ბს-104(2კ-22) 24 ივლისი, 2024წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 11.02.2020წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ინდმეწარმე რ. ლ-ემ 10.08.2018წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული საგადასახადო დავების განხილვის საბჭოს, სსიპ შემოსავლების სამსახურის დავების დეპარტამენტის და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული საგადასახადო დავების განხილვის საბჭოს 13.07.2018წ. გადაწყვეტილების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის დავების დეპარტამენტის 02.04.2018წ. ბრძანების და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 27.02.2018წ. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობა. მოპასუხეთა წრის დაზუსტების შემდგომ მოსარჩელემ მოპასუხეებად დაასახელა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და სსიპ შემოსავლების სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 28.03.2019წ. გადაწყვეტილებით, მოსარჩელე ინდმეწარმე რ. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული საგადასახადო დავების განხილვის საბჭოს 13.07.2018წ. გადაწყვეტილება (საჩივარი №5705/2/2018), სსიპ შემოსავლების სამსახურის 02.04.2018წ. №7400 ბრძანება და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 27.02.2018წ. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი (სერია №177013). აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 11.02.2020წ. განჩინებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სადავო არ არის მოსარჩელის მიერ თავისივე სამეწარმეო საქმიანობისათვის განკუთვნილი ხე-ტყის მასალის ტრანსპორტირების ფაქტი, ასევე სადავო არ არის ტრანსპორტირებული ხე-ტყის წარმოშობის დოკუმენტების ნამდვილობა. განსახილველ შემთხვევაში დადგენას საჭიროებს ტრანსპორტირება გადასახადის გადამხდელმა განახორციელა კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ფორმით გამოწერილი სასაქონლო ზედნადების საფუძველზე თუ მის გარეშე. საქმის მასალებში დაცული სასაქონლო ზედნადებით დასტურდება, რომ გადასახადის გადამხდელმა 12.02.2018წ. 17:35:08 სთ-ზე გამოწერა სასაქონლო ზედნადები, რომელშიც კორექტირება შეიტანა იმავე დღეს - 12.02.2018წ. 20:59:25 სთ-ზე. კორექტირებული სასაქონლო ზედნადების თითოეული სტრიქონი შევსებულია, მათ შორის შევსებულია ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადების ცხრილი და დანართი, მითითებულია საქონლის დასახელება, კოდი, ზომის ერთეული, რაოდენობა, ერთეულის ფასი, საქონლის ფასი, ფირნიშის/ცნობის ნომერი. სადავო საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი შედგა შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის უფლებამოსილი პირების მიერ 27.02.2018წ., გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 14.02.2018წ. წერილისა და გადაცემული მასალების საფუძველზე, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობის გარეშე. გადასახადის გადამხდელი უფლებამოსილი იყო მოეხდინა მის მიერ გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებში შეტანილი მონაცემების კორექტირება, რაც არ იქნა გათვალისწინებული გასაჩივრებული აქტების გამოცემისას. მხოლოდ ის გარემოება, რომ სასაქონლო ზედნადების კორექტირებამდე მოსარჩელემ შეცდომით მიუთითა ხე-ტყის წარმოშობის დოკუმენტის თარიღი, არ წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელისთვის სანქციის შეფარდების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძველს. აღსანიშნავია აგრეთვე, რომ მოსარჩელე არის ხე-ტყის დამზადების ლიცენზიის მფლობელი, მის მიერ იქნა გამოწერილი ხე-ტყის წარმოშობის დოკუმენტი საკონტროლო ფირნიშების მითითებით, რაც რეგისტრირებული იქნა გარემოსდაცვითი ინფორმაციის მართვის ელექტრონულ ჟურნალში და ასახული იქნა სატყეოს ეროვნული სააგენტოს ელექტრონულ სისტემაში ლიცენზიანტის ავტორიზებულ გვერდზე, ამასთან, სასაქონლო ზედნადები ატვირთული და კორექტირებული იქნა სადავო საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენამდე. დაუსაბუთებელია ასევე აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარში სახელმწიფო ბაჟთან დაკავშირებული პრეტენზია. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკისრა მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს თანაბარწილად მოსარჩელე ინდმეწარმე რ. ლ-ის სასარგებლოდ, მის მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 11.02.2020წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

კასატორმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ აღნიშნა, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის მიხედვით, რ. ლ-ე ახორციელებდა სამეწარმეო საქმიანობისთვის განკუთვნილი 6210 ლარის ღირებულების, 8,28მ³ ოდენობის ხე-ტყის პირველადი გადამუშავებით მიღებული პროდუქტების ტრანსპორტირებას ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადების გარეშე, რაზეც საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის 1² ნაწილის შესაბამისად შეეფარდა ჯარიმა 5 000 ლარის ოდენობით და საქონლის ჩამორთმევა. შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტში მომზადებული 16.02.2018წ. სამსახურებრივი ბარათის მიხედვით, გადამხდელის მიერ 12.02.2018წ. გააქტიურებული ზედნადების შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ ზედნადების ცხრილის მე-8 სვეტის მე-2 გრაფაში ცალ-ცალკე რიგითი ნომრის მიხედვით მოსარჩელეს მითითებული ჰქონდა ფირნიშის ნომრები, ნაცვლად მრგვალი ხე-ტყის (მორის), ხე-მცენარის პირველადი გადამუშავების პროდუქტის სახერხი საამქროდან გატანის შესახებ ცნობისა, რითაც დაირღვა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 31.12.2010წ. №996 ბრძანებით დამტკიცებული „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ 25² მუხლის მე-4 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნები. სამართალდარღვევის ოქმის შედგენის დროს ზედნადები კორექტირებული არ ყოფილა, შესაბამისად, დადასტურებულია ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირების ფაქტი. უფრო მეტიც, მოსარჩელე თავად მიუთითებდა მექანიკურ შეცდომაზე და თვლიდა, რომ მისთვის უნდა შეეფარდებინათ საგადასახადო კოდექსის არა 286-ე მუხლით, არამედ 291-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქცია.

კასატორმა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა აღნიშნა, რომ საგადასახადო კოდექსის 136.4 მუხლის თანახმად, სამეწარმეო საქმიანობისთვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას - მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში სასაქონლი ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, ამასთანავე, საქონლის მიწოდებისას მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში სასაქონლო ზედნადების გამოწერისას აკრძალულია საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე შენახვა. აღნიშნული ნორმა უნდა განიმარტოს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 31.12.2010წ. №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 25²-ე მუხლის მე-4 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტთან ერთობლიობაში, კერძოდ, ზედნადების ცხრილის მე-8 სვეტში მითითებული უნდა იყოს მრგვალი ხე-ტყის (მორის), ხე-მცენარის პირველადი გადამუშავების პროდუქტის სახერხი საამქროდან გატანის შესახებ ცნობის ნომერი. მოცემულ შემთხვევაში უდავოა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ 12.02.2018წ. გააქტიურებული ზედნადების შესწავლის შედეგად ზედნადების ცხრილის მე-8 სვეტის მე-2 გრაფაში ცალ-ცალკე, რიგითი ნომრის მიხედვით გადამხდელს მითითებული ჰქონდა ფირნიშის ნომრები, ნაცვლად პროდუქტების სახერხი საამქროდან გატანის შესახებ ცნობისა, რითაც დაირღვა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 31.12.2010წ. №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 25².4 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნები, შესაბამისად, დაირღვა საგადასახადო კოდექსის 136.4 მუხლის ის დანაწესი, რომლის მიხედვით სასაქონლო ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით. საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებს რაიმე სახის შეღავათს სასაქონლო ზედნადებში არასწორი/არასრული ინფორმაციის შეტანისთვის. სახეზეა საგადასახადო პასუხისმგებლობის სამივე საფუძველი: ფორმალური (ნორმატიული), ფაქტობრივი და პროცესუალური (სუსგ 07.10.2014წ. საქმე №ბს-222-219(კ-14)), რაც არ იქნა გათვალისწინებული ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ. რაც შეეხება შემოსავლების სამსახურზე სახელმწიფო ბაჟის დაკისრებას, „სახელმწიფო ბაჟის“ შესახებ კანონის 5.1 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდება საგადასახადო ორგანო ყველა საქმეზე, ასევე სახელმწიფო საფინანსო-საკრედიტო და სხვა მაკონტროლებელი ორგანოები, როგორც მოსარჩელეები ან მოპასუხეები, მოსაკრებლების, სახელმწიფო ბაჟისა და სხვა აუცილებელი გადასახადების ბიუჯეტში გადახდისა და ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების შესახებ სარჩელებზე, აგრეთვე განსაკუთრებული წარმოების საქმეებზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ შედეგობრივად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამეწარმეო საქმიანობისთვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას საგადასახადო კოდექსის 136.4 მუხლი და „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 31.12.2010წ. №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 24.2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი ადგენს სასაქონლო ზედნადების გამოყენების სავალდებულობას. განსახილველ შემთხვევაში ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია მოსარჩელის სამეწარმეო საქმიანობისთვის განკუთვნილი ხე-ტყის ტრანსპორტირების ფაქტი. საქმეში დაცული მასალებით ასევე დგინდება მოსარჩელის მიერ 12.02.2018წ. ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადების გამოწერის ფაქტი, მათ შორის მისი იმავე დღეს კორექტირება (ს.ფ. 15-18). აღსანიშნავია, რომ გადასახადის გადამხდელი უფლებამოსილია მოახდინოს ზედნადებში შეტანილი მონაცემების კორექტირება („ინსტრუქციის“ 25¹.14 მუხ.). სადავო 27.02.2018წ. საგადასახადო სამართადარღვევის ოქმის თანახმად, სამეწარმეო საქმიანობისთვის განკუთვნილი ხის მასალის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირების გამო, საგადასახადო კოდექსის 286.1² მუხლის საფუძველზე, მოსარჩელე დაჯარიმდა 5000 ლარითა და საქონლის ჩამორთმევით. კასატორების მითითებით დაირღვა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 31.12.2010წ. №996 ბრძანებით დამტკიცებული „ინსტრუქციის“ 25²-ე მუხლის მე-4 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნები, კერძოდ, ზედნადების ცხრილის მე-8 სვეტში მიეთითა ფირნიშის ნომრები ნაცვლად მრგვალი ხე-ტყის (მორის), ხე-მცენარის პირველადი გადამუშავების პროდუქტის სახერხი საამქროდან გატანის შესახებ ცნობის ნომრისა. აღნიშნულის გამო მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა მიიჩნიეს, რომ ხე-ტყის ტრანსპორტირება ხორციელდებოდა სასაქონლო ზედნადების გარეშე, რაც წარმოადგენდა საგადასახადო სამართალდარღვევას და ქმნიდა შესაბამისი სახდელის შეფარდების საფუძველს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასაქონლო ზედნადები ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტია („ინსტრუქციის“ 25¹.11 მუხ.), მისი ნორმატიულად დადგენილი წესით გამოწერით ხდება საგადასახადო კოდექსით დადგენილი ხარჯების დოკუმენტურად დადასტურებულ მონაცემთა საფუძველზე სწორად და დროულად აღრიცხვის ვალდებულების შესრულება (საგადასახადო კოდექსის 136.1 მუხ.). სასაქონლო ზედნადებში მონაცემთა უტყუარად დაფიქსირების ვალდებულება გამოწვეულია იმ გარემოებით, რომ იგი წარმოადგენს ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს, შესაბამისად იგი საგადასახადო მიზნებისთვის, მეწარმის უფლება-ვალდებულების დადგენის თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანი დოკუმენტია. ზედნადების შევსებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტს ეკისრება არა მხოლოდ ზედნადების ფორმალური შევსება, არამედ მასში სარწმუნო მონაცემების მითითება. სასაქონლო ზედნადებისა და ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადების შედგენის წესს განსაზღვრავს „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 31.12.2010წ. №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 25¹-ე-25²-ე მუხლები. აღნიშნული ნორმებით დადგენილია ის ყველა სავალდებულო რეკვიზიტი, რომელსაც უნდა შეიცავდეს ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადები. მოცემულ შემთხვევაში კასატორების ძირითად პრეტენზიას შეადგენს სასაქონლო ზედნადების ცხრილის მე-8 სვეტში ხე-ტყის და მისი პირველადი გადამუშავების პროდუქტის სახერხი საამქროდან გატანის შესახებ ცნობის ნომრის მიუთითებლობა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზედნადების გარეშე სამეწარმეო მიზნით საქონლის ტრანსპორტირებისას ერთმანეთისგან გამიჯვნას საჭიროებს შემთხვევა, როდესაც სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საერთოდ არ მომხდარა და შემთხვევა, როდესაც ზედნადები გამოწერილია, ფორმალურად არსებობს, თუმცა შევსებულია გარკვეული ხარვეზებით. ზედნადებში არსებითი მნიშვნელობის მქონე მონაცემების მიუთითებლობა ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადების არარსებობას უტოლდება, რადგან ასეთი მონაცემების მითითების გარეშე შედგენილი ზედნადებიდან შეუძლებელი ხდება ისეთი ინფორმაციის მიღება, რომელსაც ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადებში ნორმატიულად განსაზღვრული მონაცემების (გრაფების) არსებობა ემსახურება. ხე-ტყისა და მისი პირველადი გადამუშავების პროდუქტის (განსახილველ შემთხვევაში - ფიცრის) სპეციფიკისა და მნიშვნელობის გათვალისწინებით, გარემოსდაცვითი მიზნებიდან გამომდინარე, საჯარო ინტერესების დაცულობის უზრუნველსაყოფად კანონმდებელმა სამეწარმეო საქმიანობისთვის განკუთვნილი საქონლიდან ცალკე გამოჰყო ხე-ტყე და მის მიმართ შემოღებულ იქნა სასაქონლო ზედნადების სპეციალური სახე - ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადები, რომელიც მოიცავს ჩვეულებრივი სასაქონლო ზედნადებისთვის გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და ამასთან, დამატებულია გრაფები, რომელთა შევსება ემსახურება ხე-ტყის წარმოშობის კანონიერების გადამოწმებას, რათა გამოირიცხოს პირის მიერ ხე-ტყის უკანონოდ მოპოვება და რეალიზაცია. ამდენად, ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადები არა მხოლოდ ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი დოკუმენტია, არამედ ტრანსპორტირებული საქონლის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ხე-ტყის წარმოშობის კანონიერების შემოწმების საშუალებასაც იძლევა. ნორმატიულად დადგენილი წესის მიხედვით, ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადების მე-8 სვეტში ეთითება მრგვალი ხე-ტყის (მორის), ხე-მცენარის სპეციალური ფირნიშის/მრგვალი ხე-ტყის (მორის), ხე-მცენარის პირველადი გადამუშავების პროდუქტის სახერხი საამქროდან გატანის შესახებ ცნობის ნომერი („ინსტრუქციის“ 25².4 მუხ. „ბ“ ქვ.პ.), ხოლო მე-20 სტრიქონში აღინიშნება მრგვალი ხე-ტყის (მორის), ხე/მცენარის ან მათი პირველადი გადამუშავების პროდუქტის წარმოშობის, შეძენის ან იმპორტის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტის დასახელება, თარიღი და ნომერი („ინსტრუქციის“ 25².3 მუხ.). სწორედ აღნიშნული გრაფების არსებობა და მათი შევსების საჭიროება ქმნის ძირითად სხვაობას სასაქონლო ზედნადების ორდინალურ სახესა და ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადებს შორის, სწორედ აღნიშნული მონაცემების სათანადოდ მითითების მომეტებულმა ინტერესმა და საჭიროებამ განაპირობა ხე-ტყესთან მიმართებით სასაქონლო ზედნადების სპეციალური სახის შემოღება (სუსგ 16.12.2022წ. საქმე №ბს-1154(კ-20)). მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებში დაცულია ხე-ტყის წარმოშობის დოკუმენტები (ს.ფ. 39-40), რომლის მიხედვით ხე-ტყით მოსარგებლეს წარმოადგენს ინდმეწარმე რ. ლ-ე, ასევე მითითებულია ლიცენზიის ნომერი, ხე-ტყის ფირნიშის ნომრები, დამზადების ადგილი და სხვა მონაცემები. საქმის მასალებში აგრეთვე დაცულია „მრგვალი ხე-ტყის (მორის), ხე-მცენარის პირველადი გადამუშავების პროდუქტის სახერხი საამქროდან გატანის შესახებ“ ცნობები (ს.ფ. 41-42), რომლის თანახმად სახერხი საამქროსა და ხე-ტყის პირველადი გადამუშავების პროდუქტის მფლობელია რ. ლ-ე, მითითებულია დანიშნულების ადგილი, პროდუქტის დასახელება, ჯიში, მოცულობა და სხვა მონაცემები. კასატორებს აღნიშნულ დოკუმენტებში ასახული მონაცემები სადავოდ არ გაუხდიათ, შესაბამისად ამ შემთხვევაში დავის საგანს არ შეადგენს ხე-ტყის წარმოშობის დოკუმენტებსა და ხე-ტყის სახერხი საამქროდან გატანის შესახებ ცნობებში ასახული მონაცემების სისწორე. განსახილველ შემთხვევაში მითითებული დოკუმენტების მონაცემები (რეკვიზიტები) ასახული იქნა კორექტირებული ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადების მე-20 სტრიქონში (ს.ფ. 16-18), რეკვიზიტები მითითებულია მართებულად და შეესაბამება საქმის მასალებში დაცულ ხე-ტყის წარმოშობის დოკუმენტებისა და ხე-ტყის საამქროდან გატანის შესახებ ცნობების რეკვიზიტებს (ს.ფ. 39-42). ამდენად, სახეზე არ არის ხე-ტყისა და მისი პირველადი გადამუშავების პროდუქტის საამქროდან გატანის შესახებ ცნობების ნომრების ზედნადებში საერთოდ მიუთითებლობა, შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში შეფასებას საჭიროებს ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადებში ისეთი არსებითი ხასიათის ხარვეზის არსებობა, რომელიც ფაქტობრივად სასაქონლო ზედნადების არარსებობას უტოლდება. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზედნადებში არსებული ყოველგვარი ხარვეზი არ განაპირობებს მის უკანონობას. არაარსებითი, უმნიშვნელო, ტექნიკური ხასიათის ხარვეზებით ზედნადების შევსება როგორც წესი არ უტოლდება ზედნადების არარსებობას. განსახილველ შემთხვევაში კორექტირებული ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადები საერთო ჯამში შეიცავდა ხე-ტყის ტრანსპორტირებასთან დაკავშირებული არსებითი მნიშვნელობის მქონე მონაცემებს, იძლეოდა ხე-ტყის წარმოშობის კანონიერების დადასტურების შესაძლებლობას, ამასთან, კასატორები მიუთითებენ ხე-ტყის საამქროდან გატანის შესახებ ცნობის ნომრების ზედნადებში არა საერთოდ მიუთითებლობაზე, არამედ ზედნადების ცხრილის მე-8 სვეტში ამ ნომრების არარსებობაზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ზედნადების შევსებისას დაშვებული შეცდომის ბუნება არსებით ზეგავლენას არ ახდენს სასაქონლო ზედნადების არსებობა-არარსებობის საკითხზე და იძლეოდა საგადასახადო ორგანოს მიერ ხე-ტყის წარმოშობისა და მისი საამქროდან გატანის მართლზომიერების შეფასების შესაძლებლობას, შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში კასატორებმა ვერ უზრუნველყვეს ზედნადების გარეშე ხე-ტყის ტრანსპორტირების ფაქტის დადასტურება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის ადგენს მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯების განაწილების წესს, კერძოდ, მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად, მართალია, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და სსიპ შემოსავლები სამსახური „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ კანონის 5.1 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე გათავისუფლებული არიან სახელმწიფო ბიუჯეტში სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, მაგრამ აღნიშნული არ ათავისუფლებს მათ მოსარჩელის მიერ გაღებული ხარჯების მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურებისაგან, შესაბამისად, მართებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა ინდმეწარმე რ. ლ-ის სასარგებლოდ მოპასუხეებისთვის სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურების თაობაზე, შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია მისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების თაობაზე დაუსაბუთებელია და არ ქმნის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 11.02.2020წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი