საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-596(3კ-23) 23 აპრილი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - 1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია (მოპასუხე); 2. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობა (მოპასუხე); 3. თ. ფ-ა (მესამე პირი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ხ. ხ-ე (მოსარჩელე)

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარად აღიარება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ხ. ხ-ემ 2019 წლის 24 ივლისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2018 წლის 24 ოქტომბრის №33-0118297214 გადაწყვეტილებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 7 მაისის №507 ბრძანების ბათილად ცნობა, ასევე, ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 2 დეკემბრის №680 განკარგულების არარად აღიარება.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე 48 კვ.მ საცხოვრებელი ფართით სარგებლობდა ...ი ქარხნის თანამშრომელი - ი. ლ-ე, რომლის საზღვარგარეთ საცხოვრებლად გადასვლის გამო, მისივე სურვილით და ხელშეწყობით 1989 წლის ოქტომბრიდან ზემოაღნიშნულ ფართში საცხოვრებლად გადავიდა ხ-ეების ოჯახი. აწ გარდაცვლილი ო. ხ-ე მუშაობდა თბილისის ... ქარხანაში და ...ის ქ. ...-ში მდებარე 48 კვ.მ საცხოვრებელ ფართში გადასვლამდე ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ქ. თბილისში, ...ის ქ. №8-ში არსებულ 22 კვ.მ ფართში, რომელიც საცხოვრებლად უვარგისად შეფასდა. აღნიშნულის გამო, ო. ხ-ის ოჯახი აყვანილ იქნა ბინის მიღების აღრიცხვაზე. ო. ხ-ემ მიმართა ქარხნის ადმინისტრაციას ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე 48 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის მისთვის და მისი ოჯახისათვის გადაცემასთან დაკავშირებით, რაზედაც ეთქვა უარი. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ 1991 წელს ...ი ქარხნის ადმინისტრაციასა და პროფკომიტეტის ერთობლივი სხდომის დადგენილებით ხ-ეების ოჯახს ქალაქის წილობრივი ფონდიდან გამოეყო ქ. თბილისში, ...ის დასახლების მე-3 მ/რ-ში, კორპ. 6-ში მდებარე 39.61 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა №4. ო. ხ-ემ სხდომაზე უარი განაცხადა აღნიშნული ბინის მიღებაზე, ვინაიდან იგი არ აკმაყოფილებდა ქარხნის ადმინისტრაციასა და ო. ხ-ეს შორის დადებული შეთანხმებით გათვალისწინებულ პირობებს. ამასთან, ...ის დასახლებაში მდებარე ბინა იყო დაუსრულებელი და საცხოვრებლად უვარგისი. ხოლო ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე 48 კვ.მ ბინა, სადაც ცხოვრობს ხ-ეების ოჯახი, ორდერის გაცემის გარეშე გადაეცა ზ. ფ-ას ოჯახს. მოსარჩელის განმარტებით, ჩუღურეთის რაიონის გამგეობისთვის ცნობილი იყო ის გარემოება, რომ ბინას წლების განმავლობაში ფლობდა მოსარჩელის ოჯახი. მოსარჩელის მოსაზრებით, მის ოჯახს წარმოეშვა სადავო ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის უფლება, თუმცა ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 2 დეკემბრის №680 განკარგულების არსებობის პირობებში, რომლითაც ხ-ეების ოჯახს ...ის დასახლებაში დაუმტკიცდა 39.61 კვ.მ ბინა, მოსარჩელე ვეღარ ახერხებს საკუთრების უფლების რეგისტრაციას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ხ. ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიღების დროს მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სრულყოფილად იქნა გამოკვლეული საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, მიღებული გადაწყვეტილება დაეფუძნა იმ გარემოებებს, ფაქტებს, მტკიცებულებებს ან არგუმენტებს, რომლებიც გამოკვლეული/შესწავლილი იქნა ადმინისტრაციული წარმოების დროს. გადაწყვეტილებები ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში და მხოლოდ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად შესწავლის შემდგომ იქნა მიღებული. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო განცხადება უსაფუძვლო იყო. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ხ. ხ-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით ხ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ხ. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2018 წლის 24 ოქტომბრის №33-0118297214 აქტი და ამავე გამგეობას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებათა სრულყოფილად შესწავლისა და გამოკვლევის საფუძველზე, ასევე გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილის გათვალისწინებით, კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ასევე, ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 7 მაისის №507 ბრძანება. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, საფუძველმოკლებულია და სათანადო დასაბუთებით არ არის გამყარებული ადმინისტრაციული ორგანოს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის არგუმენტი, რომ მოქმედი კანონმდებლობის ფარგლებში, გამგეობას, როგორც ყოფილი რაიაღმასკომის სამართალმემკვიდრეს, არ გააჩნია უფლებამოსილება იმსჯელოს მის მიერვე მიღებული აქტის არარა აქტად აღიარების/აღიარებაზე უარის თქმის საკითხზე. პალატამ მიიჩნია, რომ ამგვარ პირობებში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას ხ. ხ-ის მიერ წარდგენილი განცხადება უნდა განეხილა არსებითად, სათანადოდ უნდა შეეფასებინა მის მიერ წარდგენილი დოკუმენტები ერთობლიობაში და ემსჯელა, არსებობდა თუ არა ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულების არარა აქტად ცნობის საკმარისი საფუძველი. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ის განმარტება, რომ გამგეობა ვერ იმსჯელებდა ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულების არარად ცნობაზე, დაუსაბუთებელია და სახეზეა საკითხისადმი ფორმალური მიდგომა.

სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ და თ. ფ-ამ. კასატორებმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვეს.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მითითებით, ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის სადავო აქტით ხ. ხ-ეს განემარტა, რომ ადმინისტრაციული ორგანო მოკლებული იყო მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, ვინაიდან მოქმედი კანონმდებლობით, გამგეობას აღარ გააჩნია საბინაო ფონდის განკარგვისა და ბინების განაწილების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება. მერიის განმარტებით, ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულების თაობაზე მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო დიდი ხნით ადრე და მას შეეძლო ედავა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-24-ე მუხლებით დადგენილი წესის შესაბამისად. სწორედ ამიტომ ითხოვს მოსარჩელე აქტის არარად აღიარებას, რაც სააპელაციო სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა. მერიის განმარტებით, ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულო, დღეის მდგომარეობით, არ არსებობს, ხოლო მის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობა, რომელსაც, წინამორბედი ადმინისტრაციული ორგანოსგან განსხვავებით, აღარ გააჩნია საცხოვრებელი ფართების მოქალაქეებზე განაწილებასთან დაკავშირებული ფუნქცია-მოვალეობები. კასატორის მითითებით, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ მიხედვით, გამგეობა ახორციელებს მხოლოდ სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული ფართობების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე და არა თავად კანონიერი სარგებლობის დოკუმენტების გაცემას. მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის არარად აღიარება, რაც თავისთავად გულისხმობს მისი კანონიერების თაობაზე მსჯელობას. დღეის მდგომარეობით კი, ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს სადავო განკარგულებით რეგულირებული სამართალურთიერთობის მოწესრიგებისა და შესაბამისი აქტის გამოცემის უფლებამოსილება გამგეობას აღარ გააჩნია.

კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს მტკიცებულება და გარემოება, რომელიც შეიძლება დამატებით გამოიკვეთოს ან/და წარმოიქმნას ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში. აღნიშნულთან მიმართებით სასამართლომ თავი აარიდა საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და გადაწყვეტილება მიიღო როგორც საპროცესო, ასევე მატერიალური ნორმების დარღვევით მაშინ, როდესაც საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას.

კასატორის - თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის მითითებით, ხ. ხ-ეს განემარტა, რომ მოქმედი კანონმდებლობის ფარგლებში ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას, როგორც ყოფილი რაიაღმასკომის სამართალმემკვიდრეს, არ გააჩნია ის უფლებამოსილება, რომელიც 1990-იან წლებში ჰქონდა. ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვერ იმსჯელებს ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულების არარად ცნობის თაობაზე. გამგეობის მოსაზრებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება არის დაუსაბუთებელი.

კასატორის - თ. ფ-ას განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულებით ზ. ფ-ას და ო. ხ-ის ოჯახებს დაუმტკიცდათ სახელმწიფო ფონდში არსებული ბინები. ფ-ას ოჯახი უბინაოთა აღრიცხვაზე 3 წლით ადრე იყო აყვანილი. ო. ხ-ის ოჯახმა კი უარი განაცხადა მასზე გადაცემულ ბინაში შესახლებაზე და უკანონოდ შეიჭრა ფ-ასთვის გადაცემულ ბინაში, რის გამოც ფ-ას ოჯახს არ მიეცა თავისი უფლების რეალიზაციის საშუალება. თ. ფ-ას მითითებით, ხ. ხ-ის არგუმენტი მასზედ, რომ მათ ოჯახს ბინა გადასცა ბინის მოსარგებლემ, კანონიერ საფუძველსაა მოკლებული, ვინაიდან იმდროინდელი კანონმდებლობით მოსარგებლეს არ ჰქონდა უფლება, სახელმწიფო ფონდის საბინაო ფართი მისი სურვილით გადაეცა სხვა პირისათვის. კასატორის განმარტებით, ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას, ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოსგან განსხვავებით, არ გააჩნია საცხოვრებელი ფართების მოქალაქეებზე განაწილებასთან დაკავშირებული ფუნქცია-მოვალეობები. ის მხოლოდ ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებულ ფართებს გადასცემს საკუთრებაში უსასყიდლოდ, კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე და არ გასცემს კანონიერი სარგებლობის დოკუმენტს. მას არ აქვს კანონიერად გაცემული დოკუმენტის არარად აღიარების და საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულებით რეგულირებული სამართალურთიერთობის მოწესრიგების უფლებამოსილება. კასატორის - თ. ფ-ას მოსაზრებით, საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულება კანონის სრული დაცვით არის მიღებული, საქართველოს ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 9 ივნისისა და 19 ივლისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად, წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობისა და თ. ფ-ას საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობისა და თ. ფ-ას საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველი დავის ფარგლებში მოსარჩელე სადავოდ ხდის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2018 წლის 24 ოქტომბრის №33-0118297214 გადაწყვეტილებას და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 7 მაისის №507 ბრძანებას. ამასთან, მოთხოვნილია ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 2 დეკემბრის №680 განკარგულების არარად აღიარება. სადავო აქტების თანახმად, არ დაკმაყოფილდა ხ. ხ-ის მოთხოვნა ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 2 დეკემბრის №680 განკარგულების არარად აღიარების თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ მოქმედი კანონმდებლობით, ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას არ გააჩნია საბინაო ფონდის განკარგვისა და ბინების განაწილების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება.

საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, მიუთითებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი აშენებულია თბილისის ...ი ქარხნის სახსრებით, რომელიც 1974 წელს გადაეცა ქალაქის საბინაო მეურნეობას. ასევე დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე 48 კვ.მ სამოთახიანი ბინა დაკავებულ იქნა თბილისის ...ი ქარხნის თანამშრომლების - ო. და ნ. ხ-ეების ოთხსულიანი ოჯახის მიერ. ქ. თბილისის 26 კომისრის სახ. ...ი ქარხნის შრომით კოლექტივის 1990 წლის 11 ოქტომბრის დადგენილების თანახმად, კოლექტივმა აიღო ვალდებულება ქარხანაში წილობრივი ფონდიდან შესული პირველსავე სამოთახიანი ბინით დაეკმაყოფილებინა ხ-ის ოჯახი. ამავე დადგენილებით, ხ-ის ოჯახის ბინით დაკმაყოფილებამდე, შეჩერდა ...ის ქ. ...-ში მდებარე ბინიდან მათი ოჯახის გამოსახლება. 1990 წლის 11 ოქტომბერს ქარხნის ხელმძღვანელობასა და ო. ხ-ეს შორის დაიდო ხელწერილი, რომლითაც ო. ხ-ე იღებდა ვალდებულებას ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე სადავო ფართის გამოთავისუფლების თაობაზე იმ პირობით, თუ იგი დაკმაყოფილდებოდა სათანადო ფართის მქონე ბინით (სასურველი იყო ...ის დასახლებაში). თბილისის ...ი ქარხნის ადმინისტრაციისა და პროფკავშირების კომიტეტის 1991 წლის 7 აგვისტოს ერთობლივი სხდომის ოქმით, ო. ხ-ის ოჯახს ქალაქის წილობრივი ფონდიდან გამოეყო 39.61 კვ.მ ფართის სამოთახიანი ბინა ქ. თბილისში, ...ას დასახლებაში, მე-3 მ/რ, კორპ. 6, ბინა №43. ამავე ოქმის თანახმად, ო. ხ-ემ სიტყვიერი უარი განაცხადა ზემოაღნიშნული ბინის მიღებაზე და ...ის ქ. ...-ში მდებარე სამოთახიანი ბინის გამოთავისუფლებაზე. კოლექტივმა მის მიერ აღებული ვალდებულების შესრულების სანაცვლოდ მოითხოვა უკანონოდ დაკავებული ბინის გამოთავისუფლება.

2013 წლის 4 ივლისის სანოტარო აქტის - სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, ხ. ხ-ე წარმოადგენს 2007 წლის 19 თებერვალს გარდაცვლილი ო. ხ-ის პირველი რიგის კანონისმიერ მემკვიდრეს - შვილს. მან, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრემ, საკუთრებაში მიიღო სამკვიდრო ქონება, რომელიც მოიცავდა მამკვიდრებლის ქონებრივი უფლებების და მოვალეობების ერთობლიობას, რომელიც მას გააჩნდა გარდაცვალების მომენტისათვის.

ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2013 წლის 26 სექტემბრის №12/1321991-22 ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ხ. ხ-ეს უარი ეთქვა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა ...-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემაზე იმ მოტივით, რომ მხარის მიერ მოთხოვნილ ფართობზე არ იქნა წარდგენილი უფლების დამდგენი დოკუმენტი, რაზედაც ქ. თბილისის მერიაში წარდგენილი იქნა ხ. ხ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი. ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 28 ნოემბრის №2699 განკარგულებით არ დაკმაყოფილდა ხ. ხ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2013 წლის 26 სექტემბრის №12/1321991-22 ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. ხსენებულ განკარგულებაში მიეთითა, რომ მხარის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი უფლების დამდგენი რაიმე დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა ხ. ხ-ის უფლებას სადავო ფართზე.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას 2014 წლის 3 ნოემბერს მიმართა თ. ფ-ამ (აწ გარდაცვლილი ზ. ფ-ას შვილი) ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე 48 კვ.მ საცხოვრებელი ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნით. ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 25 ნოემბრის №12/1430723-22 ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მოქალაქე თ. ფ-ას უარი ეთქვა ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემაზე, ვინაიდან მან ვერ წარადგინა საცხოვრებელი ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი ან საბინაო ბარათები (ფორმა №16, ფორმა №17), რომლითაც დადასტურდებოდა ამ ფართის კანონიერი სარგებლობის ფაქტი. განმცხადებელს ასევე განემარტა, რომ ხსენებულ ბინასთან დაკავშირებით წლების განმავლობაში ხ. ხ-ის ოჯახთან მიმდინარეობდა სასამართლო დავა, რომელიც დღემდე გრძელდება.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2018 წლის 24 ოქტომბრის №33-0118297241 სადავო აქტით დასტურდება, რომ ხ. ხ-ემ №19/01182902308-33 განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას და მოითხოვა ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულების არარად ცნობა. ხსენებული აქტით განმცხადებელს განემარტა, რომ არსებული დოკუმენტების საფუძველზე გამგეობა ვერ განიხილავდა აღნიშნული ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის საკითხს, ამასთან, მოქმედი კანონმდებლობის ფარგლებში გამგეობას, როგორც ყოფილი რაიაღმასკომის სამართალმემკვიდრეს, არ გააჩნდა ის უფლებამოსილება, რომელიც მას 1990-იან წლებში ჰქონდა (მათ შორის, საბინაო ფონდის განკარგვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება).

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 7 მაისის №507 სადავო ბრძანებით ხ. ხ-ეს განემარტა, რომ მართალია, ჩუღურეთის რაიონის გამგეობა წარმოადგენს ქალაქ თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს უფლებამონაცვლეს, მაგრამ ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობით, მას აღარ გააჩნია იმ სახის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის უფლებამოსილება, რომლის კანონიერებაზე მსჯელობაც იქნა მოთხოვნილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტის მერიამ კანონიერად მიიჩნია გამგეობის ქმედება და მითითებული არგუმენტით არ დაკმაყოფილდა ხ. ხ-ის 2018 წლის 26 ოქტომბრის №19/01182991458-01 ადმინისტრაციული საჩივარი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებაზე, რომლითაც დამტკიცდა კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი. ხსენებული „წესი“ არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის, 2007 წლის 2 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს „წესით“ გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. „წესის“ მე-3 მუხლის თანახმად, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი (თვითმმართველი ქალაქის მერი, მუნიციპალიტეტის გამგებელი, ქალაქ თბილისში ‑ შესაბამისი რაიონის გამგებელი) „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის, ამ წესისა და კანონმდებლობის შესაბამისად.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 იანვრის №10-20 დადგენილებით დამტკიცებულ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობის სტრუქტურული ერთეულების ტიპურ დებულებაზე, კერძოდ №1 დანართზე, სადაც მითითებულია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობის ტიპური დებულება, საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ შესაბამისად, განსაზღვრავს თბილისის რაიონის გამგეობის უფლებამოსილებებს, სტრუქტურასა და საქმიანობის წესს.

ხსენებული დებულების მე-2 მუხლით განსაზღვრულია გამგეობის უფლებამოსილებანი, კერძოდ, ა) თბილისის განვითარების სტრატეგიის, პროგრამებისა და პრიორიტეტების დოკუმენტის მომზადების მიზნით, რაიონის განვითარების სტრატეგიის, პროგრამებისა და პრიორიტეტების დოკუმენტის პროექტების შემუშავება; ბ) რაიონის ტერიტორიაზე თბილისის ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამებისა და ქვეპროგრამების შესრულების უზრუნველყოფა და შესაბამისი ინფორმაციის მომზადება; გ) თბილისის პრიორიტეტების დოკუმენტისა და ბიუჯეტის პროექტის მომზადებაში მონაწილეობის მიღება; დ) კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად, თბილისის მერიის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულისათვის მოთხოვნის წარდგენა საბიუჯეტო ასიგნებების ცვლილებებისა და გადანაწილების შესახებ; ე) თბილისის ბიუჯეტიდან დასაფინანსებელი ხარჯების გადახდის განსახორციელებლად საჭირო დოკუმენტაციის მომზადება და თბილისის მერიის შესაბამის სტრუქტურული ერთეულისათვის წარდგენა; ვ) ადგილობრივი ეკონომიკური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროგრამების მომზადების კოორდინაცია და განხორციელების ორგანიზება; ზ) საინვესტიციო პოლიტიკის პრიორიტეტების განსაზღვრაში მონაწილეობის მიღება და შესაბამისი წინადადებების მომზადება; თ) დაქვემდებარებული ტერიტორიის კეთილმოწყობა, მათ შორის, ადგილობრივი მნიშვნელობის გზების შეკეთება, რეკონსტრუქცია და მშენებლობა, ასევე გამგეობის ტერიტორიაზე არსებულ ქუჩებზე დაზიანებული გზის საფარის მიმდინარე (ორმოული) და ფრაგმენტული შეკეთებისათვის საჭირო ღონისძიებების გატარება, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული ეზოებისა და სკვერების კეთილმოწყობა და მოვლა - პატრონობა, მათ შორის გზის საფარის მოწყობა, კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ი) დაქვემდებარებული ტერიტორიის გამწვანება, მწვანე ნარგავების მოვლა-აღდგენასთან დაკავშირებით ფიზიკური თუ იურიდიული პირების განცხადებაზე (შეტყობინებაზე) რეაგირება და შესაბამისი ღონისძიებების გატარება; კ) მის მფლობელობაში გადაცემული ქონების საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ფლობა და სარგებლობა, მის სარგებლობაში არსებული მოძრავი ქონების ობიექტების აღრიცხვა და ინვენტარიზაცია; ლ) რაიონის ტერიტორიაზე არსებული სახელმწიფო საბინაო ფონდის არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა; მ) „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებების განხორციელება; ნ) დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე სოციალური მომსახურების ორგანიზება; ო) მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მოპოვება, დამუშავება და ანალიზი; პ) საჭიროების შემთხვევაში, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, საერთაშორისო ჰუმანიტარულ ორგანიზაციებთან ერთად ჰუმანიტარული დახმარების პროგრამათა შემუშავება და მათი განხორციელების ორგანიზება; ჟ) დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტებზე გადაუდებელი სამუშაოების ჩატარების თაობაზე შესაბამისი მონაცემებისა და ინფორმაციის შეკრება და ანალიზი; რ) დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე უძრავი ძეგლების ადაპტაციისა და რეაბილიტაციის პროგრამების განსახორციელებლად კერძო ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; ს) მონაწილეობის მიღება იმ სამართლებრივი აქტების პროექტთა მომზადებაში ან წარმოებულ სამუშაოებში, რომელიც ეხება დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე განაშენიანების რეგულირების და დამცავი ზონის სისტემაში არქიტექტურულ - მშენებლობის პროცესებს; ტ) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით რაიონში მცხოვრებ მოქალაქეთა სამხედრო აღრიცხვაზე აყვანისა და სამხედრო სამსახურში გაწვევის უზრუნველყოფა; უ) რაიონის ტერიტორიაზე არსებული სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს საქმიანობის წარმართვის ხელშეწყობა; ფ) საქართველოს კანონმდებლობით, თბილისის საკრებულოს, თბილისის მერისა და თბილისის მთავრობის სამართლებრივი აქტებით დადგენილ სხვა უფლებამოსილებათა განხორციელება.

განსახილველ შემთხვევაში, საკითხზე მსჯელობაზე უარი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დასაბუთებულია ორი საფუძვლით: 1) გამგეობისათვის არ არის ცნობილი კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილება, რომელიც დაადასტურებს/არ დაადასტურებს ...ის ქუჩა ...-ში მდებარე ფართობით კანონიერი სარგებლობის უფლების ფაქტს და რომელიც საფუძვლად დაედება/არ დაედება აღნიშნული ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას; 2) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას, როგორც ყოფილი რაიაღმასკომის სამართალმემკვიდრეს, არ გააჩნია ის უფლებამოსილება, რომელიც გააჩნდა 1990-იან წლებში, მათ შორის, საბინაო ფონდის განკარგვის შესახებ. ამდენად, სადავო აქტში მითითებულია, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილების შესაბამისად, გამგეობა არსებული დოკუმენტების საფუძველზე ვერ განიხილავდა აღნიშნული ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის საკითხს.

საკასაციო სასამართლო მხარეთა საყურადღებოდ აღნიშნავს, რომ სამართალმემკვიდრეობა სამართლებრივი თვალსაზრისით აღნიშნავს მოვლენას, როდესაც ერთი სუბიექტის უფლებები და მოვალეობები გადაეცემა სხვა სუბიექტს, რომელიც წარმოადგენს აღნიშნული უფლებებისა და მოვალეობების იურიდიულ მემკვიდრეს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილება საქმეზე №ბს-66-66(კ-08)).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობას, რომლის თანახმად, სამართალმემკვიდრეობა სახეზეა, როდესაც განსაზღვრული ცვლილებები ხდება სამართლის სუბიექტთა სივრცეში და ამ ცვლილებების საფუძველზე გარკვეული უფლებები და ვალდებულებები განსაზღვრული ფორმით გადადის სამართლის ერთი სუბიექტიდან მეორე სუბიექტზე. სამართალმემკვიდრეობა არის ზოგადი სამართლებრივი ცნება და სახეზეა, როდესაც ცალსახაა განსაზღვრული უფლებებისა და ვალდებულებების მემკვიდრეობითობა. სამართალმემკვიდრეობა ერთ-ერთი იმ იურიდიულ საფუძველთაგანია, რომლის შედეგადაც სამართლის სუბიექტს ან სუბიექტებს წარმოექმნებათ უფლება ან ვალდებულება, მაგრამ სამართალმემკვიდრეობის, როგორც იურიდიულ უფლება-ვალდებულებათა ქმნადობის ერთ-ერთი სამართლებრივი საფუძვლის განსაკუთრებულობა იმაში მდგომარეობს, რომ ამ დროს, სამართლებრივ უფლებათა და ვალდებულებათა სივრცეში არ იქმნება ახალი უფლება ან ვალდებულება, ხდება მხოლოდ ის, რომ განსაზღვრული ძველი უფლება ან ვალდებულება იცვლის სუბიექტს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის გარემოებების სრულ და ყოველმხრივ გამოკვლევას ავალდებულებს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილიც, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია შემთხვევები, რომლებიც წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარად აღიარების საფუძველს, კერძოდ: ა) შეუძლებელია მისი გამომცემი ორგანოს დადგენა; ბ) გამოცემულია არაუფლებამოსილი ორგანოს ან არაუფლებამოსილი პირის მიერ; გ) მისი შესრულება შეუძლებელია ფაქტობრივი მიზეზების გამო; დ) მისი შესრულება გამოიწვევს სისხლისსამართლებრივ ან ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას.

განსახილველ შემთხვევაში, მართალია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას, როგორც ყოფილი რაიაღმასკომის სამართალმემკვიდრეს, მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად არ გააჩნია ის უფლებამოსილება, რომელიც გააჩნდა 1990-იან წლებში, მათ შორის, საბინაო ფონდის განკარგვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების/ბინების განაწილების, თუმცა იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ განმცხადებელ ხ. ხ-ეს არ მოუთხოვია ბინის გადაცემა, არამედ მოითხოვა ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულების არარა აქტად ცნობა, პალატა მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ჰქონდა ვალდებულება აღნიშნულ განცხადებაზე ემსჯელა არსებითად და შედეგის მიუხედავად, არსებითად გადაეწყვიტა საკითხი თანახმად სზაკ-ის მე-60 მუხლის მე-2 ნაწილის ბოლო წინადადებისა, რომლის მიხედვითაც, აქტის გამომცემი ორგანო ვალდებულია საკუთარი ინიციატივით ან დაინტერესებული მხარის მოთხოვნით არარად აღიაროს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას ხ. ხ-ის მიერ წარდგენილი განცხადება უნდა განეხილა არსებითად, სათანადოდ შეეფასებინა მის მიერ წარდგენილი დოკუმენტები და ემსჯელა, არსებობდა თუ არა ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულების არარა აქტად ცნობის საკმარისი საფუძველი. შესაბამისად, ის განმარტება, რომ გამგეობა ვერ იმსჯელებს ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის საკრებულოს 1991 წლის 9 დეკემბრის №680 განკარგულების არარად ცნობის თაობაზე, დაუსაბუთებელია.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა შინაარსის, ასევე საქმის მასალების ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი სადავო აქტები და მოპასუხე ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას მართებულად დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ხ. ხ-ის განცხადებასთან დაკავშირებით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან საკასაციო საჩივარზე თ. ფ-ას 14.07.2023წ. №17839255296 საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თ. ფ-ას (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობისა და თ. ფ-ას საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება;

3. თ. ფ-ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 14.07.2023წ. №17839255296 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე