შესახებ ინფორმაციის გაცემის მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 4 ნოემბრის წერილით სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელს ეცნობა, რომ სასამართლოს წარმოებაში იყო №2/2587-08 სამოქალაქო საქმე კავშირი (ასოციაცია) „...ის“ განცხადების გამო სს „...“-ის გადახდისუუნარობის შესახებ, რომელიც არ იყო დასრულებული და არ მომხდარა სს „...“-ის ლიკვიდაცია.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს რეგიონალური ზედამხედველობის სამსახურის მრჩევლის 2012 წლის 17 თებერვლის №14637 წერილით თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელს ეცნობა, რომ სს „...“-ის მიმართ მიმდინარეობს გადახდისუუნარობის საქმის წარმოება. „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების წარმოებაში მიღების თაობაზე სასამართლოს განჩინებით ჩერდება მოვალის წინააღმდეგ დაწყებული იძულებით აღსრულების ყველა ღონისძიება და არ დაიშვება იძულებითი აღსრულების ახალი ღონისძიების დაწყება.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის მოადგილის 2013 წლის 12 იანვრის №1559 წერილით ვ.ჟ-ას ეცნობა, რომ 2010 წლის 30 აპრილს გაცემული №2/7727-09 სააღსრულებო ფურცელზე სააღსრულებო წარმოება შეჩერებულია „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

2014 წლის 17 მარტს ვ.ჟ-ამ მიმართა სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს წერილით, რომლითაც ითხოვდა წინასწარი საფასურის სახით გადახდილი 2060 ლარის დაბრუნებას. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავჯდომარის მოვალეობის შემსრულებლის 2014 წლის 20 მარტის №26714 წერილით განმცხადებელს “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 38-ე მუხლზე მითითებით უარი ეთქვა აღსრულების საფასურის დაბრუნებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით დასრულდა სს „...“-ის გაკოტრების საქმის წარმოება. აღნიშნული განჩინების თანახმად, 2015 წლის 5 ნოემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოში გაკოტრების მმართველმა წარადგინა სს „...“-ის საბოლოო ანგარიში და მოითხოვა გაკოტრების საქმის წარმოების დასრულება და სამეწარმეო რეესტრში სს „...“-ის რეგისტრაციის გაუქმება.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელმა 2016 წლის 28 იანვრის №A10077678-005/006 წერილით ვ.ჟ-ას აცნობა, რომ 2010 წლის 30 აპრილს გაცემული №2/7727-09 სააღსრულებო ფურცელზე „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სააღსრულებო წარმოება შეჩერებული იყო, ვინაიდან მიმდინარეობდა სს „...“-ის ლიკვიდაცია.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის მოადგილის 2016 წლის 13 ივნისის №61088 წერილით ვ.ჟ-ას ეცნობა, რომ 2010 წლის 30 აპრილს გაცემული №2/7727-09 სააღსრულებო ფურცელზე სააღსრულებო წარმოება შეწყდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 27 ნოემბრის „გაკოტრების საქმის წარმოების დასრულების შესახებ“ განჩინების საფუძველზე და საქმე გადაცემული იყო სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს არქივში.

2017 წლის 31 მაისს ვ.ჟ-ას წარმომადგენელმა მოითხოვა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსაგან წინასწარი საფასურის სახით გადახდილი 2060 ლარის დაბრუნება

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს იურიდიული სამსახურის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2017 წლის 6 ივნისის №42899 წერილით ვ.ჟ-ას წარმომადგენელს ეცნობა, რომ 2015 წლის 27 ნოემბრის №2/2587-08 განჩინებით დასრულდა სს „...“-ის გაკოტრების საქმის წარმოება და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა მეწარმე სუბიექტის რეგისტრაციის გაუქმება (სამეწარმეო რეესტრიდან ამოშლა). დასახელებული განჩინების მიხედვით, სს „...“-ის ქონების რეალიზაციის შედეგად ამოღებულმა გასანაწილებელმა მოგებამ შეადგინა 318 615.71 ლარი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამოღებული თანხით დაკმაყოფილდა ოთხი რიგის კრედიტორის მოთხოვნა, შესაბამისად, ვერ იქნა გათვალისწინებული ვ.ჟ-ას მოთხოვნა. რაც შეეხება წინასწარი საფასურის სახით გადახდილი 2060 ლარის დაბრუნების მოთხოვნას, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურომ აღნიშნა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 38-ე მუხლის საფუძველზე ბიურო მოკლებული იყო შესაძლებლობას დაეკმაყოფილებინა განმცხადებლის მოთხოვნა თანხის დაბრუნების თაობაზე.

ვ.ჟ-ამ 2017 წლის 24 ივლისის №30374 განცხადებით სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსაგან წინასწარი საფასურის სახით გადახდილი 2060 ლარის დაბრუნება მოითხოვა. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს იურიდიული სამსახურის უფროსის 2017 წლის 15 აგვისტოს №61934 წერილით ვ.ჟ-ას ეცნობა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 38-ე მუხლის საფუძველზე განმცხადებლის მოთხოვნა თანხის დაბრუნების თაობაზე ვერ დაკმაყოფილდებოდა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონზე, რომელიც აწესრიგებს საერთო სასამართლოების, ადმინისტრაციული ორგანოების (თანამდებობის პირების), არბიტრაჟის, რესტიტუციისა და კომპენსაციის კომისიისა და მისი კომიტეტის, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მიერ მიღებული აქტების და ამ კანონით გათვალისწინებული აღსასრულებელი გადაწყვეტილებების აღსრულების წესსა და პირობებს. მითითებული კანონის 25.1 მუხლის თანახმად, აღსრულების ეროვნული ბიურო სააღსრულებო წარმოებას იწყებს იძულებითი აღსრულების შესახებ კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე. ამავე კანონის 34-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტის თანახმად, აღსრულება შეწყდება თუ განხორციელდა იურიდიული პირის (კრედიტორის ან მოვალის) ლიკვიდაცია და სასამართლოს მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი ურთიერთობით უფლებამონაცვლეობა დაუშვებელია ან არ არსებობს უფლებამონაცვლე.

სადავო პერიოდში მოქმედი "გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ" საქართველოს კანონის (ძალადაკარგულია 18.09.2020წ. №7165 დადგენილებით) 21-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ჩერდება მოვალის მიმართ დაწყებული იძულებითი აღსრულების ყველა ღონისძიება და არ დაიშვება იძულებითი აღსრულების ახალი ღონისძიების დაწყება. ზემოაღნიშნული კანონის მე-40 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, კრედიტორთა მოთხოვნები დაკმაყოფილდება შემდეგი რიგითობით: ა) პირველი რიგი – საპროცესო ხარჯები და აღსრულების ეროვნული ბიუროს მომსახურების საფასური; ბ) მეორე რიგი – გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების წარმოებაში მიღების თაობაზე სასამართლოს განჩინების გამოტანის თარიღიდან მოვალის მიმართ წარმოქმნილი დავალიანება, მათ შორის, გაკოტრების საქმის წარმოების დაწყების შემდეგ წარმოშობილი საგადასახადო ვალდებულებები; გ) მესამე რიგი – მეურვის დანიშვნასთან და მის მიერ მოვალეობათა შესრულებასთან დაკავშირებული ყველა ხარჯი; დ) მეოთხე რიგი – ყველა უზრუნველყოფილი მოთხოვნა, მათ შორის, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით უზრუნველყოფილი მოთხოვნები; ე) მეხუთე რიგი – საგადასახადო დავალიანებები, გარდა ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნებისა; ვ) მეექვსე რიგი – ყველა დანარჩენი აღიარებული არაუზრუნველყოფილი მოთხოვნა; ზ) მეშვიდე რიგი – დაგვიანებით წარდგენილი კრედიტორთა მოთხოვნები, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ყოველი მომდევნო რიგის მოთხოვნა დაკმაყოფილდება წინა რიგის მოთხოვნათა სრულად დაკმაყოფილების შემდეგ, თუ კრედიტორთა შეთანხმებით (ერთხმად) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით წარმოებაში იყო მიღებული „...ის" განცხადება სს „...“- ის მიმართ გადახდისუუნარობის შესახებ საქმის წარმოების თაობაზე, აღსრულების შეჩერება უცილობლად გამომდინარეობდა კანონის მოთხოვნებიდან. ამასთან, ვინაიდან თბილისის საქალაქო სასამართლოს 27.11.2015წ. განჩინებით სს „...“-ის ქონება გადანაწილდა მხოლოდ ოთხი რიგის კრედიტორზე, ამონაგები თანხა კი არ იყო საკმარისი ვ.ჟ-ას მოთხოვნის დასაფარად (იგი მე-7 რიგის კრედიტორი გახლდათ) და საჯარო რეესტრს დაევალა მეწარმე სუბიექტის მეწარმეთა და არასამეწარმეო პირთა რეესტრიდან ამოშლა, აღმასრულებელმა მართებულად შეწყვიტა №2/7727-09 სააღსრულებო ფურცელზე სააღსრულებო საქმის წარმოება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა ვ.ჟ-ას მოთხოვნის სხვა რიგის კრედიტორებთან შედარებით წინსწრებით დაკმაყოფილების შესაძლებლობა, რადგან სახეზე იყო ,,გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მე-51 პუნქტით დადგენილი საგამონაკლისო შემთხვევა. კერძოდ, ვ.ჟ-ას დავალიანება არ არის სოციალური ხასიათის (სახელფასო, სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება, სარჩო, კომპენსაცია და სხვ.).ადმინისტრაციულმა ორგანომ წინასწარ გადახდილი აღსრულების საფასურის დაბრუნებაზე უარი ასევე მართებულად დაასაბუთა "სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ" საქართველოს კანონის 38-ე მუხლზე მითითებით.

“სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, კრედიტორსა და მოვალეს უფლება აქვთ გაასაჩივრონ აღმასრულებლის ქმედება აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარესთან - ასეთი ქმედების განხორციელებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში ან პირდაპირ სასამართლოში - ასეთი ქმედების განხორციელებიდან 1 თვის ვადაში. ნიშანდობლივია, რომ მოცემულ საქმეში არ დგინდება მოსარჩელის მხრიდან აღმასრულებლის რომელიმე ქმედების გასაჩივრების ფაქტი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. აღნიშნული დანაწესით სახელმწიფომ აიღო ვალდებულება, სახელმწიფო სახსრებიდან აანაზღაუროს მისი მოსამსახურეების მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანი.

სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა პირის სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ მისი სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის განსაკუთრებულ წესს ადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-209-ე მუხლები. სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა მისი ორგანოების მიერ მიყენებული ზიანისათვის დადგენილია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავის დებულებებით, იქედან გამომდინარე, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს ზიანის მიმყენებელი ქმედება არსებითად არ განსხვავდება კერძო-პირის ანალოგიური ქმედებისაგან, კოდექსის 207-ე მუხლით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმებისა და პრინციპების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, რაც გამოიხატა პასუხისმგებლობის სახეების დადგენით სამოქალაქო კოდექსზე მითითებით, იმ გამონაკლისის გარდა, რაც თავად ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ მისი სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო.

ამდენად, მოქმედი კანონმდებლობა ადგენს საჯარო მოხელის ქმედებით ან გადაწყვეტილებით მიყენებული ზიანის სახელმწიფოს მხრიდან ანაზღაურების ვალდებულებას. ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობისათვის კი აუცილებელია შემდეგი პირობების არსებობა: ქმედება, რამაც ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოშვა, დაკავშირებული უნდა იყოს საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან, ამ უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში დაშვებული დარღვევა მიმართული უნდა იყოს სხვა პირის უფლებების შელახვისკენ, სახეზე უნდა იყოს ზიანის მიმყენებლის ბრალი და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას მასზედ, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ იკვეთება მოპასუხის სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება, რომელიც მიზეზობრივ კავშირში იქნებოდა მოსარჩელისთვის მიყენებულ მატერიალურ ზიანთან.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

სამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ჟ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მარტის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა